ارایه معیارهای مناسب برای برنامه‌ریزی صنعت گردش‌گری در روستاهای ساحلی (مطالعه موردی: جزیره قشم)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 -دانش آموخته دکتری گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استاد گروه جنگل، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، نور، ایران.

4 - استادیار گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

5 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: صنعت گردش­گری یکی از منابع مهم تولید درآمد، اشتغال و ایجاد زیرساخت­ها برای نیل به توسعه پایدار محسوب می­گردد و رشد این صنعت در هر کشور نیازمند استراتژی مناسب و برنامه­ریزی مدیریتی مؤثر است. در این پژوهش برنامه­ریزی و اولویت­بندی پنج دهستان جزیره قشم بنام­های رمکان، دولاب، سوزا، حومه و صلخ جهت توسعه گردش­گری مدنظر می­باشد.
روش بررسی: بر اساس روش دلفی (Delphi) معیارهای گردش­گری در چهار دسته اصلی معیارهای زیست­محیطی، معیارهای تسهیلات و خدمات گردش­گری ، معیارهای زیرساختی و معیارهای اقتصادی_اجتماعی و فرهنگی مشخص گردیدند. سپس اولویت­بندی دهستان­های جزیره جهت توسعه گردش­گری بر اساس روش TOPSIS صورت پذیرفت.
یافته­ها: بر اساس روش TOPSIS دهستان حومه مناسب­ترین پهنه جهت توسعه گردش­گری و دهستان­های صلخ، سوزا، دولاب و رمکان به ترتیب اولویت­های بعدی جهت توسعه گردش­گری می­باشند. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که پهنه­بندی مناطق مستعد توریسم ساحلی نقش مؤثری در توسعه منطقه خواهد داشت و با بهره­گیری از پتانسیل­های متنوع و متعدد منطقه جزء با نگرش همه­جانبه و برنامه­ریزی چندبعدی میسر نخواهد شد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره نوزدهم،ویژه نامه شماره4، بهار1396

 

ارایه معیارهای مناسب برای برنامه­ریزی صنعت گردش­گری در روستاهای ساحلی (مطالعه موردی: جزیره قشم)

 

سولماز دشتی [1]

سید مسعود منوری[2]*

monavarism@yahoo.com

  سید محسن حسینی[3]

برهان ریاضی[4]

منصور مومنی[5]

تاریخ دریافت: 03/04/1393

تاریخ پذیرش:27/11/1394

چکیده

زمینه و هدف: صنعت گردش­گری یکی از منابع مهم تولید درآمد، اشتغال و ایجاد زیرساخت­ها برای نیل به توسعه پایدار محسوب می­گردد و رشد این صنعت در هر کشور نیازمند استراتژی مناسب و برنامه­ریزی مدیریتی مؤثر است. در این پژوهش برنامه­ریزی و اولویت­بندی پنج دهستان جزیره قشم بنام­های رمکان، دولاب، سوزا، حومه و صلخ جهت توسعه گردش­گری مدنظر می­باشد.

روش بررسی: بر اساس روش دلفی (Delphi) معیارهای گردش­گری در چهار دسته اصلی معیارهای زیست­محیطی، معیارهای تسهیلات و خدمات گردش­گری ، معیارهای زیرساختی و معیارهای اقتصادی_اجتماعی و فرهنگی مشخص گردیدند. سپس اولویت­بندی دهستان­های جزیره جهت توسعه گردش­گری بر اساس روش TOPSIS صورت پذیرفت.

یافته­ها: بر اساس روش TOPSIS دهستان حومه مناسب­ترین پهنه جهت توسعه گردش­گری و دهستان­های صلخ، سوزا، دولاب و رمکان به ترتیب اولویت­های بعدی جهت توسعه گردش­گری می­باشند. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که پهنه­بندی مناطق مستعد توریسم ساحلی نقش مؤثری در توسعه منطقه خواهد داشت و با بهره­گیری از پتانسیل­های متنوع و متعدد منطقه جزء با نگرش همه­جانبه و برنامه­ریزی چندبعدی میسر نخواهد شد.

واژه­های کلیدی: روش دلفی، TOPSIS، گردش­گری، روستاهای ساحلی، جزیره قشم.

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 19, Special No.4, Spring 2017

 

 

 

 

 


Providing Appropriate Criteria for Tourism Industry Planning in Coastal Villages (Case Study: Qeshm Island)

 

Soolmaz Dashti[6]

Seyed Masoud Monavari[7]*

monavarism@yahoo.com

Seyed Mohsen Hosseini[8]

Borhan Riazi [9]

Mansoor Momeni [10]

 

Abstract

Background and Objective: Tourism industry is one of the main sources of income, employment and infrastructure to achieve sustainable development. Growth of this industry in any country requires the proper strategy and effective management plan. In this study, planning and prioritization for five villages of Qeshm Island called Ramakan, Doulab, Souza, Hoomeh and Sallakh for tourism development are considered.

Method: Using Delphi method, tourism criteria were identified in four main categories including, environmental criteria, tourism facilities and services criteria, cultural socioeconomic criteria and infrastructure criteria. Then tourism development prioritization for villages was obtained by TOPSIS method.

Conclusion: The results showed that Hoomeh was the most suitable village for tourism development and Sallakh, Souza, Doulab and Ramakan were suitable respectively. Zoning the areas with good potential for coastal tourism would play a key role in regional development. Enjoying many and varied potentials of the region would not be feasible unless the multidimensional approach and planning are followed.

Keywords: Delphi Method, TOPSIS, Tourism,Coastal Villages, Qeshm Island.

 

مقدمه

 

صنعت گردش­گری به عنوان یکی از مهم­ترین پدیده­های هزاره سوم طی نیم قرن گذشته با رشد تصاعد گونه خود تأثیر به­سزایی در رشد و پویایی اقتصادی و تبادلات فرهنگی کشورها داشته است و به عنوان سومین صنعت پس از نفت و خودرو سازی و پویاترین صنعت از لحاظ تحرک و ایجاد زمینه­های اشتغال و توسعه همه­جانبه در جهان به خودنمایی پرداخته و توانسته است تغیـیراتی شگـرف در فضـای زندگی و چشم­اندازهای جغرافیایی نواحی مختلف به­وجود آورد (1 و 2). طبق آمار سازمان جهانی جهان­گردی هر گردش­گری که وارد منطقه می­شود، برای 4 نفر شغل ایجاد می­کند و هر روزه به تعداد آن­ها در دنیا افزوده می­شود (3).

بین رشد و توسعه صنعت گردش­گری و رشد و توسعه اقتصادی کشورها رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد (4) و در واقع از گردش­گری به عنوان ابزاری برای تحریک اقتصادهای بحرانی و تقویت فعالیت­های توسعه­ای از طریق ایجاد مشاغل و درآمد استفاده می­شود (5). تاکنون تعداد گردش­گران بین المللی به 642 میلیون نفر رسیده است و پیش­بینی می­شود که تا سال 2020 به 6/1 میلیارد نفر برسد و گردش مالی ناشی از آن بیش از 2 میلیارد دلار در سراسر دنیا باشد (6).

توسعه فعالیت توریستی با انگیزه گردش­گری غالباً منوط به جاذبه­های متنوع طبیعی، فرهنگی و تاریخی است. کشورهای پیش­تاز در بخش گردش­گری یا از لحاظ چشم­اندازهای طبیعی مانند دریاچه­ها، سواحل آفتابی و کوهستان­های پر برف، یا از لحاظ قدمت تاریخی خود و یا از نظر عناصر دیگر و ایجاد برخی جاذبه­های مصنوعی و نیز ایجاد ساختار سازمانی و فراهم آوردن بستر سرمایه گذاری­های گسترده توانسته­اند به تقاضای وسیعی از نیازهای جهان­گردی پاسخ داده، از تأثیرات و دستاوردهای آن نیز به همان اندازه بهره­مند شوند (7). هم­زمان با رشد صنعت توریسم نیاز به توسعه توریسم و تسهیلات وابسته به آن احساس می­ گردد. انتخاب یک مکان مناسب برای توریسم شامل مدیریت کلان اطلاعات می ­باشد (8).

سواحل منابع شکننده طبیعی هستند که نقش تولیدی آن­ها برای اقتصاد کشورها بسیار مهم است (9) و در مناطق زیست­محیطی حساس (سواحل و جزایر)، تعیین کاربری­ اراضی باید به دقت و با حساسیت­های بیش­تری صورت پذیرد. یکی از مهم­ترین مشکلات موجود در بحث مدیریت سواحل و جزایر با توجه به رشد سریع جمعیت و لزوم برقراری سایت­های تفریحی و تفرجی و هم­چنین لزوم پیشرفت در تمامی زمینه­های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ...، تعیین مناطق بالقوه توسعه گردش­گری برای جواب­گویی به نیازهای تفرجی فعلی و پیش­بینی برای نیازهای آینده می­باشد و لذا ­باید به­طور خاص مورد توجه قرار گیرد. پتانسیل­های گردش­گری در هر روستا بیش از هرچیز به سرمایه­های جغرافیایی، کیفیت مناظر طبیعی و آثار تاریخی و فرهنگی بستگی دارد. توسعه گردش­گری در مناطق روستایی عنصری اساسی است و یکی از راه­های نجات روستاها از فقر، مهاجرت و مشکلات اجتماعی و اقتصادی به­شمار می­رود (10).

در تحقیق حاضر سعی شده است جهت برنامه­ریزی توسعه این صنعت در آینده، پهنه­بندی و اولویت­بندی روستاهای جزیره قشم اساس مدل­های تصمیم­گیری چندشاخصه صورت پذیرد.

در زمینه توسعه این صنعت می­توان به مطالعات اولویت­بندی ظرفیت­های گردش­گری مناطق روستایی شهرستان نیر با استفاده از روش TOPSIS (11) ، برنامه­ریزی راه­بردی گردش­گری در روستا افجه از نواحی البرز مرکزی در استان تهران (12)، گردش­گری روستایی راه­کاری سازنده برای توسعه این صنعت در روستای فهلیان (13)، پهنه­بندی آمایشی با رویکرد ارزیابی­ چندعامله و استفاده از مدلAHP به منظور توسعه­ گردش­گری در حوضه آب­ریز گلمکان (14)، ارزیابی نقش زیرساخت­های شهری جهت تعیین قطب گردش­گری با استفاده از مدل­های TOPSIS و AHP در استان مازندران (15) ، مدیریت توریسم بر اساس طبیعت در آفریقای جنوبی با هدف ارزیابی توریسم و با استفاده از روش دلفی (16)، انتخاب معیارهای چندگانه جهت کاربری اکوتوریسم در Igneada ترکیه با مدل MCDM و شیوه Electre (17)، آنالیز ارجحیت برای انتخاب مقصد برای توریسم در کشور تایوان با استفاده از روش TOPSIS و منطق فازی و AHP (18) اشاره نمود.

مواد و روش ها

موقعیت محدوده مطالعاتی

جزیره قشم با مساحتی معادل 1491 کیلومتر مربع در منتهی­الیه شرقی خلیج فارس در تنگه هرمز بین "38  '15 o55­­ تا "52  '16 o56 طول شرقی و"20  '32 o26 تا "00  '00 o27 عرض شمالی واقع شده است (19)، طول این جزیره حدود 110 کیلومتر و پهنای آن به­طور متوسط کم­تر از 20 کیلومتر است (20). موقعیت جزیره قشم در ایران و استان هرمزگان در شکل (1) ارایه شده است.


 


 

 

 

 

 

 

 

شکل1- موقعیت محدوده مطالعاتی (جزیره قشم)

Figure 1- Position of study area (Qeshm Island)

 


روش بررسی

 

ابتدا با مروری بر مطالعات خارج و داخل، معیارها و متغیرهای مختلفی که در برنامه­ریزی توسعه گردش­گری دخالت دارند انتخاب شدند، سپس معیارهای مذکور در قالب پرسش­نامه تنظیم شده و از کارشناسان و خبرگان در زمینه محیط­زیست و گردش­گری  نظرسنجی گردیده و معیارهای مناسب برای توسعه گردش­گری جزایر بر اساس روش دلفی انتخاب شدند.

برای به­دست آوردن وزن شاخص­ها (معیارها) می­توان از روش آنتروپی شانون و یا AHP استفاده کنیم (21). وزن­دهی معیار با استفاده از روش AHP صورت پذیرفت. روشAHP  یکی از شناخته شده­ترین روش­های تصمیم­گیری چندشاخصه است که در حوزه­های مختلف کاربردی مورد استقبال قرار گرفته است (22). در این روش انجام مقایسات زوجی در هر سطح بین دو معیار مختلف صورت می­گیرد. در روش مقایسه زوجی اهمیت نسبی معیارها در یک مقایسه پیوسته به 9 بخش تقسیم می­شوند (جدول 1). سپس نسبت سازگاری برای تمامی ماتریس‏های مقایسات زوجی باید صورت پذیرد. در صورتی که این نسبت کمتر از 1/0 باشد، نشان دهنده قابل قبول بودن مقایسات زوجی است (22 و 23). لازم به ذکر است که در این مرحله از نرم­افزار Expert Choice 2000 استفاده گردید.

 

 

 

جدول 1- طیف ساعتی برای انجام مقایسات زوجی درفرآیندسلسلهمراتبی

Table 1- Saaty range for paired comparisons in Analytical Hierarchy Process

درجه اهمیت در

مقایسات زوجی

کاملاً

مرجح

ترجیح

بسیار قوی

ترجیح

قوی

کمی

مرجح

ترجیح

یکسان

ترجیحات

بین فواصل

مقدار عددی

9

7

3

5

1

6 ، 4، 2

 

مأخذ: (22)

 

 

 

سپس بر اساس روش TOPSIS اولویت­بندی دهستان­های جزیره قشم به­نام­های حومه، صلخ، سوزا، دولاب و رمکان جهت توسعه گردش­گری صورت پذیرفت. روش  TOPSISتوسط هوانگ و یون در سال 1981، پیشنهاد شد. در این روش نیز m گزینه به­وسیله n شاخص مورد ارزیابی قرار می­گیرد (24). اساس این روش، بر این مفهوم استوار است که گزینه انتخابی، باید کم­ترین فاصله را با راه حل ایده­آل مثبت (بهترین حالت ممکن) و بیش­ترین فاصله را با راه حل ایده­آل منفی (بدترین حالت ممکن) داشته باشد. فرض بر این است که مطلوبیت هر شاخص، به طور یکنواخت افزایشی یا کاهشی است، یا به عبارتی دیگر شاخص­ها تنها جنبه مثبت یا منفی دارند. شاخصی که جنبه مثبت دارد شاخص سود و شاخصی که جنبه منفی دارد شاخص هزینه است. بنابراین به­راحتی می­توان راه حل ایده­آل را مشخص نمود. بدین صورت که بهترین ارزش موجود از یک شاخص نشان دهنده ایده­آل آن بوده و بدترین ارزش موجود از آن مشخص کننده ایده­آل منفی برای آن خواهد بود (23). در واقع حل مساله به روش TOPSIS شامل 6 مرحله یا گام می­باشد:

  • تهیه ماتریس نرمالیزه شده (ماتریسR)
  • تهیه ماتریس نرمالیزه و وزن­دهی شده (ماتریسV)
  • تعیین برترین جواب­ها (پرسودترین و پر هزینه­ترین)
  • محاسبه فاصله معیارها
  • محاسبه نزدیکی نسبی تا برترین جواب
  • مرتب کردن گزینه­ها برحسب بزرگی مقدار

تمامی مراحل به­جزء مرحله دوم (وزن­دهی شاخص­ها) در محیط نرم­افزاری TOPSIS صورت پذیرفت.

در مدل  TOPSISجهت محاسبات ریاضی باید تمامی مقادیر نسبت داده شده به معیارها از نوع کمی بوده و در صورت کیفی بودن نسبت داده شده به معیارها، باید آن­ها را همانند جدول (2) به مقادیر کمی تبدیل نمود:

 

 

جدول 2- کمی نمودن معیارهای کیفی

Table 2- Quantify the qualitative criteria

بسیار خوب

خوب

متوسط

ضعیف

خیلی­ضعیف

معیار کیفی

9

7

5

3

1

معادل کمی

 

 

جهت مرتب کردن و الویت­بندی گزینه­ها، مقادیر به­دست آمده به­ترتیب بزرگی اعداد مرتب می­شوند و لذا اهمیت و اولویت گزینه­ها بستگی به بزرگی اعداد آن­ها داشته و هر آن­که بزرگ­تر می­باشد دارای اولویت و اهمیت بیش­تری جهت انتخاب است (23).

ارزش معیارها برای پهنه­ها بین صفر تا 1 است. پهنه­هایی که ارزش معیارهای آن­ها مقادیر بالاتر را دارا باشد، پهنه مناسب برای توسعه گردش­گری در نظر گرفته می­شود.

نتایج

گزینه­های مورد مطالعه 5 دهستان جزیره قشم به­نام های حومه، رمکان، سوزا، صلخ و دولاب می­باشند. با توجه به سابقه مطالعات در ایران و خارج در زمینه گردش­گری و مدل­های موجود، معیارهای زیادی در زمینه گردش­گری، قابل بررسی می­باشند، ولی برای حصول نتیجه­ای بهتر و ملموس­تر با نظر کارشناسان امر معیار­های زیر در چهار طبقه به عنوان مهم­ترین معیارها جهت پهنه­بندی گردش­گری برگزیده شدند. لازم به ذکر است که در این مرحله 30 پرسش­نامه نظرسنجی به کارشناسان مربوطه ارایه گردید که در مجموع 25 پرسش­نامه عودت داده شد. جهت وزن­دهی شاخص­ها (معیارها) با استفاده از روش AHP از 64 پرسش­نامه نظرسنجی برای مقایسات زوجی استفاده گردید که در مجموع 33 پرسش­نامه عودت گردید. جدول (3) معیارهای اثرگذار بر پهنه­بندی جزیره قشم و وزن آن­ها جهت توسعه گردش­گری را نشان می­دهد.

 

جدول 3- معیارهای اثرگذار و وزن آن­ها بر پهنه­بندی جزیره قشم جهت توسعه گردش­گری

Table 3-Effective criteria and their weights on Qeshm island zoning for tourism development


معیار اصلی

معیار فرعی

وزن معیار

معیارهای زیست­محیطی

اهمیت پهنه ساحلی (محلی، منطقه­ای، ملی و بین المللی)

076/0

وجود شاخص­های زیست جغرافیایی

042/0

تنوع زیست­گاهی (تنوع زیست­گاه برای گونه­های  نادر، تخم گذاری و...)

076/0

وجود سیستم دفع بهداشتی فاضلاب

022/0

وجود سیستم دفع بهداشتی زباله

022/0

وجود جاذبه­های طبیعی (زیباشناختی)

091/0

معیارهای تسهیلات و خدمات گردش­گری

نزدیکی به اقامت­گاه­های گردش­گری  (هتل، مهمان­سرا)

064/0

دسترسی به مراکز خرید محلی (صنایع دستی ، محلی و ...)

032/0

برخورداری از خدمات مالی (بانک و موسسه مالی)

064/0

معیارهای  زیرساختی

وجود راه دسترسی زمینی

061/0

نزدیکی به فرودگاه

018/0

دسترسی به سیستم حمل و نقل دریایی

037/0

دسترسی به آب لوله کشی سالم

064/0

برخورداری از شبکه برق سراسری

045/0

برخورداری از شبکه ارتباط مخابراتی و  خدمات ارتباطی

018/0

برخورداری از خدمات پمپ بنزین و سوخت­رسانی

022/0

دسترسی به خدمات بهداشتی و ایمنی

050/0

برخورداری از خدمات نیروی انتظامی

017/0

معیارهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی

وجود مهمان­نوازی (پذیرش اجتماعی) جامعه میزبان

019/0

برخورداری از مراکز آموزشی

013/0

برخورداری از فستیوال­های سنتی (آداب محلی، غذا، مهارت و ...)

022/0

برخورداری از آثار باستانی، تاریخی، فرهنگی و مذهبی

091/0

وجود طرح­های توسعه و برنامه­های اجرایی

030/0

 

 

 

لازم به ذکر است که تمام معیارها (شاخص­های) مورد مطالعه به­جزء 2 شاخص «نزدیکی به اقامت­گاه­های گردش­گری (هتل، مهمان­سرا) و نزدیکی به فرودگاه» از نوع سود می­باشند. ماتریس تصمیم­گیری TOPSIS در جدول (4) نمایش داده شده است. جهت مرتب کردن و الویت­بندی گزینه­ها، مقادیر به­دست آمده  به­ترتیب بزرگی اعداد مرتب می­شوند و لذا اهمیت و اولویت گزینه­ها بستگی به بزرگی اعداد آن­ها داشته و هر آن­که بزرگ­تر می­باشد دارای اولویت و اهمیت بیش­تری جهت انتخاب است.

 

 

 


 

 

 

 


جدول 4- ماتریس تصمیم­گیری TOPSIS جهت اولویت­بندی گزینه­ها در راستای توسعه گردش­گری

Table 4- TOPSIS decision matrix for alternatives prioritization to tourism development

شاخص

 

 

گزینه

اهمیت پهنه ساحلی (محلی، منطقه­ای، ملی و بین­المللی)

وجود شاخص­های زیست جغرافیایی

تنوع زیست­گاهی (تنوع زیست­گاه برای گونه­های نادر، تخم­گذاری و...)

وجود سیستم دفع بهداشتی فاضلاب

وجود سیستم دفع بهداشتی زباله

وجود جاذبه­های طبیعی (زیباشناختی)

دهستان حومه

بسیار خوب

3

خوب

ضعیف

ضعیف

3 جاذبه

دهسان رمکان

خیلی ضعیف

0

خیلی ضعیف

ضعیف

ضعیف

2 جاذبه

دهستان سوزا

خوب

1

خوب

ضعیف

ضعیف

4 جاذبه

دهستان صلخ

خوب

4

متوسط

ضعیف

ضعیف

4 جاذبه

دهستان دولاب

متوسط

4

ضعیف

ضعیف

ضعیف

5 جاذبه

شاخص

 

 

 

گزینه

نزدیکی به اقامت­گاه­های گردش­گری (هتل، مهمان­سرا)

دسترسی به مراکز خرید محلی (صنایع دستی، محلی و ...)

برخورداری از خدمات مالی

وجود راه دسترسی زمینی

نزدیکی به فرودگاه

دسترسی به سیستم حمل و نقل دریایی

دهستان حومه

1 کیلومتر

7 مرکز خرید

24 بانک

97/0

91/24 کیلومتر

13

دهسان رمکان

11 کیلومتر

2 مرکز خرید

4 بانک

23/1

09/15 کیلومتر

-

دهستان سوزا

17 کیلومتر

2 مرکز خرید

1 بانک

02/1

93/13 کیلومتر

4

دهستان صلخ

41 کیلومتر

3 مرکز خرید

1 بانک

82/0

02/16 کیلومتر

2

دهستان دولاب

68 کیلومتر

4 مرکز خرید

1 بانک

1

25/42 کیلومتر

4

شاخص

 

 

گزینه

دسترسی به آب لوله کشی سالم

برخورداری از شبکه برق سراسری

برخورداری از شبکه ارتباط مخابراتی و

 خدمات ارتباطی

برخورداری از خدمات پمپ بنزین و  سوخت­رسانی

برخورداری از خدمات بهداشتی

 و ایمنی

برخورداری از خدمات نیروی انتظامی

دهستان حومه

ضعیف

بسیار خوب

11

4

15

3

دهسان رمکان

ضعیف

بسیار خوب

8

1

15

1

دهستان سوزا

ضعیف

بسیار خوب

5

_

7

4

دهستان صلخ

ضعیف

بسیار خوب

7

1

5

3

دهستان دولاب

ضعیف

بسیار خوب

8

1

6

3

شاخص

 

 

 

گزینه

وجود مهمان­نوازی (پذیرش اجتماعی)

جامعه میزبان

برخورداری از مراکز آموزشی

برخورداری از فستیوال­های سنتی (آداب محلی، غذا، مهارت و ...)

برخورداری از آثار باستانی، تاریخی،

فرهنگی و مذهبی

وجود طرح­های توسعه و برنامه­های اجرایی

 

دهستان حومه

60/85%

34

خوب

23

32

 

دهسان رمکان

74/81%

17

متوسط

6

8

 

دهستان سوزا

00/82%

8

ضعیف

1

13

 

دهستان صلخ

00/80%

30

بسیار خوب

7

13

 

دهستان دولاب

00/78%

15

ضعیف

5

9

 

 

 

 

به­منظور توسعه گردش­گری دهستان­های جزیره قشم بر اساس روش TOPSIS، اولویت­بندی به­صورت ذیل می­باشد:

دهستان حومه > دهستان صلخ >دهستان سوزا> دهستان دولاب> دهستان رمکان.

 

میزان عددی برای پهنه حومه 858/0، پهنه صلخ 398/0، پهنه سوزا 397/0، پهنه دولاب 325/0 و پهنه رمکان 315/0 می­باشد. شکل (2) اولویت­بندی دهستان­های جزیره قشم جهت توسعه گردش­گری بر اساس روش TOPSIS را نشان می­دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل2- پهنه­بندی دهستان­های جزیره قشم جهت توسعه گردش­گری بر اساس روش TOPSIS

Figure 2- Zoning of Qeshm island villages for tourism development according to TOPSIS method

 

 

 

 

 

 

 


بحث و نتیجه گیری

 

اولویت معیارها به ترتیب شامل وجود جاذبه­های زیباشناختی، برخورداری از آثار باستانی، تاریخی، فرهنگی و مذهبی، اهمیت پهنه ساحلی، تنوع زیست­گاهی، نزدیکی به اقامت­گاه­های گردش­گری، برخورداری از خدمات مالی، دسترسی به آب لوله­کشی سالم، وجود راه دسترسی زمینی، برخورداری از خدمات بهداشتی و ایمنی، برخورداری از شبکه برق سراسری، وجود شاخص­های زیست جغرافیایی، دسترسی به سیستم حمل و نقل دریایی، دسترسی به مراکز خرید محلی، وجود طرح­های توسعه و برنامه­های اجرایی، برخورداری از فستیوال­های سنتی، برخورداری از خدمات پمپ بنزین و سوخت­رسانی، وجود سیستم دفع بهداشتی فاضلاب، وجود سیستم دفع بهداشتی زباله، وجود مهمان­نوازی جامعه میزبان، نزدیکی به فرودگاه، برخورداری از شبکه ارتباط مخابراتی و خدمات ارتباطی، برخورداری از خدمات نیروی انتظامی و برخورداری از مراکز آموزشی می­باشد. نتایج حاصل از پهنه بندی جزیره قشم جهت گردش­گری به روش TOPSIS نشان می­دهد که دهستان حومه بالاترین اولویت برای گردش­گری و دهستان مکان کم­ترین اولویت برای این صنعت را به­خود اختصاص داده­اند. پهنه حومه: قرار گرفتن پهنه در منطقه آزاد قشم، وجود منطقه حفاظت شده حرا و زیست­گاه پرندگان، وجود شاخص­های زیست­جغرافیایی از ق