ارزیابی تئوری اختلاط کاربری شهری به عنوان یک مدل توسعۀ پایدار براساس تطبیق مدل‌های کمّی (مورد مطالعه: نواحی 13 گانۀ شهر سبزوار)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل دانشگاه حکیم سبزواری

2 هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری

3 کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه تربیت مدرس تهران

چکیده

یکی از مهم‌ترین اهرم‌های مؤثر برای تکامل برنامه‌ریزی شهری و غنای برنامه‌ریزی توسعۀ پایدار شهری، توجّه به برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری است. در این میان اختلاط کاربری اراضی طی چند دهه تبدیل به یک الگوی برنامه‌ریزی مهم در جهان تبدیل شده است و به سبب مزایای اجتماعی، اقتصادی و محیطی که دارد مورد استقبال قرار گرفته است. هدف این پژوهش ارزیابی تئوری اختلاط کاربری شهری با رویکرد توسعۀ پایدار می‌باشد. روش پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش توصـیفی – تحلیلی و کمّی انجام شده است. جهت بررسی وضعیّت اختلاط کاربری اراضی در سطح شهر مساحت و سرانۀ تمام کاربری‌ها مورد بررسی قرار گرفت. سپس برای تحلیل و نمایش وضعیّت اختلاط کاربری اراضی از مدلهای هرفیندال-هیرشمن((HHI، شاخص تنوّع شانون-وینر مدل باربارا براون استفاده شده است. یافته‌های حاصل از این سه مدل نشان می‌دهد که ناحیۀ 7 از نظر اختلاط کاربری اراضی در وضعیّت مطلوبی می‌باشد. همچنین بر اساس دو مدل شانون- وینر و مدل باربارا براون مشاهده می‌شود که ناحیۀ 11 از پایین‌ترین سطح اختلاط کاربری اراضی برخوردار میباشد. ولی شاخص تنوّع هرفیندال- هیرشمن نتیجۀ متفاوتی ارائه داد که طبق آن نواحی 2 و 10 کمترین اختلاط را در کاربری اراضی خود دارا می‌باشند. در مجموع بر اساس دو مدل شاخص تنوع شانون- وینر و مدل هرفیندال- هیرشمن، مشخّص شد که شهر سبزوار از اختلاط خیلی مطلوبی در کاربری اراضی خود برخوردار می‌باشد. ولی مدل باربارا براون نتیجۀ نسبتاً متفاوتی ارائه داد که بیانگر اختلاط متوسط در شهر سبزوار می‌باشد. با توجّه به بررسی‌های صورت گرفته مشخص شد که شهر سبزوار از نظر کاربری اراضی ترکیبی در وضعیّت مطلوبی می‌باشد. لذا با توسعۀ اختلاط کاربری‌ها، می‌توان شهرها را به سمت توسعۀ پایدار هدایت کرد که این خود باعث ایجاد نواحی امن‌تر و سرزنده تر و ایجاد نشاط اجتماعی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات