تعیین ارزش اقتصادی برخی از مهم‌ترین کارکردها و خدمات جنگل‌های بلوط زاگرس میانی (مطالعه موردی: استان لرستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جنگل‎داری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

2 دکتری رشته جنگل‎شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

3 کارشناس ارشد جنگل‎داری،‎ اداره کل منابع‎ طبیعی استان لرستان، لرستان، ایران.

10.22034/jest.2017.11307

چکیده

زمینه و هدف: درک ارزش اقتصادی بسیاری از تولیدات و خدماتی که عرصه‎های جنگلی در سایه مجموعه پیچیده‏ای از فرآیندهای اکولوژیک و کارکردهای اکوسیستمی به‌رایگان در اختیار جوامع انسانی قرار می‏دهد، موجب شفافیت و تسهیل فرآیندهای تصمیم‏گیری درزمینه کاربری اراضی شده و کارآمدتر شدن اقدامات حفاظتی را در پی خواهد داش                         ,ت.
                                     یافته‌ها: محدوده مطالعاتی به‎عنوان منطقه حفاظت‌شده برای حفظ ذخایر ژنتیکی و حفظ حیات‎وحش تحت حفاظت دولت قرارداشته و درخت بلوط، گونه غالب محدوده می‌باشد. نتایج نشان داد که ارزش سالانه کارکردهای اکوسیستمی معادل 29/389 هزار میلیارد ریال برآورد شده است.
بحث و نتیجه‌گیری: این ارزش برای سیاست‎گذاران و تصمیم‎گیران توجیهی قابل‌قبول جهت حمایت‎های بیشتر از کیفیت و کمیت این اکوسیستم ها به دست می‎دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره نوزدهم،ویژه نامه شماره 5 ، تابستان1396

 

تعیین ارزش اقتصادی برخی از مهم‌ترین کارکردها و خدمات جنگل‌های بلوط زاگرس میانی (مطالعه موردی: استان لرستان)

 

ضیاءالدین باده‏یان[1]

معصومه منصوری[2]*

Mansouri.ma@fa.lu.ac.ir

حجت‎الله سنجابی [3]

تاریخ دریافت: 01/06/1394

تاریخ پذیرش: 10/09/1394

 

چکیده

زمینه و هدف: درک ارزش اقتصادی بسیاری از تولیدات و خدماتی که عرصه‎های جنگلی در سایه مجموعه پیچیده‏ای از فرآیندهای اکولوژیک و کارکردهای اکوسیستمی به‌رایگان در اختیار جوامع انسانی قرار می‏دهد، موجب شفافیت و تسهیل فرآیندهای تصمیم‏گیری درزمینه کاربری اراضی شده و کارآمدتر شدن اقدامات حفاظتی را در پی خواهد داشت.

روش بررسی: دارایی‏های محیط‎زیست، منجر به عرضه کارکردهای سالانه‌ای  می‏گردند که ارزش این دارایی‏ها، تابعی از ارزش کارکردهای سالانه آن می‎باشد. برخی از دارایی‎های محیط‎زیستی در بازار قابل‌تبادل می‎باشند که ارزش آن‏ها براساس قیمت‎های بازاری قابل ارزیابی می‎باشند و برخی دیگر از  دارایی‎ها فاقد قابلیت تبادل در بازار می‎باشند که در این حالت ارزش آن‏ها تابعی از ارزش کارکردهای سالانه عرضه‌شده است که با روش‎های مختلف ارزیابی می‏شوند. در این پژوهش، برخی از مهم‌ترین کارکردها و خدمات جنگل‎های استان لرستان شناسایی و ارزش‌گذاری شده است.

یافته‌ها: محدوده مطالعاتی به‎عنوان منطقه حفاظت‌شده برای حفظ ذخایر ژنتیکی و حفظ حیات‎وحش تحت حفاظت دولت قرارداشته و درخت بلوط، گونه غالب محدوده می‌باشد. نتایج نشان داد که ارزش سالانه کارکردهای اکوسیستمی معادل 29/389 هزار میلیارد ریال برآورد شده است.

بحث و نتیجه‌گیری: این ارزش برای سیاست‎گذاران و تصمیم‎گیران توجیهی قابل‌قبول جهت حمایت‎های بیشتر از کیفیت و کمیت این اکوسیستم ها به دست می‎دهد.

واژه­های کلیدی: ارزش‎گذاری اقتصادی، درختان بلوط، کارکردهای اکوسیستمی، استان لرستان.

 

 

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 19, Special No.5, Summer 2017

 

 

 

 

 


Economic valuation of some of the most important functions and services of Quercus forests in the centeral Zagros (Case study: Lorestan province)

 

Ziaedin Badehian [4]

Masoumeh Mansouri [5]*

Masoomehmansoori91@gmail.com

Hojatolah Sanjabi [6]

 

Abstract

Background and Objective: Understanding the economic value of various products and services provided by forests is considered as an effective management tool to formulate better conservation policies. In fact, all non-produced assets which benefit human societies are the outcome of several complicated ecological processes and ecosystem functions.

Method: Environmental assets produce yearly outputs and the value of these assets depends on their annual output. Some of the environmental assets are interchangeable at the market and their values are evaluated on the basis of market prices, whereas some assets are not interchangeable in the market, and their value depends on the presented yearly outputs and they are evaluated by various methods.

Findings: In the present study, some of the most important functions of Lorestan forests have been identified and evaluated. The study area has been considered as a protected area for its genetic pool; it has been assingned as wildlife conservation center by the government and its Quercus tree is a dominant species. The results showed that the annual value of ecosystem functions is equal to 389,299,455,943,840 Rials.

Conclusion: This value is an acceptable reasoning for politicians and decision makers to show more support to the quality and quantity of this ecosystem.

Keywords: Economic valuation, Quercus trees, Ecosystem functions, Lorestan province.

 

مقدمه

 

فهم ارزش اقتصادی بسیاری از تولیدات و خدماتی که عرصه‎های طبیعی در سایه مجموعه پیچیده‏ای از فرآیندهای اکولوژیک و کارکردهای اکوسیستمی به‌ رایگان در اختیار جوامع انسانی قرار می‏دهد، موجب شفافیت و تسهیل فرآیندهای تصمیم‏گیری درزمینه کاربری اراضی شده و کارآمدتر شدن اقدامات حفاظتی را در پی خواهد داشت (1). اما تلاش برای برآورد ارزش واقعی مجموعه کالاها و خدمات محیط­زیستی به‌ویژه جنگل‎ها ازآن‎جا ضرورت می­یابد که هم­اکنون فشارهای گوناگون ناشی از انگیزه­ها و مقاصد اقتصادی، زمینه­ساز زوال و نابودی آن‏ها شده است. در سال­های اخیر اقتصاددانان عرصه منابع‏طبیعی و اکولوژیست‏ها به ارزش‎گذاری و سنجش نقش منابع جنگلی در تأمین رفاه انسانی پرداخته‏اند که این امر بنیان‎گذار روند تحقیقاتی رو‎به‎رشدی است که سعی دارد شناخت ما را نسبت به رابطه بین سیستم‏های اقتصادی، اکولوژیکی و همین‌طور اهمیت منابع جنگلی و راه­های گوناگون فایده‎رسانی آن به بشر گسترش دهد (2). مهم‌ترین دلایل ارزش‌گذاری منابع‎طبیعی و سیستم‌های محیطی از دیدگاه اقتصاددانان و اکولوژیست‌ها عبارت‌اند از: شناخت و درک منافع­ محیط­زیستی و اکولوژیکی، ارایه مسایل محیط­زیستی کشور به تصمیم‎گیرندگان و برنامه­ریزان، فراهم آوردن ارتباط میان سیاست­های اقتصادی و درآمدهای طبیعی، اصلاح مجموعه محاسبات ملی مانند تولید ناخالص داخلی و جلوگیری از تخریب و بهره­برداری بی­رویه از این منابع (1). به‌طورکلی هدف ارزش‎گذاری اقتصادی، فراهم آوردن اطلاعاتی است که به تصمیم‎گیرنده در جهت استفاده کارا از منابع موجود در جهت حداکثر نمودن رفاه جامعه کمک می­کند. بسیاری از جنبه‌های محیط­زیستی برای مردم ارزش‎مند هستند، اما ارزش آن‏ها در سیستم­های بازاری منعکس نمی­شود. به همین دلیل ارزش‌گذاری به‌عنوان یک ابزار تحلیلی برای تصمیم­گیری با هدف مقایسه سود و زیان سناریوهای معین تلقی می‌شود. به بیان دیگر، ارزش‌گذاری اقتصادی منابع­ طبیعی با بازگو کردن ارزش کمی کارکردها، کالاها و خدمات منابع‎طبیعی، مدیریت را در برنامه­ریزی حفاظت و بهره­برداری پایدار منابع­طبیعی یاری می‌دهد. اکوسیستم‏های جنگلی منافع اقتصادی ملموس و ناملموس بسیاری برای بشر فراهم می‎کنند که به­ طور کلی به دو گروه تقسیم می­شود: ارزش ابزاری یا مصرفی و ارزش ذاتی یا غیرمصرفی. ارزش مصرفی که معمولاً بیشتر شناخته می‏شوند، به ظرفیت کالا یا خدمت در ایجاد رضایت برای ترجیحات و نیازهای انسان می­پردازد. ارزش­های مصرفی را می­توان به ارزش مستقیم و ارزش غیرمستقیم تقسیم کرد. ارزش‏های مصرفی مستقیم شامل موارد مصرفی نظیر برداشت چوب و موارد غیرمصرفی چون استفاده به عنوان اردوگاه و کوه‎پیمایی است. ارزش­های غیرمستقیم شامل خدمات محیط­زیستی نظیر حفاظت از سیستم­ هیدرولوژیکی، ثبات اقلیمی(مثل جذب و ذخیره کربن) و تثبیت خاک است. اما ارزش ذاتی یا غیرمصرفی، چنان که از اسم آن پیداست، در کالاها به صورت تفکیک­­­ناپذیر موجود می‏باشد. این بدین معنی است ­که رضایت­مندی به‏دست آمده از کالا به تنهایی به مصرف آن کالا ارتباطی ندارد. ارزش غیرمصرفی شامل ارزش وجودی، ارزش میراثی و ارزش انتخابی است. ارزش وجودی ازجمله منافعی است که یک شخص با اطلاع از این‏که یک منبع که در حال حاضر وجود دارد در آینده نیز وجود داشته باشد، صرف نظر از این‏که تا به حال آن منبع را دیده باشد یا خیر از آن استفاده کرده باشد یا نه، یا قصد دیدن یا استفاده از آن را در آینده داشته باشد، به آن می‏رسد. ارزش­های میراثی، از جمله منافعی است که اشخاص با اطلاع از این‏که یک منبع برای فرزندان آن‏ها و نسل­های بعدی آن‏ها در دسترس خواهد بود، به دست می­­آید و ارزش انتخابی ممکن است به عنوان مقدار پولی تعریف شود که شخص در حال حاضر مایل به پرداخت می­باشد. برای حصول اطمینان از این‏که یک منبع در آینده در دسترس باشد تا در مورد استفاده از آن تصمیم­گیری کند (3). مطالعات متعددی در جهان نقش و اهمیت اکوسیستم‏های جنگلی را در ایجاد کارکردها و خدمات مختلف تایید می‌کنند. در تحقیقی جامع ماگرات و همکاران (1989)، با استفاده از رهیافت تابع تولید به ارزیابی خسارت­های وارده به محیط­زیست در کشورهای در حال توسعه (اندونزی) پرداختند. براساس یافته­های آنان، کل هزینه فرسایش خاک در اندونزی در سال 1984، حدود 373 میلیون دلار بوده است (3). در مطالعه­ای دیگر بیشاب و هبرلین (1997)، در مطالعه خود در کشور مالی با بهره­گیری از معادله جهانی فرسایش خاک و مربوط ساختن آن به توانایی تولیدی محصول به این نتیجه رسیدند که اثرات فرسایش خاک بر تولید محصولات کشاورزی، 2/0 درصد از GNP را شامل می‌شود و در صورت تداوم فرسایش در سال­های بعد، هزینه­ها بیشتر خواهد بود (4). بعدها کاستانزا با کاربرد روش هزینه سفر مجموع ارزش خدمات زیست­محیطی و اکولوژیکی 17 اکوسیستم مختلف جهان را به ترتیب 112 و 36 دلار در هکتار برآورد کرد (5). در مطالعه گائو (2001)، برای تعیین و ارزیابی ارزش تثبیت کربن و عرضه اکسیژن توسط جنگل‌های کشور چین، از روش هزینه جایگزین استفاده‌شده است که مقدار اکسیژن عرضه‌شده به‌وسیله جنگل‌های منطقه مورد مطالعه، 122513­ تن در سال برآورد شد و ارزش پولی آن معادل 575/5 میلیون دلار در هر سال تعیین گردید (6). در تحقیقی که توسط برون و همکاران (2002) به انجام رسید، برآورد شده که تبدیل جنگل بکر به کشتزار سالانه معادل 4000 تا 4400 دلار در هکتار، زیان ناشی از رها شدن کربن به بار خواهد آورد (7). در ایران، تعیین ارزش اقتصادی خدمات هیدرولوژیکی در اکوسیستم­های جنگلی نوشهر واقع در استان مازندران با استفاده از روش‎های مبتنی بر هزینه نشان داد که هر هکتار از منطقه مورد بررسی در حفاظت از منابع آبی در مقایسه با جنگل تخریب یافته، از ارزشی برابر با 102هزار ریال و در مقایسه با مرتع تخریب‎یافته از ارزشی برابر با 464 هزار ریال در هکتار برخوردار است (8). در یک بررسی جامع‏، عسگری (1392) ارزش‎ اقتصادی کارکردها و خدمات حفاظت از حیات وحش، تفرج و جذب کربن توسط جنگل‎های بلوط در استان ایلام را با روش‎های خاص هر کارکرد سالانه حدود 249/849 میلیارد ریال برآورد کرد  (9). در این راستا، هدف از انجام مطالعه حاضر ارزش‎گذاری برخی از مهم‌ترین کارکردهای اکوسیستمی جنگل‎های بلوط استان لرستان و کسب آگاهی‎های موردنیاز برای تصمیم‎گیری درباره نحوه مدیریت اقتصادی منابع جنگلی تحت اختیار است.

مواد و روش‎ها

الف-منطقه مورد مطالعه

استان لرستان با مساحتی بالغ‌بر 28294 کیلومتر مربع در محدوده جغرافیایی//36/53o 46 تا //28/59o 49 طول شرقی و //35 /37o 32 تا //53 /24o 34 عرض شمالی واقع‌شده است. این منطقه از شمال به استان‌همدان و مرکزی، از جنوب به خوزستان، از شرق به اصفهان و از غرب به کرمانشاه و ایلام محدود می‎‎گردد. این استان دارای 1217259 هکتار جنگل بوده که این جنگل‎ها جزء جنگل‎های خشک و نیمه‎خشک سلسله جبال زاگرس محسوب می‎شوند که از 7 گونه بلوط موجود در کشور، 3 گونه آن با مساحت 800 هزار هکتار در لرستان وجود دارد و حدود 90 درصد پوشش جنگلی استان را به خود اختصاص داده است. علاوه بر گونه بلوط، از دیگر درختان جنگلی موجود در منطقه می‎توان به زالزالک، وَن، مازو و غیره اشاره کرد. به‎جزء درختان جنگلی می‎توان به انواع نباتات دارویی معطر موجود در منطقه از قبیل علف ‎گاوزبان، خاک‎شیر، گل‎ختمی و غیره نیز اشاره نمود. شکل (1) موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه را در ایران نشان می‎دهد.


 

 

شکل1 - موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه

Figure 1- study area

 


ب-روش تحقیق

در این مطالعه ابتدا مهم‌ترین منابع زیست‎محیطی جنگل‌های بلوط لرستان جهت ارزش‎گذاری به انواع کارکردها و خدمات تفکیک گردید، سپس اطلاعات موجود جمع‎آوری و در برخی موارد با حضور در سطح منطقه و طبق نظر کارشناسان ذی‏ربط و نتایج سایر داده‌ها مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.

الف-روش ارزش‌گذاریمهم‎ترین کارکردهاو خدمات غیربازاری منابعمحیط‎‎‎زیستیجنگلهایبلوط

-روش تعیین ارزش ترسیب (جذب) کربن و تولید اکسیژن

در این بررسی برای تعیین ارزش ریالی میزان کربن ذخیره‎شده در اکوسیستم جنگلی از فرمول فتوسنتز و تنفس ارایه‎شده توسط ژو و همکاران (2001) استفاده‌شده است (6)، (رابطه 1).

(1)                                                 

CO2(264g)+H2O(108g) Ò C6H12O6(180g)+

O2(193g) Ò Amylase(162g)

باتوجه به رابطه (1)، اکوسیستم جنگلی برای تولید 162 گرم ماده خشک، 264 گرم دی‌اکسیدکربن جذب و 193 گرم اکسیژن آزاد می‌کند. به‌بیان‌دیگر، 63/1 گرم دی‌اکسیدکربن برای تولید یک گرم ماده خشک، موردنیاز است. برای تعیین ارزش جذب  دی‎اکسیدکربن ابتدا میزان رشد سالانه ماده خشک جنگل محاسبه می‌شود. پس از برآورد میزان تولید و رشد ماده خشک در اکوسیستم مورد مطالعه می‌توان حجم کل کربن ذخیره‌شده به‌وسیله جنگل را به دست آورد. کل کربن ذخیره‌شده به‎وسیله اکوسیستم جنگل شامل کربن ذخیره‌شده در اندام هوایی، اندام زیرزمینی، لاش‌برگ کف جنگل و کربن ذخیره‌شده در خاک جنگل می‌باشد.

(2)

 در رابطه فوق C1، C2 و C3 به ترتیب مقدار کربن ذخیره‌شده در اندام هوایی، اندام زیرزمینی، لاش‏برگ کف جنگل و در خاک جنگل را نشان می‌دهد. سپس با استفاده از روش مخارج انتشار کربن و یا مالیات بر انتشار کربن، ارزش اقتصادی ترسیب کربن به‌وسیله جنگل برآورد می‎گردد.

در رابطه (5)، PK، PP و PN به ترتیب قیمت کودهای جانشین برای عناصر پتاسیم فسفر و نیتروژن و V ارزش اقتصادی کل عناصر می‌باشند. حال می‌توان این نتایج را با ارزش ریالی عناصر در اراضی غیرجنگلی مقایسه نمود. اختلاف ارزش عناصر در رسوب خاک‌های جنگلی با رسوب خاک‌های غیرجنگلی بخشی از ارزش اقتصادی کارکرد حفاظت خاک به‌وسیله اکوسیستم جنگل خواهد بود.

-رهیافت تعیین ارزش ریالی منافع به‌دست‌آمده از خدمات حفظ آب

ذخیره آب (آب نفوذی) و تنظیم آب جاری (آب غیرنفوذی) به عنوان دو کارکرد درزمینه حفاظت آب به‎وسیله جنگل در نظر گرفته‌شده است. به منظور برآورد ارزش این کارکردها  ابتدا لازم است میزان ذخیره آب و میزان تنظیم آب جاری محاسبه شوند. سپس ارزش ذخیره آب بااستفاده از روش هزینه جایگزین و قیمت هر مترمکعب  آب برمبنای قیمت استحصال و فروش آب در پای سد محاسبه می‎گردد.

(6)                                                                                                                                                                                                                         

Vi ارزش کارکرد اقتصادی میزان ذخیره آب برحسب ریال، Fi مقدار آب ذخیره‌شده برحسب مترمکعب در سال، Pi قیمت هر مترمکعب آب برحسب ریال و i سال مورد مطالعه است. ارزش اقتصادی تنظیم آب جاری به‌وسیله جنگل نیز نظیر مطالب ذکرشده براساس روش هزینه جایگزین برآورد می‌شود با این تفاوت که پس از محاسبه حجم آب جاری در جنگل، قیمت هر مترمکعب آب مورد استفاده در کشاورزی در نظر گرفته می‌شود، زیرا آب جاری در جنگل‌های زاگرس بیشتر برای آبیاری زمین‌های کشاورزی اطراف مورد استفاده قرار می‌گیرد.

-تخمین منافع ناشی از خدمات اطلاعاتی  (تفرجی و حفاظتی)

جهت تعیین منافع ناشی از خدمات اطلاعاتی (تفرجی و حفاظتی)، یکی از مناسب‏ترین روش‏های ارزش‎گذاری این کارکرد روش ارزش‎گذاری مشروط است که با استفاده از روش پرسش‎گری تهیه می‎شود. برای تعیین هر یک از این ارزش‎ها، پرسش‎نامه جداگانه طراحی می‎گردد. روش استخراج تمایل به پرداخت مردم (WTP) در برآورد هر دو ارزش کاربرد دارد. روش تمایل به پرداخت یعنی این‏که مردم و افراد مایلند چه‎قدر پول پرداخت کنند تا از یک جنگل حفاظت شود و یا از یک جنگل استفاده تفرجی کنند. رابطه (1) و (2) بیان‏کننده معادله مربوط به روش استخراج تمایل به پرداخت در رهیافت ارزش‎گذاری مشروط است. برای تعیین مدل اندازه‏گیری تمایل به پرداخت فرض می‏کنیم که فرد مبلغ پیشنهادی برای حفاظت از تفرج‎گاه را براساس ماکزیمم کردن مطلوبیت خود تحت شرایط زیر می‏پذیرد یا آن را به طور دیگری رد می‏کند:

(7)

U، مطلوبیت غیرمستقیمی است که بازدیدکنند به دست می‏آورد. A وY، به ترتیب مبلغ پیشنهادی (قیمت ورودی) و درآمد بازدیدکننده و S دیگر ویژگی‏های اجتماعی-اقتصادی که تحت تأثیر سلیقه فردی است. ، در آن متغیرهای تصادفی با میانگین صفر هستند که به طور تصادفی و مستقل از یک‎دیگر توزیع‌شده‌اند. تفاوت ایجادشده در رضایت‏مندی (∆U) در اثر استفاده از منبع محیط‏زیستی عبارت است از:

 (8)

براساس الگوی لوجیت احتمال (Pi)، این که فرد یکی از پیشنهادها (A) را بپذیرد، به‏صورت رابطه زیر بیان می‏شود (10):

(9)

 

 

که ()F تابع توزیع تجمعی با اختلاف لجستیک استاندارد است و بعضی از متغیرهای اجتماعی- اقتصادی از جمله درآمد، مبلغ پیشنهادی و سایر متغیرها در این تحقیق را شامل می‏شود.  . q و g ، b ضرایب قابل برآورد شده‏ای هستند که پیش‏بینی می‏شود b £ 0، g > 0، q > 0 باشند. پارامترهای مدل لوجیت با استفاده از روش حداکثر درست‎نمائی (راست‎نمائی)[7] که رایج‏ترین روش برای تخمین مدل لوجیت است‏ برآورد می‏شود. در این بررسی مقدار انتظاری WTP به‎وسیله انتگرال‏گیری عددی در محدوده صفر تا بالاترین پیشنهاد ماکزیمم (A) به صورت رابطه زیر محاسبه شده است:

(10)               

 (12)               

تعداد بازدیدکنندگان در طول سال*متوسط WTP هر فرد= میزان WTP کل جامعه جهت استفاده تفرجی از جنگل‌های لرستان

 (تعداد خانوار)جمعیت *متوسط WTP هر خانوار = (WTP) میزان WTP کل جامعه جهت حفاظت از جنگل‌های لرستان

-برآورد ارزش منافع ناشی از خدمات زیستگاهی

در مرحله اول مجموع تعداد گونه‎های موجود در اکوسیستم جنگلی محدوده مطالعاتی تعیین‌شده بعد ازآن به‌منظور ارزش‎گذاری بر کارکرد میزان ثابت ارزش زیست‎گاه برای یک گونه برحسب دلار در هکتار درنظر گرفته‌شده است (5). بنابراین، با توجه به مساحت اکوسیستم جنگلی محدوده و تعداد گونه‎ها و مقدار ثابت ارزش زیست‎گاه برای هرگونه، کل ارزش کارکرد زیست‎گاهی اکوسیستم جنگلی لرستان تعیین شده است.

ب-تعیین منافع ناشی از محصولات اصلی و فرعیجنگلهای بلوط لرستان

برای محاسبه ارزش تولیدات چوبی و غیرچوبی نظیر میوه‌جات و مواد خام جنگل‌های لرستان از ارزش‏گذاری مستقیم بازار استفاده شد. رهیافت قیمت بازار[8] ارزش اقتصادی تولیدات یا خدمات منابع محیط­زیستی را که به بازار آورده و فروخته می­شوند برآورد می­کند. در این بررسی ارزش محصولات براساس میانگین تعداد درختان در هر هکتار از نوع مربوطه، تولید سالانه برای هر نوع درخت و قیمت خالص برای هر نوع محصول تعیین گردید.

(13)                             

که NTV، MNT،  Pr و Pn به ترتیب ارزش فرآورده‌های غیرچوبی (نظیر میوه‌جات)، میانگین تعداد درختان در هکتار، تولید سالانه برای هر درخت و قیمت خالص می‌باشد.

یافته‌ها

باتوجه به گستردگی دامنه مطالعه مهم‌ترین نتایج به‌دست‌آمده در هر بخش (به صورت خلاصه) به شرح زیر می‎باشند:

ارزش‌گذاریکارکردهاو خدمات غیربازاری منابعمحیط‎‎‎زیستیجنگلهایبلوط

با توجه به سهم جنگل‏های بلوط استان لرستان در جذب کربن یعنی 1870000 تن و با در نظر گرفتن میانگین قیمت دلار در سال 1393 (32000 ریال) ارزش جنگل‌های بلوط استان لرستان ازنظر جذب میزان دی‎اکسیدکربن مبلغ 4/598 میلیارد ریال تعیین می‏گردد. در ادامه برآورد ارزش تولید اکسیژن با استفاده از روش هزینه جایگزین انجام می‎شود. به‌این‌ترتیب که قیمت مناسب برای تولید اکسیژن هزینه تولید صنعتی و پزشکی آن در نظر گرفته می‎شود. به‌عبارت‌دیگر، چنان‎چه هر تن اکسیژن در یک واحد صنعتی برای مصارف پزشکی و صنعتی تولید می‏گردد، هزینه آن برابر با چه مقدار است. این رقم در مطالعه باده‏یان و همکاران (1393)، (هر تن ترسیب‏کربن معادل 20 دلار) می‎باشد که برای محاسبه ارزش تولید اکسیژن در این مطالعه نیز مورداستفاده قرارگرفته است (11). میزان تولید اکسیژن توسط جنگل‎های زاگرس 5/2 تن در هکتار می‏باشد که با توجه به مساحت جنگل‌های استان این مقدار برابر است با 2125000 تن تولید اکسیژن و ارزش آن معادل 60862960 دلار بر تن که با در نظر گرفتن قیمت دلار معادل 68 میلیارد ریال می‎باشد (12).

هر هکتار از جنگل‌های زاگرس ازجمله جنگل‌های لرستان می‎تواند سالانه به‌طور متوسط 19/452 کیلوگرم از عناصر N، P و K به ارزش تقریبی 996 هزار ریال را نگه‎داری و از هدررفت آن در اثر فرسایش جلوگیری کند (13). براساس آمار شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی، قیمت‎های  CIFکودهای شیمیایی ازته، فسفاته و پتاسه در سال 1393 به ترتیب برابر با 1325، 8300 و 8660 ریال بر کیلوگرم است. بنابراین چنان‎چه جنگل‎های منطقه وجود نداشت لازم بود برای تأمین حاصل‎خیزی 850 هزار هکتار زمین کشاورزی (معادل مساحت منطقه جنگلی) 384361500 کیلوگرم انواع کودهای ازته، فسفاته و پتاسه خریداری شود که هزینه خرید آن‏ها با توجه به قیمت‎های مربوطه برابر با 8/382 هزار میلیارد ریال است که به‎دلیل وجود منطقه جنگلی از صرف این هزینه جلوگیری می‎شود. به‌بیان‌دیگر این مبلغ هزینه فرصت وجود جنگل‎های منطقه مورد مطالعه در حفظ حاصل‏خیزی خاک می‎باشد که ارزش آن کارکرد را نیز نشان می‏دهد.

نتایج این تحقیق در بخش حفاظت از منابع آبی نشان‎دهنده ارزش چندانی برای خدمت (کارکرد) مذکور در محدوده مورد مطالعه نیست. در اینجا بای                                        د خاطرنشان کرد این رقم تنها شامل ارزش استفاده‎‎ای در تأمین آب موردنیاز کشاورزی است و دربرگیرنده دیگر ارزش‎های غیراستفاده‌ای آب ازجمله ارزش ذاتی، ارزش وجودی و ارزش میراثی نمی‌شود. با توجه به ارقام به‌دست‌آمده جهت حفاظت از جنگل‎های لرستان و امر تفرج در منطقه مورد بررسی که هر خانوار حاضر به پرداخت آن مبلغ به‌صورت ماهانه است، می‎توان گفت که این تمایل بالا بیشتر به‎جهت آشنا بودن و مورد تقاضا بودن منطقه از دیدگاه مردم می‎باشد. به‎طورکلی، مقادیر ارزش به‌دست‌ آمده در مورد کارکردهای اطلاعاتی (تفریحی و حفاظتی) در حد بالایی قابل کاربرد در سیاست‏گذاری‏های مربوط به کالاهای محیط‏زیستی هستند و این مقادیر می‏تواند به‌عنوان مبنایی برای سیاست‏گذاری مالیاتی بهینه در استان مطرح شود، هم‏چنین به‌عنوان یک برآورد در ارزیابی هزینه- فایده طرح صیانت و حفاظت از جنگل‏های زاگرس و لرستان که بخشی از آن است، استفاده گردد. همان‎طوری‎که نتایج در بخش ارزش‎گذاری کارکردهای بازاری نشان داد، تولیدات غیرچوبی جنگل‎های بلوط استان قابلیت خوبی ازنظر افزایش درآمدهای اقتصادی و بهبود معیشت خانوارهای فقیر جنگل‎نشین در اختیار می‎گذارد و در صورت رعایت جنبه‎های پایداری و اعمال مدیریت بر آن‏ها از جهات مختلف می‏تواند به‎عنوان یک فرصت تلقی شود. در جنگل‌های بلوط وجود ریشه‎های بلند و فعالیت میکروارگانیسم‌های موجود در اطراف ریشه درختان، موجب نفوذ نزولات آسمانی در خاک و ذخیره این نزولات می‎شوند. طبق گزارش اداره منابع‎طبیعی و آب‏خیزداری استان (2014)، یک لیتر آب در خاک‏های جنگلی برای نفوذ به 7 دقیقه و 26 ثانیه زمان نیاز دارد، درحالی‎که در وضعیت فاقد جنگل این امر حدود 5/4 ساعت طول می‎کشد. متوسط آب ذخیره‎شده در خاک به‎وسیله هر هکتار جنگل در استان لرستان 84 مترمکعب است (گزارش اداره کل منابع‎طبیعی و آب‏خیزداری لرستان، 2014). با توجه به میزان ذخیره آب توسط جنگل‎های استان (4/71 میلیون مترمکعب) برای برآورد ارزش حفظ آب، باید مقدار حفظ آب در قیمت مناسب برای آن ضرب گردد. در این مطالعه از روش هزینه جایگزین برای برآورد ارزش حفظ آب استفاده‌شده است. هزینه تأمین آب کشاورزی توسط دولت 620 ریال بر مترمکعب می‏باشد. درنتیجه ارزش حفظ آب توسط کل منطقه جنگلی مورد بررسی معادل 2/44 میلیارد ریال تعیین می‏گردد.

در برآورد ارزش تفرجی و تفریحی در جنگل‎های استان، با توجه به جدیدترین بررسی‏های انجام‌شده در این زمینه (3)، هر خانوار دست‌کم یک‎بار در طول سال برای تفریح و گذراندن اوقات فراغت خود به دامان طبیعت مراجعه می‎کند؛ برای مثال در طول ایام نوروز به مدت دو هفته جنگل‎های منطقه مملو از بازدیدکنندگان است. نتایج این بررسی در شمال استان نشان داد که افراد تمایل دارند به‎طور میانگین مبلغ 17919 ریال برای هر بازدید از این مناطق بپردازند. تعداد بازدیدکنندگان سالانه از این جنگل‏ها 700 هزار نفر است (گزارش اداره کل منابع طبیعی و آب‎خیزداری لرستان، 2014) که حاصل‎ضرب آن در مبلغ تمایل به پرداخت، ارزش تفریحی برابر با 5/12 میلیارد ریال را دربردارد. در ادامه بررسی درزمینه کارکردهای اطلاعاتی اکوسیستم جنگلی لرستان، نتایج برآورد ارزش حفاظتی نشان داد که تمایل به پرداخت سالانه هر خانوار برای حفاظت و نگه‎داری از این جنگل‎ها معادل 18530 ریال است با توجه به این‏که تعداد کل خانوارهای ساکن در استان لرستان 462528 است (تعداد 292454 خانوار در نقاط شهری و تعداد 169875 خانوار آن در نقاط روستایی ساکن هستند و 199 خانوار آن غیرساکن هستند) درنتیجه ارزش حفاظتی کل اکوسیستم جنگلی استان، از حاصل‎ضرب رقم به‌دست‌آمده در تعداد خانوارهای استان (462528) معادل 5/8 میلیارد ریال برآورد می‏گردد. بنابراین ارزش کارکرد اطلاعاتی محدوده مورد بررسی که حاصل‎جمع دو کارکرد تفریحی و حفاظتی است، 1/21 میلیارد ریال در سال تخمین زده می‌شود. مجموع تعداد گونه‎های موجود در اکوسیستم جنگلی محدوده مطالعاتی معادل 169 گونه می‏باشد. به‌منظور ارزش‎گذاری بر کارکرد زیست‎گاهی اکوسیستم محدوده مطالعاتی، از روش کاستانزا (1997) استفاده شد (5) که مقدار ثابت ارزش زیستگاه برای یک گونه معادل 5/3 دلار در هکتار درنظر گرفته‌شده است. بنابراین، با توجه به مساحت 850 هزار هکتاری اکوسیستم جنگلی محدوده و تعداد گونه‎ها و مقدار ثابت ارزش زیستگاه برای هرگونه، کل ارزش کارکرد زیست‎گاهی اکوسیستم جنگلی محدوده معادل 5/2 میلیون دلار و با توجه به میانگین قیمت دلار در سال 1393 (3200 تومان)، 2/95 میلیارد ریال تخمین زده ‌شده است.

ارزشگذاریکارکردهایو خدمات تولیدی (بازاری)منابعمحیط‎‎‎زیستیجنگلهایبلوط

از سطح جنگل‎های بلوط منطقه حفاظت‎شده لرستان، محصولات اصلی و فرعی متنوعی تولید می‎گردد. بلوط در زندگی مردم بومی از جنبه‎های مختلف دارای اهمیت است که مهم‌ترین جنبه آن، اهمیت غذایی آن‌هم برای انسان و در مواردی برای دام است. بهره‎برداری بهینه از دانه بلوط و به‎کارگیری آن در رژیم غذایی احشام می‎تواند بخش اعظمی از کمبود علوفه را جبران نماید.

با توجه به این‏که سطح جنگل‎های استان لرستان 850 هزار هکتار است و در هر هکتار به‌طور متوسط 22 اصله درخت بلوط موجود است، بنابراین کل موجودی درختان بلوط استان 18700000 اصله است و میزان تولید متوسط بذر هر درخت بلوط معادل 20 کیلوگرم می‎باشد. پس میزان تولید بذر بلوط در جنگل‎های استان 374000000 کیلوگرم است. از طرفی، قیمت هر کیلوگرم بذر بلوط در بازارهای محلی منطقه به‎طور متوسط 15000 ریال برآورد شده که درآمد سالانه حاصل از تولید بذر در کل جنگل‎های استان لرستان مبلغ 61/5 میلیارد ریال است. به‎ازای هر کیلوگرم بذر بلوط حدود 40 درصد تانن قابل‌استخراج است. با توجه به این‏که میزان تولید بذر بلوط در جنگل‎های استان 18700000 کیلوگرم است، میزان تولید تانن در این جنگل‎ها  7480000 کیلوگرم برآورد می‎شود. از طرفی، ارزش هر کیلوگرم تانن در بازارهای محلی منطقه معادل 5000 ریال است که درآمد حاصل از تانن کل جنگل‎های استان مبلغ 4/37 میلیارد ریال تعیین می‎گردد. با توجه به این‏که سطح جنگل‎های استان 850 هزار هکتار و رویش سالانه در هکتار معادل 4/0 مترمکعب است، لذا میزان برداشت چوب در جنگل‎های بلوط استان لرستان معادل 340000 مترمکعب برآورد می‎شود (گزارش اداره کل منابع‎طبیعی و آب‎خیزداری لرستان، 2014). با توجه به این‏که 30 درصد حجم چوب موجود (102 هزار مترمکعب) در فرآیند سوخت به زغال تبدیل می‎شود و ارزش هر کیلوگرم زغال در بازارهای محلی موجود در استان معادل 10000 ریال است، بنابراین، درآمد سالانه حاصل از فروش زغال تولیدشده در جنگل‏های استان مبلغ 102 میلیون ریال برآورد می‎شود.

ارزش کارکردهای غیربازاری مورد بررسی در این مطالعه حدود 98 درصد از کل ارزش اقتصادی منابع زیست‎محیطی را به‏خود اختصاص می‎دهد. این در‏حالی است ‎که کارکردهای بازاری (64/5 هزار میلیارد ریال) صرفاً 2 درصد از ارزش کل را شامل می‎شود که بیان‏گر اختلاف بسیار زیاد ارزش‎های مذکور بین این دو نوع کارکرد هست. کارکردهای غیربازاری که جایگاه آن در حساب‏های اقماری کشور تاکنون نادیده گرفته‌شده ارزش قابل‌توجهی را به‎خود اختصاص داده است، لذا عدم لحاظ ارزش کارکردهای غیر بازاری در حساب‎های ملی منجر به برآورد غیرواقعی این حساب‎ها می‎گردد.

نمودار ذیل نیز به‎ترتیب ارزش کل هر یک از کارکردها و نیز سهم هر یک از کارکردها را نشان می‎دهد:

 

 

 

 

شکل 2- مقایسه ارزش  مهم ترین کارکردهای جنگل‌های بلوط در منطقه مورد مطالعه

Figure 2- Comparison of the most important function value of Quercus forests in the study area

 


بحث و نتیجه‏گیری

 

همان‎طور که نتایج این مطالعه نیز نشان داد، نقش جنگل‌های بلوط در جذب و تولید اکسیژن و برآورد ارزش اقتصادی آن رقم چشم‎گیری است (معادل 784000 مترمکعب در هکتار در سال)، اما این تنها نقش این جنگل‏ها در تنظیم گازها و نقش مؤثر آن‏ها بر کیفیت هوا نیست. بررسی‌های دانشمندان روسی در مورد درختان بلوط غرب ایران و نقش آن‏ها در مبارزه با آلودگی هوا (1956)، ثابت کرد که این درختان از طریق آزاد کردن ماده‌ای به نام فیتونسید در هوا باعث ضدعفونی و از بین رفتن میکروارگانیسم‎های مضر و حتی بعضی حشرات مضر موجود در هوا می‎شود. این ماده علاوه‎ بر درختان بلوط در درختانی مانند زبان‎گنجشک، بید و افرا نیز تولید می‌شود. بنابراین از این ماده می‎توان به‎عنوان یک ماده زیستی برای مبارزه بیولوژیک علیه میکروارگانیسم‌ها بهره برد. از طرفی درختان، بادِ حامل ذرات ریز را شانه می‎کنند و می‌توانند در هر هکتار جنگل سالیانه تا 68 تن گردوغبار را در خود رسوب ‎می‎دهند (14). این میزان به‌واسطه جنگل‎های بلوط استان، سالیانه نزدیک به 83 میلیون تن برآورد می‎شود که گواه این مطلب، کاهش آلودگی هوا براثر گردوخاک‌های ناشی از بیابان‎های عراق و عربستان در فصل بهار و تابستان بوده که باوجود شدت آلودگی، پس از چند روز هوا همان لطافت قبلی را بازمی‌یابد که در این رابطه نقش جنگل‎ها بلوط استان قابل‌توجه است. هم‎چنین جنگل‏ها مقدار زیادی از باکتری‎ها و میکروب‎های معلق در هوا را در لابه‏لای شاخ و برگ خود رسوب می‎دهد به‌طوری‌که دانشمندان ثابت کرده‎اند مقدار باکتری‎های موجود در هوای جنگلی به‌مراتب کمتر از مناطق غیرجنگلی است (15). این موضوع نشان‎دهنده لزوم حفاظت و احیاء پوشش جنگلی در این منطقه و حفظ خاک به‎عنوان بستر تولید هست. براساس مطالعات انجام‎‎شده، میانگین فرسایش در این منطقه حدود 9/5 تن است (13) که ‎منعکسکننده روند تخریب خاک، منابع طبیعی و محیط‎زیست در این منطقه به‌واسطه تخریب پوشش‎گیاهی و فرسایش خاک است. بنابراین مقایسه مقدار هدررفت عناصر غذایی و برآورد خسارت ناشی از هدررفت آن‏ها حاکی از آن است که جنگل‎های محدوده مطالعاتی قادر است مانع از تحمیل حدود 8/382 هزار میلیارد ریال خسارت ناشی از فرسایش و هدررفت سه عنصر غذایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم در طول سال شود. گفتنی است که در این پژوهش، ارزش بخشی از خدمات اکوسیستمی جنگل در ارتباط با جلوگیری از فرسایش خاک فقط ازنظر نگه‎داری عناصر غذایی خاک بررسی‌شده است. در برآورد ارزش نگه‎داری خاک با رویکرد هزینه جایگزین که بالاترین رقم مربوط به ارزش کارکردها را در این بررسی به خود اختصاص داده است (450 میلیون ریال در هکتار در سال) باید اذعان‎نمود که ارزش کسب‎شده جدا از  هزینه نیروی کار برای کودپاشی و هزینه بازسازی و نوسازی خسارت‎های ناشی از فرسایش خاک می‏باشد. بدیهی است با احتساب چنین مؤلفه‎هایی رقم‎های یادشده افزایش چشمگیری می‎یابند و ارزش جنگل را از حیث حفاظت خاک و کاهش فرسایش بهتر نمایش می‎دهند.

همان‎طوری‎که اطلاعات مندرج در شکل (2) نشان می‎دهد، ارزش کارکردهای غیربازاری مورد بررسی در این مطالعه حدود 98 درصد از کل ارزش اقتصادی منابع زیست‎محیطی را به‏خود اختصاص می‎دهد. این در‏حالی است ‎که کارکردهای بازاری (6/5 هزار میلیارد ریال) صرفاً 2 درصد از ارزش کل را شامل می‎شود که بیان‏گر اختلاف بسیار زیاد ارزش‎های مذکور بین این دو نوع کارکرد هست. کارکردهای غیربازاری که جایگاه آن در حساب‏های اقماری کشور تاکنون نادیده گرفته‌شده، ارزش قابل‌توجهی را به خود اختصاص داده است لذا عدم لحاظ ارزش کارکردهای غیر بازاری در حساب‎های ملی منجر به برآورد غیرواقعی این حساب‎ها می‎گردد. نتایج این مطالعه که دربرگیرنده منطقه محدودی از زاگرس و یکی از استآن‏های غرب کشور می‏باشد، به‎خوبی مشخص می‏کند که ورود ارزش اقتصادی مربوطه می‏تواند حساب‎های ملی را به‏میزان زیادی افزایش دهد. بدیهی است که بررسی و ارزش‎گذاری منابع زیست‎محیطی در سایر مناطق زاگرس به‌مراتب ارزش‎های اقتصادی بزرگ‌تری را در بر خواهد داشت و درنتیجه حساب‎های ملی کشور را به میزان قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار داده و به واقعیت نزدیک‎تر می‎سازند. نکته پایانی این‏که در پژوهش‎هایی که با حضور کارشناسان کشورهای خارجی در یکی از استان‎های غربی کشور (استان کرمانشاه در سال 1391) انجام‌شده، ارزش ریالی هر درخت بلوط به‎طورکلی 169 میلیون تومان تخمین زده‌شده است. این درحالی است که کارشناسان هر درخت بلوط 50 ساله را تا 200 هزار دلار ارزش‎گذاری کرده‌اند (معاون فنی اداره کل منابع طبیعی لرستان، 1391). به‎طورکلی نتایج حاصل از این تحقیق نشان‎دهنده بالا بودن ارزش کل  اقتصادی (TEV)  در جنگل‎های بلوط استان است و این امر یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش حاضر است که می‎تواند موردتوجه مسوولان ذی‎‎ربط در جهت بهره‎وری بهینه اقتصادی از منابع جنگلی موجود در کشور قرار گیرد. از آن‏جا که برای بخش مهمی از خدمات و کارکردهای جنگل‎های استان لرستان، قیمتی تعیین و دریافت نمی‏شود و این کارکردها ازنظر اقتصادی خارج از نظام مرسوم بازار هستند، ارزش این خدمات نمود واقعی نیافته و در محاسبات ملی نیز وارد نمی‎شود و نهایتاً ممکن است در برنامه‎ریزی‎ها نیز موردتوجه و ملاحظه لازم قرار نگیرد. از طرفی، تصمیم‏گیری‎ها و برنامه‎ریزی‎های مرسوم اقتصادی مبتنی بر مبنای کمی و پولی ارزش‎گذاری و فایده پدیده‏های مختلف است. این حقیقت، اهمیت ارزش‎گذاری اقتصادی خدمات منابع و محیط‎زیست طبیعی را آشکار می‏‏سازد. بدیهی است نادیده‏گرفتن این خدمات، نهایتاً بی‏توجهی و تخریب تدریجی جنگل‎های استان را بیش از پیش در پی خواهد داشت. در این‏جا می‏توان به بروز بیماری خشکیدگی درختان بلوط در سطح جنگل‎های استان اشاره کرد که  این آفت از سال‌ها پیش به‌صورت محدود و پراکنده بر روی درختان بلوط جنگل‌های زاگرس مشاهده می‌شد که اخیراً گسترش‌یافته است و در حال حاضر حدود 250 هزار هکتار از جنگل‎های بلوط استان به دلیل این بیماری از بین رفته‏اند و این آفت تهدیدی جدی برای جنگل‌های زاگرس است. هم‏چنین تبدیل جنگل‏های بلوط لرستان به زغال، معضل دیگری است که گریبان‎گیر منابع‏طبیعی و محیط‏زیست این استان شده است و طبق گزارش اداره منابع‎طبیعی استان (1393)، لرستان در تخریب جنگل‎ها برای تبدیل به زغال رتبه اول را در کشور دارد و لذا لزوم رسیدگی سریع‎تر به این مهم را می‎طلبد.  با وجود مطالعاتی نظیر تحقیق حاضر می‎توان با تأکید بر اهمیت این جنگل‌ها و مسایل و مشکلات ناشی از تخریب آن‏ها، چاره‌اندیشی هر چه سریع‌تر مسؤولان را خواستار شد.

منابع

1-   پرون. صدیقه و اسماعیلی. عبدالکریم، 1389، برآورد ارزش غیربازاری جنگل حرا در استان هرمزگان. نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع غذایی)، جلد 24، شماره 2، صص 168-162.

2-   امیرنژاد. حمید و خلیلیان. صادق، 1386، برآورد ارزش حفاظتی پارک ملی گلستان با استفاده از تمایل به پرداخت افراد، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد.

3-   منصوری. معصومه، 1392، ارزش‎گذاری اقتصادی تفرج‎گاه جنگلی حسن‏گاویار شهرستان نورآباد با استفاده از دو روش ارزش‎گذاری مشروط و روش هزینه سفر فردی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، 88 صص.

4-      Bishop R.C & Heberlin A, 1979, Measuring Values of Extera-market Goods: Are Indirect Measure Biased?. American Journal of Agricultural Economics. 61:926-930.

5-      Costanza R, Arge R, Groot D.R, Grass M, Hannon B, Limburg K, Naeem S, Neil R, Paruelo V.O, Rakin J, Sutton R & Van den Belt M, 1997, The value of the world’s ecosystem services and natural capital, Nature, 387: 253-260.

6-      Guo Z, Xiao X, Gan Y & Zheng Y, 2001, Ecosystem functions, services and their values, a case study in Xingshan country of China. Ecological Economics, 38: 141-154.

7-      Beron K, 1997, An analysis of housing market before and after the 1989 Loma Pieta Earthquake, Land Economics 731: 101-13.

8-   مبرقعی. نغمه، شرزه‏ای. غلام‏علی و قدوسی. جمال، 1389، نقش بوم‎سازگان جنگلی در حفاظت از منابع آبی و برآورد ارزش این عملکرد در جنگل‎های خزری ایران (مطالعه موردی: آبخیز شماره یک در حوزه 45) ، مجله جنگل ایران، انجمن جنگلبانی ایران، سال دوم، شماره 3، صص196-187.

9-   عسگری. حشمت‎اله، 1393، ارزش‏گذاری اقتصادی - حساب‏داری جنگل‏های بلوط در استان ایلام، مجله اقتصاد منابع‎طبیعی، سال دوم، شماره  2، صص 88-77.

10-  Hanemann W.M, 1994, valuing the environment through contingent valuation. Journal of Economic Perspectives, 8(4): 19-43.

11- باده‌یان. ضیاءالدین، مشایخی. زهرا، زبردست. لعبت و مبرقعی. نغمه، 1393، برآورد ارزش اقتصادی کارکرد ترسیب کربن در دو توده جنگلی خالص و آمیخته راش (مطالعه موردی: جنگل خیرود نوشهر)، پژوهش‎های محیط‎زیست، سال 5، شماره 9، ص 156-147.

12-  امیرنژاد، حمید. و عطایی­سلوط، کمال، 1390، «ارزش‎گذاری اقتصادی منابع زیست­محیطی»، جلد اول، انتشارات آوای مسیح، ساری، 432 ص.

13- بختیاری. فاطمه، پناهی. مصطفی، کرمی. محمود، قدوسی. جمال، مشایخی. زهرا و چورزادی. مونا، 1388، ارزش‎گذاری اقتصادی کارکرد حفظ و نگهداشت عناصر غذایی خاک در جنگل‌های منطقۀ سبزکوه، 1(1): ص 81-69.

14-  FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), 2005, State of the World’s forests.

15-  Furtan W.H & Hosseini S.S, 1995, Economic and institutional considerations for soil depletion. Journal of Sale Occasional, 75(5): 1- 10.

 

 

 

 

 



1- استادیار گروه جنگل‎داری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

2*-(مسوول مکاتبات): دکتری رشته جنگل‎شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

[3]- کارشناس ارشد جنگل‎داری،‎ اداره کل منابع‎ طبیعی استان لرستان، لرستان، ایران.

1- Assistant Professor, Department of Forestry, Faculty of Agricultue and Natural Resourses, Lorestan University, Lorestan, Iran.

2- PhD Department Forestry and forest ecology, Faculty of Agricultue and Natural Resourses, Lorestan University, Lorestan, Iran.* (Corresponding Author)

3- MSc in Forestry, Natural Resources Office, Lorestan Province, Lorestan, Iran.

[7]- Maximum Likelihood Estimator (MLE)

[8]-Market Price Method

1-   پرون. صدیقه و اسماعیلی. عبدالکریم، 1389، برآورد ارزش غیربازاری جنگل حرا در استان هرمزگان. نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع غذایی)، جلد 24، شماره 2، صص 168-162.

2-   امیرنژاد. حمید و خلیلیان. صادق، 1386، برآورد ارزش حفاظتی پارک ملی گلستان با استفاده از تمایل به پرداخت افراد، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد.

3-   منصوری. معصومه، 1392، ارزش‎گذاری اقتصادی تفرج‎گاه جنگلی حسن‏گاویار شهرستان نورآباد با استفاده از دو روش ارزش‎گذاری مشروط و روش هزینه سفر فردی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، 88 صص.

4-      Bishop R.C & Heberlin A, 1979, Measuring Values of Extera-market Goods: Are Indirect Measure Biased?. American Journal of Agricultural Economics. 61:926-930.

5-      Costanza R, Arge R, Groot D.R, Grass M, Hannon B, Limburg K, Naeem S, Neil R, Paruelo V.O, Rakin J, Sutton R & Van den Belt M, 1997, The value of the world’s ecosystem services and natural capital, Nature, 387: 253-260.

6-      Guo Z, Xiao X, Gan Y & Zheng Y, 2001, Ecosystem functions, services and their values, a case study in Xingshan country of China. Ecological Economics, 38: 141-154.

7-      Beron K, 1997, An analysis of housing market before and after the 1989 Loma Pieta Earthquake, Land Economics 731: 101-13.

8-   مبرقعی. نغمه، شرزه‏ای. غلام‏علی و قدوسی. جمال، 1389، نقش بوم‎سازگان جنگلی در حفاظت از منابع آبی و برآورد ارزش این عملکرد در جنگل‎های خزری ایران (مطالعه موردی: آبخیز شماره یک در حوزه 45) ، مجله جنگل ایران، انجمن جنگلبانی ایران، سال دوم، شماره 3، صص196-187.

9-   عسگری. حشمت‎اله، 1393، ارزش‏گذاری اقتصادی - حساب‏داری جنگل‏های بلوط در استان ایلام، مجله اقتصاد منابع‎طبیعی، سال دوم، شماره  2، صص 88-77.

10-  Hanemann W.M, 1994, valuing the environment through contingent valuation. Journal of Economic Perspectives, 8(4): 19-43.

11- باده‌یان. ضیاءالدین، مشایخی. زهرا، زبردست. لعبت و مبرقعی. نغمه، 1393، برآورد ارزش اقتصادی کارکرد ترسیب کربن در دو توده جنگلی خالص و آمیخته راش (مطالعه موردی: جنگل خیرود نوشهر)، پژوهش‎های محیط‎زیست، سال 5، شماره 9، ص 156-147.

12-  امیرنژاد، حمید. و عطایی­سلوط، کمال، 1390، «ارزش‎گذاری اقتصادی منابع زیست­محیطی»، جلد اول، انتشارات آوای مسیح، ساری، 432 ص.

13- بختیاری. فاطمه، پناهی. مصطفی، کرمی. محمود، قدوسی. جمال، مشایخی. زهرا و چورزادی. مونا، 1388، ارزش‎گذاری اقتصادی کارکرد حفظ و نگهداشت عناصر غذایی خاک در جنگل‌های منطقۀ سبزکوه، 1(1): ص 81-69.

14-  FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), 2005, State of the World’s forests.

15-  Furtan W.H & Hosseini S.S, 1995, Economic and institutional considerations for soil depletion. Journal of Sale Occasional, 75(5): 1- 10.