تجزیه و تحلیل وضعیت آلودگی هوا ناشی از اثرات اقلیمی ریزگردها و توفان های گردو خاک در مناطق جنوبی استان همدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - دانشجوی دکتری آب و هواشناسی سینوپتیک ، دانشکده علوم زمین ، دانشگاه شهید بهشتی تهران

2 استادیار گروه جغرافیا ، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران * (مسوول مکاتبات)

10.22034/jest.2017.9458.1800

چکیده

یکی از مشکلات زیست محیطی در مناطق غربی ایران فعالیت توفان های ریزگردها در اتمسفر شهرها است . شهرهای ملایر ، نهاوند و تویسرکان در غرب ایران از ورود توفان های گروخاک و ریزگردها آسیب پذیر هستند . دوره های آماری مختلف برای سه شهر در طول سالهای 1992 تا 2010 بررسی شده است . بر این اساس حداکثر وقوع گردوخاک در طول سال در شهر ملایر اواسط بهار ، در نهاوند اوایل بهار و اواسط تابستان و در تویسرکان اوخر بهار اتفاق افتاده است . بیشترین تعداد توفان گردوخاک در تویسرکان و کمترین آنها در نهاوند شکل گرفته است . تغییرات دوره ای گردوخاک در منطقه افزایش این پدیده اقلیمی را در سالهای اخیر مشخص کرده است . تغییرات فراوانی گردوخاک با افزایش ارتفاع روند مثبتی در منطقه نشان داده است . وضعیت افزایش تعداد روزهای کاهش میدان دید با ماههای شاخص وقوع توفان گردوخاک در منطقه مطابقت دارد و بیشترین تعداد روزهای با کاهش میدان دید مربوط به خرداد و تیربوده است . تحلیل همدیدی جو نشان می دهد در نزدیکی سطح زمین در هنگام وقوع توفان گرادیان شدید فشار و ناپایداری و در سطح 500 هکتوپاسکال جریان همگرایی بر روی منطقه ایجاد شده است . در این مطالعه گردوغبار در خیابان های موازی با مسیر باد غالب به راحتی به قسمتهای مرکزی شهر منتقل شده است. در اثر برخورد جریان گردوغبار با ساختمان های بلند شهر قسمتی از جریان ریزگردها به طرف سطح زمین انتقال یافته ، قسمتی دیگر از جریان در بخش پشت به باد ساختمان حالت پیچشی ایجاد نموده و بخشی دیگر از جریان در ارتفاعی بالاتر از ساختمانها از سطح شهر عبور کرده است . پوشش گیاهی در اطراف شهرها ریزگردها را در داخل شهرها کاهش داده و به عنوان یک عامل مثبت در کاهش آلودگی منطقه به حساب آمده است .

کلیدواژه‌ها

موضوعات