تحلیل نگرش‌ها و بهره‌گیری از دانش بوم شناسی شهری در برنامه‌ریزی؛ با نگاهی بر نمونه‌های موردی از برنامه‌های ملی تا محلی

نوع مقاله: مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، گروه شهرسازی، قزوین، ایران.

2 استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران*(مسوول مکاتبات).

10.22034/jest.2018.13574.2214

چکیده

حفظ بستر طبیعی و تنوع زیستی شهر جهت ایجاد ارتباط با طبیعت و ارتقاء کیفیت زندگی در شهر با توجه به افت کیفیت محیط زیست و از هم‌گسیختگی بنیان‌های اکولوژیک شهری، نیازمند یکپارچه‌سازی دانش بوم‌شناسی با فرآیند برنامه‌ریزی و توسعه شهری است. هدف تحقیق، تبیین نظری رویکرد جدید بوم شناسی شهری از طریق بررسی سیر تحول مفهوم بوم‌شناسی و ریشه‌های شکل‌گیری دانش بوم‌شناسی شهری است. همچنین این مقاله در‌صدد پاسخ دادن به این پرسش است که چگونه با بکارگیری بوم شناسی شهری به عنوان رویکردی نو در فرآیند برنامه‌ریزی و توسعه‌ی شهرها، می-توان فرصت‌هایی را برای ایجاد پیوند میان نظام اکولوژیک با محیط‌های شهری و فعالیت‌های انسانی پدید آورد.
تحقیق حاضر از لحاظ روش با اتکا به شیوه‌های توصیفی و تحلیلی انجام گرفته و تلاش شده است که با انجام مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل نگرش‌های مرتبط با بوم‌شناسی شهری و مباحث مربوطه در برنامه‌ریزی و طراحی شهری، بتوان به ریشه‌های نظری موضوع و نحوه‌ی بکارگیری آن در علوم شهری از جمله شهرسازی با بررسی مصادیق کاربردی آن پی‌برد.
با توجه به یافته‌های پژوهش، بوم‌‌شناسی شهری به عنوان رویکردی نوین در شهرسازی امروزه از جایگاه مناسبی برخوردار شده است. بازیابی شبکه‌های اکولوژیک شهری و طراحی و برنامه‌ریزی زیست‌بوم محور از مصادیق کاربردی دانش بوم‌شناسی شهری در سطوح مختلف محسوب می‌شوند و از این طریق متخصصان توانسته‌اند در جهت تقویت محیط طبیعی و ایجاد الگوهای توسعه مبتنی برحفظ ارزشهای اکولوژیکی شهر، گام‌های روبه جلویی بردارند.
نتایج نشان می‌دهد، کاربرد دانش بوم‌شناسی شهری در برنامه‌ریزی و طراحی شهرها در قالب راهبردی نظری و عملی، بایستی به عنوان یک اولویت ملی جهت دستیابی به شهرهای پایدار و تاب‌آور مد نظر قرار گیرد. دستیابی به این امر مستلزم کارگروهی میان متخصصان مختلف، حمایت از برنامه‌های آموزشی و ایجاد تغییر در نحوه‌ی ارتباط میان سیاستگذاران و متخصصان می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1]- دانش آموخته دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، گروه شهرسازی، قزوین، ایران.

[1]- استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران*(مسوول مکاتبات).

1- Ph.D.of Urbanism, Department of Urbanism, Qazvin Branch, Islamic Azad University,Qazvin, Iran.

2- Professor, Faculty of Fine Arts, Tehran University, Tehran, Iran *(Corresponding Author).

 

 

[1]- این زمان بر اساس سطح توسعه یافتگی کشورها متفاوت است.

[1]-OIKOS

[1]- LOGOS

[1]- Heackel

[1]- Plant Ecology

[1]- Animal Ecology

[1]- Human Ecology

[1]- Malthus

[1]- De Candolle

[1]- Lyell

[1]- Darwin

[1]- George Perkins Marsh

[1]-Rees

[1]-Ecology in the city

[1]-Ecology of the city

[1]- UNESCO

[1]- Henry IV

[1]- Domenico Fontana

[1]- Pope Sixtus V

1- توسعه­ی شهر و اکولوژی سازگار به نظر نمی­رسد، زیرا تقریباً هرآن­چه انسان در جهت توسعه و گسترش شهر نسبت به طبیعت انجام می­دهد، از لحاظ اکولوژیکی منفی تلقی می­شود.

  1. Shakoei, H. 2013. Cities' social Geography, Cities' Social Ecology, Tehran, Jahad Daneshgahi Press. (In Persian).
  2. Ardakani, M.R. 2009. Public Ecology, Tehran, Tehran University Press. (In Persian).
  3. Leccese, M., and McCormick, K.2000. Charter of the New Urbanism, Danesh, A., and Basirimozhdehi, R., Tehran, Urban Planning Processes Co. (In Persian).
  4. McDonnell, M. J. 2011. The History of Urban Ecology: An Ecologist’s Perspective. Urban Ecology: Patterns, Processesand Applications. Niemelä J., Breuste J., Elmqvist T., Guntenspergen G., James P., McIntyre NE (eds). Oxford University Press, Oxford, pp.5-13.
  5. McIntosh, R.P. 1985. The Background of Ecology: Conceptand Theory. Cambridge University Press, New York.
  6. Krebs, C.J., 2001. Ecology: The Experimental Analysis of Distribution and Abundance. Benjamin Cummings, SanFrancisco.
  7. Egerton, Frank N. 1993. The history and present entanglements of some general ecological perspectives. Humans as Components of Ecosystems, Springer New York, pp.9-23.
  8. Pickett, Steward TA, V. Thomas Parker, and Peggy L. Fiedler. 1992. The new paradigm in ecology: implications for conservation biology above the species level. Conservation biology, Springer US, pp.65-88.
  9. Collins, J. P., Kinzig, A., Grimm, N. B., Fagan, W. F., Hope, D., Wu, J., & Borer, E. T. 2000. A New Urban Ecology Modeling human communities as integral parts of ecosystems poses special problems for the development and testing of ecological theory. American scientist, Vol.88 (5), pp. 416-425.
  10. Rees, William E. 1997. Urban ecosystems: the human dimension. Urban Ecosystems, Vol.1 (1), pp.63-75.
  11. Sukopp, H. 2008. On the early history of urban ecology in Europe. Urban Ecology, Springer US, pp.79-97.
  12. Fiedler, Peggy L., Peter S. White, and Robert A. Leidy. 1997. The paradigm shift in ecology and its implications for conservation. The Ecological Basis of Conservation, Springer US, pp.83-92.
  13. Pickett, Steward TA, and Mark J. McDonnell. 1993. Human as Components of Ecosystems: A Synthesis. Humans as Components of Ecosystems, Springer New York, pp.310-316.
  14. Alberti, M. 2008. Advances in urban ecology: integrating humans and ecological processes in urban ecosystems. New York: Springer.
  15. Shulenberger, E., Endlicher, W., Bradley, G., Ryan, C., ZumBrunnen, C., & Simon, U. 2008. Urban ecology: an international perspective on the interaction between humans and nature. J. Marzluff (Ed.). Springer Science & Business Media.
  16. Turner, B.L., Clark, W.C., Kates, R.W., Richards, J.F., Matthews, J.T., & Meyer, W.B. (Eds.). 1990. The Earth as Transformed by Human Action: Global and Regional Changes in the Biosphere over the Past 300 Years. Cambridge University Press, New York.
  17. Boyden, S., Millar, S., Newcombe K., & O’Neill, B. 1981.The Ecology of a City and its People: the case of Hong Kong. Canberra, Australian National University Press.
  18. Nix, H. 1972. The City as a Life System? Proceedings of the Ecological Society of Australia 7. Canberra.
  19. Deelstra, T. 1998. Towards ecological sustainable cities: strategies, models and tools. Urban Ecology. Springer Berlin Heidelberg, pp.17-22.
  20. Grimm, N. B., Grove, J. G., Pickett, S. T., & Redman, C. L. 2000. Integrated Approaches to Long-Term Studies of Urban Ecological Systems Urban ecological systems present multiple challenges to ecologistspervasive human impact and extreme heterogeneity of cities, and the need to integrate social and ecological approaches, concepts, and theory. BioScience, Vol. 50(7), pp.571-584.
  21. Weiland, U., & Richter, M. 2011. Urban ecology–Brief history and present challenges. Applied urban ecology: A global framework. Chichester, England: Wiley-Blackwell.
  22. McDonnell, M. J., Hahs, A. K., & Breuste, J. H. (Eds.). 2009. Ecology of cities and towns: acomparative approach. Cambridge University Press.
  23. Park, R.E., Burgess, E.W., McKenzie, R.D. 1925. The City. University of Chicago Press, Chicago.
  24. Kurtz, L.R. 1984, Evaluating Chicago Sociology. A Guide to the Literature, with an Annotated Bibliography. Chicago, University of Chicago Press.
  25. Shakoei, H. 2006.  New Perspectives In Urban Geography, Tehran, Samt Press (In Persian).
  26. Mafi, E.A. Vatanparast, M., and Razavi, M., 2012. Investigation on Ecological Production of Mashhad City, Geography and Regional Development, Vol. 18. PP. 100-121 (In Persian).
  27. Rahnama, M.R. and Abaszdeh, G., 2009. Fundamental and models of urban from measuring, Mashhad, Jahad Daneshgahi Press (In Persian).
  28. Niemelä, J., Kotze D. J., and YliPelkonen, V., 2009. Comparative urban ecology: challenges and possibilities. Ecology of cities and towns: A comparative approach, Cambridge, Cambridge University Press, pp. 9-24.
  29. Pickett, S. T., Cadenasso, M. L., Grove, J. M., Nilon, C. H., Pouyat, R. V., Zipperer, W. C., and Costanza, R. 2008. Urban ecological systems: linking terrestrial ecological, physical, and socioeconomic components of metropolitan areas. Urban Ecology, Springer US, pp. 99-122.
  30. Collins, J. P., Kinzig, A., Grimm, N. B., Fagan, W. F., Hope, D., Wu, J., & Borer, E. T. 2000. A New Urban Ecology Modeling human communities as integral parts of ecosystems poses special problems for the development and testing of ecological theory. American scientist, Vol. 88(5), pp. 416-425.
  31. Alberti, M., Marzluff, J. M., Shulenberger, E., Bradley, G., Ryan, C., and Zumbrunnen, C.2003. Integrating humans into ecology: opportunities and challenges for studying urban ecosystems. BioScience, Vol. 53(12), pp. 1169-1179.
  32. Thayer, R. L. 2003. LifePlace: Bioregional thought and practice. University of California Press.
  33. Mason, Robert J. 2011. Ecoregional Planning Retreat or Reinvention?. Journal of Planning Literature, Vol. 26(4), pp. 405-419.
  34. Daneshpour, Z., 2011. Overviewing of Planning Theories With Emphasis on Urban Planning, Tehran, Shahid Beheshti University Press.
  35. Noble, A. G., and Costa, F. J. (Eds.). 1999. Preserving The Legacy: Concepts In Support of Sustainability. Lexington Books
  36. Daniels, T. L. 2009. A trail across time: American environmental planning from city beautiful to sustainability. Journal of the American Planning Association, Vol. 75(2), pp. 178-192.
  37. Button, K. 2002. City management and urban environmental indicators.Ecological Economics, Vol.40 (2). pp. 217-233.
  1. Gagnon, P., P. Gerla, B. Schreurs, M. Cornett, M. Khoury, J. Hall. 2004. The Northern Tallgrass Prairie Ecoregion: A River and Stream Conservation Portfolio. The Nature Conservancy.
  1. Cook, E. A. 2002. Landscape structure indices for assessing urban ecological networks. Landscape and urban planning, Vol. 58 (2-4), pp. 269–280.
  2. Mikaeeili, A., and Sadeghe, M., 2010. Urban Ecological Network of Tabriz City and Proposed Solutions for Preservation and Development, Environmental Researches, Vol 2, pp. 43-52 (In Persian).
  3. Forman R.T.T. 1995. Land Mosaics: The ecology of landscapes and regions. Cambridge: Cambridge Univ. Press.
  4. Serrano, M., Sanz, L., Puig, J., & Pons, J. 2002. Landscape fragmentation caused by the transport network in Navarra (Spain): two-scale analysis and landscape integration assessment. Landscape and urban planning, 58(2), pp. 113-123.
  5. Ignatieva, M., Stewart, G. H., & Meurk, C. 2011. Planning and design of ecological networks in urban areas. Landscape and ecological engineering, 7(1), pp. 17-25.
  6. Blackmar, E.1997. Frederick Law Olmsted: Designing the American landscape-Beveridge, CE, Rocheleau, P.,pp. 508-510.
  7. Beatley T. 2000. Green urbanism. Island, Washington, DC
  8. McHarg I. 1969. Design with nature. Doubleday–Natural History, New York
  9. Zube, E. H. 1995. Greenways and the US national park system. Landscape and urban planning, 33(1), pp. 17-25.
  10. Aminzadeh, B., & Khansefid, M., 2009. A case study of urban ecological networks and a sustainable city: Tehran’s metropolitan area. Urban ecosystems, 13(1), pp. 23-36.