اندازه گیری غلظت یون فلوراید در انواع برند تجاری چای های سیاه و دم کرده آن ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، همدان

10.22034/jest.2018.10096.1858

چکیده

زمینه و هدف: فلوراید یکی از شناخته شده­ترین و مفیدترین مواد در مهار پوسیدگی دندان و استخوان می­باشد، ولی مصرف مقادیر بالای آن می­تواند باعث بروز بیماری فلوئوروزیس دندانی و استخوانی شود. از آنجایی­که چای و آب آشامیدنی به عنوان یکی از مواد دارای فلوراید می­باشد، بنابراین بررسی مطالعه حاضر با هدف سنجش غلظت فلوراید در آب شرب و چای مصرفی شهر تهران در سال 1392 صورت گرفت.
روش بررسی: در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، 25 نوع برند تجاری چای ایرانی و خارجی موجود در بازار شهر تهران و 30 نمونه آب شرب مصرفی شهر تهران در 4 تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. مقدار فلوراید موجود در نمونه­های چای خشک و در دم کرده چای در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه و نمونه­های آب بعد از هضم اسیدی توسط دستگاه الکترود انتخابی یون فلوراید اندازه گیری شدند. اطلاعات پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS ورژن 18 تجزیه و تحلیل گردید.
یافته‌ها: نتایج به دست آمده نشان داد که مقدار فلوراید در انواع برند چای خشک بین 2/22-8/303 میلی گرم بر کیلوگرم، در محلول چای بین 2/0- 37/2 میلی گرم بر لیتر و در آب شرب مصرفی بین 012/0-95/0 میلی گرم بر لیتر قرار دارد. هم­چنین نتایج نشان داد که با افزایش مدت زمان دم کردن، میزان فلوراید آزاد شده در چای افزایش خواهد یافت به طوری­که در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه به ترتیب متوسط درصد آزادسازی یون فلوراید در محلول چای 88/31% ، 34/53 % و 08/78 % بود.
بحث و نتیجه‌گیری: در انتها مشخص شد که مصرف روزانه چای­های بررسی شده به اندازه 5 فنجان توسط کودکان و بزرگسالان هیچگونه مشکلاتی را برای سلامتی آن­ها ایجاد نخواهد کرد. اما بایستی غیر از مصرف چای به سایر منابع ورود یون فلوراید به بدن نظیر آب آشامیدنی و غیره نیز توجه داشت، تا از بروز بیماری­های استخوانی و دندانی جلوگیری کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یک، شماره چهار، تیرماه 98

 

اندازه گیری غلظت یون فلوراید در انواع برند تجاری چای­های سیاه و

دم کرده آن­ها

علیرضا محمدی [1]*

ali.re.mohammadi@gmail.com

حسن پرویزی مساعد 1

تاریخ دریافت: 22/01/1394

تاریخ پذیرش:08/02/1395

 

چکیده

زمینه و هدف: فلوراید یکی از شناخته شده­ترین و مفیدترین مواد در مهار پوسیدگی دندان و استخوان می­باشد، ولی مصرف مقادیر بالای آن می­تواند باعث بروز بیماری فلوئوروزیس دندانی و استخوانی شود. از آنجایی­که چای و آب آشامیدنی به عنوان یکی از مواد دارای فلوراید می­باشد، بنابراین بررسی مطالعه حاضر با هدف سنجش غلظت فلوراید در آب شرب و چای مصرفی شهر تهران در سال 1392 صورت گرفت.

روش بررسی: در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، 25 نوع برند تجاری چای ایرانی و خارجی موجود در بازار شهر تهران و 30 نمونه آب شرب مصرفی شهر تهران در 4 تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. مقدار فلوراید موجود در نمونه­های چای خشک و در دم کرده چای در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه و نمونه­های آب بعد از هضم اسیدی توسط دستگاه الکترود انتخابی یون فلوراید اندازه گیری شدند. اطلاعات پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS ورژن 18 تجزیه و تحلیل گردید.

یافته‌ها: نتایج به دست آمده نشان داد که مقدار فلوراید در انواع برند چای خشک بین 2/22-8/303 میلی گرم بر کیلوگرم، در محلول چای بین 2/0- 37/2 میلی گرم بر لیتر و در آب شرب مصرفی بین 012/0-95/0 میلی گرم بر لیتر قرار دارد. هم­چنین نتایج نشان داد که با افزایش مدت زمان دم کردن، میزان فلوراید آزاد شده در چای افزایش خواهد یافت به طوری­که در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه به ترتیب متوسط درصد آزادسازی یون فلوراید در محلول چای 88/31% ، 34/53 % و 08/78 % بود.

بحث و نتیجه‌گیری: در انتها مشخص شد که مصرف روزانه چای­های بررسی شده به اندازه 5 فنجان توسط کودکان و بزرگسالان هیچگونه مشکلاتی را برای سلامتی آن­ها ایجاد نخواهد کرد. اما بایستی غیر از مصرف چای به سایر منابع ورود یون فلوراید به بدن نظیر آب آشامیدنی و غیره نیز توجه داشت، تا از بروز بیماری­های استخوانی و دندانی جلوگیری کرد.

واژه­های کلیدی: چای سیاه، یون فلوراید، جذب روزانه، حد مجاز.

 

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 21, No.4,June, 2019

 

 

 

 

 


Measurement of Fluoride ions concentration in a variety of black tea brands and their brews

 

Alireza Mohammadi[2]*

ali.re.mohammadi@gmail.com

Hassan Parviz Mosaed 1

 

Admission Date: April 27, 2016

Date Received: April 1, 2015

 

Abstract

Background and Objective: Fluoride is one of the most well-known and useful substances to inhibit tooth decay and bone caries, but high doses of it can cause dental and skeletal fluorosis. Since tea and water contains fluoride, the present study was performed to measure fluoride concentration in drinking water and tea in Tehran in 2014 year.

Method: In this descriptive-analysis study, 25 types of Iranian and foreign brands of tea available in Tehran's market and 30 samples of drinking water from Tehran city were studied in 4 replications. The amount of fluoride in the tea and brewed tea samples within 3, 5 and 10 m and water samples after digestion were measured by fluoride ion selective electrode. Finally, the obtained data was analyzed by SPSS Ver. 18 software.

Findings: The results indicated that the amounts of fluoride in different brands of tea, tea solution and water were 22.2-303.8 mg/kg, 0.2–2.37 mg/L and 0.95-0.012 mg/L, respectively. Also, the results showed that the amount of released fluoride in tea increases with the increase of brewing time. Therefore, after 3, 5 and 10 m, the average percentages of fluoride released in the tea solution were 31.88%, 53.34% and 78.08% respectively.

Discussion and Conclusion: Finally, it was found that daily consumption of five cups of the studied tea by children and adults may not lead to health problem. However, other sources of fluoride ions such as drinking water, etc should be taken into consideration to prevent the occurrence of skeletal and dental diseases.

Keywords: Black tea, Fluoride, Daily intake, Limits.

 

 

مقدمه

 

چای نوشیدنی است که از برگ­­های خشک گیاه چای (Camellia Sinensis)  تهیه می­­شود و یکی از رایج­ترین نوشیدنی­­ها در میان مردم دنیا محسوب می­شود. سالانه در حدود 12/4 میلیون تن چای در سراسر دنیا تولید می­شود (1) و بیش از 3 میلیارد فنجان چای روزانه در سراسر جهان به مصرف می­رسد (2). از چای­­های تولید شده در دنیا، 78 درصد چای سیاه است که معمولاً در کشورهای غربی مصرف می­­شود، 20 درصد چای تولیدی از نوع سبز می­­باشد که عموماً در کشورهای آسیایی به مصرف می­­رسد و 2 درصد چای اولانگ (Oolong) است که به روش تخمیر جزیی تهیه شده و بیش­تر ساکنین نواحی جنوبی کشور چین آن را به مصرف می­رسانند (3). چای از لحاظ طرز تهیه در فرآیند چای سازی و مواد مصرف در بین مردم به چهار دسته یعنی چای سیاه یا تخمیری، چای سبز یا تخمیر نشده، چای نیمه تخمیری یا اولانگ و چای قالبی (Brick Tea) تقسیم­بندی می ­شوند (4). چای، به شکل خشک یا سبز، به طور طبیعی غنی از فلوئور می­­باشد. یکی از انواع چای که برای تهیه چای نوشیدنی از آن استفاده می­شود چای سیاه است (6). گیاه چای می­تواند به طور انتخابی فلوراید خاک را جذب و در اندام­­های خود ذخیره کند (7). فلوئور جذب شده در برگ­ها تجمع می­­یابد. بنابراین چای می­­تواند به عنوان یک منبع اصلی جذب فلوئور توسط انسان باشد (8). مقدار فلوئور گیاه چای از mg/kg 2/3 تا 260 و عمدتاً mg/kg 100 تا 200 گزارش شده است. در بعضی پژوهش­ها مقدار فلوراید گیاه چای تا مقدار mg/kg 400 هم اعلام گردیده است (9). میزان فلوراید چای به چند عامل بستگی دارد. هر قدر سن گیاه بیش­تر باشد، به دلیل جذب طولانی مدت فلوراید از خاک، ذخایر این ماده در گیاه افزایش می­یابد. در برگ­­های قدیمی و ساقه­ها نیز مقدار فلوراید در مقایسه با جوانه­­ها و برگ­­های تازه 10 تا 20 برابر بیش­تر می­­باشد. گونه­­های چای با برگ کوچک­تر نیز از محتوای بالاتر فلوراید برخوردار می­باشند. همچنین انواع مختلف چای از نظر مقدار فلوراید متفاوت از یک­دیگر می­باشد (10). به­عنوان نمونه محتوای فلوراید در چای بریک (brick) که از ساقه­ها و برگ­­های قدیمی تهیه می­­شود نسبت به چای سبز و چای سیاه 300-200 برابر بیشتر است (7). فلوراید مهم­ترین عنصر در رژیم غذایی است که به میزان زیادی می­­تواند در پیشگیری از پوسیدگی دندان­ها نقش داشته باشد. اما دریافت بیش از حد آن به مدت طولانی سبب عارضه­­ای به نام فلوئوروزیس دندان می­­شوند. بنابراین حضور کم یا مقدار زیادی فلوراید در رژیم غذایی باعث ایجاد این عارضه در انسان می­­گردد لذا بررسی فلوراید منابع دریافتی از اهمیت ویژه­­ای برخوردار است (11). از آنجایی­که چای به­عنوان یک منبع فلوراید محسوب می­شود، بنابراین افرادی که بسیار چای می­نوشند و یا انواع چای­­های با محتوای بالای فلوراید را مصرف می­کنند، در خطر بروز فلوئوروزیس دندانی یا اسکلتی می­­باشند (12). گفته شده است که در مقادیر بین 05/0 تا 07/0 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز امکان بروز فلوئورزیس دندانی و در استفاده­ بیش­تر از ppm 4 فلوراید، فلوئوروزیس استخوانی زیاد می­­باشد (13 و 9). این موضوع زمانی اهمیت بیش­تری پیدا می­­کند که جذب فلوراید حاصل از مصرف چای با سایر منابع فلوراید از جمله فلوراید آب آشامیدنی همراه شود (14). در ایران گیاه چای در نقاط پر باران سواحل دریای مازندران یعنی استان­های گیلان و مازندران کشت می­شود. هر چند بیشتر چای مصرفی ایران از چای کشت شده از این مناطق تامین می­شود اما مقادیر زیادی از طریق چای وارداتی به خصوص از کشور هندوستان نیز تهیه می­گردد. بنابراین کنترل کیفیت چای به­عنوان یک منبع فلوراید حایز اهمیت است. با توجه به نامشخص بودن میزان فلوراید انواع چای­ و آب شرب مصرفی در شهر تهران، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی غلظت فلوراید در انواع چای­های سیاه ایرانی و وارداتی موجود در بازار شهر تهران و آب شرب مصرفی این شهر انجام شد.

روش تحقیق

به منظور نمونه برداری چای به دلیل تنوع چای مصرفی، برای تعیین انواع پر مصرف و کم مصرف نشان تجاری چای، پرسش­نامه­ای در بین فروشندگان عمده چای توزیع شد. پس از تعیین برندهای پر مصرف چای، از تعداد 25 نوع برند چای سیاه ایرانی و چای سیاه وارداتی از فروشگاه­های سطح شهر، 4 نمونه به صورت تصادفی تهیه شد. برای تعیین مقدار یون فلوراید در چای سیاه خشک، مقدار 1/0 گرم از چای سیاه که در دمای 60 درجه سانتی گراد به مدت 5 ساعت خشک شده است با 3 میلی لیتر NaOH(0.1N) مخلوط شده و در دستگاه آون در حرارت 150 درجه سانتی گراد به مدت 150 دقیقه نگه­داری گردید. بعد از این­که NaOH خشک شد، ظرف حاوی چای داخل کوره مافلی، ابتدا در دمای 300 درجه سانتی گراد و سپس در دمای 600 درجه سانتی گراد به مدت 30 دقیقه قرار داده شد. به نمونه­ها فرصت داده شد تا سرد شوند، آن­گاه 5 میلی لیتر آب دوبار تقطیر اضافه شده سپس 3 میلی لیتر اسید کلریدریک 37 درصد اضافه شد تا pH در حدود 8-9 تنظیم شود. نمونه به ارلن 100 میلی لیتری انتقال یافت و به همان حجم محلول تنظیم بافری شدت یون یا تیزاب (TISB) اضافه گردید. آن­گاه با آب مقطر تا حجم 100 میلی لیتر رقیق شد. نمونه از فیلتر واتمن شماره 40 عبور داده شد (15). محلول تیزاب با حل کردن 05/22 گرم سدیم سیترات دهیرات و 8/0 گرم هیدروکسید سدیم در آب دی یونیزه تهیه شد آن­گاه تا حجم 100 میلی لیتر رقیق گردید (16). در انتها غلظت یون فلوراید در چای خشک با استفاده از الکترود انتخابی یون فلوراید (ISE) (پس از کالیبراسیون دستگاه) مطابق روش Duckworth and Duckworth که با محلول سدیم فلوراید کالیبره شد، اندازه گیری و بر حسب میلی گرم بر کیلوگرم تعیین گردید (17). به منظور تعیین یون فلوراید در محلول چای نیز ابتدا نمونه­های چای سیاه بعد از برداشت، خشک شدند، سپس مقدار 100 میلی لیتر آب دوبار تقطیر را در بالن ژوژه ریخته و بر روی شعله قرار داده، بعد از به جوش آمدن آب، مقدار 5/2 گرم از نمونه چای وزن و به داخل آن ریخته شد تا به مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه دم بکشد. پس از مدتی که دمای محلول چای با دمای محیط یکسان شد، چای با استفاده از کاغذ صافی فیلتر گردید. سپس با افزودن آب دی یونیزه حجم آن به 100 میلی لیتر رسید. بلافاصله بعد از فرآوری نمونه­های چای، مقدار فلوراید آن­ها اندازه گیری شدند. برای این منظور ابتدا دستگاه به کمک محلول­­های استاندارد در غلظت ppm 0، 100، 1000 و 10000 کالیبره شد. سپس مقدار 50 میلی لیتر از محلول TISAB و مقدار 50 میلی لیتر از محلول نمونه چای با استفاده از مزور درون CAB ریخته و به خوبی تکان داده شد. سپس با قرار دادن پروب در مخلوط مورد نظر میزان فلورید توسط الکترود یون گزین (ion selective electrode)  اندازه گیری و بر حسب میلی گرم بر لیتر ثبت شد (18). برای تعیین میزان یون فلوراید موجود در آب شرب نیز 30 نمونه آب از نقاط مختلف شهر تهران به طور تصادفی برداشته شد و به منظور انجام آزمایش به آزمایش­گاه منتقل گردید. برای آماده سازی نمونه­ها، به نمونه­های آب محلول تیساب (TISAB) یا بافر تنظیم قدرت یونی کل جهت حفظ قدرت یونی محلول و حذف تاثیر یونی مزاحم اضافه گردید. به منظور پردازش آماری داده­ها از نرم افزار SPSS ورژن 18 استفاده شد. بدین ترتیب که از آزمون T-test One sample به منظور مقایسه میانگین داده­ها با حد استاندارد آن­ها و آزمون تجزیه واریانس ANOVA به منظور مقایسه میانگین یون فلوراید در مدت زمان­های مختلف عمل دم کردن چای استفاده شد.

نتایج

آمار توصیفی مربوط به غلظت یون فلوراید در انواع برند تجاری چای خشک سیاه ایرانی و خارجی و چای دم کرده موجود در بازار شهر تهران و نیز درصد آزاد سازی یون فلوراید از عمل دم کردن چای در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه در جدول (1) ارایه شده است. بر طبق نتایج به دست آمده مشخص شد که غلظت یون فلوراید در انواع برندهای چای خشک ایرانی و خارجی به ترتیب در محدوده بین 29/0±2/22 تا 43/0±308 میلی گرم در کیلوگرم قرار دارد. از سویی، تغییرات غلظت یون فلوراید در محلول چای در مدت زمان 3 دقیقه بین 20/0±076/0 تا 03/0±32/1 میلی گرم بر لیتر، در مدت زمان 5 دقیقه بین 18/0±123/0 تا 04/0±93/1 میلی گرم بر لیتر و در مدت زمان 10 دقیقه بین 09/0±2/0 تا 13/0±37/2 میلی گرم بر لیتر محاسبه شد.

 

 

جدول 1-  آمار توصیفییونفلورایددرانواعچایمورد مطالعه

Table 1- Descriptive statistics of fluoride ion in a variety of case study tea

انواعبرندچای

انحرافمعیار±میانگین  در چای خشکبر حسب میلی گرم در کیلوگرم

انحرافمعیار±میانگین یون فلورایددردمکردهچایدرمدتزمان­های مختلف برحسب میلی گرم در لیتر

درصدآزادسازییونفلورایددرمدتزمان­هایمختلف

 

3 دقیقه

5 دقیقه

10دقیقه

 

3 دقیقه

5 دقیقه

10 دقیقه

 

A-1

29/0±9/255

03/0±972/0

13/0±33/1

08/0±74/1

38

52

68

 

A-2

44/0±3/244

05/0±537/0

04/0±05/1

54/0±49/1

22

43

61

 

A-3

16/0±7/202

18/0±669/0

05/0±176/1

12/0±48/1

33

58

73

 

A-4

52/0±5/64

04/0±348/0

42/0±4/0

12/0±49/0

54

62

76

 

A-5

43/0±308

07/0±86/0

08/0±45/1

13/0±31/2

28

47

75

 

A-6

11/0±181

12/0±759/0

01/0±14/1

13/0±5/1

42

63

83

 

A-7

10/0±8/303

18/0±972/0

03/0±64/1

13/0±37/2

32

54

78

 

A-8

43/0±9/86

03/0±27/0

04/0±38/0

067/0±6/0

31

44

69

 

A-9

16/0±7/198

21/0±894/0

11/0±133/1

08/0±57/1

45

57

79

 

A-10

15/0±1/245

03/0±32/1

02/0±47/1

16/0±74/1

54

60

71

 

A-11

18/0±2/265

18/0±796/0

43/0±54/1

19/0±36/2

30

58

89

 

A-12

23/0±4/254

16/0±17/1

04/0±93/1

23/0±29/2

46

76

90

 

A-13

59/0±1/235

12/0±752/0

02/0±39/1

19/0±74/1

32

59

74

 

A-14

19/0±2/36

20/0±076/0

18/0±123/0

09/0±25/0

21

34

69

 

A-15

13/0±6/223

22/0±782/0

05/0±23/1

13/0±61/1

35

55

72

 

A-16

12/0±3/62

07/0±156/0

04/0±42/0

14/0±53/0

25

67

85

 

A-17

13/0±7/189

21/0±228/0

18/0±626/0

11/0±29/1

12

33

68

 

A-18

16/0±1/209

19/0±79/0

16/0±3/1

15/0±61/1

38

54

77

 

A-19

26/0±2/67

03/0±168/0

09/0±25/0

13/0±43/0

25

37

64

 

A-20

17/0±9/167

05/0±487/0

01/0±789/0

19/0±41/1

29

47

84

 

A-21

27/0±1/79

02/0±546/0

12/0±665/0

13/0±72/0

69

84

91

 

A-22

07/0±8/189

08/0±702/0

03/0±845/0

2/0±67/1

37

44

88

 

A-23

27/0±7/73

14/0±199/0

12/0±273/0

16/0±56/0

27

37

76

 

A-24

14/0±7/51

01/0±222/0

2/0±346/0

13/0±46/0

43

67

89

 

A-25

29/0±2/22

15/0±104/0

17/0±169/0

09/0±2/0

47

76

90

 

A-26

17/0±2/38

08/0±122/0

21/0±168/0

03/0±26/0

32

44

68

 

A-27

16/0±6/175

02/0±755/0

01/0±98/0

18/0±37/1

43

56

78

 

A-28

45/0±9/128

06/0±412/0

03/0±1

04/0±16/1

32

78

90

 

A-29

09/0±9/148

04/0±417/0

05/0±8/0

17/0±31/1

28

54

88

 

A-30

46/0±4/153

08/0±414/0

01/0±842/0

085/0±23/1

27

9/54

2/80

 

A-31

13/0±2/108

09/0±305/0

17/0±416/0

14/0±73/0

33

45

79

 

A-32

03/0±3/58

03/0±204/0

1/0±344/0

13/0±5/0

35

59

7/85

 

A-33

11/0±6/97

04/0±254/0

09/0±566/0

09/0±8/0

26

58

82

 

A-34

12/0±2/88

1/0±089/0

05/0±322/0

13/0±6/0

10

36

67

 

A-35

45/0±6/109

08/0±252/0

12/0±471/0

1/0±8/0

23

43

73

 

A-36

24/0±5/76

12/0±176/0

01/0±44/0

045/0±62/0

23

57

81

 

A-37

32/0±9/52

03/0±11/0

16/0±227/0

1/0±37/0

20

43

70

 

A-38

05/0±2/154

09/0±416/0

054/0±86/0

2/0±28/1

27

56

83

 

A-39

25/0±8/203

11/0±69/0

1/0±18/1

22/0±61/1

34

58

79

 

A-40

02/0±3/43

03/0±099/0

04/0±21/0

03/0±29/0

23

48

67

 

A-41

01/0±1/164

02/0±43/0

023/0±77/0

034/0±28/1

26

47

78

 

A-42

3/0±01/69

012/0±179/0

021/0±39/0

047/0±58/0

26

56

84

 

A-43

6/0±2/81

03/0±162/0

18/0±495/0

1/0±69/0

20

61

85

 

A-44

03/0±5/173

01/0±45/0

04/0±55/0

17/0±18/1

26

32

68

 

A-45

12/0±123

06/0±23/0

05/0±529/0

06/0±91/0

19

43

74

 

A-46

03/0±2/73

18/0±12/0

034/0±26/0

07/0±6/0

16

36

82

 

A-47

4/0±6/150

021/0±48/0

03/0±92/0

03/0±19/1

32

61

79

 

A-48

09/0±4/134

023/0±81/0

03/0±1/1

08/0±21/1

60

82

90

 

A-49

16/0±4/67

032/0±22/0

01/0±34/0

15/0±58/0

32

50

86

 

A-50

12/0±4/104

03/0±27/0

07/0±43/0

13/0±71/0

26

41

68

 

 

 

جدول (2) آمار توصیفی میزان یون فلوراید در آب شرب مصرفی شهروندان تهران را نشان می­دهد. بر طبق نتایج به دست آمده میانگین و غلظت یون فلوراید در آب آشامیدنی برابر 264/0±364/0 میلی گرم بر لیتر می­باشد.

 

 

جدول 2- آمار توصیفی میزانیونفلورایددرآب شرب مصرفی شهروندان تهران

Table 2- Descriptive statistics of the amount of fluoride ion in drinking water of the citizens of Tehran

 

تعداد نمونه

حداقل

حداکثر

میانگین

انحراف معیار

چولگی

کشیدگی

فلوراید در آب آشامیدنی

30

012/0

95/0

364/0

264/0

262/0

06/1-

 

 

نتایج مقایسه میانگین غلظت یون فلوراید در آب آشامیدنی شهر تهران با حد استاندارد توسط آزمون تی یک نمونه­ای نشان داد که میانگین یون فلوراید در آب آشامیدنی شهر تهران کم­تر از حد استاندارد قرار دارد. طبق استاندارد سازمان بهداشت جهانی (WHO) حداکثر قابل قبول فلوئور در آب آشامیدنی در دمای 8-12 درجه سانتی گراد به میزان 5/1 میلی گرم در لیتر و در دمای 25-30 درجه سانتی گراد به میزان 7/0 میلی گرم در لیتر است (19).

نتایج آزمون تجزیه واریانس ANOVA به منظور مقایسه میانگین غلظت یون فلوراید در چای دم کرده در مدت زمان­های مختلف نشان داد که تفاوت معنی داری بین درصد آزادسازی یون فلوراید در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه وجود دارد، (05/0>p). به طوری­که درصد آزاد سازی یون فلوراید در مدت زمان 3 دقیقه بین 10 تا 69 درصد، در مدت زمان 5 دقیقه بین 32 تا 84 درصد و در مدت زمان 10 دقیقه بین 61 تا 91 درصد قرار داشت.

جدول (3) نتایج جذب روزانه یون فلوراید را بر مبنای تعداد
فنجان چای مصرفی نشان می­دهد. در این مطالعه فرض شده است که افراد روزانه 1 تا 5 فنجان چای مصرف می­کنند که برای تهیه هر فنجان چای، از مقدار 5/2 میلی گرم چای سیاه خشک در 100 میلی لیتر آب دوبار تقطیر در مدت زمان10 دقیقه استفاده شده است. نتایج نشان داد که جذب روزانه یون فلوراید از مصرف متوسط 5 فنجان چای از 1/0 تا 185/1 میلی گرم در روز متغیر است. جدول (4) حد استاندارد جذب یون فلوراید توسط گروه­های مختلف افراد را نشان می­دهد.


 

جدول3- جذبروزانهیونفلورایدازمصرفتعدادفنجانازانواعبرندهایمختلفچای

Table 3- The daily intake of fluoride ion from consumption of the number of cups from a variety of different brands of tea

انواعبرندچای

میزانجذبیونفلورایدبهتعدادفنجانچایمصرفی

(برحسبمیلیگرمدرروز)

انواعبرندچای

میزانجذبیونفلورایدبهتعدادفنجانچایمصرفی

(برحسبمیلیگرمدرروز)

1 فنجان

2 فنجان

3 فنجان

4 فنجان

5

فنجان

1 فنجان

2 فنجان

3 فنجان

4 فنجان

5 فنجان

A-1

174/0

348/0

522/0

696/0

87/0

A-26

026/0

052/0

078/0

104/0

13/0

A-2

149/0

298/0

447/0

596/0

745/0

A-27

137/0

274/0

411/0

548/0

685/0

A-3

148/0

296/0

444/0

592/0

74/0

A-28

116/0

232/0

348/0

464/0

58/0

A-4

049/0

098/0

147/0

196/0

245/0

A-29

131/0

262/0

393/0

524/0

655/0

A-5

231/0

462/0

693/0

924/0

155/1

A-30

123/0

246/0

369/0

492/0

615/0

A-6

15/0

3/0

45/0

6/0

75/0

A-31

073/0

146/0

219/0

292/0

365/0

A-7

237/0

474/0

711/0

948/0

185/1

A-32

05/0

1/0

15/0

2/0

25/0

A-8

06/0

12/0

18/0

24/0

3/0

A-33

08/0

16/0

24/0

32/0

4/0

A-9

157/0

314/0

471/0

628/0

785/0

A-34

06/0

12/0

18/0

24/0

3/0

A-10

174/0

348/0

522/0

696/0

87/0

A-35

08/0

16/0

24/0

32/0

4/0

A-11

236/0

472/0

708/0

944/0

18/1

A-36

062/0

124/0

186/0

248/0

31/0

A-12

229/0

458/0

687/0

916/0

145/1

A-37

037/0

074/0

111/0

148/0

185/0

A-13

174/0

348/0

522/0

696/0

87/0

A-38

128/0

256/0

384/0

512/0

64/0

A-14

025/0

05/0

075/0

1/0

125/0

A-39

161/0

322/0

483/0

644/0

805/0

A-15

161/0

322/0

483/0

644/0

805/0

A-40

029/0

058/0

087/0

116/0

145/0

A-16

053/0

106/0

159/0

212/0

265/0

A-41

128/0

256/0

384/0

512/0

64/0

A-17

129/0

258/0

387/0

516/0

645/0

A-42

058/0

116/0

174/0

232/0

29/0

A-18

161/0

322/0

483/0

644/0

805/0

A-43

069/0

138/0

207/0

276/0

345/0

A-19

043/0

086/0

129/0

172/0

215/0

A-44

118/0

236/0

354/0

472/0

59/0

A-20

141/0

282/0

423/0

564/0

705/0

A-45

091/0

182/0

273/0

364/0

455/0

A-21

072/0

144/0

216/0

288/0

36/0

A-46

06/0

12/0

18/0

24/0

3/0

A-22

167/0

334/0

501/0

668/0

835/0

A-47

119/0

238/0

354/0

476/0

595/0

A-23

056/0

112/0

168/0

224/0

28/0

A-48

121/0

242/0

363/0

484/0

605/0

A-24

046/0

092/0

138/0

184/0

23/0

A-49

058/0

116/0

174/0

232/0

29/0

A-25

02/0

04/0

06/0

08/0

1/0

A-50

071/0

142/0

213/0

284/0

355/0

 

جدول 4- حداستانداردجذبیونفلورایدتوسطگروه­هایمختلفافراد بر حسب میلی گرم در روز

Table 4- The standard limit of the absorption of fluoride ion by different groups of people in terms of mg/day

افراد

حداستانداردWHO

حداستانداردUSEPA

مرجع

کودکان (2-5 سال)

2

5/2

(9)

بزرگ­سالان (سنین بیشتر از 5 سال)

2-4

4

 


بحث و نتیجه گیری

 

ریشه گیاه چای یون فلوراید را از خاک جذب کرده و در برگ­های خود ذخیره می­کند، بنابراین برگ­های گیاه چای از نظر یون فلوراید غنی می­باشد (20). این مقدار یون فلوراید هنگام دم کردن چای آزاد شده که می­تواند توسط مصرف کننده دریافت گردد. وجود مقدار مناسب یون فلوراید در مواد غذایی و آشامیدنی می­تواند در کنترل پوسیدگی دندانی نقش مهمی داشته باشد (21-23). مصرف زیاد این یون به علت نیمه عمر بالایی که در بدن انسان­ها دارند، می­تواند منجر به بروز فلوئوروزیس مینای دندان و مسمومیت حاد و مزمن ناشی از مصرف مازاد یون فلوراید گردد (24-26). بر طبق نتایج به دست آمده از اندازه گیری غلظت یون فلوراید در چای سیاه خشک مشخص شد که کمینه و بیشینه میانگین غلظت یون فلوراید با 2/22 و 8/303 میلی گرم بر کیلوگرم به ترتیب مربوط به برندهای A-25 و A-7 است. علل اصلی اختلاف مقدار یون فلوراید را در انواع برند تجاری چای که در بیش­تر مطالعات نیز به آن اشاره شده است، می­توان به گونه­ چای (ژنتیک گیاه)، مکان تهیه آن (ترکیبات خاک ناحیه، سطح بارندگی، حاصل­خیزی و ارتفاع مکان کشت گیاه چای)، سن برگ­های چای (9)، نوع خاک، کیفیت و مرغوبیت چای، مدت زمانی که از برداشت چای گذشته، جنس قوری، طول مدت زمان دم کردن چای، میزان دمای آب، pH آب، درجه سختی آب و نوع آب، مرتبط دانست (27). اسدی و همکاران غلظت فلوراید در چای­های خشک کیسه­ای را  mg/kg 9/138 و در چای­های خشک سیاه دانه mg/kg 71/153 اندازه گیری کردند (28). Shyu و همکاران (2009) مقدار کل یون فلوراید در 12 برند از برگ­های چای تولید شده در کشور تایوان را بین 100-451 میلی گرم بر کیلوگرم وزن خشک اندازه گیری کردند (29). Cao و همکاران (2004) مقدار یون فلوراید در انواع چای­های سبز، سیاه و چای­های بسته بندی شده Oolong را بین 5/41 تا 4/212 میلی گرم بر کیلوگرم برآورد نمودند (6). Zhonglei و همکاران (2007) مقدار یون فلوراید بین 221-1504 میلی گرم بر کیلوگرم برای برگ­های مسن و 49-602 میلی گرم بر کیلوگرم برای برگ­های جوان را اندازه گیری کردند (30). Chan, Koh (1996) میزان فلوراید در چای را از حداقل ppm 02/0 تا حداکثر ppm 65/4 گزارش کردند (31). Mahavi و همکاران (2006) حداقل و حداکثر مقدار فلوراید به ترتیب mg/kg 35 در چای صداقت و mg/kg 182 در چای شهرزاد را اندازه گیری نمودند (32). نتایج تحقیق حاضر، میزان فلوراید موجود در چای خشک را در محدوده سایر مطالعات نشان داد. بر طبق نتایج به دست  آمده از اندازه گیری غلظت فلوراید در محلول چای مشخص شد که کمینه و بیشینه میانگین غلظت یون فلوراید با 2/0 و 37/2 میلی گرم در لیتر به ترتیب مربوط به برندهای A-25 و A-7 است. مجرد و خانلری میانگین غلظت یون فلوراید را در انواع چای سیاه کیسه­ای، چای سبز و چای سیاه غیر کیسه­ای به ترتیب 51/1، 038/1 و 86/0 میلی گرم در لیتر گزارش کردند (33). Samadi و همکاران (2013) میزان یون فلوراید در چای سیاه را بین 95/0-1 میلی گرم در لیتر اندازه­گیری نمودند (34). Sadeghi و همکاران (2011) غلظت یون فلوراید را در چاه احمد 54/1، گلستان 10/1، لیپتون 74/1 و شاهسوند 60/1 میلی گرم در لیتر اندازه گیری کردند (35). اسدی و همکاران غلظت یون  فلوراید را در چای­های دم کرده کیسه­ایmg/l 29/1 و در چای­های دم کرده سیاه دانه mg/l 5/1 گزارش نمودند (28). Esfahani Zadeh و همکاران (2009) میانگین فلوراید را در چای دوغزال ppm 77/0 و میانگین فلوراید را در چای عقاب ppm 6/2 اعلام کردند (36). Amanlou و همکاران در بررسی بین 15 برند چای مطالعه شده، گزارش کردند که چای نمونه بیشترین غلظت فلوراید را دارد، در حالی­که چای احمد کم­ترین مقدار فلوراید را دارد. متوسط غلظت فلوراید در بین نمونه­ها، 23/0 میلی گرم در 100 میلی لیتر در مدت زمان 3 دقیقه جوشاندن بود (47). Shyu و همکاران (2009) مقدار کل یون فلوراید را در 12 برند از برگ­های چای تولید شده در کشور تایوان بین 100-451 میلی گرم بر کیلوگرم وزن خشک و در جوشانده چای به مدت 5 دقیقه بین 39/0-21/1 میلی گرم بر لیتر گزارش کردند (29). Yuwono (2005) مقدار یون فلوراید را در چای دم شده بعد از 5 دقیقه به ترتیب برای چای­های سیاه 95/0 تا 73/4 میلی گرم در لیتر، چای سبز از 7/0 تا 1 میلی گرم در لیتر و برای چای herbal از 26/0 تا 27/0 میلی گرم در لیتر اندازه گیری کردند (37). Mahavi و همکاران (2006) مقدار یون فلوراید در چای دم کرده را بین mg/l 53/0 تا 60/2 اندازه گیری کردند (32). Chandrajith (2007) در مطالعه خود که در سریلانکا انجام داد میزان فلوراید چای سیلان را 32/0 تا 69/1 میلی گرم در لیتر گزارش کرده است (38). Cao (2006) در مطالعه­ای که در چین انجام داد، غلظت فلوراید در چای سیاه غیر کیسه­ای را بین 95/0 تا 41/1 میلی گرم در لیتر گزارش نمود (18). Lung (2008) در مطالعه­ای که در تایوان انجام داد، غلظت فلوراید در چای سیاه را بین 64/8 میلی گرم در لیتر گزارش کرد (12). Malinowska (2008) در مطالعه­ای که در لهستان انجام داد، میزان غلظت فلوراید در 2 گرم چای سیاه را پس از 10 دقیقه جوشاندن در 100 میلی لیتر آب دی یونیزه بین 53/0 تا 13/6 میلی گرم در لیتر اعلام نمود (14). نتایج تحقیق حاضر، میزان فلوراید موجود در محلول چای را در محدوده سایر مطالعات نشان داد. نتایج آزمون ANOVA به منظور مقایسه میانگین درصد یون فلوراید در چای دم کرده در مدت زمان­های مختلف نشان داد که تفاوت معنی داری در میانگین درصد یون فلوراید در چای دم کرده در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه وجود دارد، به طوری­که متوسط درصد آزادسازی یون فلوراید به محلول چای در مدت زمان­های 3، 5 و 10 دقیقه به ترتیب 88/31 % ، 34/53 % و 08/78% است. عوامل مختلفی بر میزان آزادسازی یون فلوراید حین آماده سازی چای موثر است که می­توان به میزان دمای آب اشاره کرد. مطالعات نشان می­دهد که افزایش دمای آب، ضمن دم کردن چای باعث افزایش معنی داری در آزادسازی فلوراید خواهد شد (9و39). عامل دیگر درجه سختی آب می­باشد. آزمایشات نشان می­دهد که افزایش سختی آب موجب کاهش استخراج فلوراید حین فرایند آماده سازی می­شود. عامل بعدی جنس قوری است. به نظر می­رسد که جنس قوری در میزان آزادسازی فلوراید بی تاثیر است. زمان­های مختلف دم کردن چای نیز در آزادسازی یون فلوراید موثر می­باشد. مطالعات نشان می­دهند افزایش دم کردن چای موجب افزایش معناداری در میزان فلوراید آزاد شده می­گردد (40). در این تحقیق دمای آب مصرفی 100 درجه سانتی گراد انتخاب شده بود. نوع آب مصرفی نیز در آزادسازی یون فلوراید موثر می­باشد که در این مطالعه از آب دوبار تقطیر استفاده شده است. در این مطالعه میانگین غلظت فلوراید موجود در آب شرب بین 012/0-95/0 میلی گرم در لیتر به دست آمد. به نظر می­رسد آب با محتوای فلوراید پایین باعث سهولت آزادسازی فلوراید از گیاه چای می­شود (41). با توجه به نتایج به دست  آمده در این مطالعه مشخص شد که میانگین غلظت یون فلوراید موجود در آب شرب لوله کشی شهر تهران کم­تر از حد استاندارد اعلام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی (7/0-5/1 میلی گرم بر لیتر) می­باشد. در مطالعه Emrani و همکاران (2009) در مورد فلوراید آب آشامیدنی، متوسط غلظت فلوراید در آب آشامیدنی شهری 69/0 میلی گرم در لیتر به دست آمد که نسبت به نتایج تحقیق فعلی بیش­تر است (42). در تحقیقی که توسط Yadav و  Lata (2003) در کشور هند صورت گرفت، میانگین کلی غلظت فلوراید آب آشامیدنی در محدوده 2 میلی گرم در لیتر به دست آمد که بیشتر از نتایج تحقیق فعلی است (43). اسدی و همکاران در مطالعه­ای که بر روی غلظت یون فلوراید در آب و چای مصرفی در ساکنین شهر قم انجام دادند، میانگین غلظت یون فلوراید در آب شرب را 63/0 میلی گرم در لیتر اندازه گیری کردند که بیش­تر از نتایج تحقیق فعلی است (28). در بررسی دیگری که Shams و همکارانش (2009) بر روی میزان فلوراید در آب آشامیدنی شهر طبس انجام دادند، میزان فلوراید را در فصل تابستان برابر 71/0 و در زمستان 58/0 میلی گرم در لیتر به دست  آوردند که بیش­تر از نتایج تحقیق فعلی است (44). در مطالعه حاضر با توجه به نتایج حاصل، بالا بودن غلظت یون فلوراید در برخی از برندهای چای سیاه را احتمالاً می­توان به این علت دانست که ممکن است این نوع چای­ها از برگ­های نامرغوب و قدیمی تر تهیه شده باشند که دارای محتوای فلوراید بالاتری می­باشند. علاوه بر این، از آنجایی­که این نوع چای­ها به شکل پودر می­باشد، آزاد­شدن یون فلوراید از آن­ها می­تواند با سرعت بیش­تری انجام گیرد و در یک مدت زمان جوشاندن یکسان، فلوراید بیش­تری از پودر چای به داخل محلول آزاد شود. Esfahani Zadeh و همکاران (2009) در مطالعه­ای که بر روی اثر زمان دم کردن چای بر میزان فلوراید آزاد شده از چای انجام دادند، به این نتیجه دست یافتند که در کلیه زمان­ها، این تفاوت از لحاظ آماری معنی دار می­باشد. مقدار فلوراید آزاد شده از هر دو نوع چای عقاب و دوغزال با افزایش زمان دم کردن افزایش یافت، به طوری­که در چای عقاب میزان فلوراید آزاد شده در زمان 3 دقیقه ppm 2/2 بود که در زمان 120 دقیقه به ppm 9/2 افزایش یافت. در چای دو غزال نیز میزان فلوراید آزاد شده در زمان 3 دقیقه ppm 59/0 بود که در زمان 120 دقیقه به ppm 88/0 افزایش یافت (36). Zerabruk و همکاران (2010) در مطالعه­­ای به این نتیجه رسیدند که مقدار یون فلوراید با افزایش مدت زمان جوشاندن چای افزایش می­یابد. مقدار یون فلوراید بعد از 5 دقیقه عمل جوشاندن برای برگ­های چای سیاه، چای سبز کیسه­ای و چای سیاه کیسه­ای به ترتیب mg/kg 117-682، mg/kg 111-190 و mg/kg 141-246 می­باشد (45). Mahavi و همکاران (2006) در مطالعه­ای به این نتیجه رسیدند که درصد یون فلوراید رهاشده به دم کرده چای برای چای گلستان 7/67% و برای چای احمد 4/91% می­باشد (32). Malinowska و همکاران (2008) در مطالعه­ای غلظت فلوراید چای را پس از 5 و 30 دقیقه جوشاندن اندازه گیری کردند و به این نتیجه دست یافتند که با افزایش زمان جوشاندن چای، غلظت فلوراید در نوشیدنی چای افزایش یافته است (14). Kalayci, Somer (2003) در مطالعه­ای گزارش کردند که با افزایش زمان دم کردن، میزان فلوراید آزاد شده از چای افزایش پیدا خواهد کرد (40). Malinowska و همکاران (2008) در مطالعه­ای که بر روی دو نوع مختلف از چای در سه زمان 5، 10 و 15 دقیقه انجام دادند، به این نتیجه دست یافتند که میزان فلوراید آزاد شده در هر دو نوع چای سیاه و سفید، با افزایش زمان دم کردن افزایش   می­یابد، به طوری­که در هر دو نوع چای در 15 دقیقه میزان فلوراید آزاد شده، بیش­ترین مقدار را نشان داد (14). نتایج مطالعه حاضر با نتایج مطالعات صورت گرفته توسط محققان دیگر مطابقت دارد. بر طبق نتایج به دست آمده مشخص شد که میزان جذب روزانه یون فلوراید تا مصرف 5 فنجان چای کم­تر از حد استاندارد گزارش شده توسط سازمان بهداشت جهانی و آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا برای کودکان و بزرگ­سالان می­باشند. در این مطالعه هم­چنین مشخص شد که کودکان از مصرف 1 فنجان چای به مقدار 100 میلی لیتر در روز تقریباً 11% و بزرگ­سالان تقریباً 5/5 % مقدار مصرف مجاز، یون فلوراید را جذب می­کنند. مجرد و خانلری در مطالعه­ای به این نتیجه دست یافتند که مصرف روزانه 2 گرم از برخی انواع چای مانند چای­های کیسه­ای عقاب، شهرزاد و گلستان و نیز چای­های سیاه غیرکیسه­ای مانند گلستان، محمود و زرین و نیز چای سبز مانند گلستان می­تواند حداقل50% مقدار مصرف مجاز فلوراید را برای کودکان و حداقل 25% مقدار مجاز مصرفی را برای بزرگ­سالان فراهم سازد (33) که مقادیر به دست آمده در مطالعه مجرد و خانلری بیش­تر از مقادیر مطالعه حاضر می­باشد. Amanlou و همکاران (2008) در مطالعه­ای که بر روی مقدار فلوراید در انواع برندهای چای در ایران انجام دادند به این نتیجه دست یافتند که چای­های موجود در بازار ایران از مقدار مناسب فلوراید برخوردار هستند و مصرف منظم آن­ها هیچ­گونه سمیتی را برای مصرف کننده در پی نخواهند داشت (46). Zerabruk و همکاران (2010) در مطالعه­­ای که بر روی مقدار فلوراید در چای سیاه و چای سبز انجام دادند به این نتیجه رسیدند که با توجه به میزان مصرف چای در کشور اتیوپی و بر طبق پیشنهاد WHO برای جذب روزانه فلوراید، مصرف چای سیاه و سبز کیسه­ای و برگ­های چای سبز مشکلی برای سلامتی افراد نخواهد داشت (45). نتایج مطالعات صورت گرفته توسط امانلو و همکاران و زرابروک و همکاران با مطالعه حاضر مطابقت دارد.

نتیجه گیری کلی

در انتها مشخص شد که مصرف روزانه چای­های بررسی شده به اندازه 5 فنجان توسط کودکان و بزرگ­سالان هیچ­گونه مشکلاتی را برای سلامتی آن­ها ایجاد نخواهد کرد، اما باید غیر از مصرف چای به سایر منابع ورود یون فلوراید به بدن نظیر آب آشامیدنی و غیره نیز توجه داشت، تا از بروز بیماری­های استخوانی و دندانی جلوگیری کرد. در این مطالعه میانگین غلظت فلوراید در آب شرب شهر تهران 364/0 میلی گرم بر لیتر اندازه گیری شد که این مقدار فلوراید به میزان فلوراید آزاد شده از دم کرده چای نیز اضافه می­شود. هم­چنین در این مطالعه این نتیجه گرفته شد که افزایش مدت زمان دم کردن چای منجر به افزایش آزادسازی یون فلوراید در چای می­گردد. بنابراین باید به مدت زمان دم کردن چای توجه ویژه داشت. با توجه به این­که میزان فلوراید موجود در چای در حد قابل ملاحظه­ای می­باشد، بنابراین نوشیدن چای می­تواند تا حدودی کمبود فلوراید موجود در آب آشامیدنی را تامین کند.

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از باشگاه پژوهش­گران جوان و نخبگان دانش­گاه آزاد اسلامی واحد همدان بابت فراهم کردن امکانات انجام این تحقیق سپاس­گزاری می‌شود.

Reference

  1. Food and Agriculture Organization (FAO)., 2012. Current situation and medium term outlook for tea. A report from the Committee on Commodity Problems. 20th Session of the Intergovernmental Group on Tea, Colombo, Sri Lanka.
  2. Hicks, A., 2009. Current status and future development of global tea production and tea products. Assumption University Journal of Technology, 12:251-264.
  1. Wiseman, SA., Balentine, DA., Frei, B., 1997. Antioxidants in tea. Critcal Review in Food Science and Nutrition, 37: pp 705-18.
  2. Ekhvat, M., Vakili, D., 1999. Tea (implant, have and removal). Farabi publications. Tehran.
  3. Fung, KF., Zhang, ZQ., Wong, JWC., Wong, MH., 1999. Fluoride contents in tea and soil from tea plantations and the release of fluoride into tea liquor during infusion. Environmental Pollution, 104: 197-205.
  4. Cao, J., Bia, X., Zhao, Y., Liu, J., Zhou, D., Fang, S., 1996. The relationship of fluorosis and brick tea drinking in Chinese Tibetans. Environ Health Perspect, 104: 1340-3.
  5. Hudaykuliyev, Y., Tastekin, M., Poyrazoglu, ES., Baspinar, E., Velioglua, YS., 2005. Variables affecting fluoride in Turkish black tea. Fluoride, 38: 38-43.
  6. Hayacibara, MF., Queiroz, CS., Tabchoury, CP., Cury, JA., 2004. Fluoride and aluminum in teas and tea-based beverages. Revista de Saude Publica, 38: 100-105.
  7. Fung, KF., Zhang, ZQ., Wong, JWC., Wong, MH., 2003. Aluminium and fluoride concentrations of three tee varieties growing at Lantau Island, Hong Kong. Environ Geochem Health, 25: 219-32.
  8. Zazoli, MA., Mohseni Bandpey, A., Abbas Zade, M., 2004. Investigation fluoride amount of potable water in Torbat heydarie city and determine DMF index in students 12 -15 years in 2004 year. Journal environ reformers, 3, pp:27-33 (In Persian).
  9. Lung, SC., Cheng, HW., Fu, CB., 2008. Potential exposure and risk of fluoride intakes from tea drinks produced in Taiwan. Journal Exposure Science Environmental Epidemiology, 18: 158-66.
  10. Pinkham, JR., Casamassimo, PS., Fields, HW., McTigue, DJ., Nowak, AJ., 2005. Pediatric Dentistry: Infancy through Adolescence. In: Nowak A, Crall JJ, editors. Prevention of dental diseases.4th ed., Philadelphia: Elsevier Saunders, 220-236.
  11. Malinowska, E., Inkielewicz, I., Czarnowski, W., Szefer, P., 2008. Assessment of fluoride concentration and daily intake by human from tea and herbal infusions. Food and Chemical Toxicology, 46: 1055-61.
  12. Tokalioglu, S., Kartal, S., Sahin, U., 2004. Determination of fluoride in various samples and some infusions using a fluoride selective electrode. Turkish Journal Chemistry, 28:204-11.
  13. Kalayci, S., Somer, S., 2004. Factors affecting the extraction of fluoride from tea: Application to three tea samples. Fluoride. 2003; 36:267-70; clarification: Fluoride, 37:238.
  14. Duckworth, SC., Duckworth, R., 1978. The ingestion of fluoride in tea. British Dental Journal, 153:64-6.
  15. Cao, J., Zhao, Y., Li, Y., Deng, HJ., Yi, J., Liu, JW., 2006. Fluoride levels in various black tea comodities: Measurement and safety evaluation. Food and Chemical Toxicology, 44: 1131-1137.
  16. APHA, AWWA, WPCF., 2005. Standard methods for the examination of water and wastewater 21th Ed. Washington DC, USA: American Public Health Association, 1168-9.
  17. Zhen, Y., 2002. Tea: Bioactivity and therapeutic potential, 1st ed. New York: Taylor & Francis, 40-190.
  18. Ferrazzano, GF., Amato, I., Ingenito, A., De Natale, A., Pollio, A., 2009. Anti-cariogenic effects of polyphenols from plant stimulant beverages (cocoa, coffee, tea). Fitoterapia, 80(5):255-62.
  19. Yu, H., Oho, T., Xu, LX., 1995. Effects of several tea components on acid resistance of human tooth enamel. J Dent, 23(2):101-5.
  20. Linke, HA., LeGeros, RZ., 2003. Black tea extract and dental carries formation in hamsters. Int J Food Sci Nutr, 54(1):89-95.
  21. Simpson, A., Shaw, L., Smith, AJ., 2001. The bioavailability of fluoride from tea. J Dent, 29(1): 15-21.
  22. Whyte, MP., Totty, WG., Lim, VT., 2008. Whitford GM. Skeletal fluorosis from instant tea. J Bone Miner Res, 23(5):759-69.
  23. Burt, BA., 1992. The changing pattern of systemic fluoride intake. J Dent Res, 71(5):1228-37.
  24. Karami nogorani, M., Javadi nezhad, Sh., Didehban, N., Talebi, M., 2001. Comparison the fluoride content in tea type four by two method spectrophotometry and ionic chromatogaraphy, Journal of dentistry of dentists Islamic association, 22(3): 167-174.
  25. Asadi, M., Mohebi, S., Behnami Por, S., Hassan Por, F., Hozori, M., 2013. Investigation received fluoride concentration by disposability water and tea in citizenship Ghom city in 2012. Journal researchers system of health, pp: 1671-1678 (In Persian).
  26. Chan, JT., Koh, SH., 1996. Fluoride content in caffeinated, decaffeinated and herbal teas. Caries, 30(1): 88-92.
  27. Mahavi, AH., Zazoli, MA., Younecian, M., Esfandiari, Y., 2006. Fluoride content of Iranian black tea and liquor. Research report Fluoride, 39(4)266–268.
  28. Mojarad, F., Khanlari, E., 2012. Investigation fluoride amount of general tea different type in Iran. Journal medical sciences and services of sanitarian, treatment Hamedan, 3, pp: 36-42 (In Persian).
  29. Samadi, Z., Mohammad Zadeh, J., Movaghati Moghadam, M., Eghbali Asl, S., Abdolahi, S., 2013. Investigation and analysis of secure amount and fit fluoride and its daily receive in tea types. The first seminar of nation secure trophical. Islamic Azad University of Savad koh.
  30. Sadeghi, A., Moheb Rad, B., Zarif Gheraati Oftadeh, B., Tahaghoghi Mirhoseini, S., 2011. Investigation fluoride amount in types four from vesicular tea producted in inside. The fourth congress of nation of environ sanitation.
  31. Esfahani Zadeh, K., Hemati, G., Valaei, N., 2009. Investigation effect of boil time on released fluoride from tea. Journal rsearch in dentistry science, 4: 63-68.
  32. Chandrajith, R., Abeypala, U., Dissanayake, CB., Tobschall, HJ., 2007. Fluoride in Ceylon tea and its implications to dental health. Environ Geochem Health, 29:429-34.
  33. Shu, WS., Zhang, ZQ., Lan, CY., Wong, MH., 2003. Fluoride and aluminium concentrations of tea plants and tea products from Sichuan Province. PR China. Chemosphere, 52:1475-1482.
  34. Kalayci, S., Somer, G., 2003. Factors affecting the extraction of fluoride from tea: Application to three tea samples. Fluoride, 36(41): 267-270.
  35. Malde, MK., Simonsen, P., Julshamn, K, Bjorvatn, K., 2005. Releasing and absorption of fluoride from tea leaves. depending on the fluoride content of water. Clin Dent Res, 366(2): 915-17.
  36. Omrani, M., Dehghani, B., 2009. Detection of DMFT in 7-11 years old student in shiraz. Proceeding of the 12th of environmental health congress. Tehran, Shahid beheshti university, (In Persian).
  37. Yadav, JP., Lata, S., 2003. Urinary fluoride levels and prevalence of dental fluorosis in children of Jhajjar District, Haryana. Indian J. Medical Sciences, 57(9): 394-9.
  38. Shams, M., Mahavi, A.H., Mohammadi, A.A., 2008. Investigation fluoride and nitrate concentration ions in the drinking water distribution network of the city of water of Tabas city. The 12th National Conference of Environment Health, University of shahid beheshti of Tehran (In Persian).
  39. Zerabruk, S., Chandravanshi, BS, Zewge, F., 2010. Fluoride in black and green tea (Camellia Sinensis) infusions in Ethiopia: measurement and safety evaluation. Bulletin of the Chemical Society Ethiopia, 24(3): 327-338.
  1. Cao, J., Liu, J., Zhao, Y., Qu, H., Danzeng, S., Da, W., Guan, Y., 2004. Fluoride in newer tea commodities. The inyernational society for fluoride research.; 37(4): 296-300. 
  1. Shyu, TH., Chen, J.H., Lee, YH., 2009. Determination of Fluoride in Tea Leaves and Tea Infusions by Ion Selective Electrode. Journal of Food and Drug Analysis, 17(1): 22-27.
  2. Zhonglei, X., Zhuo, C., Wentian, S., Xiaojing, G., Bo, Y., Jinghua, W., 2007. Distribution of Aluminum and Fluoride in Tea Plant and Soil of Tea Garden in Central and Southwest China. Chinese Geographical Science, 17(4): 376–382.
  1. Yuwono, M., 2005. Determination of fluoride in black, green and herbal teas by ion-selective electrode using a standard-addition method, Maj. Ked. Gigi. (Dental Journal, 38(2): 91–95.
  1. Amanlou, M., Nabati, F., Azizian, H., Farsam, H., 2008. Assessment of fluoride content and daily intake from different brands of tea bags in Iran, School of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences, 3(2): 119-123.

 

 


 


 



1-  باشگاه پژوهش­گران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران. *(مسوول مکاتبات)

1- Young Researchers & Elites Club, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Iran. * (Corresponding Author)

  1. Food and Agriculture Organization (FAO)., 2012. Current situation and medium term outlook for tea. A report from the Committee on Commodity Problems. 20th Session of the Intergovernmental Group on Tea, Colombo, Sri Lanka.
  2. Hicks, A., 2009. Current status and future development of global tea production and tea products. Assumption University Journal of Technology, 12:251-264.
  1. Wiseman, SA., Balentine, DA., Frei, B., 1997. Antioxidants in tea. Critcal Review in Food Science and Nutrition, 37: pp 705-18.
  2. Ekhvat, M., Vakili, D., 1999. Tea (implant, have and removal). Farabi publications. Tehran.
  3. Fung, KF., Zhang, ZQ., Wong, JWC., Wong, MH., 1999. Fluoride contents in tea and soil from tea plantations and the release of fluoride into tea liquor during infusion. Environmental Pollution, 104: 197-205.
  4. Cao, J., Bia, X., Zhao, Y., Liu, J., Zhou, D., Fang, S., 1996. The relationship of fluorosis and brick tea drinking in Chinese Tibetans. Environ Health Perspect, 104: 1340-3.
  5. Hudaykuliyev, Y., Tastekin, M., Poyrazoglu, ES., Baspinar, E., Velioglua, YS., 2005. Variables affecting fluoride in Turkish black tea. Fluoride, 38: 38-43.
  6. Hayacibara, MF., Queiroz, CS., Tabchoury, CP., Cury, JA., 2004. Fluoride and aluminum in teas and tea-based beverages. Revista de Saude Publica, 38: 100-105.
  7. Fung, KF., Zhang, ZQ., Wong, JWC., Wong, MH., 2003. Aluminium and fluoride concentrations of three tee varieties growing at Lantau Island, Hong Kong. Environ Geochem Health, 25: 219-32.
  8. Zazoli, MA., Mohseni Bandpey, A., Abbas Zade, M., 2004. Investigation fluoride amount of potable water in Torbat heydarie city and determine DMF index in students 12 -15 years in 2004 year. Journal environ reformers, 3, pp:27-33 (In Persian).
  9. Lung, SC., Cheng, HW., Fu, CB., 2008. Potential exposure and risk of fluoride intakes from tea drinks produced in Taiwan. Journal Exposure Science Environmental Epidemiology, 18: 158-66.
  10. Pinkham, JR., Casamassimo, PS., Fields, HW., McTigue, DJ., Nowak, AJ., 2005. Pediatric Dentistry: Infancy through Adolescence. In: Nowak A, Crall JJ, editors. Prevention of dental diseases.4th ed., Philadelphia: Elsevier Saunders, 220-236.
  11. Malinowska, E., Inkielewicz, I., Czarnowski, W., Szefer, P., 2008. Assessment of fluoride concentration and daily intake by human from tea and herbal infusions. Food and Chemical Toxicology, 46: 1055-61.
  12. Tokalioglu, S., Kartal, S., Sahin, U., 2004. Determination of fluoride in various samples and some infusions using a fluoride selective electrode. Turkish Journal Chemistry, 28:204-11.
  13. Kalayci, S., Somer, S., 2004. Factors affecting the extraction of fluoride from tea: Application to three tea samples. Fluoride. 2003; 36:267-70; clarification: Fluoride, 37:238.
  14. Duckworth, SC., Duckworth, R., 1978. The ingestion of fluoride in tea. British Dental Journal, 153:64-6.
  15. Cao, J., Zhao, Y., Li, Y., Deng, HJ., Yi, J., Liu, JW., 2006. Fluoride levels in various black tea comodities: Measurement and safety evaluation. Food and Chemical Toxicology, 44: 1131-1137.
  16. APHA, AWWA, WPCF., 2005. Standard methods for the examination of water and wastewater 21th Ed. Washington DC, USA: American Public Health Association, 1168-9.
  17. Zhen, Y., 2002. Tea: Bioactivity and therapeutic potential, 1st ed. New York: Taylor & Francis, 40-190.
  18. Ferrazzano, GF., Amato, I., Ingenito, A., De Natale, A., Pollio, A., 2009. Anti-cariogenic effects of polyphenols from plant stimulant beverages (cocoa, coffee, tea). Fitoterapia, 80(5):255-62.
  19. Yu, H., Oho, T., Xu, LX., 1995. Effects of several tea components on acid resistance of human tooth enamel. J Dent, 23(2):101-5.
  20. Linke, HA., LeGeros, RZ., 2003. Black tea extract and dental carries formation in hamsters. Int J Food Sci Nutr, 54(1):89-95.
  21. Simpson, A., Shaw, L., Smith, AJ., 2001. The bioavailability of fluoride from tea. J Dent, 29(1): 15-21.
  22. Whyte, MP., Totty, WG., Lim, VT., 2008. Whitford GM. Skeletal fluorosis from instant tea. J Bone Miner Res, 23(5):759-69.
  23. Burt, BA., 1992. The changing pattern of systemic fluoride intake. J Dent Res, 71(5):1228-37.
  24. Karami nogorani, M., Javadi nezhad, Sh., Didehban, N., Talebi, M., 2001. Comparison the fluoride content in tea type four by two method spectrophotometry and ionic chromatogaraphy, Journal of dentistry of dentists Islamic association, 22(3): 167-174.
  25. Asadi, M., Mohebi, S., Behnami Por, S., Hassan Por, F., Hozori, M., 2013. Investigation received fluoride concentration by disposability water and tea in citizenship Ghom city in 2012. Journal researchers system of health, pp: 1671-1678 (In Persian).
  26. Chan, JT., Koh, SH., 1996. Fluoride content in caffeinated, decaffeinated and herbal teas. Caries, 30(1): 88-92.
  27. Mahavi, AH., Zazoli, MA., Younecian, M., Esfandiari, Y., 2006. Fluoride content of Iranian black tea and liquor. Research report Fluoride, 39(4)266–268.
  28. Mojarad, F., Khanlari, E., 2012. Investigation fluoride amount of general tea different type in Iran. Journal medical sciences and services of sanitarian, treatment Hamedan, 3, pp: 36-42 (In Persian).
  29. Samadi, Z., Mohammad Zadeh, J., Movaghati Moghadam, M., Eghbali Asl, S., Abdolahi, S., 2013. Investigation and analysis of secure amount and fit fluoride and its daily receive in tea types. The first seminar of nation secure trophical. Islamic Azad University of Savad koh.
  30. Sadeghi, A., Moheb Rad, B., Zarif Gheraati Oftadeh, B., Tahaghoghi Mirhoseini, S., 2011. Investigation fluoride amount in types four from vesicular tea producted in inside. The fourth congress of nation of environ sanitation.
  31. Esfahani Zadeh, K., Hemati, G., Valaei, N., 2009. Investigation effect of boil time on released fluoride from tea. Journal rsearch in dentistry science, 4: 63-68.
  32. Chandrajith, R., Abeypala, U., Dissanayake, CB., Tobschall, HJ., 2007. Fluoride in Ceylon tea and its implications to dental health. Environ Geochem Health, 29:429-34.
  33. Shu, WS., Zhang, ZQ., Lan, CY., Wong, MH., 2003. Fluoride and aluminium concentrations of tea plants and tea products from Sichuan Province. PR China. Chemosphere, 52:1475-1482.
  34. Kalayci, S., Somer, G., 2003. Factors affecting the extraction of fluoride from tea: Application to three tea samples. Fluoride, 36(41): 267-270.
  35. Malde, MK., Simonsen, P., Julshamn, K, Bjorvatn, K., 2005. Releasing and absorption of fluoride from tea leaves. depending on the fluoride content of water. Clin Dent Res, 366(2): 915-17.
  36. Omrani, M., Dehghani, B., 2009. Detection of DMFT in 7-11 years old student in shiraz. Proceeding of the 12th of environmental health congress. Tehran, Shahid beheshti university, (In Persian).
  37. Yadav, JP., Lata, S., 2003. Urinary fluoride levels and prevalence of dental fluorosis in children of Jhajjar District, Haryana. Indian J. Medical Sciences, 57(9): 394-9.
  38. Shams, M., Mahavi, A.H., Mohammadi, A.A., 2008. Investigation fluoride and nitrate concentration ions in the drinking water distribution network of the city of water of Tabas city. The 12th National Conference of Environment Health, University of shahid beheshti of Tehran (In Persian).
  39. Zerabruk, S., Chandravanshi, BS, Zewge, F., 2010. Fluoride in black and green tea (Camellia Sinensis) infusions in Ethiopia: measurement and safety evaluation. Bulletin of the Chemical Society Ethiopia, 24(3): 327-338.
  1. Cao, J., Liu, J., Zhao, Y., Qu, H., Danzeng, S., Da, W., Guan, Y., 2004. Fluoride in newer tea commodities. The inyernational society for fluoride research.; 37(4): 296-300. 
  1. Shyu, TH., Chen, J.H., Lee, YH., 2009. Determination of Fluoride in Tea Leaves and Tea Infusions by Ion Selective Electrode. Journal of Food and Drug Analysis, 17(1): 22-27.
  2. Zhonglei, X., Zhuo, C., Wentian, S., Xiaojing, G., Bo, Y., Jinghua, W., 2007. Distribution of Aluminum and Fluoride in Tea Plant and Soil of Tea Garden in Central and Southwest China. Chinese Geographical Science, 17(4): 376–382.
  1. Yuwono, M., 2005. Determination of fluoride in black, green and herbal teas by ion-selective electrode using a standard-addition method, Maj. Ked. Gigi. (Dental Journal, 38(2): 91–95.
  1. Amanlou, M., Nabati, F., Azizian, H., Farsam, H., 2008. Assessment of fluoride content and daily intake from different brands of tea bags in Iran, School of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences, 3(2): 119-123.