مکانیابی شهرک ها و نواحی صنعتی بارعایت ملاحظات آمایشی و کاربرد تحلیل سلسله مراتبی در محیط GIS (نمونه موردی: شهرستان اراک)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی/ دانشگاه اراک

2 استادیار دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

3 کارمند/ شهرداری

4 استادیار/دانشگاه پیام نور تهران

10.22034/jest.2018.10727.1930

چکیده

رعایت استعداد اکولوژیک زمین در آمایش سرزمین میتواند نقطه تلاقی دو دیدگاه اقتصادی و زیست محیطی بشمار رود که همان استراتژی توسعه پایدار است. در مکان‌یابی شهرک‌های صنعتی اراک بعنوان پایتخت صنعتی کشور ، استانداردهای لازم رعایت نشده و تخریب منابع طبیعی را بوجود آورده است. این تحقیق مطالعه‌ای جهت اولویت‌بندی مناطق مختلف اراک، برای استقرار واحدهای صنعتی است. در این راستا، ضمن شناسایی پارامترهای مهم در تعیین مکان مناسب برای احداث شهرک‌های صنعتی نظیر عوامل طبیعی، زیست محیطی، اقتصادی- اجتماعی و زیربنایی، نقش و میزان تاثیرگذاری هر یک از آنها در مکان‌یابی شهرک‌های صنعتی مشخص گردید. سپس با توجه به ویژگی‌های خاص منطقه مورد مطالعه و وضعیت لایه‌های اطلاعاتی موجود، مکان‌یابی در دو مرحله مقدماتی و تفصیلی صورت گرفت. هر یک از مراحل فوق شامل تعیین معیارها با توجه به شرایط منطقه، جمع‌آوری و آماده‌سازی داده ‌ها، تهیه نقشه ‌های معیارها ، تلفیق نقشه ‌ها و در نهایت انتخاب مکان مناسب می-باشد. با توجه به اهمیت تلفیق اطلاعات، مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) انتخاب و با بهره‌گیری از نرم‌افزار Expert Choice پیاده‌سازی گردید. از ArcGIS برای مدل‌سازی و تلفیق اطلاعات استفاده شد.در پایان پیمایش نقشه نهایی الویت بندی، نشان دهنده پتانسیل بالای دهستانهای مشهدالکوبه و مشهد میقان در شمال شهرستان اراک، و نواحی غربی دهستان امان آباد در جنوب شهرستان اراک برای احداث شهرکهای صنعتی می‌باشد. این مناطق با در نظر گرفتن مجموعه‌ای از عوامل توپوگرافی، اقلیمی، وسعت، محدودیت و ... تعیین شده‌اند. همچنین با توجه به اینکه شهرستان اراک در حال حاضر دارای 4 شهرک صنعتی خیر آباد ، ایبک آباد ، حاجی آباد و شهرک صنعتی اراک می باشد تنها شهرک صنعتی ایبک آباد از نظر مکانی در نواحی با الویت بالا و محدودیت بسیار پایین قرار گرفته است و موقعیت مکانی سایر شهرکها چندان مطلوب نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات