بررسی فلزات سنگین (سرب، کادمیوم، کروم، مس و نیکل) در رسوبات رودخانه خشک شیراز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان

2 ریاست دانشکده علوم پابه دانشگاه آزاد واحد همدان استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران

3 استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران

10.22034/jest.2018.11475.2015

چکیده

سابقه و هدف: رودخانه‌ها یکی از آسیب پذیرترین محیط‌ها نسبت به آلودگی به حساب می‌آیند. رسوبات بستر رودخانه به علت توانایی بالا در جذب آلاینده‌ها نماینده مناسبی برای بررسی شدت آلودگی در رودخانه‌ها محسوب می‌شوند. لذا در این پژوهش نسبت به بررسی غلظت سرب، کادمیوم، کروم، مس و نیکل رسوبات رودخانه خشک شیراز اقدام گردید.
مواد و روش‌ها: پس از انتخاب 8 ایستگاه نمونه‌برداری، از سطح رسوبات طی دو فصل بهار و تابستان سال 1393 نمونه برداشت شد. غلظت عناصر در نمونه‌ها بعد از طی مراحل آماده سازی آزمایشگاهی، توسط دستگاه نشر اتمی قرائت شد. پردازش آماری داده‌ها نیز توسط نرم‌افزار SAS انجام یافت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت فلزات سنگین سرب، نیکل، مس، کروم و کادمیوم در فصل بهار به ترتیب 9/3، 0/40، 9/5، 3/22 و 6/0 و در فصل تابستان به ترتیب 1/4، 0/36، 9/7، 1/23 و 6/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. سنجش وضعیت آلودگی ایستگاه‌های نمونه‌برداری با شاخص‌ ژئوشیمیایی مولر، بیانگر آن بوده است که فلزات سرب، نیکل، مس و کروم در محدوده غیرآلوده و کادمیوم در محدوده آلودگی متوسط قرار دارند. براساس تحلیل‌های آماری آنالیز خوشه‌ای ضرایب تشابه فلزات مس، کادمیوم و سرب دارای منشاء انسان‌زاد و فلزات نیکل و کروم بیشتر تحت تأثیر منشاء طبیعی بوده است. نتایج مقایسه میانگین غلظت عناصر در نمونه ها با استانداردهای جهانی بیانگر آن بود که، غلظت کادمیوم و نیکل بالاتر از حد استاندارد جهانی کانادا (ISQGS) و همچنین غلظت نیکل بالاتر از حد استاندارد کیفیت رسوب آمریکا (ERL) است.
استنتاج: گرچه در حال حاضر رودخانه خشک شیراز در معرض آلودگی بیش از حد مجاز به فلزات سنگین نیستند، اما استفاده
بی‌رویه و بلندمدت از نهاده‌های کشاورزی و هم چنین استقرار صنایع آلاینده می‌تواند ضمن تهدید این منطقه، تبعات غیرقابل جبرانی را نیز به دنبال داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات