ارزیابی اثرات توسعه بر محیط‌زیست شهرستان طرقبه شاندیز با به‌کارگیری مدل تخریب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران دانشکده منابع طبیعی

2 هیئت علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 عضو هیئت علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

10.22034/jest.2018.14517.2306

چکیده

زمینه و هدف: مدل تخریب از ‌جمله روش‌های ارزیابی اثرات محیط‌زیستی است که اثرات فعالیت‌های انسانی را به‌صورت کمی بیان می‌کند. هدف از به‌کارگیری این مدل، شناسایی عوامل تخریب و درجه آسیب‌پذیری بوم‌سازگان‌ها به‌منظور پیشگیری از تخریب آتی توسط پروژه‌های دیگر و نشان دادن امکان توسعه در آینده، به تصمیم‌گیرندگان است.
روش بررسی: نخست محدوده شهرستان به 94 شبکه کاری 1600 هکتاری تقسیم و با استفاده از نقشه کاربری سرزمین، مشاهدات میدانی و نظرات کارشناسی، تعداد 14 عامل تخریب شناسایی و شدت آنها تعیین شد. سپس، آسیب‌پذیری اکولوژیک و تراکم فیزیولوژیک محاسبه و پس از آن با استفاده از رابطه تخریب، ضرایب تخریب به‌دست آمد. درنهایت کلیه شبکه‌ها بر اساس نظریه فازی به 4 پهنه با توانایی توسعه بیشتر، نیازمند بازسازی، نیازمند حفاظت و غیر قابل توسعه تقسیم شدند.
یافته‌ها: طبق نتایج نهایی از مجموع 94 شبکه، 22 شبکه که معادل 40/23 درصد مساحت شهرستان است، نیازمند بازسازی، 37 شبکه که معادل 36/39 درصد مساحت شهرستان است، غیر قابل توسعه و 35 شبکه نیز که 22/37 درصد مساحت شهرستان را به خود اختصاص می‌دهد، مستعد توسعه هستند.
بحث و نتیجه‌گیری: اثرات فعالیت های مخرب (که عمدتا اثرات مخرب ناشی از فعالیت های گردشگری) در منطقه بارز بوده به طوری که فعالیت‌های مخربی نظیر تغییر کاربری از یک سو و از سوی دیگر زباله‌ریزی و آلودگی رودخانه‌ها به منطقه از عوامل اصلی تخریبند. از مجموع 94 شبکه، 21 شبکه به دلیل وجود گسل‌ها و 16 شبکه به‌دلیل قرار گرفتن در محدوده منطقه حفاظت‌شده بینالود، غیر قابل توسعه می‌باشند. 35 شبکه دارای اولویت های اول تا سوم توسعه هستندکه دارای تراکم فیزیولوژیک پایین‌ بوده و 22 شبکه نیز به دلیل تراکم فیزیولوژیک بالا و شدت زیاد عوامل مخرب، دارای ضرائب تخریب بالا بوده و نیازمند بازسازی هستند؛ لذا باید از هرگونه توسعه بدون برنامه‌ریزی در آینده در این قسمت‌ها، خودداری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات