پایش کاربری اراضی به منظور ارزیابی بیابان زایی با استفاده از سنجش از دور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو

2 عضو هیئت علمی

10.22034/jest.2018.15782.2438

چکیده

بیش‌ازیک‌ سوم از‌ اراضی‌جهان‌دارای ‌اقلیم‌ خشک‌ ونیمه‌ خشک‌اند و پدیده ‌بیابان‌زایی‌در این‌مناطق‌درحال‌پپیشروی است. باتوجه به‌ارزیابی-تغییرات‌کاربری ‌اراضی ‌دردوره‌های ‌زمانی ‌متفاوت‌، می‌توان ‌به ‌روند بیابان‌زایی ‌در مناطق ‌پی‌برد. شوری خاک و شور شدن اراضی مجاور یکی از پدیده های مخرب و محدود کنندۀ توسعه کشاورزی میباشد؛ لذا برای تداوم کشاورزی پایدار این پـدیده باید شناسایی، پایش و مدیریت شود. اولین گـام در این راه، شناسایی مناطق شور و تهیه نقشه شوری خـاک های کشور است. مشکل شوری خاک در کشاورزی بیشتر اوقـات بـه منـاطق خشک و نیمه خشک محدود مـیشـود. ایـن منـاطق حـدود ۴۱ درصد سطح زمین را اشغال مـیکننـد. اراضی شور با سرعتی حدود یک الی دو میلیون هکتار در سـال افزایش مییابند که این رشد، درست برابر میزان توسعه اراضـی آبی در هر سال در تمام دنیا است. مطالعه‌حاضر با‌ استفاده ازسنجش‌ازدور وتصاویرماهواره‌ای، به‌پایش‌کاربری اراضی ‌و ارتباط ‌آن‌ باشوری-خاک‌ به ‌منظور ارزیابی ‌میزان بیابان‌زایی ‌دردشت داورزن ‌پرداخته است. دراین‌تحقیق، ازتصاویرماهواره‌ای‌لندست7، سنجندهETM+ مربوط ‌به‌ سالهای1987و2010میلادی استفاده‌شده است. به‌این‌ترتیب‌ پس‌ ازترکیب‌ باندها وجداسازی‌، تصاویربه ‌روش‌ماشین ‌بردار پشتیبان(SVM)، طبقه‌بندی ‌و نقشه‌کاربری‌اراضی‌دردوزمان‌تهیه گردید. درنهایت‌مساحت‌هرکاربری‌ومیزان‌تغییرات‌آن‌دردوره‌ زمانی‌ مورد مطالعه، محاسبه شد. ازطرفی، شوری‌خاک‌ازطریق‌تصاویر ماهواره‌ای‌ به‌ روش‌شاخصNDSI،‌ برآورد شده ‌است. نتایج‌ حاصله از نقشه تغییرات کاربری اراضی‌نشان‌داد‌، دردوره زمانی23ساله، میزان‌اراضی‌بیابانی‌و بایردر منطقه به دلیل استفاده بیش از حد از منابع ابهای زیر زمینی ‌به ‌میزانKM224/205 افزایش‌یافته است. که‌ این‌ میزان نشان‌دهنده پیشرفت ‌بیابان‌زایی ‌در منطقه است. ‌درمنطقه‌ از وسعت -زمین‌های‌کشاورزی ‌به ‌میزان34/30% کاسته ‌شده است. که‌این‌امرنیز بیابان‌زایی‌ را تشدید می‌کند. همچنین نتایج محاسبات نشان داد، شوری خاک جنوب منطقه، در نقشه بدست امده از تصویر2010 میلادی، در حدود 28/65 % کاهش یافته است که بیانگر بهبود خصوصیات کیفی خاک به دلیل اعمال روشهای صحیح مدیریتی می باشد. این‌ تحقیق‌کارایی‌ بالای‌ تکنولوژی‌ سنجش‌ازدور را در زمینه -آشکارسازی‌ تغییرات ‌نشان ‌میدهد. و می‌توان از نتایج تحقیقات مشابه، در زمینه جلوگیری از مخاطرات زیست محیطی استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات