مدل‌سازی تنوع بتا در گرادیان آشفتگی و عوامل محیطی جنگل‌های هیرکانی-خیرود کنار نوشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار ، گروه محیط زیست دا نشکده منابع طبیعی ، دانشگاه زابل

2 گروه محیط زیست، دانشگاه تهران

3 گروه محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشگاه تهران

10.22034/jest.2018.16244.2471

چکیده

زمینه و هدف: آگاهی از الگوهای توزیع و سازوکار‌های نگهدارنده تنوع زیستی در گرادیان محیطی و آشفتگی برای توسعه راهبرد‌های حفاظت از ‏تنوع زیستی ضروری است. در این مطالعه تنوع زیستی بتا در جنگل‌های خیرود کنار نوشهر در قالب مدل‌سازی معادلات ساختاری بررسی شد.‏
روش بررسی: جهت مدل‌سازی تنوع بتا از سازه‌های آشفتگی با هفت نمایه، ناهمگنی محیطی با چهار نمایه، خاک با ده نمایه، پوشش زمین و ‏درصد تاج پوشش با پنج نمایه استفاده گردید. تمامی گونه‌های گیاهی آوندی در 100 پلات و 6 پهنه همگن مکانی در قالب نمونه‌برداری ‏خوشه‌ای در گرادیان آشفتگی آماربرداری شد. نمایه‌های تنوع بتا برای هر خوشه محاسبه گردید و به همراه نمایه‌های سایر سازه‌ها وارد مدل‌سازی ‏معادلات ساختاری گردید. ‏
یافته‌ها: نتایج نشان داد که نمایه‌های باقی مانده در مدل به خوبی قادر به تبیین تنوع بتا (‏R2=0.761‎‏) هستند. همچنین، قدرت پیش‌بینی ‏مدل برای سازه تنوع بتا بسیار‎ ‎قوی (‏Q2= 0.422‎‏) بدست آمد. ‏
بحث و نتیجه‌گیری: مهمترین نمایه‌های آشفتگی در این مدل به ترتیب میزان دسترسی، تعداد دوره‌های مدیریتی بهره‌برداری از جنگل، عکس ‏فاصله از آخرین سال بهره‌برداری از جنگل، تعداد روزهای چرا و تراکم دام بود. نمایه‌های خاک اثرگذار بر تنوع بتا به ترتیب شامل درصد مواد آلی، ‏میزان نیتروژن، درصد آهک، تراکم موثر خاک و میزان پتاسیم بود. اثر درصد ‏تاج پوشش و پوشش لاشبرگ بر تنوع بتا در پژوهش حاضر منفی ‏بود و ناهمگنی محیطی نقش تعدیلگری معنی‌دار بر کاهش اثر سازه آشفتگی بر تنوع بتا داشت. با توجه به مقیاس سازه آشفتگی و ناهمگنی ‏مکانی، بررسی تنوع بتا می‌تواند جهت مقایسه بین جوامع مورد استفاده قرار گیرد.‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات