ارزیابی روند تغییرات پوشش اراضی حوضه آبخیز مشرف به دریاچه بزنگان با روش طبقه بندی تحلیل مولفه های مستقل (ICA)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته محیط زیست گرایش ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه پیام نور تهران

10.22034/jest.2018.17762.2647

چکیده

چکیده
زمینه و هدف:
آشکارسازی و پایش تغییرات کاربری اراضی در جهت شناخت عوامل موثر در روند تحولات اکوسیستم ها و برنامه ریزی های منطقه ای نقش مهمی دارد. هدف از انجام این پژوهش، آشکارسازی تغییرات کاربری و پوشش اراضی حوضه ی آبخیز مشرف به دریاچه بزنگان واقع در استان خراسان رضوی با استفاده از تصاویر دور سنجی و GIS می باشد.
روش بررسی:
در این پژوهش، تصاویر ماهواره ای لندست 5 سنجنده TM سال 1368، لندست 7 سنجنده ETM+ سال 1381 و لندست 8 سنجنده OLI سال 1394 مورد پردازش و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بدین منظور، بعد از انجام تصحیحات اتمسفریک و هندسی، طبقه بندی تصاویر با بهره گیری از متد تحلیل مولفه های مستقل (ICA) انجام پذیرفت. تصاویر هر سال در پنج کلاس کاربری شامل زراعت دیم، مرتع، زراعت آبی، اراضی مسکونی و پهنه آبی دریاچه بزنگان طبقه بندی و در نهایت پایش تغییرات با روش CROSSTAB انجام گردید.
یافته ها:
نتایج این پژوهش نشان داد که در طول دوره 1394-1368 وسعت مراتع حوضه 97/42 درصد (77/3463 هکتار)، وسعت اراضی کشت آبی 16/19 درصد (28/98 هکتار) و مساحت پهنه آبی دریاچه 13/46 درصد (26/21 هکتار) کاهش یافته است. درحالیکه وسعت اراضی مسکونی 40/78 هکتار (43/149درصد) و وسعت اراضی دیم52/3506 هکتار(05/985 درصد) نسبت به سطح اولیه خود در حوضه، افزایش یافته است.
نتیجه گیری:
براساس نتایج به دست آمده از این پژوهش، افزایش سطح اراضی مسکونی و زراعی، سبب کاهش قابل توجه سطح مراتع و پهنه ی آبی دریاچه در بازه ی زمانی مورد مطالعه گردیده است. همچنین، استفاده از متد ICA بر مبنای قواعد و بدون نیاز به نقاط تعلیمی، موجب افزایش دقت طبقه بندی تصاویر می گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات