بررسی آلودکی آب زیرزمینی محدوده پالایشگاه شازند به BTEX و MTBE

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز

3 دانشجوی کارشناسی ارشد واحد علوم و تحقیقات

10.22034/jest.2018.17977.2693

چکیده

زمینه و هدف: پالایشگاه شازند به عنوان بزرگترین واحد تولید بنزین در خاورمیانه در 22 کیلومتری جنوب غربی اراک و در شمال شرقی دشت شازند قرار گرفته است. به دلیل وجود تأسیسات پالایشی، مخازن متعدد نگهداری نفت خام و فرآورده-های نفتی، خطوط لوله انتقال، احتمال نشت مواد آلاینده از مخازن و لوله‌ها به محیط‌ خاک و آب زیرزمینی وجود دارد. آبخوان دشت شازند از نوع آزاد و متشکل از رسوبات آبرفتی دانه درشت بوده و جهت جریان آب زیرزمینی از پالایشگاه به سمت چاه-های کشاورزی مرکز دشت می‌باشد. هدف این پژوهش، بررسی آلودگی آب زیرزمینی به ترکیبات BTEX و MTBE ناشی از پالایشگاه شازند می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش، از 16 حلقه چاه نمونه‌برداری صورت گرفت و جهت تجزیه به آزمایشگاه ارسال گردید. آنالیز ترکیبات BTEX و MTBE براساس روش گازکروماتوگرافی با آشکارساز یونیزاسیون شعله‌ای (GC-FID) انجام شد. نتایج حاصل از آنالیز علاوه بر مقایسه با استانداردهای معتبر آب شرب و کشاورزی برای تعیین مناطق آلوده آبخوان منطقه مورد استفاده قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده آلوده بودن 6 حلقه چاه واقع در قسمت شرق و جنوب پالایشگاه و شرق و شمال شرقی پتروشیمی نسبت به ترکیبات BTEX و MTBE است. غلظت این مواد در برخی موارد بالای حد مجاز و در برخی مناطق کمتر است. غلظت زایلن در آب زیرزمینی منطقه نسبت به بقیه ترکیبات بیشتر است که به دلیل مقاومت آن در برابر تجزیه و ماندگاری بیشتر می باشد.
بحث و نتیجه‌گیری: بخشی از آلودگی‌های موجود در آب زیرزمینی منشأ جوی داشته و از طریق نزولات جوی وارد آب زیرزمینی منطقه شده است و بخش دیگر مربوط به نشت از تأسیسات، مخازن و خطوط انتقال می‌باشد. پیشنهاد می‌شود پیش از هر اقدام برای پاکسازی، منشأ دقیق آلودگی شناسایی و با توجه به خصوصیات آبخوان و آلاینده، روش مناسب جهت پاکسازی منطقه انتخاب گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات