مدلسازی و تعیین ترکیب بهینه کشت محصولات اصلی سبد خانوار با رویکرد محیط زیستی در ‏شرق استان گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه ملایر

2 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست. دانشگاه ملایر

3 دانشیار گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

10.22034/jest.2018.17852.2673

چکیده

زمینه و هدف: تصمیم‌گیری در مطالعات محیط زیستی به دلیل ارتباط ذاتی و درونی بین عوامل اجتماعی- سیاسی، محیط‌زیستی، ‏و اقتصادی می تواند پیچیده باشد.‏‎ ‎هدف این مطالعه دستیابی به کشت بهینه از محصولات کشاورزی‎ ‎آبی در شرق استان گلستان، ‏با رویکرد محیط زیستی است ‏
روش بررسی: بدین منظور نرم افزار ‏MCAT‏ با قابلیت بهینه سازی و رویکرد برنامه ریزی مصالحه ای‎ ‎مورد استفاده قرار گرفت. در ‏گام نخست با کمک مطالعات میدانی میزان صحیح و دقیق مصرف کود و سموم در منطقه تعیین گردید، سپس‎ ‎رویکردی ارائه ‏گردید که بتوان با وارد کردن اثر برخی متغیرهای موثر در تولید میزان محصولات کشاورزی در کشور ایران و استان گلستان، ‏مانند میزان مصرف آب، ردپای آب، میزان مصرف کود های شیمیایی، میزان مصرف سموم و درجه سمیت آنها، نسبت سود به ‏هزینه هر محصول، وزن خالص ماده خشک، میزان نیروی ماشین آلات، نسبت عملکرد هر محصول، تولید شغل، سهم در سبد ‏خانوار و ضریب حمایت سیاسی، میزان تولید بهینه محصولات کشاورزی در منطقه مطالعاتی را بدست آورد.‏
یافته ها: نتایج بهینه سازی نشان داد که جو و کلزا به ترتیب با میزان سود ۷۰۹/0 و ۶۸۶/0 بالاترین رتبه کشت در منطقه را دارند.‏
بحث و نتیجه گیری: رویکرد ارایه شده با ترکیب روش های فراتکاملی بهینه سازی و با در نظر گرفتن وزن بالا برای شاخص های ‏محیط زیستی، نشان داد که جو و کلزا بالاترین رتبه کشت در منطقه با کمترین آسیب محیط زیستی و بیشترین سود‎ ‎را دارا می ‏باشند و کشت‎ ‎برنج نیز با توجه به نتایج بهینه سازی در منطقه مورد مطالعه توصیه نمیگرد. ‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات