مدل‌سازی بار فسفات ورودی به دریای خزر از حوزه آبخیز تجن با استفاده از مدل ارزیابی آب و خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 هیات علمی/دانشگاه تربیت مدرس

3 هیات علمی/ دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی گرگان

4 هیات علمی/ دانشگاه تربیت مدرس

5 هیات علمی/ دانشگاه تهران

10.22034/jest.2018.20105.2911

چکیده

چکیده
مقدمه و هدف: توسعه کشاورزی برای پاسخگویی به نیاز روز افزون غذا سبب مصرف بیشتر کودهای شیمیایی و درنتیجه آلودگی اکوسیستم‌های آبی گردیده است. بنابراین برآورد مواد مغذی منابع غیر نقطه‌ای، بررسی میزان تجاوز آن‌ها از حد مجاز و نیز ارزیابی سهم آلودگی فسفات ورودی از حوزه آبخیز تجن به دریای خزر یک اولویت به‌منظور ارزیابی سلامت حوضه است.
روش تحقیق: لذا در این مطالعه از ابزار ارزیابی آب و خاک (SWAT) برای شبیه‌سازی فسفات طی سال‌های 2001 تا 2014 در حوزه آبخیز تجن استفاده‌ شده است.
نتایج و بحث: نتایج مدل واسنجی شده نشان داد بار سالانه فسفات از سال 2001 تا 2014 از حدود 29000 تا 102900 کیلوگرم در خروجی حوزه آبخیز متفاوت است. بار فسفات در زمستان و پاییز 98 درصد از کل بار سالانه فسفات را به خود اختصاص داد. بالاترین سطح فسفات در دوره مورد مطالعه در ماه فوریه (به‌طور متوسط 11621 کیلوگرم) و کم‌ترین در ماه ژوئن (به‌طور متوسط 7/0 کیلوگرم) بود. هم‌چنین از مقایسه غلظت‌های به‌دست‌آمده با استانداردهای کیفیت آب می‌توان نتیجه گرفت که غلظت فسفات در اکثر زیرحوضه‌ها بالاتر از حد استاندارد کیفیت آب آشامیدنی برای سلامت انسانی (2/0 میلی‌گرم در لیتر) است. بنابراین اکثرا زیرحوضه‌ها در منطقه مورد مطالعه نیازمند کاهش بار فسفات می‌باشند و می‌بایست این زیرحوضه‌ها در برنامه‌های مدیریتی بهبود کیفیت آب حوضه در اولویت قرار گیرند. هم‌چنین نتایج نشان داد که مدل SWAT می‌تواند راهنمای خوبی برای استراتژی‌های کاهش بار آلودگی‌ها باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات