تاثیر تغییرات کاربری اراضی جنگلی بر ترکیب و توزیع پوشش گیاهی (مطالعه موردی: جنگل‌های کاکارضا در استان لرستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه لرستان

2 دانشیار گروه جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه لرستان

3 استادیار گروه جنگلداری دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه لرستان

10.22034/jest.2018.19806.2874

چکیده

زمینه و هدف
این مطالعه با هدف بررسی تغییر کاربری اراضی جنگلی و تعیین مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ترکیب پوشش گیاهی و خاک در جنگل-های زاگرس انجام شد.
روش بررسی
بدین منظور 19 قطعه نمونه اصلاح‌شده ویتاکر در دو کاربری (حفاظت‌شده و تخریب‌یافته) پیاده و در هر کاربری فهرست تمامی گونه‌های گیاهی ثبت گردید. همچنین یک نمونه ترکیبی خاک از 5 نقطه از عمق 10-0 سانتی‌متری برداشت گردید. سپس شاخص‌های تنوع(غنا، یکنواختی و تنوع) برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک، درصد گونه‌های بومی و مهاجم بوسیله آزمون تی‌مستقل مقایسه شد و به کمک آنالیز تطبیقی متعارفی( (CCA مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش پوشش گیاهی و شاخص‌های تنوع بررسی شدند.
یافته ها
بر اساس نتایج، شاخص‌های تنوع، درصد گونه‌های مهاجم و درصد پوشش در کاربری تخریب‌یافته و میزان ازت، کربن‌آلی، اسیدیته و درصد گونه‌های بومی در کاربری حفاظت‌شده مقادیر بالاتری داشتند. همچنین نتایج تحلیل CCA نیز نشان‌‌دهنده ارتباط منیزیم، اسیدیته و بافت خاک با پراکنش گونه‌های گیاهی بود، شاخص‌های تنوع گیاهی نیز با قطعات نمونه کاربری تخریب‌یافته ارتباط نزدیک‌تری نشان دادند.
بحث و نتیجه گیری
تخریب ناشی از چرای شدید دام و کشاورزی در زیراشکوب موجب کاهش مواد ‌آلی و حاصلخیزی خاک و ایجاد فضای باز بین تاج-پوشش جست‌گروه‌های بلوط شده است. این امر موجب افزایش انتقال نور مستقیم به کف جنگل و حضور گونه‌های مهاجم و هرز در کاربری تخریب‌یافته می‌گردد، لذا مقادیر شاخص‌های تنوع و درصد گونه‌های مهاجم در کاربری تخریب‌یافته بیشتر از کاربری حفاظت‌شده است. با این حال افزایش شاخص‌های تنوع نشان‌دهنده بالاتر بودن ارزش حفاظتی و کیفیت فلورستیک منطقه نیست و نیاز به ‌شاخص‌هایی برای ارزیابی پایداری کاربری‌ها پس از وقوع آشفتگی‌ها بیش از پیش احساس می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات