تأثیر آموزش در فرهنگ‎سازی و ارتقاء نگرش دانش آموزان مقطع متوسطه اول نسبت به اهمیت و حفظ منابع‌طبیعی (مطالعه موردی: شهرستان خرم آباد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران *(مسوول مکاتبات).

2 کارشناسی ارشد ارزیابی آلودگی محیط زیست، دانشگاه پیام نور تهران، ایران.

3 دکتری جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران

4 استادیار‌پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش‌و‌ترویج کشاورزی،‌گرگان، ایران

10.22034/jest.2018.19810.2869

چکیده

زمینه و هدف: شدت تخریب منابع طبیعی در استان لرستان در طی چند سال اخیر افزایش نگران کننده‌ای داشته است. لذا ارزیابی آگاهی دانش آموزان به عنوان کاربران آتی منابع طبیعی، نسبت به منابع طبیعی ضروری می­باشد.
روش بررسی: به‌منظور انجام این بررسی، پرسش‌نامه‌ای با توجه به نظرات اساتید و کارشناسان متخصص طراحی گردید. روایی و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از ضریب آلفا کرونباخ 75/0 بدست آمد که نشان دهنده پایایی قابل قبول است. سپس به طور تصادفی از بین 800 نفر از دانش‌آموزان 10 مدرسه شهرستان خرم­آباد که به صورت شفاهی، نصب پوسترها و فیلم‌های آموزشی منابع طبیعی، آموزش دیده بودند، 250 نفر جهت پر کردن پرسش‌نامه و بررسی دیدگاه‌ آن‌ها قبل و بعد از آموزش انتخاب شدند.
یافته‎ها: نتایج توصیفی حاصل از تاثیر پایه تحصیلی، معدل، شغل پدر، تحصیلات مادر و پدر، درآمد خانوار و میزان تماشای تلویزیون بر دیدگاه دانش آموزان نسبت به منابع طبیعی ارایه گردید. نتایج استنباطی نیز نشان داد که ارتباط بین متغیرها بدین شکل بود: الف) همبستگی مثبت و معنی‌داری بین متغیر‌های دانش، شناخت، نگرش و رفتار زیست محیطی با آموزش، ب) همبستگی مثبت و معنی‎داری بین متغیر رفتار زیست محیطی با دانش زیست محیطی، پ) رابطه خطی مثبت و معنی‎داری بین دانش زیست محیطی و رفتار زیستی دانش آموزان. همچنین، نتایج آنالیز داده‎ها با استفاده از آزمون کای دو و دوجمله‌ای، اثر مثبت آموزش را بر افزایش آشنایی و ترویج منابع طبیعی تایید کردند.
بحث و نتیجه‎گیری: آموزش به‌عنوان کارآمدترین ابزار قابل دسترس می‌تواند نقش مهم و راه‌گشایی را در ارتقای نگرش و شناخت دانش آموزان از منابع طبیعی و حفظ سرمایه ملی کشور داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یکم، شماره شش، شهریورماه 98

                                        

 

تأثیر آموزش در فرهنگسازی و ارتقاء نگرش دانش آموزان مقطع متوسطه اول نسبت به اهمیت و حفظ منابع‌طبیعی (مطالعه موردی: شهرستان خرم آباد)

 

 

شهرام مهدی کرمی[1]  *

Shahramkarami67@yahoo.com

محسن رجبی[2]

اکرم آزادی ریمله [3]

اکرم احمدی [4]

 

تاریخ دریافت:8/5/95

تاریخ پذیرش:11/12/95

 

چکیده

زمینه و هدف: شدت تخریب منابع طبیعی در استان لرستان در طی چند سال اخیر افزایش نگران کننده‌ای داشته است. لذا ارزیابی آگاهی دانش آموزان به عنوان کاربران آتی منابع طبیعی، نسبت به منابع طبیعی ضروری می­باشد.

روش بررسی: به‌منظور انجام این بررسی، پرسش‌نامه‌ای با توجه به نظرات اساتید و کارشناسان متخصص طراحی گردید. روایی و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از ضریب آلفا کرونباخ 75/0 بدست آمد که نشان دهنده پایایی قابل قبول است. سپس به طور تصادفی از بین 800 نفر از دانش‌آموزان 10 مدرسه شهرستان خرم­آباد که به صورت شفاهی، نصب پوسترها و فیلم‌های آموزشی منابع طبیعی، آموزش دیده بودند، 250 نفر جهت پر کردن پرسش‌نامه و بررسی دیدگاه‌ آن‌ها قبل و بعد از آموزش انتخاب شدند.

یافته‎ها: نتایج توصیفی حاصل از تاثیر پایه تحصیلی، معدل، شغل پدر، تحصیلات مادر و پدر، درآمد خانوار و میزان تماشای تلویزیون بر دیدگاه دانش آموزان نسبت به منابع طبیعی ارایه گردید. نتایج استنباطی نیز نشان داد که ارتباط بین متغیرها بدین شکل بود: الف) همبستگی مثبت و معنی‌داری بین متغیر‌های دانش، شناخت، نگرش و رفتار زیست محیطی با آموزش، ب) همبستگی مثبت و معنی‎داری بین متغیر رفتار زیست محیطی با دانش زیست محیطی، پ) رابطه خطی مثبت و معنی‎داری بین دانش زیست محیطی و رفتار زیستی دانش آموزان. همچنین، نتایج آنالیز داده‎ها با استفاده از آزمون کای دو و دوجمله‌ای، اثر مثبت آموزش را بر افزایش آشنایی و ترویج منابع طبیعی تایید کردند.

بحث و نتیجه‎گیری: آموزش به‌عنوان کارآمدترین ابزار قابل دسترس می‌تواند نقش مهم و راه‌گشایی را در ارتقای نگرش و شناخت دانش آموزان از منابع طبیعی و حفظ سرمایه ملی کشور داشته باشد.

واژه‌های کلیدی:‌ تأثیر آموزش، منابع طبیعی، مناطق شهری – روستایی، خرم آباد

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 21, No.6,August, 2019

 

 

 

 

 


Attitude of High School Students to the Importance and Preservation of Natural Resources (Case Study: Khorramabad City, Iran)

 

Shahram Mehdi Karami[5] *

Shahramkarami67@yahoo.com

Mohean Rajabi[6]

Akram Azadi Rimeleh[7]

Akram Ahmadi[8]

 

Admission Date: March 1, 2017

 

Date Received: July 29, 2016

 

Abstract

Background and Objective: in the recent years, natural resource's degradation in the Lorestan province has been alarming. Therefore, assessment of students' knowledge to natural resources is essential as future users of natural resources.

Methods: To conduct the study a questionnaire was designed regarding to the professors and experts comments. Validity and reliability was calculated using Cronbach's alpha coefficient that the 0.75 represents acceptable reliability. Then, among 800 individuals of students, from 10 schools of Khorramabad city who were trained as oral, poster installation and educational films, 250 individuals were selected to fulfill questionnaire and to investigate their view before and after education.

Findings: The descriptive results of educational level, father's job, mothers and father's education, household income and the time of television watching on the attitudes of students towards natural resources were presented. Inferential results also showed the following results: i) significant and positive correlation between the variables of knowledge, recognition, attitudes and environmental behavior with education, ii) significant and positive correlation between environmental behavior and environmental knowledge, iii) significant and positive linear relationship between environmental knowledge and environmental behavior of students. Moreover data analysis demonstrated that chi-squared and binomial test confirmed the positive effect of training on increasing recognition and promotion of Natural Resources.

Discussion and Conclusion:  Education as the most available and efficient tool can have an important and critical role in promoting attitude and recognition of students toward natural resources and preserving national capital.

Keywords: Training influence, natural resources, urban – rural area, Khorramabad

 

 

مقدمه


در عصری که بشر از پیشرفت­های علمی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی خود خرسند است، داشتن محیط زیستی سالم و خالی از آلودگی، به‌صورت یک آرزو درآمده است. کره‌ی زمین از ابتدای پیدایش خود تا کنون حوادث زیست­ محیطی بسیاری را تجربه کرده که بخشی از آن منشأ طبیعی و بخش عمده‌ی دیگر منشأ انسانی داشته است (1). لازم به ذکر است که بخشی از این تخریب و آلودگی‌ها ناشی از عدم آگاهی و اطلاع عموم نسبت به مسایل محیطی است (1).

در مقیاس جهانی به امر آموزش منابع‌طبیعی و محـیط زیـست توجـه زیـادی شـده اسـت. حتـی در توصـیه‌هـایی کـه در کنفرانس‌های اتحادیه جهـانی بـرای حفاظـت از طبیعـت و منابع آن  ([9]IUCN) شده اسـت نیز سـودمندی و فوریـت تعلـیم مسایل مربوط به محـیط زیـست در کلیـه سـطوح تحـصیلی خاطر نشان شده است (2). یونسکو نیز همواره به‌عنـوان یـک سـازمان بـین المللـی، آمـوزش محـیط زیـست را در رئـوس فعالیت­های خود گنجانده است. در سـال 1968 کنفرانـسی بـین المللـی دربـاره اصـول علمـی بـرای اسـتفاده صـحیح و حفاظت از منابع طبیعی برگزار شد. برنامه بین المللـی بـشر و کره مسکون (MAB[10]) که در سال 1970 تصویب و در سـال 1971 به اجرا گذاشته شد، در برنامه‌های خود بـه جنبه‌های علمی، فنی و آموزشی، استفاده صحیح و حفاظـت از طبیعت و منابع آن تأکید دارد (2). افزایش سطح آگاهی افراد جامعه با آموزش امکان پذیر است. با اندک تأمل در بحران‌های مختلف محیطی که بشر پشت سر نهاده است در می‌یابیم که آموزش همواره کارآمدترین ابزار برای به زانو در آوردن مشکلات بوده است و شکی نیست که جهان فردا را آموزش امروز می‌سازد. بنابراین، آموزش می‌تواند یکی از ابزار‌های مهم و راه‎گشا در مقابل چالش‌های پیش روی انسان باشد (1). مسایل محیط زیستی در سراسر جهان با تأخیر وارد فعالیت‌های مدارس شدند. محیط کلاس و مدرسه، نظام اداره مدرسه و شیوه‌ی آموزشی معلم، اثرات غیر قابل انکاری بر عملکرد‌های تحصیلی و فرایند‌های شناختی دانش آموزان دارد (3). در ایران نیز اصول موجود در قانون اساسی نشان‌دهنده بینش عمیق سیاست‌گذاران در اهمیت حفظ منابع طبیعی و محـیط زیـست است. در اصل 50 قانون اساسی به لزوم حفظ محیط زیـست و تلقی آن به عنوان وظیفه عمـومی پرداختـه شـده اسـت و کلیه فعالیت‌های اقتصادی و غیره که با تخریب یا آلـودگی محیط زیست همراه هستند، ممنوع اعلام شده است. براساس این اصل، اولویت راهبردی برنامـه توسـعه ملـی بایـستی بـر اسـاس آمـوزش و مـشارکت وسـیع عمـومی، حفاظـت و بازسازی محیط پیرامون از طریق پژوهش، نظارت بر منـابع، قـانون‌گـذاری و اجـرای قـانون باشـد. در قـانون حفاظـت و بهسازی محیط زیست نیز به لزوم اجرای برنامه‌های آموزشـی بــه منظــور ارتقــاء فرهنــگ عمــومی حفــظ و بهـسازی محیط زیست پرداخته شده است. آموزش می­تواند تأثیر قابل توجهی در تقویت فرهنگ زیست محیطی و رسیدن به اهداف توسعه پایدار داشته باشد (4). رفتار و دانش و نگرش­های زیست محیطی از جمله مواردی هستند که نقش مهمی در فرهنگ زیست محیطی دارند. رفتار زیست محیطی، رفتاری است که فرد در برخورد با محیط زیست از خود برود می‎دهد که هر شخص بر حسب شرایط و مقتضیات خاص اجتماعی، فرهنگی و شخصیتی خود برخورد متفاوتی نسبت به محیط زیست دارند (4). دانش زیست محیطی، اطلاعات عملی است که افراد درباره ی محیط زیست، بوم شناسی سیاره زمین و تأثیر کنش‌های انسانی بر روی محیط/زیست بوم دارند (5). نگرش‌های زیست محیطی، مجموعه احساسات خوشایند یا ناخوشایند در مورد ویژگی‌های محیط فیزیکی یا مسایل مرتبط با آن است (6). آشنایی جوانان با علوم پایه زیست محیطی در مقاطع مختلف تحصیلی می‌تواند روحیه سازگاری و حس مسئولیت پذیری در حفاظت از منابع طبیعی را در آن­ها تقویت کند. متاسفانه هنوز درسی با عنوان محیط زیست در متون درسی مدارس کشور گنجانده نشده است. در دانشگاه‌ها نیز به جز رشته‌های تخصصی منابع طبیعی و تا حدودی کشاورزی در دیگر دروس اختیاری آنان ارایه نشده است .بدیهی است در چنین وضعیتی مطلوب‌ترین روش‌های آموزشی توام با دسترسی به دانش روز و نیز تشویق دانش آموزان به یادگیری و مطالعه می‌تواند در دست‌یابی به اهداف مدیریتی برای حفظ و حمایت از محیط زیست کمک موثری کند. جنگل‌های زاگرس به عنوان وسیع‌ترین ناحیه رویشی ایران و با 5 میلیون هکتار مساحت، حدود 40 درصد از کل جنگل‌های ایران را به خود داده است. جنگل‌های این ناحیه رویشی تحت عنوان جنگل‌های خشک و نیمه خشک طبقه بندی می‌شوند. جنگل‌های زاگرس یکی از مهم‌ترین­منابع تولید­آب کشور به حساب می‌آیند­(7). به‌طوری‌که بر اساس منابع موجود سالانه 154 میلیارد متر مکعب آب در این منطقه تولید می‌شود. وجود رودخانه‌های پرآبی که از این جنگل‌ها سرچشمه می‌گیرند، سبب شده که این منطقه تمرکز جمعیتی بالایی نیز داشته باشد. به‌طوری‌که در این محدوده حدود 1 میلیون نفر به طور مستقیم با جنگل در ارتباط هستند. علاوه بر این، جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ حیات وحش منطقه، افزایش تنوع زیستی و پایداری منطقه، تلطیف آب و هوا، حذف آلودگی­های زیست محیطی، ترسیب کربن، حفظ رطوبت خاک، تعلیف دام، محصولات فرعی، گیاهان دارویی، چوب سوخت و ساختمان و هزاران فایده دیگری که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم عاید انسان‌ها می‌شود، به واسطه وجود این جنگل‌ها و منابع طبیعی است (8). استان لرستان در زاگرس میانی قرار دارد و منابع طبیعی این استان توسط عوامل طبیعی و غیر‌طبیعی در حال نابودی هستند (9). لذا در این تحقیق، با توجه به باارزش بودن منابع طبیعی این مناطق، و داشتن روند رو به تخریب در اثر عوامل انسانی و محیطی، برخی از مدارس شهری - روستایی خرم آباد به‌عنوان مناطق مورد نظر برای ارزیابی آگاهی دانش آموزان با استفاده از رفتارها و شناخت زیست محیطی آن‌ها نسبت به منابع طبیعی و تاثیر آموزش بر دیدگاه آن‌ها نسبت به منابع طبیعی انتخاب گردیدند.

مواد و روش‌ها

به منظور ارزیابی نگرش دانش‌آموزان به منابع طبیعی، شهرستان خرم آباد عرض جغرافیایی: 33 درجه و 37 دقیقه تا 34 درجه و 22 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 48 درجه و 51 دقیقه تا 49 درجه و 30 دقیقه شرقی منابع طبیعی اطراف این شهرستان توسط عوامل انسانی و عوامل محیطی روند رو به تخریب را در پیش گرفته است (12). تعداد 10 مدرسه از مقطع متوسطه اول از مناطق شهری-روستایی فواصل مختلف که در مناطق جنگلی واقع گردیده، به طور کاملا تصادفی، انتخاب شدند. این مدارس شامل مدرسه شهید هاشم پورزادی، شهید محمدولی پیرداده، شهید مطهری، شهید نواب صفوی، فدک، شهید سبزخدا سگوند، راهنمایی بحرالعلوم، اشرفی اصفهانی، مولوی و شهید بابایی بودند. برای 800 نفر از دانش آموزان این مدارس علاوه بر آموزش به طریق شفاهی، از پوسترها و فیلم‌های آموزشی مربوط به اهمیت منابع طبیعی استفاده گردید و بر اساس فرمول کوکران[11] (13) از بین 800 دانش‌آموز 250 نفر آن‌ها به طور تصادفی انتخاب و قبل از تدریس، پرسش‌نامه‌ای (جدول 1) با سیستم پاسخ دهی بر مبنای طیف لیکرت (1= کاملاً مخالفم، 2= مخالفم، 3= ‌نظری ندارم، 4= موافقم و 5= کاملاً موافقم)  بین آن‌ها توزیع گردید که دیدگاه‌های آن‌ها قبل و بعد از آموزش با استفاده از رفتارها، شناخت و نگرش زیست محیطی نسبت به منابع طبیعی مورد برسی قرار گرفت. هم‌چنین، برای تعیین ضریب پایایی پرسشنامه، ضریب آلفا کرونباخ مورد استفاده قرار گرفت. ضریب آلفا کرونباخ 75/0 بدست آمد که حاکی از قابل قبول بودن پایایی پرسش‌نامه است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام گرفت. آزمون کای دو و آزمون همبستگی اسپیرمن برای آنالیز داده‎ها مورد استفاده قرار گرفت.  

 

 

شکل 1- نقشه منطقه مورد مطالعه

Figure 1. Location of under study area

جدول 1- پرسش‎نامه توزیع شده بین دانش آموزان جهت نظرسنجی

Table 1. Distributed questionnaire among students for interview

گویه

ردیف

مساحت جنگل‌ها نسبت به گذشته کم شده‌اند.

1

جنگل‌ها را قطع کنیم و به جای آن کشاورزی کنیم به صرفه‌تر می‌باشد.

2

جنگل‌ها باعث ذخیره آب در زمین می‌شوند.

3

جنگل‌ها مانع جاری شدن سیل می‌شوند.

4

جنگل‌ها به پاک شدن هوا کمک می‌کنند.

5

جنگل‌ها باعث می‌شوند بارندگی بیشتر شود.

6

جنگل‌ها محل آسایش و تفریح هستند.

7

جنگل‌ها تامین کننده اکسیژن هستند.

8

بدون جنگل‌ها تنفس ما با مشکل مواجه می‌شود.

9

چرای دام باعث تخریب جنگل می‌شوند و همین‌طور سبب جاری شدن سیل و فرسایش خاک می‌شوند.

10

جنگل‌ها محل زندگی حیوانات وحشی هستند نباید آن‌ها را تخریب کرد.

11

جنگل‌ها محل زندگی جانوران و گیاهان درحال انقراض هستند.

12

ما جنگل‌ها را تخریب می‌کنیم و نسل آینده برای خود جنگل‌کاری می‌کند و نباید جنگل‌ها را به ارث گذاشت.

13

جنگل‌ها فقط تولید چوب می‌کنند و استفاده دیگری ندارند.

14

جنگل‌های استان لرستان برای تامین سوخت مناسب می‌باشند.

15

می‌توانیم از جنگل‌های استان لرستان استفاده اقتصادی کنیم.

16

تولید ذغال از جنگل‌های استان لرستان باعث از بین رفتن این جنگل‌ها می‌شود.

17

بهتر است از جنگل‌ها فقط در تولید گیاهان دارویی استفاده کرد.

18

درآمد محصولات غیرچوبی جنگل‌های استان، قابل ارزش و محاسبه نمی‌باشد.

19

هیچ‌کس نباید از جنگل‌ها استفاده کند چون از بین می‌روند.

20

جنگل‌های استان لرستان در حال تخریب شدن هستند و مسئوولین و مردم باید برای جلوگیری از این امر، باید کارهایی انجام بدهند.

21

کلاس آموزشی برگراز شده سبب افزایش آشنایی شما با منابع طبیعی و جنگل می‌شود.

22

 

 

 

 

یافته‌ها

بررسی نسبت پراکنش تعداد دانش آموزان در پایه‎های تحصیلی مورد مطالعه:

با توجه به شکل 2، از کل تعداد دانش آموزان 40 درصد آن‌ها در پایه تحصیلی سوم، 2/37 درصد در پایه دوم و 8/22 درصد در پایه تحصیلی اول بودند.

 وضعیت درسی دانش آموزان مورد بررسی در این تحقیق:

با توجه به نتایج بدست آمده در خصوص میانگین معدل درسی دانش آموزان مدارس مقطع متوسطه اول شهرستان خرم آباد، اکثریت دانش آموزان معدل 99/16-14 داشتند (46 درصد) و 25 درصد دانش آموزان نیز پاسخ ندادند. همچنین،‌30 درصد دارای معدل 20-17 بودند و 24 درصد دانش آموزان دارای معدل 99/13- 11 بودند که کم‌ترین درصد را شامل شدند (شکل 3).

وضعیت درآمد خانوار دانش آموزان مورد بررسی در این تحقیق:

نتایج بررسی درآمد خانوار دانش آموزان (شکل 4) نشان داد که 85/21 درصد دارای درآمد 600-400 هزار تومان بوده و 97/15 درصد درآمدی بیش از یک میلیون تومان داشتند و دانش‌آموزان با درآمد‌های مختلف خانوار به سوالات مختلف در زمینه ‌منابع طبیعی پاسخ دادند.

وضعیت تحصیلی والدین دانش آموزان مورد بررسی در این تحقیق:

بررسی سطح تحصیلات مادر (شکل 5) نشان داد که 68/34 درصد آنها دارای با تحصیلات ابتدایی بودند و درصد کمی از آن‌ها دارای تحصیلات دیپلم (13/16 درصد) بودند. هم‌چنین، در بررسی سطح تحصیلات پدر مشخص شد که با توجه با شکل 6، پدر اغلب دانش ‌آموزان واجد تحصیلات دیپلم، و درصد کمی نیز با تحصیلات فوق لیسانس بودند.


   

شکل2- توزیع فراوانی دانش آموزان مورد بررسی در پایههای تحصیلی

Figure 2. Frequency distribution of students in educational levels

شکل3- توزیع فراوانی دانش آموزان با توجه به معدل درسی

Figure 3. Frequency distribution of students regard to educational average

   

شکل 4- توزیع فراوانی میزان درآمد خانوار دانش آموزان  (به تومان)

Figure 4. Frequency distribution of student's family income

شکل 5- توزیع فراوانی دانش آموزان با توجه به سطح تحصیلات مادر

Figure 5. Frequency distribution of students regard to mother's educational level

   

شکل 6- توزیع فراوانی دانش آموزان با توجه به سطح تحصیلات پدر

Figure 6. Frequency distribution of students regard to father's educational level

شکل 7- توزیع فراوانی دانش آموزان مورد بررسی با توجه به شغل پدر

Figure 7. Frequency distribution of students regard to father's job

 

شکل8- توزیع فراوانی میزان تماشای تلویزیون در دانش آموزان مورد بررسی

Figure 8. Frequency distribution of students watching TV


 

 

نتایج مربوط به فراوانی گزینه­های پاسخ داده شده به گویه‌های مختلف مربوط به متغیرهای منابع طبیعی مورد بررسی بعد از آموزش براساس دانش محیط زیستی، شناخت زیست محیطی و نگرش زیست محیطی در جدول 2 آمده است.

 

 

جدول 2- فراوانی گزینههای پاسخ داده شده به گویه‌های مختلف مربوط به متغیرهای مورد بررسی

Table 2. Frequency of answered options to different questions related to variables

ردیف

 

گویه

تعداد کل

قبل از آموزش

بعد از آموزش

فراوانی گزینه 1

فراوانی پاسخ به گزینه 2

فراوانی پاسخ به گزینه 3

فراوانی پاسخ به گزینه 4

فراوانی پاسخ به گزینه 5

فراوانی گزینه 1

فراوانی پاسخ به گزینه 2

فراوانی پاسخ به گزینه 3

فراوانی پاسخ به گزینه 4

فراوانی پاسخ به گزینه 5

1

دانش زیست محیطی

 

مساحت جنگل‌ها نسبت به گذشته کم شده‌اند.

250

162

50

20

10

8

225

21

1

0

3

2

جنگل‌ها را قطع کنیم و به جای آن کشاورزی کنیم به صرفه‌تر می‌باشد.

250

23

15

16

100

96

1

4

12

47

186

3

چرای دام باعث تخریب جنگل می‌شوند و همین‌طور سبب جاری شدن سیل و فرسایش خاک می‌شوند.

250

110

46

51

25

18

210

30

8

2

0

4

می‌توانیم از جنگل‌های استان لرستان استفاده اقتصادی کنیم.

250

134

39

33

28

16

230

14

2

2

2

5

درآمد محصولات غیرچوبی جنگل‌های استان قابل ارزش و محاسبه نمی‌باشد.

250

203

20

13

8

6

223

21

2

4

0

6

شناخت زیست محیطی

جنگل‌ها باعث ذخیره آب در زمین می‌شوند.

250

107

41

60

27

15

216

20

10

3

1

7

جنگل‌ها مانع جاری شدن سیل می‌شوند.

250

140

59

30

10

11

220

20

5

5

0

8

جنگل‌ها به پاک شدن هوا کمک می‌کنند.

250

190

35

12

6

7

210

33

5

1

1

9

جنگل‌ها باعث می‌شوند بارندگی بیش‌تر شود.

250

191

34

12

6

7

225

22

3

0

0

10

جنگل‌ها محل آسایش و تفریح هستند.

250

116

47

46

17

24

219

15

15

1

0

11

جنگل‌ها تامین کننده اکسیژن هستند.

250

143

57

30

9

11

208

30

9

2

1

12

بدون جنگل ها تنفس ما با مشکل مواجه می‌شود.

250

148

57

45

24

18

210

25

5

8

2

13

جنگل‌ها محل زندگی حیوانات وحشی هستند نباید آن‌ها را تخریب کرد.

250

43

36

31

51

89

0

9

21

22

198

14

جنگل‌ها محل زندگی گونه‌های درحال انقراض هستند.

250

19

19

21

100

91

1

3

33

43

170

15

نگرش زیست محیطی

ما جنگل‌ها را تخریب می‌کنیم و نسل آینده برای خود جنگل‌کاری می‌کند و نباید جنگل‌ها را به ارث گذاشت.

250

43

30

51

65

61

3

6

19

57

165

16

جنگل‌ها فقط تولید چوب می‌کنند و استفاده دیگری ندارند.

250

60

45

57

47

41

205

30

7

6

2

17

جنگل‌های استان لرستان برای تامین سوخت مناسب می‌باشند.

250

29

21

26

31

143

212

34

0

3

1

18

می‌توانیم از جنگل‌های استان لرستان استفاده اقتصادی کنیم.

250

72

48

49

44

37

3

4

43

88

112

19

تولید ذغال از جنگل‌های استان لرستان باعث از بین رفتن این جنگل‌ها می‌شود.

250

59

23

61

67

40

7

13

30

84

116

20

رفتار زیست محیطی

بهتر است از جنگل‌ها فقط در تولید گیاهان دارویی استفاده کرد.

250

68

52

55

49

26

10

12

18

60

150

21

درآمد محصولات غیرچوبی جنگل‌های استان قابل ارزش و محاسبه نمی‌باشد.

250

152

60

16

16

6

230

6

4

0

0

22

.هیچ‌کس نباید از جنگل‌ها استفاده کند چون از بین می‌روند.

250

130

74

25

20

1

225

25

0

0

0

23

آموزش زیست محیطی

جنگل‌های استان لرستان در حال تخریب شدن هستند و مسئوولین و مردم باید برای جلوگیری از این امر باید کارهایی انجام بدهند.

250

162

50

20

10

8

225

21

1

0

3

24

کلاس آموزشی های برگراز شده سبب افزایش آشنایی شما با منابع طبیعی و جنگل  می‌شود.

250

23

15

16

100

96

1

4

12

47

186

*1= کاملا مخالفم 2= مخالفم 3= بی نظرم 4=موافقم 5= کاملا موافقم

 

 

تحلیل همبستگی میان متغیرهای وابسته دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش دانش آموزان مدارس انتخاب شده  شهرستان خرم آباد با متغیرهای مستقل:

در خصوص فرضیه 1 مبنی بر این‌که بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با پایه تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی رابطه معناداری وجود دارد، می‎توان عنوان کرد در بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با پایه تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی، نتایج نشان داد که رابطه معناداری وجود نداشت (05/0<p) (جدول 3). در فرضیه 2 (بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با معدل دانش آموزان مورد بررسی رابطه معناداری وجود دارد) در بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با معدل دانش آموزان مورد بررسی، نتایج حاکی از آن است که رابطه معناداری (*135/0-)  بین شناخت زیست محیطی و معدل دانش آموزان در سطح 95% اطمینان وجود داشت (05/0>p) (جدول 3). همچنین در خصوص  فرضیه 3، نتایج بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با درآمد خانوار دانش آموزان مورد بررسی، نشان داد که همبستگی معناداری بین آن‌ها وجود ندارد (05/0<p). در بررسی فرضیه 4، نتایج بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با تحصیلات مادر دانش آموزان مورد بررسی، نشان داد که همبستگی معناداری بین آن‌ها وجود نداشت (05/0<p). نتایج بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی و آموزش با تحصیلات پدر دانش آموزان مورد بررسی، نشان داد که همبستگی معناداری بین آن‌ها وجود نداشت و فرضیه H0از فرضیه شماره 5 تایید شد (05/0<p). در بررسی فرضیه 6 در خصوص این‎که، بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با شغل پدر دانش آموزان مورد بررسی رابطه معناداری وجود دارد، همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با شغل پدر دانش آموزان مورد بررسی نشان داد که تنها رابطه منفی و معناداری بین متغیر شناخت زیست محیطی و شغل پدر مشاهده شد و فرضیه H1 شماره 6 تایید شد (**188/0-) (05/0>p) (جدول 3).

در فرضیه 7 مبنی بر این‌که بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با تماشای تلویزیون در دانش آموزان مورد بررسی رابطه معناداری وجود دارد، نتایج همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با تلویزیون دانش آموزان مورد بررسی نشان داد که همبستگی معناداری بین آن‎ها وجود نداشت و فرضیه H0 تایید شد (05/0<p) (جدول 3).

هم‌چنین همبستگی بین متغیرهای مستقل تحقیق (جدول 4) نشان داد که رابطه مثبت و معناداری بین دانش زیست محیطی با متغیرهای آموزش در سطح 99 درصد اطمینان و با متغیر رفتار زیست محیطی در سطح 95 درصد اطمینان وجود دارد. هم‌چنین در بررسی متغیر شناخت زیست محیطی مشخص شد که رابطه مثبت و معنی‌داری در سطح 99 درصد اطمینان با متغیرهای آموزش داشت. نگرش زیست محیطی نیز رابطه مثبت و معنی‌داری با متغیر آموزش داشت. در بررسی رفتار زیست محیطی نتایج نشان داد که رابطه مثبت و معنی‌دار در سطح 99 درصد اطمینان با متغیر آموزش و در سطح 95 درصد اطمینان  با متغیر دانش زیست محیطی وجود داشت. به‌علاوه، نتایج نشان داد که متغیر آموزش همبستگی مثبت و معنا‌داری در سطح 99 درصد اطمینان با متغیرهای دانش، شناخت، رفتار و نگرش زیست محیطی داشت.

 

 

جدول3- همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق

Table 3. Correlation between independent and dependent variables of research

تماشای تلویزیون

پایه تحصیلی

معدل

درآمد

تحصیلات مادر

تحصیلات پدر

شغل پدر

متغیر

042/0-

012/0

077/0-

043/0-

017/0

007/0-

025/0-

دانش محیط‌زیستی

047/0-

051/0-

*135/0-

100/0-

073/0

051/0

**188/0-

شناخت محیط زیستی

076/0-

009/0-

006/0

033/0-

043/0-

071/0-

044/0-

نگرش زیست محیطی

004/0-

031/0

058/0-

006/0-

017/0-

055/0

010/0

رفتار زیست محیطی

* همبستگی معنی‌دار در سطح 05/0p≤ و ** همبستگی معنی‌دار در سطح 01/0p≤

 

جدول4- همبستگی بین متغیرهای دانش زیست محیطی، شناخت زیست محیطی، نگرش زیست محیطی، رفتار زیست محیطی و آموزش

Table 4. Correlations between variables of environmental knowledge, environmental recognition, environmental attitude, environmental behavior and training

دانش زیست محیطی

شناخت زیست محیطی

نگرش زیست محیطی

رفتار زیست محیطی

آموزش

متغیر

1

502/0

048/0

*998/0

**1

دانش زیست محیطی

502/0

1

842/0

898/0

**1

شناخت زیست محیطی

048/0

842/0

1

929/0

**1

نگرش زیست محیطی

*998/0

898/0

929/0

1

**1

رفتار زیست محیطی

**1

**1

**1

**1

1

آموزش

* همبستگی معنی‌دار در سطح 05/0p≤ و ** همبستگی معنی‌دار در سطح 01/0p≤

 

*1= کاملا مخالفم 2= مخالفم 3= بی نظرم 4=موافقم 5= کاملا موافقم

 

بررسی تأثیر آموزش بر نگرش دانش آموزان:

 

مقایسه میانگین نگرش دانش آموزان مدارس انتخاب شده قبل و بعد از برنامه آموزشی منابع طبیعی با استفاده از آزمون کای دو نشان داد که تفاوت معنی‌داری با احتمال 99 درصد اطمینان بین نگرش دانش آموزان، قبل و بعد از آموزش وجود دارد (جدول 6 و 7). نتایج حاکی از آن است که استفاده از امکانات آموزشی نظیر سخنرانی، پوسترها و فیلم‌های آموزشی منابع طبیعی بر بهبود و اصلاح نگرش افراد جامعه می‌تواند موثر واقع شود.

 

 

جدول 6- میانگین و انحراف معیار نگرش دانش آموزان مورد بررسی

Table 6. Mean and standard deviation of under studied students' attitudes

عنوان

تعداد

میانگین

انحراف معیار

نگرش قبل از نمایش فیلم آموزشی- ترویجی منابع طبیعی

250

084/3

87/0

نگرش بعد از نمایش فیلم آموزشی- ترویجی منابع طبیعی

250

63/4

34/0

 

جدول7- نتایج آزمون کای دو بین نگرش افراد با توجه به اثرات آموزش

Table 7. Chi-square test results between individuals attitude with regard to the effects of training

Sig.

X2

000/0

040/324

 

 

در بررسی ارزش کلاس آموزشی برگزار شده، نتایج پاسخ‌گویان با استفاده از آزمون دو جمله‌ای نشان داد که 99 درصد پاسخ گویان اثر مثبت کلاس‌های آموزشی را در آشنایی با منابع طبیعی و جنگل تایید نمودند (جدول 8).

 

 

جدول8- نتایج آزمون دو جمله‌‌ای در مورد اثر مثبت کلاس‎های آموزشی در آشنایی با منابع طبیعی و جنگل

Table 8. Binomial test results about the positive effect of educational classes in introduction to Natural Resources and Forestry

 

تعداد

احتمال مشاهده شده

احتمال تست شده

معنی‌داری

گروه یک

247

99/0

50/0

000/0

گروه دو

3

01/0

کل

250

00/1

                   1گروه یک موافقین:      2گروه دو: مخالفین

 

بحث و نتیجه‎گیری

 

بحران‌های محیط زیستی ایران یکی از شدیدترین بحران­های محیط زیستی در جهان شناخته شده است. بخش عمده­ی معضلات محیط زیستی موجود ، ریشه در فقدان آگاهی لازم و ضعف فرهنگی در زمینه­ی ارتباط انسان و طبیعت دارد و در واقع نوعی مشکل فرهنگی محسوب می­شود. لذا نیازمند عزم ملی و بین المللی برای تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست در سطح اقشار مختلف جامعه است (3). بررسی و آنالیز نتایج توصیفی از پارامترهایی هم‌چون پایه تحصیلی، معدل، درآمد خانوار و سطح تحصیلات پدر و مادر دانش آموزان و هچنین بررسی همبستگی بین آن‌ها با متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار منابع طبیعی از طریق فرضیه‎های ذکر شده، نشان داد که پایه تحصیلی دانش آموزان بر روی دانش، شناخت، نگرش و رفتار منابع طبیعی آن‌ها اثر معنی داری نداشت. به عبارت دیگر، این‌که دانش آموزان در کدام پایه تحصیلی مشغول به تدریس هستند اثر خاصی روی پارامترهای نامبرده ندارد که این نتیجه، مطابق با نتیجه ارائه شده در تحقیق فرهمند و همکاران (1393) بود ولی با نتایج تحقیق صالحی و امام قلی (1391) مغایرت داشت. رابطه معناداری بین متغیرهای معدل با شناخت منابع طبیعی وجود داشت. به‌طوری‌که، معدل دانش آموزان تاثیر مثبتی در متغیر شناخت منابع طبیعی داشت که به نوعی می‎توان آن را به دانسته­ها و سواد دانش آموزان در شناخت از محیط زیست تعمیم داد. درآمد خانوار نیز از جمله پارامترهایی بود که تاثیر معنی داری بر روی متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار زیست محیطی نداشت. لازم به ذکر است که سطح تحصیلات پدر و مادر دانش آموزان مورد بررسی بر روی متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار منابع طبیعی تاثیر معنی‌داری نداشت. همچنین، در بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با شغل پدر دانش آموزان مورد بررسی، رابطه منفی و معناداری بین متغیر شناخت زیست محیطی و شغل پدر مشاهده شد. علاوه بر این، در بررسی همبستگی بین متغیرهای دانش، شناخت، نگرش، رفتار و آموزش با تماشای تلویزیون رابطه معناداری مشاهده نشد. به عبارتی این نتایج نشان می‎دهند که خانواده و سطح تحصیلی و دانش علمی آن‌ها تاثیر مثبت و شگرفی در شناخت، دانش، نگرش و رفتار منابع طبیعی آن‌ها ندارد و این مطلب به خوبی نشان می‏دهد که تاکنون خانواده و مدرسه نقش مثبتی در افزایش این پارامترها نداشته­اند و لزوم برنامه‌های آموزشی در مدارس و یا از طریق رسانه­های گروهی برای بالا بردن سطح دانش منابع طبیعی خانواده­ها و انتقال دانسته‎های آن‌ها به فرزندانشان بسیار ضروری است و از جمله اموری است که بایستی مسئوولین امر توجه خاصی به آن مبذول دارند تا بتوانند نقش شگرفی در بالا بردن دانش و سواد و شناخت دانش آموازان از منابع طبیعی داشته باشند. در بررسی همبستگی بین متغیرهای مستقل تحقیق، نتایج نشان داد که رابطه مثبت و معناداری بین دانش زیست محیطی با متغیرهای رفتار زیست محیطی و آموزش وجود دارد که نشان می‎دهد هر چه دانش زیست محیطی افراد بیش‌تر باشد، بر دید افراد نیز تاثیر مثبتی خواهد گذاشت که در این خصوص آموزش نیز تاثیر مثبتی را نشان داد. آرباتنت و لینگ[12] (2007) به این نتیجه رسیدند که سواد یا دانش زیست محیطی به عنوان یک متغیر واسط بین نگرش و رفتار عمل می‎کند که تاثیر کاملا مستقیمی بر روی رفتار زیست محیطی از جمله منابع طبیعی خواهد داشت. همچنین در بررسی، متغیر شناخت زیست محیطی، رابطه مثبت و معنی داری با متغیر آموزش داشت. افزایش آگاهی زیست محیطی از طریق آموزش‌های درست از طریق مدارس، رسانه‌های گروهی و منابع طبیعی می‌تواند نقش موثری در افزایش شناخت دانش آموزان از منابع طبیعی داشته باشد و از جمله راهکارهای موثر در افزایش شناخت زیست محیطی به منظور اجتناب از آسیب رساندن به محیط زیست و جلوگیری از تخریب آن و توسعه پایدار منابع طبیعی است (14). نگرش زیست محیطی نیز رابطه مثبت و معنی داری با متغیر آموزش داشت. مولینا و همکاران[13] در سال 2013  به این نتیجه رسیدند که نگرش تاثیر مثبت و معنی‌داری روی رفتارهای زیست محیطی داشت. همچنین دانلپ و همکاران[14] (1978) ، واتسن[15] (2005) نیز بیان کردند که رابطه مثبت و معنی داری بین نگرش با رفتارهای زیست محیطی وجود دارد (16 و 17). در حقیقت می‌توان این نوع نگرش را با آموزش صحیح و به هنگام به‌خصوص در بین دانش آموزان رواج داد و تاثیرات مثبتی را در حفظ و حمایت و گسترش از منابع طبیعی ایجاد کرد. در بررسی رفتار زیست محیطی نتایج نشان داد که این متغیر، رابطه مثبت و معنی داری با متغیرهای دانش زیست محیطی و آموزش داشت. این امر به خوبی نشان می‎دهد که هرچه دانش دانش آموزان از منابع طبیعی بیش‌تر بود، رفتارهای زیست محیطی بیشتری در آن‌ها مشاهده می‎شد. در تایید این مطلب، فرهمند و همکاران (1393) عنوان کردند که میزان آگاهی زیست محیطی افراد می‎تواند یکی از عوامل پیش‌بینی کننده رفتارهای زیست محیطی آن‌ها باشد که نقش آموزش در این امر می‌تواند بسیار ارزنده باشد. به علاوه، متغیر آموزش نشان داد که تاثیر مثبت و معنی‌داری در دانش، شناخت، رفتار و نگرش زیست محیطی افراد مورد مطالعه نسبت به منابع طبیعی وجود داشت. شبیری و همکاران در تحقیق خود بیان نمودند که آموزش به تنهایی، ایجاد شناخت و آگاهی در دانش آموزان نمی‎کند و پیشنهاد کردند که محتوای کتب درسی نیز بایستی در این زمینه افزایش یابد (18). هم‌چنین در بررسی‎های انجام شده توسط  سانگجون[16] (1995) و کارا[17] (2004) عنوان شده است که استفاده از مجلات و نشریات زیست محیطی می‎تواند بر دیدگاه دانش آموزان در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی تاثیر گذار باشد که می‌توانند این وسایل کمک آموزشی در کنار نمایش فیلم‌های آموزشی در جهت ارتقاء دانش، شناخت و آگاهی و نگرش دانش آموزان نسبت به منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرند. آموزش محیط زیست، موضوعی است که باید هم بر شیوه تفکر یک فرد و هم بر احساسات او تأثیر بگذارد و در نتیجه، در همه رفتارهای او تجلی یابد. آموزش علوم طبیعی، خود یک نظام فرعی در درون نظام آموزشی است که البته این آموزش، مجموعه چند عنوان درسی جداگانه یا فراگیری مقداری دانش، توانایی، تمرین‌های عملی و انگیزه و علاقه نیست، بلکه در این آموزش، این اجزا مطالعه می‌شوند و سپس رابطه آنها با یکدیگر و رابطه این اجزا با ارزش‌های فکری دیگر مانند داشتن دیدگاه‌های بین المللی، ارزش‌های اخلاقی و داشتن روحیه تلاش و اتکا به خود بررسی می­شود (20).

با توجه به تخریب روز افزون و کاهش سطح منابع طبیعی و اثرات آن بر روی محیط زیست انسان، لازم است که بشر رفتار زیست محیطی سنجیده­تری را داشته باشد (10). با افزایش سطح دانش زیست محیطی در بین مردم و بومیان منطقه بخوبی می‌توان رفتار حمایتی از منابع طبیعی را در بین مردم بخصوص دانش آموزان که آینده سازان این مرز و بوم هستند گسترش داد. در بررسی نمایش فیلم آموزشی در زمینه منابع طبیعی، نتایج نشان داد که تاثیر معنی‌داری بین نگرش دانش آموزان قبل و بعد از نمایش فیلم آموزشی وجود داشت. به عبارت دیگر، نمایش فیلم آموزشی بر بهبود و اصلاح نگرش افراد مورد بررسی کاملا موثر بود. شایان ذکر است که فیلم آموزشی نمایش داده شده سبب افزایش آشنایی دانش آموزان با منابع طبیعی و جنگل می‌شود که آنالیز داده­ها نشان از تایید اثر مثبت کلاس‌های آموزشی در پاسخ‌گویان در خصوص آشنایی با منابع طبیعی و جنگل داشت. بنابراین، می‎توان گفت که نمایش برنامه آموزشی نقش موثری در نگرش دانش آموزان نسبت به منابع طبیعی دارد (22). لذا با توجه به تاثیر مثبت نمایش فیلم‎های آموزشی در خصوص منابع طبیعی، پیشنهاد می‎گردد که حداقل هر ساله فیلم‌های آموزشی در مدارس به منظور افزایش سطح دانش، شناخت، نگرش دانش آموزان از منابع طبیعی و تاثیر آن در رفتار آن‌ها نمایش داده شود. ترویج منابع طبیعی با برگزاری کلاس‎های عمومی و تخصصی در خصوص منابع طبیعی می‎تواند در مشارکت مردم در مدیریت از منابع طبیعی نیز نقش مهمی را ایفا کند (23). محمودی و ویسی (1384) به راهکارهایی از قبیل نمایش‎های ترویجی، نشست‎ها، مکاتبه با رسانه‎ها و سیاست‎گذاران، ایجاد سازمان وتشکل، خبرنامه، بروشور وجزوات اشاره می‎کند و روش‎های کارگاهی و بحث گروهی را برای یادگیری از طریق عمل معرفی می‎نماید (7). لذا با توجه به تاثیر مثبت نمایش فیلم‎های آموزشی در خصوص منابع طبیعی، پیشنهاد می‎گردد که حداقل هر ساله فیلم‌های آموزشی در مدارس به منظور افزایش سطح دانش، شناخت، نگرش دانش آموزان از منابع طبیعی و تاثیر آن در رفتار آن‌ها نمایش داده شود. ترویج منابع طبیعی با برگزاری کلاس‎های عمومی و تخصصی در خصوص منابع طبیعی می‎تواند در مشارکت مردم در مدیریت از منابع طبیعی نیز نقش مهمی را ایفا کند (23). محمودی و ویسی (1384) به راهکارهایی از قبیل نمایش‎های ترویجی، نشست‎ها، مکاتبه با رسانه‎ها و سیاست‎گذاران، ایجاد سازمان وتشکل، خبرنامه، بروشور وجزوات اشاره می‎کند و روش‎های کارگاهی و بحث گروهی را برای یادگیری از طریق عمل معرفی می‎نماید (7). بنابراین، با اندک تأملی در بحران‌های مختلف محیطی که بشر پشت سر نهاده است، در می‌یابیم که آموزش همواره کارآمدترین ابزار برای به زانو درآوردن مشکلات بوده است و شکی نیست که جهان فردا را آموزش امروز می­سازد. بنابراین آموزش می­تواند یکی از ابزار‌های مهم و راهگشا در مقابل چالش­های پیش روی انسان باشد (1). لذا پیشنهاد می‎شود مسئوولین در مناطق رو به تخریب، توجه بیش‎تری به آموزش و ترویج داشته باشند و آموزش در مدارس را جزو برنامه های اصلی و راهبردی خود قرار دهند. به‌طوری‌که با آموزش پایدار از طریق آموزش و پرورش و همچنین رسانه های گروهی بتوان فرهنگ استفاده از منابع طبیعی را در دانش آموزان این مناطق بالا برد تا هم از تخریب بیش‌تر این منابع با ارزش جلوگیری نمود و هم اینکه به منظور فرهنگ‎سازی در جهت توسعه و احیاء این نواحی تلاش نمود.

 

Reference

  1. Ramazani Ghavamabadi, M., 2013. Strategic Review of Environmental protection training in Iran. Strategy Journal, Vol. XXI, NO. 65, pp. 233-257.
  2. Bagheri Varkaneh, A., 2004. Evaluation of awareness and interest among high school students in Tehran on Environmental Protection Master's thesis Agricultural Extension and Education, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran.
  3. Meibodi, H. 2014. Is the kind of school elementary students environmental awareness makes a difference? Journal of Environmental Education and Sustainable Development, Vol. 1, No. 4, pp. 11-19.
  4. Navah, A.R. Kia, SH., Porter CaronI, M., 2012. The relationship between religiosity with environmental values and behaviors of citizens (Case study Ahvaz). Urban sociological studies. Pp. 77-98.
  1. Arcury, T. A., 1990. Environmental Attitude and Environmental Knowledge. Society for Applied Anthropology. Vol. 49, pp 300-304.
    1. Manzanal, R.F., Barreiro L.R., Carrasquer J., 2007. Evaluation of Environmental Attitudes: Analysis anResults of a Scale Applied to University Student. Science Education. Vol. 91, No. 6, pp 988-1009.        
    2. Mahmoudi, H., Vessey, H., 2006. Promote environmental education principles approach in environmental protection. Environmental sciences. Vol. 8, pp 57-6.
  1. Pirnia, M., 1992. Itinerary Empress, Iran's Mehr Publications, Paris, 275 p.
  2. Mehdi Karami, SH., Heydari Chegeni, D., Salehi Chegeni, M., Rajabi, M., Abrari Vajary, K., 2013. The most important factors in the destruction of the central Zagros forests (province) and management practices of the first Congress of agriculture and sustainable natural resources. pp 1-8.
  3. Farahmand, M., Shokouhifar, K., Sayarkhalaj, H., 2015. Social Factors influencing environmental behavior (Case Study: Yazd City). Sociological studies of urban, Vol. 4, No. 10, pp 109 – 141.
  4. Salehi, S., Ghaemiasl, Z., 2013. Examine the relationship between environmental education and environmental protection behaviors. Journal of Environmental Education and Sustainable Development, PNU, Vol. 1, No. 3, pp 67-79.
  5. Arbuthnot, J., Lingg, S., 2007. A Comparison of French and American Environmental Behaviors, Knowledge, and Attitudes. International Journal of Psychology, Vol. 10, Issue 4.
  6. Cochran, W. G., 1977. Sampling techniques (3rd ed). New York: John Wiley & Sons.
  7. Quimbita, G.H., Pavel, M., 2005. Assessing On Environmental Attitude Development Model: Factor Influencing the Environmental Attitude of College Student.
  8. Molina, M.A., Fernández-Sáinz, A., Izagirre-Olaizola, J. 2013. Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behavior: comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, Vol. 61, pp 130-138.
  9. Dunlap Riley, E. 1978. Measuring endorsement of the New Ecological Paradigm; A revised NEP scale- statistical data include. Journal of social Issues, Vol. 56, No. 3, 425-442.
  10. Watson, K.H.C., 2005. Environmental Concern in a local Context; The Significance of Place Attachment.  Environmental and Behavior, Vol., No. 332, pp. 249-263.
  11. Shobeiri, M. Sarmadi, M.R., Sharifian, S., 2008. Needs assessments and determine priorities for students and teachers in schools in the field of environmental education.  Journal of environmental science and technology, Vol. 4, pp. 150-143.
  12. Sang-Joon, N., 1995. Environmental education in primary and secondary schools in Korea: Current developments and future agendas. Retrieved from http://www.informa world.com/
  13. Kara, K., 2004. Mass media and environmental knowledge of secondary school students in Hong Kong. Journal the Environmentalist, Vol. 19, pp. 85-97.
  14. Asgari, A. 2011. Environmental Islam. Publisher: Islamic Research Center of IRIB.
  15. Yousefvand Mofrad, M., Gholamrezayee, S., 2014. The impact of education on middle school students' attitudes toward the natural resources sector Bastam city dynasty. Page 35.
  16. Shariyatzadeh, M, Pezeshkirad, G., Sedighi, H., 2012. Investigate the role of promoting participatory management of natural resources in the improvement of pastures Semnan, forest and rangeland numbers. Vol. 90, No. 91, pp. 36 -42.

 

 



1- دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران *(مسوول مکاتبات).

2- کارشناسی ارشد ارزیابی آلودگی محیط زیست، دانشگاه پیام نور تهران، ایران.

3- دکتری جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران

4- استادیار­پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش­و­ترویج کشاورزی،­گرگان، ایران

 

1- Ph.D. Student, Department of Forestry, Faculty of Agriculture and Natural Resources University of Lorestan, Iran *(Corresponding author).

2- Graduate student assessment of environmental pollution, Payam Noor University, Tehran.

3- Ph.D. Student, Department of Forestry, Faculty of Agriculture and Natural Resources University of Lorestan.

4-Assistant Prof. Research Division of Natural Resources, Golestan. Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran

1- International Union for Conservation of Nature

2- UNESCO's Man and the Biosphere Programmes

1- Cochran's formula

1- Arbuthnot and Lingg

2- Molina et al.

3- Dunlap et al.

4- Watson

1- Sang-Joon

2- Kara

  1. Ramazani Ghavamabadi, M., 2013. Strategic Review of Environmental protection training in Iran. Strategy Journal, Vol. XXI, NO. 65, pp. 233-257.
  2. Bagheri Varkaneh, A., 2004. Evaluation of awareness and interest among high school students in Tehran on Environmental Protection Master's thesis Agricultural Extension and Education, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran.
  3. Meibodi, H. 2014. Is the kind of school elementary students environmental awareness makes a difference? Journal of Environmental Education and Sustainable Development, Vol. 1, No. 4, pp. 11-19.
  4. Navah, A.R. Kia, SH., Porter CaronI, M., 2012. The relationship between religiosity with environmental values and behaviors of citizens (Case study Ahvaz). Urban sociological studies. Pp. 77-98.
  1. Arcury, T. A., 1990. Environmental Attitude and Environmental Knowledge. Society for Applied Anthropology. Vol. 49, pp 300-304.
    1. Manzanal, R.F., Barreiro L.R., Carrasquer J., 2007. Evaluation of Environmental Attitudes: Analysis anResults of a Scale Applied to University Student. Science Education. Vol. 91, No. 6, pp 988-1009.        
  2. Mahmoudi, H., Vessey, H., 2006. Promote environmental education principles approach in environmental protection. Environmental sciences. Vol. 8, pp 57-6.
  1. Pirnia, M., 1992. Itinerary Empress, Iran's Mehr Publications, Paris, 275 p.
  2. Mehdi Karami, SH., Heydari Chegeni, D., Salehi Chegeni, M., Rajabi, M., Abrari Vajary, K., 2013. The most important factors in the destruction of the central Zagros forests (province) and management practices of the first Congress of agriculture and sustainable natural resources. pp 1-8.
  3. Farahmand, M., Shokouhifar, K., Sayarkhalaj, H., 2015. Social Factors influencing environmental behavior (Case Study: Yazd City). Sociological studies of urban, Vol. 4, No. 10, pp 109 – 141.
  4. Salehi, S., Ghaemiasl, Z., 2013. Examine the relationship between environmental education and environmental protection behaviors. Journal of Environmental Education and Sustainable Development, PNU, Vol. 1, No. 3, pp 67-79.
  5. Arbuthnot, J., Lingg, S., 2007. A Comparison of French and American Environmental Behaviors, Knowledge, and Attitudes. International Journal of Psychology, Vol. 10, Issue 4.
  6. Cochran, W. G., 1977. Sampling techniques (3rd ed). New York: John Wiley & Sons.
  7. Quimbita, G.H., Pavel, M., 2005. Assessing On Environmental Attitude Development Model: Factor Influencing the Environmental Attitude of College Student.
  8. Molina, M.A., Fernández-Sáinz, A., Izagirre-Olaizola, J. 2013. Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behavior: comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, Vol. 61, pp 130-138.
  9. Dunlap Riley, E. 1978. Measuring endorsement of the New Ecological Paradigm; A revised NEP scale- statistical data include. Journal of social Issues, Vol. 56, No. 3, 425-442.
  10. Watson, K.H.C., 2005. Environmental Concern in a local Context; The Significance of Place Attachment.  Environmental and Behavior, Vol., No. 332, pp. 249-263.
  11. Shobeiri, M. Sarmadi, M.R., Sharifian, S., 2008. Needs assessments and determine priorities for students and teachers in schools in the field of environmental education.  Journal of environmental science and technology, Vol. 4, pp. 150-143.
  12. Sang-Joon, N., 1995. Environmental education in primary and secondary schools in Korea: Current developments and future agendas. Retrieved from http://www.informa world.com/
  13. Kara, K., 2004. Mass media and environmental knowledge of secondary school students in Hong Kong. Journal the Environmentalist, Vol. 19, pp. 85-97.
  14. Asgari, A. 2011. Environmental Islam. Publisher: Islamic Research Center of IRIB.
  15. Yousefvand Mofrad, M., Gholamrezayee, S., 2014. The impact of education on middle school students' attitudes toward the natural resources sector Bastam city dynasty. Page 35.
  16. Shariyatzadeh, M, Pezeshkirad, G., Sedighi, H., 2012. Investigate the role of promoting participatory management of natural resources in the improvement of pastures Semnan, forest and rangeland numbers. Vol. 90, No. 91, pp. 36 -42.