ارزیابی نرم افزار های هیدرولوژیکی در استخراج پارامترهای فیزیوگرافی حوضه های آبخیز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشگاه اردکان

2 استادیار دانشگاه اردکان.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

4 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب دانشگاه صنعتی اصفهان

10.22034/jest.2018.19697.2856

چکیده

مقدمه: امروزه بسیاری از تحلیل‌های مطالعات هیدرولوژیکی به کمک نرم‌افزارهای تحت ArcGIS به‌عنوان یک ابزار با ارزش برای تحلیل‌های مهندسی، قابل اجرا می‌باشد. تعیین هندسه حوضه آبخیز و استخراج شبکه جریان و پارامترهای فیزیوگرافی برای تجزیه ‌و تحلیل‌های مورفومتری، از مهم‌ترین گام‌های محاسباتی در نرم‌افزارهای هیدرولوژیکی می‌باشد.
روش کار: با استفاده از مدل رقومی ارتفاعی با پیکسل سایز 10 متری در دو حوضه سرباز (حوضه نسبتاً بزرگ) و گچان (حوضه کوچک) پارامترهای فیزیوگرافی حوضه شامل محیط، مساحت، نسبت انشعاب و تراکم زهکشی با استفاده از نرم افزارهای WMS ,HEC-GEO HMS ,ARC SWAT وARC HYDRO استخراج و با مرز واقعی حوضه (روش دستی) مقایسه گردید.
بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که پارامترهای خروجی حاصل از نرم افزارها از لحاظ عددی به هم نزدیک بود. نتایج تحلیل‌های آماری نیز همه نرم افزارها را در یک گروه قرارداد به این معنی که از لحاظ آماری اختلاف معنی‌دار بین عملکرد نرم افزارها وجود ندارد. علاوه بر این، در حوضه نسبتاً بزرگتر دامنه تغییرات پارامترها نسبت به روش دستی بیشتر است. همچنین در هر دو حوضه، هر سه نرم‌افزار,ARC HYDRO HEC-GEO HMS وARC SWAT عملکرد بهتری از نرم‌افزار WMS داشتند و نتایج آنها به واقعیت نزدیک‌تر بود. هر چند در بیشتر موارد خروجی نرم‌افزارهای ARC HYDRO و HEC-GEO HMS در هر دو حوضه مورد مطالعه به هم نزدیک‌تر بود. از طرفی به دلیل پیش پردازش‌های مورد نیاز جهت آماده سازی DEM برای استفاده در نرم افزار WMS و دشواری و زمان‌بر بودن کار با این نرم افزار نسبت به سه نرم افزار دیگر، در مطالعات هیدرولوژی این نرم افزار کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، ولی در مطالعات هیدرولوژیکی مانند کنترل سیلاب و فرسایش و رسوب نتایج حاصل از نرم افزار WMS به دلیل در نظر گرفتن رتبه بالاتر آبراهه‌ها می‌تواند مناسب‌تر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات