تخمین پارامتر ضریب ذخیره آب‌نمود واحد لحظه‌ای کلارک با استفاده از الگوریتم ژنتیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 دانشگاه ازاد اسلامی واحد اراک

3 کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه هرمزگان

10.22034/jest.2018.20794.2991

چکیده

زمینه و هدف: شبیه‌سازی صحیح آب‌نمود سیل در مقیاس آبخیز از مسائل مهم در هیدرولوژی و مدیریت آبخیز می‌باشد. روش آب‌نمود واحد لحظه‌ای کلارک به‌عنوان یک روش مهم و کاربردی در زمینه برآورد آب‌نمود سیل حوزه‌های آبخیز فاقد آمار شناخته می‌شود با این حال کارایی و دقت شبیه‌سازی آن به‌شدت تحت تأثیر برآورد مقدار عددی پارامتر ضریب ذخیره (K) می‌باشد. این درحالی است که تحقیقات اندکی در زمینه برآورد این پارامتر از طریق استفاده روش‌های بهینه‌سازی گزارش شده است.
روش بررسی: بنابراین تحقیق حاضر با هدف تعیین مقدار بهینه پارامتر ضریب ذخیره با استفاده از الگوریتم ژنتیک و مقایسه نتایج آن با روش معمول ترسیمی طرح‌ریزی شد. بدین‌منظور حوزه آبخیز تمر با مساحت 1515 کیلومتر مربع واقع در استان گلستان انتخاب گردید. پس از جمع‌آوری اطلاعات فیزیوگرافی و داده‌های بارش و رواناب در 8 واقعه متناظر، مدل زمان مساحت کلارک اجرا و آب‌نمود سیل، شبیه‌سازی شد.
یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان‌ داد که الگوریتم ژنتیک مورد استفاده در شبیه‌سازی آب‌نمود با ضریب کارایی 6/0 نسبت به 52/0 در روش ترسیمی از دقت بالاتری برخوردار است. هم‌چنین نتایج دلالت بر شبیه‌سازی خوب مؤلفه‌های آب‌نمود سیلاب توسط مدل کلارک دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از تحقیق حاضر زمینه‌ساز استفاده از مدل مزبور در شبیه‌سازی و ارزیابی آب‌نمود سیل در مناطق مشابه و مدیریّت مناسب آب و خاک آن‌ها می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات