ارزیابی ریسک ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست بخش صنعت شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی با استفاده از روش Delphi و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

10.22034/jest.2018.12586

چکیده

زمینه و هدف: فعالیت­های صنعتی و توسعه­ای بخشی از تلاش انسان برای رسیدن به رفاه بیش­تر است اما در اثر این تغییرات و گسترش این نوع فعالیت­ها مخاطرات خاصی که ناشی از تغییر در نظام رایج طبیعت است نیز می­شود. کارکنان شاغل در بخش صنعت این شرکت در سطوح مختلف، با توجه به فعالیت­هایی که انجام می­شود، در معرض خطرهای ایمنی و بهداشتی قرار می­گیرند. تحقیق حاضر به منظور شناسایی جنبه­ها و ریسک­های بارز ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی در سال 1393 انجام پذیرفت.
روش بررسی: در این مطالعه از روش­های Delphi، FMEA و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS استفاده گردید.
یافته­ها: بر اساس روش دلفی از 57 جنبه و ریسک شناسایی شده مربوط به فعالیت­های این صنعت، 13 مورد آن­ها بارز تشخیص داده شد. ریسک تماس با سر و صدا با کد شناسایی 1R بالاترین و حمل قطعات سنگین با کد شناسایی 44R پایین­ترین نمره را به­خود اختصاص دادند. در ادامه به کمک روش FMEA، 57 جنبه و ریسک شناسایی و تعداد 21 مورد از آن­ها غیرقابل تحمل و بارز شناخته شدند، که به عنوان داده­های ورودی مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS جهت وزن­دهی و رتبه­بندی استفاده گردیدند. جنبه محیط­زیستی ورود فاضلاب به محیط زیست با کد شناسایی 57R بالاترین و دررفتن سبد سانتریفیوژ با کد 18R پایین­ترین اولویت را در این روش به­خود اختصاص دادند.
بحث و نتیجه­گیری: استقرار سیستم­های مدیریت یکپارچه و پیاده­سازی شایسته آن­ها می­تواند به عنوان پیشنهاد عملی تأثیر­گذار بر حذف و یا کاهش جنبه­ها و ریسک­های موجود در بخش صنعت شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیستم، شماره یک، بهار 97

 

 

ارزیابی ریسک ایمنی، بهداشت و محیط­زیست بخش صنعت شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی با استفاده از روش Delphi و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS

 

حسین حبیبی­نیا[1]

سولماز دشتی[2]*

Soolmazdashti@iauahvaz.ac.ir

 

تاریخ دریافت:8/7/95

تاریخ پذیرش:15/10/95

 

چکیده

زمینه و هدف: فعالیت­های صنعتی و توسعه­ای بخشی از تلاش انسان برای رسیدن به رفاه بیش­تر است اما در اثر این تغییرات و گسترش این نوع فعالیت­ها مخاطرات خاصی که ناشی از تغییر در نظام رایج طبیعت است نیز می­شود. کارکنان شاغل در بخش صنعت این شرکت در سطوح مختلف، با توجه به فعالیت­هایی که انجام می­شود، در معرض خطرهای ایمنی و بهداشتی قرار می­گیرند. تحقیق حاضر به منظور شناسایی جنبه­ها و ریسک­های بارز ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی در سال 1393 انجام پذیرفت.

روش بررسی: در این مطالعه از روش­های Delphi، FMEA و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS استفاده گردید.

یافته­ها: بر اساس روش دلفی از 57 جنبه و ریسک شناسایی شده مربوط به فعالیت­های این صنعت، 13 مورد آن­ها بارز تشخیص داده شد. ریسک تماس با سر و صدا با کد شناسایی 1R بالاترین و حمل قطعات سنگین با کد شناسایی 44R پایین­ترین نمره را به­خود اختصاص دادند. در ادامه به کمک روش FMEA، 57 جنبه و ریسک شناسایی و تعداد 21 مورد از آن­ها غیرقابل تحمل و بارز شناخته شدند، که به عنوان داده­های ورودی مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS جهت وزن­دهی و رتبه­بندی استفاده گردیدند. جنبه محیط­زیستی ورود فاضلاب به محیط زیست با کد شناسایی 57R بالاترین و دررفتن سبد سانتریفیوژ با کد 18R پایین­ترین اولویت را در این روش به­خود اختصاص دادند.

بحث و نتیجه­گیری: استقرار سیستم­های مدیریت یکپارچه و پیاده­سازی شایسته آن­ها می­تواند به عنوان پیشنهاد عملی تأثیر­گذار بر حذف و یا کاهش جنبه­ها و ریسک­های موجود در بخش صنعت شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی باشد.

واژه­های کلیدی: ارزیابی ریسک، Delphi، FMEA، مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS، کشت و صنعت سلمان­ فارسی.

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 20, No.1, Spring, 2018

 

 

 


Environment, Health and Safety Risk Assessment in Industrial Sector of Salman Farsi Agro-Industrial Company Using Delphi Technique and FMEA & TOPSIS Integrated Model

 

Hossein Habibinia[3]

Soolmaz Dashti [4]*

Soolmazdashti@iauahvaz.ac.ir

 

 

Date Received: September 29, 2016

Admission Date:January 4, 2017

 

Abstract

Background and Objective: Industrial and development activities are parts of the human attempt to achieve greater prosperity. But the effects of these changes and develop this kind of activity due to specific risks arising from changes in prevalent system of nature. Working staff in the agricultural sector of this company at different levels, according to a variety of activities that can be done, are exposed to health and safety risks. This research has been done in order to identify safety, health and environmental aspects and important risks of Salman Farsi Agroindustry Company in 2014.

Method: In this study Delphi, FMEA and FMEA & TOPSIS Integrated models are used.

Findings: According to Delphi method 57 aspects and risks related to the activities of this industry identified and 13 of them were diagnosed significantly. Risk of exposure to noise with identification code R1 obtain the highest score and transport the heavy parts with identification cod R44 obtain the lowest score respectively. According to the FMEA method, 57 aspects and risks identified based on industry activities and 21 of them became intolerable and clear, as input data to the weighting stage and grading were used combined method TOPSIS and FEMEA. According to this method environmental aspects of waste entering to the environment with identification cod R57 obtained the highest score and falling the centrifuges basket with identification cod R18 obtained the lowest score.

Discussion and Conclusion: Establish and implement integrated management systems that can be qualified as a practical proposal affecting elimination or reduction of risk in industrial sector of Salman Farsi agro-industrial Company.

 

Key words: Risk Assessment, Delphi, FMEA, FMEA&TOPSIS Integrated Model, Salman Farsi Agro Industry Company.

 

 

مقدمه


پیشرفت روز افزون صنایع و ایجاد محیط­های کاری جدید، نیاز به ارتقای سطح ایمنی و پیش­گیری از بروز حوادث را افزایش داده است. هرگونه فعالیت­های مرتبط با توسعه، مخاطراتی را بر محیط­زیست طبیعی تحمیل می­کند که به­منظور پیش­گیری از بروز این گونه حوادث، ارزیابی و مدیریت ریسک­های محیطزیستی امری الزامی می­باشد (1 و 2). ریسک عاملی اجتناب­ناپذیر در پروژه­ها بوده و اگر نادیده گرفته شود و به­طور صحیح مدیریت نشود، کنترل کار از دست خواهد رفت (3). ارزیابی ریسک یکی از ارکان اصلی سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) می­باشد که در آن هدف شناسایی، ارزیابی و کنترل عوامل مخاطره­آمیزی است که سلامت و ایمنی کارکنان را در صنعت تحت تاثیر قرار می­دهد (4). ارزیابی ریسک یک روش منطقی برای بررسی خطرات می­باشد که به شناسایی خطرات و پیامدهای بالقوه آن­ها بر روی افراد، مواد، تجهیزات و محیط می­پردازد. در حقیقت از این طریق داده­های بسیار با ارزشی برای تصمیم­گیری در زمینه کاهش ریسک خطرات، برنامه­ریزی برای شرایط اضطراری، سطح ریسک قابل قبول، خط مشی­های بازرسی و نگهداری در تاسیسات صنعتی و موارد دیگر فراهم می­کند (5).

تولید شکر از نیشکر تا پیش از دهه 30 شمسی به مقیاس بسیار کم در مازندران و در حاشیه دریای خزر عمدتاً به­منظور مصارف دارویی انجام می­گرفت. FAO با دعوت از متخصصان صاحب نام نیشکر جهان، امکانات کشت نیشکر در خوزستان را بررسی و در مجموعه ای با عنوان گزارش شماره 129 سازمان خواربار و کشاورزی جهانی به دولت وقت ایران تسلیم کرد (6). شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی با محوریت فعالیت در نیشکر به منظور تحقق سودآوری و جلب اعتماد ذینفعان از طریق ایجاد سازمان پویا در سطح استانداردهای روز جهانی، واحد الگو، ارتقاء، بهره­وری و توسعه منابع انسانی یک شرکت سهامی عام است و قابلیت تولید 1،000،000 تن نیشکر در هر فصل زراعی و تولید 100،000 تن شکر خام را دارا می­باشد. قیمت بسیار ارزان شکر در مقایسه با مقدار کالری که تولید می­کند این محصول را به­صورت منبعی اساسی در تامین انرژی آورده است. کشت و صنعت سلمان فارسی با مساحت 13،300 هکتار و نزدیکی به تالاب بین­المللی شادگان و شهرستان­های اهواز و شادگان قرار دارد (7). با توجه به محوریت فعالیت­های این شرکت، احتمال بروز هرگونه حادثه و جنبه محیط­زیستی در فرآیندهای تولیدی وجود دارد، لذا تأمین یک بهره­برداری با کاهش مخاطرات ایمنی، بهداشتی و محیط­زیستی ضروری تلقی می­گردد.

تاکنون تحقیقات زیادی در مورد ارزیابی و مدیریت ریسک صنایع صورت پذیرفته است که می­توان به مطالعات ارزیابی ریسک بهداشتی مواجهه شغلی با عوامل زیان­آور شیمیایی در واحد مخازن صنعت پتروشیمی (8)، استفاده از تکنیک FMEA جهت ارزیابی ریسک محیط­زیستی کارخانه قند نقش­جهان (9)، مدیریت بهینه کاهش مخاطرات محیط­زیستی، بهداشتی و ایمنی حوزه صنعت شرکت کشت و صنعت فارابی خوزستان (10)، ارزیابی و مدیریت ریسک ایمنی، بهداشت و محیط­زیست سالن سرآسیاب شرکت کشت و صنعت دعبل خزاعی (11)، ارزیابی ریسک محیط­زیستی آفت­کش­ها به روش (AHP) در آمریکا (12)، آنالیز ریسک 6 محصول لبنی در ترکیه با روش FMEA (13) و ارزیابی ریسک محیط­زیستی نیروگاه گازی در جنوب ایران با استفاده از تکنیک TOPSIS-EFMEA (14) اشاره نمود.

در این پژوهش برای ارزیابی و مدیریت ریسک­های ایمنی، بهداشتی و محیط­زیستی در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی از روش دلفی و مدل تلفیقی FMEA و TOPSIS بهره­گیری شد.

 

مواد و روش ها

موقعیت محدوده مطالعاتی

یکی از کشت و صنعت­های هفت­گانه شرکت توسعه نیشکر، کشت و صنعت سلمان فارسی می­باشد که با مساحتی در حدود 13300 هکتار در اراضی شرق رودخانه کارون در مختصات جغرافیایی 48 درجه و 35 دقیقه طول شرقی و 31 درجه و 8 دقیقه عرض شمالی و در 40 کیلومتری جنوب غرب جاده اهواز - آبادان واقع شده است (7) (شکل 1).

 

 

 

 

شکل 1- تصویر ماهواره­ای موقعیت جغرافیایی کشت و صنعت سلمان فارسی

Figure 1. Salman Farsi agro industry satellite images of geographical location

 

 

 


در این مطالعه ابتدا جهت تاثیر بهره­برداری فرآیند صنعت مزبور بر محیط زیست منطقه از چهار ضلع اطراف حوزه صنعت با بهره­گیری از دستگاه­های گارآنالایزور، سنجش به­عمل آمد. بررسی پارامترهای فوق بر اساس ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست صورت پذیرفته است. هم­چنین از پساب حوزه صنعت در دو ایستگاه، یکی از سپتیک مجاور مخزن آب گرم در داخل مجموعه صنعت و دیگری از خروجی نهایی پساب مذکور نمونه­برداری گردید، این قسمت نیز بر اساس الزامات و ضوابط سازمان حفاظت محیط­زیست برای صنایع قند و شکر می­باشد. جهت شناسایی ریسک­های موجود در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی ضمن مطالعه اسناد فرایندهای موجود در شرکت، از بازدیدهای میدانی، تهیه و تکمیل چک­لیست­ها بهره­گیری شد. سپس با استفاده از روش دلفی و پرسش­نامه تنظیم شده بر اساس طیف لیکرت ریسک­ها امتیازدهی و ریسک­های بارز شناسایی شده و نیز اولویت­بندی گردیدند. در واقع هدف از تکنیک دلفی به‌دست آوردن قضاوت­های افراد به‌منظور تسهیل در حل مساله، طرح­ریزی و تصمیم­گیری است (15). پرسش­نامه دلفی بین کارشناسان کلیه واحدها که شامل کارشناسان فرآیندها، متخصصان ایمنی، بهداشت و محیط­زیست بودند توزیع و از آن­ها خواسته شد تا به ریسک­های اولیه نمره دهند، از نمره‌های اعضا که به هر فاکتور داده شده است متوسط­گیری شد. جهت تلفیق نظرات و شناسایی نهایی عوامل ریسک از آن دسته از عوامل ریسک که نمره‌ای بالاتر از 3 (میانگین حسابی) داشته­اند، پذیرش و تعدادی از عوامل که میانگین حسابی کم­تر از 3 (میانگین کل) داشتند رد شدند. سپس با استفاده از روش FMEA جهت ارزیابی ریسک­های شناسایی شده از سه معیار شدت اثر، احتمال وقوع و تعداد نفرات در معرض خطر استفاده شد و عدد RPN (Risk Priority Number) این ریسک­ها به­دست آمد (16). در نهایت جهت تجزیه و تحلیل و اولویت­بندی ریسک­های بارز شناسایی شده از مدل تلفیقی &TOPSIS  FMEA استفاده شد.

در روش FMEA پس از مطالعه فرایندها و شناسایی ریسک­ها طی جلساتی با کمیته (FMEA)، ضمن تعیین شرح اثرات (پیامدهای) محیط­زیستی/ آسیب­ها و ریسک­های ایمنی و بهداشتی جنبه یا خطرات محیط­زیستی مورد بررسی قرار گرفت و میزان عددی RPN در جدول ثبت گردید. نحوه محاسبه RPN بر اساس رابطه 2 و 3 و با توجه به جداول (1) الی (4) صورت پذیرفت (17 و 18).

(S): تعیین میزان و شدت اثر جنبه و هم­چنین وخامت / شدت اثر ریسک ایمنی و بهداشتی، (N): تعیین اهمیت جنبه محیط­زیستی و هم­چنین تعیین تعداد افراد و کارکنان در معرض ریسک و خطر، (C): تعیین تعداد تکرار پذیری یا احتمال رخداد/ ریسک و (RPN): تعیین امتیاز جنبه که باتوجه به رابطه 2 بدست آمد.

رابطه 2:

 

 

 


RPN: تعیین امتیاز ریسک که با توجه به رابطه 3 بدست آمد.

رابطه 3:                                         

 

 

سپس به تفکیک ریسک­های غیرقابل تحمل و جنبه­های بارز با توجه با عدد RPN پرداخته شد که اگر عدد فوق اگر از 50 بیش­تر بود بارز شناخته می­شود و هم­چنین فعالیت­هایی که میزان شدت اثر جنبه (10= S) و هم­چنین وخامت/ شدت اثر ریسک ایمنی و بهداشتی (10و 9=  S) دارند بدون در نظر گرفتن RPN آن­ها مستقیم جهت اقدامات کنترلی ارسال می­شوند و برای آن­ها اقدام اصلاحی نوشته می­شود (19). لازم به ذکر است برای اینکه در مرحله تاپسیس اعداد RPN بزرگ هستند در مرحله FMEA آن­ها را بر 10 تقسیم می­نماییم که عملیات تاپسیس صورت پذیرد.

 

 

 

جدول 1- راهنمای تشخیص تعداد کارکنان و افراد در معرض ریسک و خطر (17)

Table 1. Guide of diagnosis and the number of employees exposed to risk

ردیف

(N): تعداد کارکنان و افراد در معرض ریسک و خطر

امتیاز

1

افراد بخش اعظمی از سازمان و همچنین بیرون از سازمان را متأثر می­سازد

بیش از 50 نفر

10

2

افراد بیش از یک واحد از سازمان را شامل می­گردد

50- 16 نفر

8

3

افراد یک واحد از سازمان را دربر می­گیرد

15- 8 نفر

6

4

تعدادی ازکارکنان یک واحد از سازمان را دربر می­گیرد

7- 3 نفر

4

5

یک فرد از واحدی در سازمان را تهدید می­کند

2- 1 نفر

2

 

جدول 2- راهنمای تشخیص وخامت (شدت) اثر ریسک (17)

Table 2. Guide of deterioration diagnosis (intensity) of risk

ردیف

اثر

(S): شدت / وخامت اثر

امتیاز

1

بسیار خطرناک

منجربه مرگ دسته جمعی می­شود

10

2

بسیار خطرناک

منجربه مرگ فردی می­شود

9

3

خطرناک

وخامت تأسف­بار  است. (مانند سرطان­های شغلی، از کار افتادگی دایم، سقوط کالا از جرثقیل با کابل فرسوده و قطع عضو، سوختگی درجه 3 و یا بیماری شغلی حاد)

8

4

خیلی­زیاد

وخامت جبران­ناپذیر است، عدم توانایی انجام وظیفه اصلی، از دست دادن عضو، بیماری شغلی

7

5

جدی

باعث صدمه دیدگی، جراحت و یا سوختگی درجه 2 شده و در مدت حداکثر یک هفته ضایعه برطرف می­گردد

6

6

متوسط

وخامت زیاد ولی قابل جبران است مانند سوختگی درجه 2، آسیب­های مقطعی، اختلالات اسکلتی، عضلانی و روانی، شکستگی، پیچ­خوردگی،آسیب شنوایی،نیاز به درمان پزشکی و اعزام به مراکز درمانی

5

7

جزئی

ضرب دیدگی، مسمومیت خفیف غذایی، پرتاب پلیسه یا جسم خارجی، مشکلات تنفسی، سوختگی درجه 1 (آسیب سطحی پوست، قرمزی، تورم پوست)، نیاز به درمان پزشکی و اعزام به مراکز درمانی

4

8

خیلی­کم

وخامت خیلی کم است ولی بیش­تر افراد آن­را احساس می­کنند مانند نشتی گاز، جراحت موقت،کوفتگی، استرس گرمایی، نیاز به کمک­های اولیه

3

9

بسیارجزئی

منجر به یک ضرب­دیدگی و یا جراحت خفیف می­گردد

2

10

بی­اثر

بدون اثر، آسیبی وارد نمی­شود

1

 

 

 


جدول 3- راهنمای تشخیص احتمال وقوع ریسک (17)

Table 3. Guide of probable diagnosis of risk

 

ردیف

نرخ احتمالی

(C): احتمال وقوع ریسک

امتیاز

1

هر روز یک­بار یا بیش­تر

وقوع حادثه یا نقص بسیار بسیار محتمل است.

10

2

هر 3 تا 4 روز

وقوع حادثه یا نقص بسیار محتمل است.

9

3

هر هفته یک­بار

احتمال وقوع حادثه یا نقص بسیار بالا است.

8

4

هر ماه یک­بار

احتمال وقوع حادثه یا نقص بالا است.

7

5

هر 3 ماه

احتمال وقوع حادثه یا نقص متوسط است.

6

6

هر 6 ماه تا یک­سال

احتمال وقوع حادثه یا نقص کم است.

5

7

هر سال یک­بار

احتمال وقوع حادثه یا نقص خیلی کم است.

4

8

هر 1 تا 3 سال

احتمال وقوع حادثه یا نقص نادر است.

3

9

هر 3 تا 5 سال

احتمال وقوع حادثه یا نقص خیلی نادر است.

2

10

-

احتمال وقوع حادثه یا نقص بعید به نظر می­رسد.

1

 

جدول (4)- راهنمای امتیاز دهی و ارزیابی جنبه محیط­­زیستی (20 و 21)

Table 4. Guide of scoring and assess the environmental aspects

(N) اهمیت جنبه

(S) میزان شدت اثر جنبه 

(C)  احتمال وقوع جنبه یاریسک

آلاینده­های محیط­­زیست

مصرف منابع طبیعی

1) ارتباط جنبه با مسایل زیست جهانی

5

1) جنبه خارج از سازمان/ سایت را دربر می­گیرد

10

1) مصرف بیش از حد/ غیرمتعارف      

10

هرروز تکرار می­شود                

10

2)خطرناک یا سمی بودن جنبه مورد­نظر

3

حداکثر یک­بار در روز رخ می­دهد     

9

3) علاقه­مندی طرف­های ذینفع به جنبه­های مورد نظر

2

2) جنبه کل سازمان/ سایت را متأثر سازد

8

2) مصرف زیاد                              

8

هفته­ای چند بار تکرار می­شود       

8

4) بدون اهمیت

1

حداکثر هفته­ای یکبار رخ می­دهد    

7

توضیح: در صورتی که  جنبه مورد نظر در ارتباط با بیش از یک مورد مصداق داشته باشد جمع امتیاز محاسبه می­شود.

3) جنبه بخش اعظمی از سازمان/ سایت را دربر می­گیرد:                           

6

3) مصرف عادی                            

6

ماهی چند بار تکرار می­شود

6

حداقل ماهی یک­بار رخ می­دهد         

5

4) جنبه بخش کوچکی از سازمان / سایت را دربر می­گیرد                  

4

4) مصرف کم                               

4

فصلی  چند بار تکرار می شود           

4

حداکثر فصلی یک­بار رخ می­دهد       

3

5) تاثیر غیرقابل توجه

2

5) مصرف ناچیز

2

سالی یک­بار رخ می­دهد                  

2

حداکثر سالی یک­بار و کم­تر رخ می­دهد

1

 

 

در مرحله بعد جهت تجزیه و تحلیل ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیست شناسایی شده از مدل تلفیقی FMEA & TOPSIS به عنوان یک رویکرد کمی بهره­گیری به­عمل آمد. ابتدا یک ماتریس نهایی شامل ستون (شاخص­ها) و سطر (ریسک­ها) بوجود آمد سپس برای وزن­دهی به سه شاخص احتمال وقوع، شدت اثر و تعداد نفرات/ اهمیت جنبه از روش آنتروپی استفاده شد. مراحل TOPSIS به­شرح ذیل است:

گام اول) تهیه ماتریس نرمالیزه شده (ماتریسR)، گام دوم) تهیه ماتریس نرمالیزه و وزن­دهی شده (ماتریسV)، گام سوم) تعیین برترین جواب­ها (پرسودترین و پر هزینه­ترین)، گام چهارم) محاسبه فاصله معیارها، گام پنجم) محاسبه نزدیکی نسبی تا برترین جواب و گام ششم) مرتب کردن گزینه­ها بر حسب بزرگی مقدار (22). در نهایت بر اساس ترتیب ریسک­های بارز شناسایی شده بر اساس بیش­ترین اهمیت اولویت­بندی شده و تجزیه و تحلیل ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی کشت و صنعت سلمان فارسی در بخش صنعت صورت پذیرفت.

نتایج

با توجه به شناسایی، ارزیابی و تجزیه و تحلیل ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی که به روش­های Delphi و FMEA&TOPSIS انجام شد. در این مرحله بر اساس روش Delphi تعداد 57 ریسک و جنبه محیط­زیستی شناسایی شد. ریسک تماس با سر و صدا با کد شناسایی 1R بالاترین و حمل قطعات سنگین با کد شناسایی 44R پایین­ترین نمره را به­خود اختصاص دادند جدول (5). 44 ریسک قابل تحمل و غیر بارز، 3 ریسک غیرقابل تحمل بهداشتی، 2 ریسک غیرقابل تحمل ایمنی و  8 جنبه بارز محیط زیستی با استفاده از تکینیک دلفی بدست آمد. هم­چنین اولویت­بندی ریسک­های غیرقابل تحمل و جنبه­های بارز شناسایی شده به تفکیک در سه بخش ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی در نمودار 1 ارایه شده­ است.

 

 

جدول 5- ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی شناسایی شده با بهره­گیری از تکنیک Delphi

Table 5. Identified risks of safety, health and environment using Delphi technique

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

1R

تماس با سرو صدا

21/4

پذیرش

5R

نشت و سرریز شربت داغ

75/1

رد

2R

تماس با ذرات باگاس

08/2

رد

6R

تماس با گل و آلاینده­ها

90/1

رد

3R

لیزخوردن از سطوح آلوده به مواد

85/1

رد

7R

کار در فضای بسته (شستشو مخازن)

75/1

رد

4R

ترکیدن شیلنگ آب گرم

08/2

رد

8R

سقوط از ارتفاع

90/1

رد

 

ادامه جدول 5- ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی شناسایی شده با بهره­گیری از تکنیک Delphi

Table 5. Identified risks of safety, health and environment using Delphi technique

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

9R

سقوط به درون دریچه و شیارهای کف

75/1

رد

30R

نشت پخت به درون فاضلاب

40/3

پذیرش

10R

بریدن سیم بکسل

85/1

رد

31R

آب شستشوی قلمه­های نیشکر

73/3

پذیرش

11R

تردد از پله­ها

08/2

رد

32R

برخورد با ماشین­آلات حمل باگاس

90/1

رد

12R

ترکیدن گسکت

75/1

رد

33R

وضعیت نامناسب روشنایی

62/3

پذیرش

13R

ریزش مواد شیمیایی(کواگولانت)

90/1

رد

34R

انتشار ذرات باگاس

81/3

رد

14R

تماس با پودر کواگولانت

85/1

رد

35R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده (ایمنی)

06/4

پذیرش

15R

گرد و غبار کاستیک سودا

75/1

رد

36R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده (محیط­زیستی)

87/3

پذیرش

16R

سقوط از باالای مخازن و پلکان

90/1

رد

37R

نشت روغن و گریس و گازوئیل

75/1

رد

17R

ریخت و پاش کیسه های مواد

85/1

رد

38R

تجمع گل و لای

90/1

رد

18R

در رفتن سبد سانتریفیوژ

90/1

رد

39R

تماس با مواد شیمیای پرسنل آزمایشگاه

85/1

رد

19R

تعویض روغن گیربکس کریستالیزورهای

75/1

رد

40R

ریزش مواد شیمیایی (دورریزی شده)

75/1

رد

20R

نشت و سرریز ملاس از مخزن

02/4

پذیرش

41R

سقوط مواد از قفسه

75/1

رد

21R

نشت ملاس از اتصالات و لوله­ها

75/1

رد

42R

نشت بخارات مواد شیمیایی

90/1

رد

22R

تماس با نشت بخارات داغ

90/1

رد

43R

شرایط نامناسب نگهداری مواد

85/1

رد

23R

تماس پوستی با روغن و گریس

75/1

رد

44R

حمل قطعات سنگین

75/1

رد

24R

سقوط ابزار­آلات و برخورد به شخص

06/4

پذیرش

45R

استارت خودبخود الکتروموتور

90/1

رد

25R

جابجایی بارهای سنگین و ولوها

75/1

رد

46R

تماس با حوزه مغناطیس برق فشار قوی

83/3

پذیرش

26R

تماس با خطوط برقدار الکتروموتورها

90/1

رد

47R

ریزش آب بر روی تابلوهای روشنایی

75/1

رد

27R

بازدید از داخل نقاله­ها

75/1

رد

48R

احتمال برق­گرفتگی حین کار با تابلوی برق

90/1

رد

28R

سقوط از پلت فرم ها

75/1

رد

49R

پوسیدگی و شکاف کابل

85/1

رد

29R

سقوط بار و بشکه از جرثقیل

90/1

رد

50R

سقوط پرسنل ار پایه­های برق

75/1

رد

 

ادامه جدول 5- ریسک­های ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی شناسایی شده با بهره­گیری از تکنیک Delphi

Table 5. Identified risks of safety, health and environment using Delphi technique

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

کد

ریسک

ریسک

میانگین

نتیجه

51R

گیر کردن بین کوپلینگ­ها

90/1

رد

55R

سقوط از روی مخزن فلاشینگ

75/1

رد

52R

ورود مواد شیمیایی به فاضلاب

06/3

پذیرش

56R

ورود آب با سختی بالا به فاضلاب

90/1

رد

53R

مصرف آب

79/3

پذیرش

57R

ورود  فاضلاب به محیط­زیست

92/3

پذیرش

54R

تولید لجن ناشی از تصفیه آب

85/1

رد

 

 

 

 

 

 

نمودار 1- اولویت­بندی ریسک­های غیرقابل تحمل و جنبه­های بارز شناسایی شده ایمنی، بهداشت و محیط­زیست در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی با بهره­گیری از تکنیک Delphi

Chart 1. Unacceptable risks prioritized and identified significant aspects of safety, health and environmental in the industrial sector of Salman Farsi agro industry utilizes the Delphi technique

 


بر اساس روش FMEA،57 ریسک شناسایی شد که نتایج آن در جدول (6) ارائه شد. جنبه محیط­زیستی ورود فاضلاب به محیط­زیست با کد 57R بالاترین و در رفتن سبد سانتریفیوژ با کد 18R پایین­ترین اولویت را در روش FMEA به­خود اختصاص دادند. البته ریسک در رفتن سبد سانتریفیوژ به علت اینکه شدت احتمال وقوع ریسک آن 9 می­باشد نیاز به اقدامات اصلاحی دارد و به عنوان یکی از ریسک­های غیرقابل تحمل ایمنی در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS به­عنوان یکی از ریسک­ها در نظر گرفته می­شود. 36 ریسک قابل تحمل و غیر بارز، 3 ریسک غیرقابل تحمل بهداشتی، 9 ریسک غیرقابل تحمل ایمنی و  9 جنبه بارز محیط زیستی با استفاده از تکینیک FMEA بدست آمد. 21 ریسک غیرقابل تحمل و جنبه­های بارز شناسایی شده به تفکیک ایمنی، بهداشت و محیط­زیستی در این مرحله بر اساس روش TOPSIS اولویت­بندی شدند که نتایج آن در جدول (7) ارایه شده است. در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS جنبه محیط­زیستی ورود فاضلاب به محیط­زیست با کد 57R بالاترین و دررفتن سبد سانتریفیوژ با کد 18R پایین­ترین اولویت را به­خود اختصاص دادند.  

 

 

 

جدول 6- شناسایی و ارزیابی جنبه­های محیط­زیستی و ریسک­های ایمنی و بهداشت بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی

Table 6. Identify and assess the environmental aspects and health and safety risks in the industrial sector of Salman Farsi agro industry

فرم شناسایی و ارزیابی خطرات و ریسک­های ایمنی، بهداشتی و جنبه­های محیط­زیستی بخش صنعت شرکت کشت و سلمان فارسی

نام فعالیت یا تجهیزات

خطر/عامل زیان­آور/جنبه

آسیب و ریسک/

پیامد محیط­زیستی

کد

 یسک

S

C

N

RPN

انجام کار توسط اپراتورها، مکانیک­های سالن آسیاب و سالن تولید شکر

تماس با سر و صدا

آسیب شنوایی

1R

7

10

10

70

تماس با ذرات باگاس

آسیب ریوی

2R

5

8

10

40

لیزخوردن از سطوح آلوده به مواد

کوفتگی

3R

6

4

10

24

ترکیدن شیلنگ آب گرم

سوختگی سطحی

4R

6

3

10

18

نشت و سرریز شربت داغ

سوختگی

5R

6

3

4

2/7

تماس با گل و آلاینده­ها

آسیب پوستی

6R

3

6

8

4/14

کار در فضای بسته (شستشوی مخازن)

آسیب پوستی

7R

8

3

6

4/14

سقوط از ارتفاع

مرگ

8R

9

2

8

4/14

سقوط به درون دریچه و شیارهای کف

جراحت

9R

6

1

8

8/4

بریدن سیم بکسل

مرگ

10R

9

1

6

4/5

تردد از پله ها

جراحت

11R

6

4

8

2/19

ترکیدن گسکت

سوختگی

12R

6

3

8

4/14

ریزش مواد شیمیایی (کواگولانت)

آسیب پوستی

13R

6

1

4

4/2

تماس با پودر کواگولانت

آسیب پوستی

14R

6

1

4

4/2

گرد و غبار کاستیک سودا

آسیب ریوی

15R

7

5

6

1/2

سقوط از بالای مخازن و پلکان

مرگ

16R

9

1

4

6/3

ریخت و پاش کیسه­های مواد

آلودگی خاک

17R

4

5

8

16

در رفتن سبد سانتریفیوژ

مرگ

18R

9

1

2

8/1

تعویض روغن گیربکس کریستالیزورها

آلودگی خاک

19R

6

5

10

30

نشت و سرریز ملاس از مخزن

آلودگی خاک

20R

6

3

10

18

نشت ملاس از اتصالات و لوله­ها

آلودگی خاک

21R

4

3

10

12

تماس با نشت بخارات داغ

سوختگی درجه دو

22R

8

3

8

2/19

تماس پوستی با روغن و گریس

آسیب­های پوستی

23R

4

9

6

6/21

سقوط ابزارآلات و برخورد به شخص

جراحت

24R

6

2

10

12

جابجایی بارهای سنگین و ولوها

شکستگی

25R

7

7

4

6/19

تماس با خطوط برق­دار الکتروموتورها

مرگ

26R

9

7

4

2/25

بازدید از داخل نقاله

جراحت

27R

6

6

4

4/14

ادامه جدول 6- شناسایی و ارزیابی جنبه­های محیط­زیستی و ریسک­های ایمنی و بهداشت بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی

Continued Table 6. Identify and assess the environmental aspects and health and safety risks in the industrial sector of Salman Farsi agro industry

فرم شناسایی و ارزیابی خطرات و ریسک­های ایمنی، بهداشتی و جنبه­های محیط­زیستی بخش صنعت شرکت کشت و سلمان فارسی

نام فعالیت یا تجهیزات

خطر/عامل زیان­آور/جنبه

آسیب و ریسک/

پیامد محیط­زیستی

کد

ریسک

S

C

N

RPN

انجام کار توسط اپراتورها، مکانیک­های سالن آسیاب و سالن تولید شکر

سقوط از پلت­فرم­ها

شکستگی

28R

6

2

6

2/7

سقوط بار و بشکه از جرثقیل

مرگ

29R

9

1

6

4/5

نشر پخت بدرون فاضلاب

آلودگی آب

30R

10

6

10

60

آب شستشوی قلمه­های نیشکر

هدر رفتن منابع

31R

10

9

10

90

انتقال و بارگیری باگاس

برخورد با ماشین­آلات حمل باگاس

مرگ

32R

9

1

6

4/5

وضعیت نامناسب روشنایی

آسیب­های چشمی

33R

5

10

6

30

انتشار ذرات باگاس

آلودگی هوا

34R

10

6

10

60

آتش­سوزی باگاس دپو شده

مرگ

35R

10

3

6

18

آتش­سوزی باگاس دپو شده

آلودگی هوا

36R

10

3

10

30

فعالیت و شست­و­شوی تجهیزات

نشت روغن، گریس و گازوئیل

آلودگی خاک

37R

4

4

10

16

تجمع گل و لای

آلودگی خاک

38R

4

8

4

8/12

محلول­سازی در آزمایشگاه صنعت

تماس با مواد شیمیایی پرسنل آزمایشگاه

آسیب­های پوستی

39R

7

9

4

2/25

ریزش مواد شیمیایی (دور ریزی شده)

آلودگی آب

40R

10

9

10

90

انبار مواد شیمیایی

سقوط مواد از قفسه

آسیب­های پوستی

41R

6

2

4

8/4

نشت بخارات مواد شیمیایی

آسیب­های ریوی

42R

5

5

4

10

شرایط نامناسب نگهداری مواد

آسیب­های پوستی

43R

4

4

4

4/6

تعمیرات برق صنعتی

حمل قطعات سنگین

آسیب به ستون فقرات

44R

6

8

6

8/28

استارت خودبخود الکتروموتور

جراحت

45R

5

1

4

2

تماس با حوزه مغناطیس برق فشارقوی

مرگ

46R

9

1

4

6/3

ریزش آب بر روی تابلوهای روشنایی

شوک برقی

47R

5

2

4

4

برق گرفتگی حین کار با تابلو برق

مرگ

48R

9

1

4

6/3

پوسیدگی و شکاف کابل

آسیب عضلانی

49R

8

1

4

2/3

سقوط پرسنل از پایه های برق

مرگ

50R

9

1

4

6/3

گیرکردن بین کوپلینگ ها

شکستگی

51R

7

1

4

8/2

ورود مواد شیمیایی به فاضلاب

آلودگی آب

52R

10

7

10

70

مصرف آب

هدر رفتن منابع

53R

8

10

10

80

ادامه جدول 6- شناسایی و ارزیابی جنبه­های محیط­زیستی و ریسک­های ایمنی و بهداشت بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی

Continued Table 6. Identify and assess the environmental aspects and health and safety risks in the industrial sector of Salman Farsi agro industry

فرم شناسایی و ارزیابی خطرات و ریسک­های ایمنی، بهداشتی و جنبه­های محیط­زیستی بخش صنعت شرکت کشت و سلمان فارسی

نام فعالیت یا تجهیزات

خطر/عامل زیان­آور/جنبه

آسیب و ریسک/

پیامد محیط­زیستی

کد

ریسک

S

C

N

RPN

تعمیرات برق صنعتی

تولید لجن ناشی از تصفیه آب

آلودگی خاک

54R

6

6

4

4/14

سقوط از روی مخزن فلاشینگ

شکستگی

55R

6

2

4

8/4

ورود آب با سختی بالا به فاضلاب

آلودگی آب

56R

10

8

10

80

تخلیه فاضلاب بهداشتی و صنعتی

ورود فاضلاب به محیط زیست

آلودگی آب

57R

10

10

10

100

 

جدول 7- اولویت­بندی ریسک­های غیرقابل تحمل و جنبه­های بارز شناسایی شده ایمنی، بهداشت و محیط­زیست در بخش صنعت کشت و صنعت سلمان فارسی با استفاده از روش  FMEA&TOPSIS

Table 7. Unacceptable risks prioritized and identified significant aspects of safety, health and environmental in the industrial sector of Salman Farsi agro industry utilizes the FMEA&TOPSIS method

ضریب

نزدیکی

رتبه

کد

ریسک

ریسک/ جنبه

رتبه

ضریب

نزدیکی

کد

ریسک

ریسک/ جنبه

233/0

9

35R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده

1

1

57R

ورود فاضلاب به محیط زیست

158/0

10

8R

سقوط از ارتفاع

2

998/0

53R

مصرف آب

077/0

11

10R

بریدن سیم بکسل

2

998/0

1R

تماس با سر و صدا

077/0

11

29R

سقوط بار و بشکه از جرثقیل

3

891/0

31R

آب شستشوی قلمه­های نیشکر

077/0

11

32R

برخورد با ماشین­آلات حمل باگاس

3

891/0

40R

ریزش مواد شیمیایی (دور ریزی شده)

040/0

12

16R

سقوط از بالای مخازن و پلکان

4

782/0

56R

ورود آب با سختی بالا به فاضلاب

040/0

12

46R

تماس با حوزه مغناطیس برق فشار قوی

5

673/0

52R

ورود مواد شیمیایی به فاضلاب

040/0

12

48R

برق­گرفتگی حین کار با تابلوی برق

6

652/0

26R

تماس با خطوط برق­دار الکتروموتورها

040/0

12

50R

سقوط پرسنل ار پایه­های برق

7

566/0

30R

نشر پخت بدرون  فاضلاب

002/0

13

18R

در رفتن سبد سانتریفیوژ

7

566/0

34R

انتشار ذرات باگاس

 

 

 

 

8

263/0

36R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده

 

 

بحث و نتیجه­گیری


مقایسه نتایج تعیین سطح ریسک در بخش صنعت نشان داد که بر اساس روش Delphi، 13 مورد ریسک غیرقابل تحمل و جنبه بارز و در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS، 21 مورد ریسک غیرقابل تحمل و جنبه بارز اولویت­بندی شدند. با نگاهی اجمالی به نتایج به­دست آمده تفاوت­هایی در اولویت­بندی ریسک­های بارز بین دو روش مذکور ملاحظه می­شود (جدول 8)، تجزیه و تحلیل مربوط به آن به­صورت زیر بیان می­شود:

ریسک تماس با سر و صدا  با کد 1R در هر دو روش تقریباً از اولویت یکسان (رتبه 1 و رتبه 2) برخوردارند. جنبه­های محیط­زیستی ریزش مواد شیمیایی (دور ریزی شده) با کد40R، ورود آب با سختی بالا به فاضلاب با کد 56R و تماس با خطوط برق­دار الکتروموتورها با کد 26R در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS بارز شناخته شده و به ترتیب در رتبه­های 3، 4 و 6 قرار گرفته­اند در حالی­که در روش Delphi جزء جنبه­های بارز شناسایی نشده است. ریسک­های سقوط ابزار­آلات و برخورد به شخص با کد شناسایی 24R و ریسک نشت و سرریز ملاس از مخزن با کد 20R در روش Delphi بارز شناخته شده­اند و به ترتیب در رتبه 2 و 3 قرار گرفته­اند، در حالی­که در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS جزء ریسک­های بارز شناخته نشده­اند.

به­طور کلی از 57 جنبه و ریسک بارز شناسایی شده در بخش صنعت 21 مورد آن در مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS دیده شده و رتبه به خود اختصاص داده­اند، ولی در روش Delphi تنها 10 مورد آن رتبه­بندی شده و مابقی انتخاب نشده­اند. دلیل این امر را می­توان در ساز و کار روش Delphi که مبتنی بر نظرات شخصی جامعه نمونه، که گاهاً سلیقه­ای و با تکیه بر تجربیات آنان می­باشد، در حالی­که مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS با شاخص­های کمی و کیفی آن به­نظر علمی­تر و حساب شده­تر است.

 

 

جدول 8- نتایج تعیین سطح ریسک با روش Delphi و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS در بخش صنعت

Table 8. The results of determine the level of risk with Delphi method and TOPSIS & FMEA compilation model in the industry sector of Salman Farsi agro industry

Delphi

TOPSIS&FMEA

کد ریسک

ریسک/ جنبه

ردیف

4

1

57R

ورود فاضلاب به محیط زیست

1

8

2

53R

مصرف آب

2

1

2

1R

تماس با سر و صدا

3

9

3

31R

آب شستشوی قلمه­های نیشکر

4

-

3

40R

ریزش مواد شیمیایی (دور ریزی شده)

5

-

4

56R

ورود آب با سختی بالا به فاضلاب

6

12

5

52R

ورود مواد شیمیایی به فاضلاب

7

-

6

26R

تماس با خطوط برق­دار الکتروموتورها

8

11

7

30R

نشر پخت بدرون  فاضلاب

9

7

7

34R

انتشار ذرات باگاس

10

5

8

36R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده

11

2

9

35R

آتش­سوزی باگاس دیپو شده

12

-

10

8R

سقوط از ارتفاع

13

-

11

10R

بریدن سیم بکسل

14

-

11

29R

سقوط بار و بشکه از جرثقیل

15

-

11

32R

برخورد با ماشین­آلات حمل باگاس

16

-

12

16R

سقوط از بالای مخازن و پلکان

17

6

12

46R

تماس با حوزه مغناطیس برق فشار قوی

18

-

12

48R

برق­گرفتگی حین کار با تابلوی برق

19

-

12

50R

سقوط پرسنل ار پایه­های برق

20

-

13

18R

در رفتن سبد سانتریفیوژ

21

 

به­طور کلی ریسک­ها را نمی­توان به­طور کامل حذف کرد، اما می­توان به حد قابل قبول یا قابل تحمل کاهش داد. بنابراین هدف مدیریت ریسک ایجاد یک چارچوب نظام­مند و مستمر به منظور شناسایی، ارزیابی، حذف، کنترل، پیش­گیری، کاهش و ابلاغ ریسک­ها است (23). لذا در فرایند مدیریت ریسک، تصمیمات بر اساس مقایسه نتایج حاصل از ارزیابی ریسک و سطوح ریسک تعیین شده اتخاذ می­گردد.

در پژوهش فرخیان و همکاران (1391) با عنوان مدیریت کاهش مخاطرات محیط­زیستی، بهداشتی و ایمنی سالن آسیاب شرکت کشت و صنعت فارابی خوزستان می­توان اشاره نمود که در این پژوهش روش دلفی را تنها برای شناسایی فعالیت­ها و ریسک­ها و روش FMEA&TOPSIS را جهت ارزیابی، اولویت­بندی و تعیین سطح ریسک (بالا، متوسط و پایین) به­کار گرفته­اند (19). در این مطالعه بارزترین ریسک مربوط به کوره آهک، سالن آسیاب و سپتیک فاضلاب می­باشد در حالی­که در پژوهش حاضر از روش Delphi، جهت شناسایی، ارزیابی کیفی (نظر جامعه نمونه) و اولویت­بندی ریسک­های بارز، مدل FMEA جهت ارزیابی و انتخاب ریسک­های بارز برای بالا بردن دقت کار و مدل تلفیقی FMEA&TOPSIS به­روش آنتروپی شاخص­ها (C= احتمال وقوع، N= تعداد افراد در معرض خطر و S= شدت اثر ریسک/ جنبه) جهت وزن­دهی به­کارگرفته شد. هم­چنین ارزیابی ریسک زیست­محیطی شرکت کشت و صنعت حکیم فارابی خوزستان با روش Frank&Morgan توسط حریرفروش و همکاران در سال 1393 صورت پذیرفت. ریسک­های محیط­زیستی شرکت در درجه اول به کمک روش PHA شناسایی و غربال­گری شدند سپس با استفاده از روش فرانک و مورگان تعیین درجه شدند. نتایج نشان داد که در روش فرانک و مورگان، 34 درصد ریسک­های شناسایی شده ریسک بالا، 20 درصد ریسک متوسط و 26 درصد دارای ریسک پایین بودند (24).

نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل یافته­ها نشان می­دهد که در بخش صنعت جنبه­ها و ریسک­های بارز در روش­های بکار گرفته شده دیده شده، در نهایت نیاز به ایجاد ساز و کار مدیریتی برنامه­ریزی شده می­باشد که این امر علاوه بر ایجاد ساختار علمی مدیریتی، نیاز به زیرساخت­های تأسیساتی و نیز عقد قراردادهای هزینه­بر می­باشد. چنین ضرورتی بدون پشتیبانی و عزم مدیریت ارشد سازمان امکان­پذیر نمی­باشد. بنابراین به تفکیک برنامه­های مدیریت استراتژیک جهت حذف و یا کاهش ریسک محیط­زیستی، ایمنی و بهداشتی بیان می­شود:

استقرار سیستم مدیریت محیط­زیستی، سیستم مدیریت ایمنی و بهداشتی (ایزو 14001:2004 و ایزو 18001:2008) به گونه­ای شایسته و تاثیرگذار که با تدوین خط­مشی کارآمد که دارای اهداف متناسب با حجم و نوع جنبه­ها و خطرات ایمنی و بهداشتی فعالیت­های شرکت کشت و صنعت سلمان فارسی در بخش صنعت و حمایت­های مدیریت ارشد برای اجرای و دست­یابی به اهداف آن ضروری به نظر می­رسد.

با توجه به بارز شدن ریسک خودسوزی باگاس تحت شرایط آب و هوایی محلی استان خوزستان منجر به ایجاد آلودگی هوا در سطح وسیعی می­نماید، هم­چنین باگاس به عنوان ماده اولیه سایر کارخانجات از جمله تولید MDF، نئوپان، خوراک دام و مهم­تر از آن کارخانجات کاغذسازی می­باشد. بنابراین خودسوزی باگاس باعث هدر رفتن منابع انرژی و افزایش خطرات ناشی از آن می­شود. لذا نیاز به مدیریت و یا تعیین تکلیف پسماند تولید شده فوق ضروری است. می­توان با احداث کارخانه کاغذسازی حجم زیادی از این ماده جانبی تولید شده در جهت بدست آوردن محصولی اقتصادی و احتراز از عواقب ایمنی، بهداشتی و محیط­زیستی ناشی از آن نمود.

انجام امور آموزشی و تعامل با کارکنان شرکت مزبور از بهترین اقدامات جهت کاهش و کنترل مخاطرات ناشی از ریسک­های ایمنی، بهداشتی و محیط­زیستی می­باشد. هم­چنین می­توان در راستای حفاظت از محیط­زیست و دست­یابی به توسعه پایدار (صنعت سبز) در زمینه مدیریت آب­های خروجی اقدام به توسعه ایستگاه­های پمپاژ زه­آب­های کشت و صنعت، جهت هدایت آن­ها به نواحی و یا قسمت­های دور از منابع طبیعی حیاتی اکوسیستم منطقه (تالاب و رودخانه­های مجاور) نمود. با توجه به بالا بودن بعضی از پارامترهای اندازه­گیری شده از خروجی پساب صنعتی و بارز شدن جنبه محیط­زیستی مربوطه، جهت جلوگیری از عواقب ناشی از آن احداث تصفیه­خانه پساب صنعتی بسیار ارزش­مند و تأثیر­گذار خواهد بود. با توجه به این­که در شرکت­های هم­جوار با عقد قرار داد با شرکت­های خارجی (بلژیکی) توانسته­اند نتایج قابل قبولی را بدست آورند، لذا الگو­برداری و استقرار چنین پروژه­ای توجیه­پذیر و عملی می­باشد.

 

Reference

  1. Jozi, S.A., Atabi, F., Honarmand, H., 2014. Management of the Health, Safety and Environmental Risks of the Shomal Cement Factory using the William Fine Technique. Environmental Research, Vol. 5, No. 10, pp. 23-34. (In Persian)
  2. Ghasemi, J., Shahraki, F, Mohebbi Kalhori, D, 2011. Evaluation of the Effect of Flare Radiation in Kermanshah Refinery in Emergencies Conditions. Fifth National Conference and Specialized Exhibition of Environmental Engineering. Tehran. (In Persian)
  3. Habibi, E.A. 2007. Applied Safety and Performance Indicators in the Industry. Second edition, Fanavaran Publishing House, 358 pages. (In Persian)
  4. OGP & IPIECA, 2006. A roadmap to Health Risk Assessment in the oil and gas industry. www.ipieca.org/activities/health/downloads/.../hra_ro admap.pdf
  5. Nivo Lianito, Z., 2002. Risk Analysis and Risk Management: A European in sight Law, Prohability and Risk, 1(2):161- 174.
  6. Kazemnejad, M., 2010. Relative Advantage and Supportive Indices of Cultivation and Sugarcane Industries in Iran. First edition, Ministry of Agriculture publications. (In Persian)
  7. Research Institute for Sugar Cane Development and Related Industries, Sugar Production Technology in Iran. 2013. Ahvaz: Rosvajeh Publications. (In Persian)
  8. Jahangiri, M., MoTevaghe, M., 2010. Health Risk Assessment of Occupational Exposure to Harmful Chemicals: A Case Study in a Petrochemical Industry. Iran Occupational Health Journal Vol 7, Issue 4, pp. 18-24. (In Persian)
  9. Chegoni, M., Nik Ayin, F., Golestaneh, H. 2012. Environmental risk assessment of sugar industries using the FMEA method and providing environmental management solutions. The First International Conference on Environmental Crisis and its Improvement. Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. Kish. February. (In Persian)
  10. Jahanbin, Sh., 2012. Optimal management of environmental, health and safety rsks in the field of industry, Farabi sugarcane industries of Khuzestan, Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. (In Persian)
  11. Safarian, G., 2016. Environmental Health and Safety Risk Assessment and Management in Debal Khozaei Agro-industry Company. Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch, 103 p. (In Persian)
  12. Akesoon, N.B., 2004. Environmental risk assessment of pesticides in America, Agriculture Conference on Environmental Assessment and Management of Pesticide 21, pp. 201-204.
  13. Kurt, L., Ozilgen, S., 2013. Failure mode and effect analysis for daily product manufacturing: practical safety improvement action plan with cases from Turkey. Safety Science, 55: 195-206.
  14. Jozi, A., Saffarian, SH., Shafiee, M., 2012. Environmental Risk Assessment of a Gas Power Plant Exploitation Unit Using Integrated TOP-EFMEA Method, environmental studies, Vol 21, 95-105.
  15. Dunhum, R., 1998. The Delphi technique: A user guide. Madison, WI: University of Wisconsin-Madison School of Business Press.
  16. Jozi, A., Salati, P., 2010. Analysis of environmental risks of Polyethylene unit of Assaluyeye Aria Sasul polymer complex by FMEA method. First National Conference on Health, Environment and Sustainable Development. Islamic Azad University of Bandar Abbas Branch, March 11-12. (In Persian)
  17. McDermott, R., Mykolaak, R., Biorigard, M., Translator: Hashemi, A., Attar, H., 2011. FMEA Principles. First Edition, Publisher: Kian Rayaneh Sabz Publishing Services. (In Persian)
  18. Rezayi, K., Seyedi, M., Nouri, B., 2005. FMEA Analysis of Error Modes and its Effects, First Edition, Participatory IRAN-Tuv and Athena Publisher. (In Persian)
  19. Booklet of Salman Farsi Operational Procedures, 2014. (In Persian)
  20. Habibinia, H., 2015.Health, Safety and Environment Risks management of Salman Farsi Agro-industry. Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. (In Persian)
  21. Farrokhian, F., Jahangin, Sh., Alavi Bakhtiyarvand S.N.A., 2012. The most significant safety, health and environmental risks Assessment and management of Farabi agro – industry company Mill Hall using the FMEA & TOPSIS Compilation Model. The First International Conference on Environmental Crisis and its Improvement. Islamic Azad University of Khuuzestan Science and Research Branch. Kish. February. (In Persian)
  22. Momeni, M., 2008. New Issues in Operations Research, Second Edition, Tehran, Tehran University Press. 352 pages. (In Persian)
  23. Setareh, H, Koohpayi, A., 2005. Fire risk assessment. First edition, Fanavaran Publishing House, Tehran. (In Persian)
  24. Harirforoush, A., Mohammadi Ruzbahani, M., Orak, N. 2015. Environmental risk assessment of Khuzestan Hakim Farabi agro_industry Company by Frank & Morgan method. First National Conference on Environmental Assessment, Management and Land use in Iran. (In Persian)

 

 

 

 

 

 

 

 



1- گروه مدیریت محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

[2]- استادیار گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. (*مسوول مکاتبات)

[3]- Department of Environmental Management, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.  

[4]- Assistant Professor, Department of Environment, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. *(Corresponding author)

  1. Jozi, S.A., Atabi, F., Honarmand, H., 2014. Management of the Health, Safety and Environmental Risks of the Shomal Cement Factory using the William Fine Technique. Environmental Research, Vol. 5, No. 10, pp. 23-34. (In Persian)
  2. Ghasemi, J., Shahraki, F, Mohebbi Kalhori, D, 2011. Evaluation of the Effect of Flare Radiation in Kermanshah Refinery in Emergencies Conditions. Fifth National Conference and Specialized Exhibition of Environmental Engineering. Tehran. (In Persian)
  3. Habibi, E.A. 2007. Applied Safety and Performance Indicators in the Industry. Second edition, Fanavaran Publishing House, 358 pages. (In Persian)
  4. OGP & IPIECA, 2006. A roadmap to Health Risk Assessment in the oil and gas industry. www.ipieca.org/activities/health/downloads/.../hra_ro admap.pdf
  5. Nivo Lianito, Z., 2002. Risk Analysis and Risk Management: A European in sight Law, Prohability and Risk, 1(2):161- 174.
  6. Kazemnejad, M., 2010. Relative Advantage and Supportive Indices of Cultivation and Sugarcane Industries in Iran. First edition, Ministry of Agriculture publications. (In Persian)
  7. Research Institute for Sugar Cane Development and Related Industries, Sugar Production Technology in Iran. 2013. Ahvaz: Rosvajeh Publications. (In Persian)
  8. Jahangiri, M., MoTevaghe, M., 2010. Health Risk Assessment of Occupational Exposure to Harmful Chemicals: A Case Study in a Petrochemical Industry. Iran Occupational Health Journal Vol 7, Issue 4, pp. 18-24. (In Persian)
  9. Chegoni, M., Nik Ayin, F., Golestaneh, H. 2012. Environmental risk assessment of sugar industries using the FMEA method and providing environmental management solutions. The First International Conference on Environmental Crisis and its Improvement. Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. Kish. February. (In Persian)
  10. Jahanbin, Sh., 2012. Optimal management of environmental, health and safety rsks in the field of industry, Farabi sugarcane industries of Khuzestan, Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. (In Persian)
  11. Safarian, G., 2016. Environmental Health and Safety Risk Assessment and Management in Debal Khozaei Agro-industry Company. Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch, 103 p. (In Persian)
  12. Akesoon, N.B., 2004. Environmental risk assessment of pesticides in America, Agriculture Conference on Environmental Assessment and Management of Pesticide 21, pp. 201-204.
  13. Kurt, L., Ozilgen, S., 2013. Failure mode and effect analysis for daily product manufacturing: practical safety improvement action plan with cases from Turkey. Safety Science, 55: 195-206.
  14. Jozi, A., Saffarian, SH., Shafiee, M., 2012. Environmental Risk Assessment of a Gas Power Plant Exploitation Unit Using Integrated TOP-EFMEA Method, environmental studies, Vol 21, 95-105.
  15. Dunhum, R., 1998. The Delphi technique: A user guide. Madison, WI: University of Wisconsin-Madison School of Business Press.
  16. Jozi, A., Salati, P., 2010. Analysis of environmental risks of Polyethylene unit of Assaluyeye Aria Sasul polymer complex by FMEA method. First National Conference on Health, Environment and Sustainable Development. Islamic Azad University of Bandar Abbas Branch, March 11-12. (In Persian)
  17. McDermott, R., Mykolaak, R., Biorigard, M., Translator: Hashemi, A., Attar, H., 2011. FMEA Principles. First Edition, Publisher: Kian Rayaneh Sabz Publishing Services. (In Persian)
  18. Rezayi, K., Seyedi, M., Nouri, B., 2005. FMEA Analysis of Error Modes and its Effects, First Edition, Participatory IRAN-Tuv and Athena Publisher. (In Persian)
  19. Booklet of Salman Farsi Operational Procedures, 2014. (In Persian)
  20. Habibinia, H., 2015.Health, Safety and Environment Risks management of Salman Farsi Agro-industry. Master's Degree Thesis in Environmental Planning, Management and Education, Islamic Azad University of Khuzestan Science and Research Branch. (In Persian)
  21. Farrokhian, F., Jahangin, Sh., Alavi Bakhtiyarvand S.N.A., 2012. The most significant safety, health and environmental risks Assessment and management of Farabi agro – industry company Mill Hall using the FMEA & TOPSIS Compilation Model. The First International Conference on Environmental Crisis and its Improvement. Islamic Azad University of Khuuzestan Science and Research Branch. Kish. February. (In Persian)
  22. Momeni, M., 2008. New Issues in Operations Research, Second Edition, Tehran, Tehran University Press. 352 pages. (In Persian)
  23. Setareh, H, Koohpayi, A., 2005. Fire risk assessment. First edition, Fanavaran Publishing House, Tehran. (In Persian)
  24. Harirforoush, A., Mohammadi Ruzbahani, M., Orak, N. 2015. Environmental risk assessment of Khuzestan Hakim Farabi agro_industry Company by Frank & Morgan method. First National Conference on Environmental Assessment, Management and Land use in Iran. (In Persian)