مقایسه شاخص‌های تنوع ویکنواختی گونه‌ ای در شدت های چرایی مختلف در دامنه‌های جنوب شرقی سبلان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشگاه مازندران

10.22034/jest.2018.23103.3224

چکیده

زمینه و هدف : ارزیابی تنوع و یکنواختی گونه ای به درک صحیحِ کارکرد اکوسیستم، حفظ و نگهداری ذخایر ژنی، بررسی و کنترل تغییرات محیطی، و موفقیت یا عدم موفقیت برنامه های مدیریت منابع طبیعی کمک می کند. چرای بی رویه و بدون برنامة دام یکی از شایع ترین و شاید مهم ترین عامل تخریب مراتع و کاهش تنوع و یکنواختی گونه ای است.
روش بررسی : به منظور بررسی اثر شدت های مختلف چرایی بر تنوع و یکنواختی گونه‌ای در مراتع دامنه‌های جنوب شرقی سبلان، سه رویشگاه دارای مدیریت‌هایی چرایی متفاوت شامل چرای سبک، متوسط و شدید انتخاب و با استفاده از پلات‌های یک متر مربعی در طول سه ترانسکت 200متری اقدام به نمونه‌برداری از پوشش گیاهی شد. در هر پلات، فهرست گونه‌های موجود، درصد تاج پوشش و تعداد افراد هر گونه یادداشت شد. شاخص‌های تنوع سیمپسون، شانون و بریلئون و شاخص یکنواختی کامارگو، سیمپسون و اسمیت- ویلسون محاسبه گردید.
یافته‌ها : نتایج نشان داد که منطقه با شدت چرای متوسط تا سبک بیشترین میزان تنوع و یکنواختی را نسبت به منطقه با شدت چرای سنگین دارد. که نشانگر شرایط مساعد برای استقرار گونه‌های متعدد است.
نتیجه‌گیری: با توجه به تاثیر معنی دار شدت چرا بر شاخص های تنوع و غنا لازم است مدیران بخش مرتع با کنترل شدت چرا از طریق شیوه های مدیریتی در جهت حفظ تنوع موجود در اکوسیستم های مرتعی عمل کنند. بنابراین کافی است که بهره‌برداری بر مبنای چرای متوسط را هدف مدیریت قرار داد و مناطق با چرای شدید را به شرایط چرای متوسط رساند تا به تدریج گونه های مرغوب و خوشخوراک جایگزین گونه های خشبی و نامرغوب شوند

کلیدواژه‌ها

موضوعات