تحلیل الگوی گسترش کالبدی-فضایی شهر اردبیل با رویکرد فرم شهری پایدار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه محقق اردبیلی

2 مربی دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/jest.2018.25481.3502

چکیده

فرایند شهرنشینی در دهه‌های اخیر در ایران همچون دیگر کشور‌های در حال توسعه بسرعت در حال افزایش می‌باشد. این روند که با رشد جمعیت شهر‌ها بخصوص کلانشهر‌ها و برخی شهر‌های میانی همراه بوده، تقاضا برای نیازمندی‌های مسکونی و خدماتی در شهر‌ها را افزایش می‌دهد. رویه غالب پاسخگویی و تامین چنین نیاز‌های کالبدی در شهر‌های ایران بصورت گسترش در پیرامون شهر‌ها می‌باشد. برایند این نوع توسعه، چشم‌انداز توسعه ناپایدار شهری می‌باشد. شهر اردبیل نیز از این قاعده مستثنی نبوده و با پدیده خزش شهری روبه‌رو بوده است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف دستیابی به راهکار‌های توسعه فیزیکی مطلوب شهر اردبیل، به بررسی فرایند توسعه کالبدی – فضایی این شهر می‌پردازد.روش تحقیق حاضر، توصیفی تبیینی با اهداف کاربردی است. داده‌های مورد نیاز ازطریق اسناد، مجلات،کتب مرتبط با موضوع و سازمان‌های مختلف جمع‌آوری شده است و با استفاده از مدل‌های آنتروپی شانون و هلدرن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.بر اساس نتایج حاصل از مدل آنتروپی شانون، مقدار آنتروپی شهر اردبیل در سال 1375 برابر با مقدار 3661/1 و در سال 1390، برابر با 3755/1 محاسبه گردید. نزدیک بودن مقدار آنتروپی به مقدار حداکثر، نشانگر رشد پراکنده گسترش فیزیکی شهر است. همچنین در بررسی بی‌قوارگی شهر با استفاده از مدل هلدرن طی سال‌های 1335-1390، 53 درصد از رشد فیزیکی شهر، مربوط به رشد جمعیت و 47 درصد رشد شهر مربوط به رشد افقی و اسپرال شهر بوده است که به کاهش تراکم ناخالص جمعیت و افزایش سرانه ناخالص زمین شهری منجر شده است. گسترش فیزیکی شتابان شهر اردبیل در طی سال‌های اخیر سبب مسائل عدیده‌ای برای این شهر شده است. به‌گونه ای که الگوی رشد و توسعه کالبدی – فضایی حاکم بر این شهر به صورت پراکنده بوده است و با توجه به نتایج پژوهش باید راهکار‌های الگوی رشد فشرده به عنوان الگوی توسعه آتی این شهر فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات