ارزیابی قابلیت اراضی برای توسعه کشاورزی و مرتعداری (مطالعه موردی: حوضه آب خیز سد تاجیار استان آذربایجان شرقی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط زیست و منابع طبیعی دانشگاه پیام نور تهران

2 دانشجوی ارشد محیط زیست

3 دانشیار گروه منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه پیام نور مرکز تهران شرق

10.22034/jest.2018.23513.3267

چکیده

زمینه و هدف: در عصر حاضر که ناگزیر به ایجاد انواع تغییرات در محیط طبیعی هستیم، باید جهت دستیابی به توسعه پایدار، برنامه ریزی و مدیریت سرزمین بر اساس توان بالفعل و بالقوه آن صورت پذیرد. هدف از این مطالعه ارزیابی توان اکولوژیک برای کاربری های کشاورزی و مرتعداری و بررسی میزان انطباق کاربری های فعلی کشاورزی و مرتعداری با توان اکولوژیک منطقه برای کاربری های مذکور می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش، ابتدا با بررسی منابع مختلف و کسب استانداردها، معیارها و زیرمعیارها انتخاب شدند. معیارهای اصلی مورد استفاده در این مطالعه، عبارتند از: نقشه های خاکشناسی، سنگ شناسی، توپوگرافی، اقلیم، پوشش گیاهی، میزان آب و کاربری اراضی. سپس، با استفاده از طراحی و توزیع پرسشنامه هایی، لایه ها مورد ارزیابی قرار گرفتند و توسط فرایند تحلیل سلسله مراتبی و ماتریس مقایسات دوتایی، وزن دهی شدند. درنهایت، کلیه‌ی لایه‌ها با استفاده از روش ترکیب خطی وزن‌دار تلفیق شدند و نقشه ی نهایی توان اکولوژیک منطقه به دست آمد.
یافته ها: در نقشه نهایی قابلیت اراضی برای توسعه کشاورزی و مرتعداری، طبقات 1 و 2 و 7 کاربری های مذکور وجود ندارد به دلیل اینکه در منطقه مورد مطالعه محدودیت های توپوگرافی بیش از بقیه معیارها، امکان انجام کشاورزی درجه 1 و 2 را سلب می کند و از نظر معیارهای مرتعداری، تا طبقه 3 مرتعداری را می توانیم در محدوده مورد مطالعه مشاهده کنیم. کشاورزی درجه 3 با 31.9 درصد، بیشترین و مرتعداری درجه 3 با 11.5 درصد، کمترین مقدار را از نظر درجه تناسب سرزمین دارا می باشند.
بحث و نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که تلفیق فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی، دارای قابلیت بالایی جهت ارزیابی توان اکولوژیک اراضی برای کاربری های کشاورزی - مرتعداری می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات