برآورد ظرفیت برد تفرجی در منطقه جنگلی برنجگان استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد رشته جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

2 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران *(مسوول مکاتبات).

3 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران.

4 دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.

10.22034/jest.2018.13751

چکیده

چکیده
زمینه و هدف: گردشگری فرآیندی است که از دیرباز به شکل‌های مختلف، به منظور رفع نیارهای تفریحی انسان مورد استفاده بوده است. فشار روز افزون انسان به تفرجگاه های برون و درون شهری می تواند دلیلی بر این مدعا باشد. بدیهی است در چنین شرایطی، حفظ تمامیت این منابع و تضمین توسعه پایدار در آن ها و همچنین ارایه حد قابل قبولی از کیفیت تفرجی به مراجعه کنندگان، درراستای رعایت ظرفیت برد محیط، ضروی است. از این رو هدف از انجام این تحقیق بررسی ظرفیت برد تفرجی منطقه جنگلی برنجگان در استان چهارمحال و بختیاری می­باشد.
روش بررسی: تعیین ظرفیت برد منطقه مورد پژوهش با استفاده از دستورالعمل ارایه شده توسط اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی انجام شد. با تعیین عوامل محدودکننده در منطقه و در نظر گرفتن تاثیر آن‌ها بر ظرفیت برد فیزیکی، ظرفیت برد واقعی منطقه در محدوده تفرج متمرکز تعیین شد.
یافته­ها: نتایج این مطالعه نشان داد که از 480 هکتار کل مساحت منطقه، مساحت مناسب جهت پذیرش گردشگر در محدوده تفرج متمرکز در تفرجگاه جنگلی برنجگان 1/6 هکتار است. پس از تعیین مساحت مناسب جهت پذیرش گردشگر، عوامل محدودکننده منطقه تعیین و با دخالت دادن آن در میزان ظرفیت برد فیزیکی، عدد ظرفیت برد واقعی محاسبه شد و لذا ظرفیت برد فیزیکی  10457 نفر در روز، 3816857 نفر در سال و ظرفیت برد واقعی 911 نفر در روز و 112053 نفر در سال محاسبه گردید.
بحث و نتیجه گیری: ظرفیت برد واقعی به مراتب کم­تر از ظرفیت برد فیزیکی منطقه بود به گونه­ای که تعدد فاکتورهای محدود کننده در منطقه می­تواند اثر مستقیمی را بر روی ظرفیت برد واقعی داشته باشد و با افزایش عوامل محدود کننده، مقدار آن کاهش می­یابد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یکم، شماره یک ، فروردین 98

                                        

 

برآورد ظرفیت برد تفرجی در منطقه جنگلی برنجگان استان چهارمحال و بختیاری

 

مریم اسکندری شهرکی[1]

کیومرث محمدی سمانی[2]  *

k.mohammadi@uok.ac.ir

 بیت الله محمودی[3]

ایوب مرادی[4]

 

تاریخ دریافت:8/10/95

تاریخ پذیرش:27/6/95

 

چکیده

زمینه و هدف: گردشگری فرآیندی است که از دیرباز به شکل‌های مختلف، به منظور رفع نیارهای تفریحی انسان مورد استفاده بوده است. فشار روز افزون انسان به تفرجگاه های برون و درون شهری می تواند دلیلی بر این مدعا باشد. بدیهی است در چنین شرایطی، حفظ تمامیت این منابع و تضمین توسعه پایدار در آن ها و همچنین ارایه حد قابل قبولی از کیفیت تفرجی به مراجعه کنندگان، درراستای رعایت ظرفیت برد محیط، ضروی است. از این رو هدف از انجام این تحقیق بررسی ظرفیت برد تفرجی منطقه جنگلی برنجگان در استان چهارمحال و بختیاری می­باشد.

روش بررسی: تعیین ظرفیت برد منطقه مورد پژوهش با استفاده از دستورالعمل ارایه شده توسط اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی انجام شد. با تعیین عوامل محدودکننده در منطقه و در نظر گرفتن تاثیر آن‌ها بر ظرفیت برد فیزیکی، ظرفیت برد واقعی منطقه در محدوده تفرج متمرکز تعیین شد.

یافته­ها: نتایج این مطالعه نشان داد که از 480 هکتار کل مساحت منطقه، مساحت مناسب جهت پذیرش گردشگر در محدوده تفرج متمرکز در تفرجگاه جنگلی برنجگان 1/6 هکتار است. پس از تعیین مساحت مناسب جهت پذیرش گردشگر، عوامل محدودکننده منطقه تعیین و با دخالت دادن آن در میزان ظرفیت برد فیزیکی، عدد ظرفیت برد واقعی محاسبه شد و لذا ظرفیت برد فیزیکی  10457 نفر در روز، 3816857 نفر در سال و ظرفیت برد واقعی 911 نفر در روز و 112053 نفر در سال محاسبه گردید.

بحث و نتیجه گیری: ظرفیت برد واقعی به مراتب کم­تر از ظرفیت برد فیزیکی منطقه بود به گونه­ای که تعدد فاکتورهای محدود کننده در منطقه می­تواند اثر مستقیمی را بر روی ظرفیت برد واقعی داشته باشد و با افزایش عوامل محدود کننده، مقدار آن کاهش می­یابد.

واژه‌های کلیدی: تفرجگاه، تفرج جنگلی، ظرفیت برد تفرجی، منطقه برنجگان، استان چهارمحال و بختیاری

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 21, No.1,March, 2019

 

 

 

 

 


Estimating the Outdoor Recreation Carrying Capacity in Berenjegan Forest, Chaharmahal-o-Bakhtiary Province

 

Maryam Eskandari Shahraki[5]

Kyumars Mohammadi Sammani[6] *

k.mohammadi@uok.ac.ir

Beytollah Mahmoudi[7]

Ayoub Moradi[8]

 

Admission Date: March 12, 2017

Date Received: December 28, 2016

 

Abstract

Background and Objective: Tourism is a process with different forms for providing human recreation needs. The increasing critical pressure on urban and near urban regions can be the reason for this statement. In such condition, providing a master schedule at the national scale for each special regional condition is vital. Thus, natural resources conservation to ensure the sustainable development and to provide optimal quality for tourism services would be possible by paying attention to the carrying capacity. The aim of this study was to determine the carrying capacity of Berenjegan forest region in Chaharmahal-o-Bakhtiari province.

Method: The instructions provided by the International Union for conservation of nature have been used to determine the carrying capacity of the study area. The appropriate sites with the capacity of concentrated tourist attraction were pidentified to determine the physical carrying capacity. Then real carrying capacity in the concentrated recreation site was specified by determining the restricted factors in the region, as well as considering the related effect on the physical carrying capacity.

Finding: Results of this study showed that the area of suitable site for tourists reception in Berenjegan forest region was 6.1 ha from 480 ha. Real value of the physical carrying capacity was calculated. The physical carrying capacity was 10457 individuals per day, 3816856 per year, while the real carrying capacity was 911individuals per day and 112053 per year.

Discussion and Conclusion: Real carrying capacity was less than the physical carrying capacity so that the number of limiting factors in the region could affect the real carrying capacity directly and it was decreased with the increase of limiting factors.

 

Keywords: Promenade, Forest outdoor recreation, Carrying capacity, Berenjegan region, Chaharmahal-o-Bakhtiari province.

 

مقدمه


سرعت نوآوری‌های تکنولوژیکی سبب شکل‌گیری تحولات­اجتماعی و پدیدار شدن اوقات فراغت به عنوان یکی از نیازمندی‌های اساسی شده است (1). رشد بی‌رویه‌ جمعیت و ایجاد طیف وسیعی از مشکلات محیط­زیستی و سهم قابل توجه اوقات فراغت در زندگی روزمره مردم از مواردی است که توجه به مساله تفرج و طرح‌ریزی و برنامه‌ریزی آن را در محیط‌های طبیعی به طور جدی مطرح می‌سازد. این مساله در حالی است که با توجه به آسیب‌پذیر بودن و حساسیت نسبتا بالای مناطق طبیعی که از تقاضای بیش­تری نیز جهت گذراندن اوقات فراغت برخوردارند، در معرض آسیب‌های بیش­تری نیز هستند و به همین دلیل، بررسی این مناطق و آشنایی با تقاضای گردشگران دارای اهمیت زیادی است (2). گردشگری فرآیندی است که از دیرباز با اشکال خاص خود، برای تامین نیاز‌های انسان‌ها وجود داشته است. امروزه گردشگری به جهت درآمد‌زایی خود، بسیاری از کشور‌های جهان را بر آن داشته است که سرمایه‌گذاری زیادی را به این بخش اختصاص دهند (3).

گردشگری متکی به طبیعت، در بر‌گیرنده طیف وسیعی از فعالیت‌های گردشگری است که متکی به منابع تفرجگاهی و جاذبه‌های طبیعی است. به طورکلی انواع گردشگری متکی به طبیعت شامل گردشگری کوهستان، جنگل، ساحلی- دریایی، بیابان، آبی و استپ می‌شود. گردشگری که در محیط‌های جنگلی انجام می‌شود را گردشگری جنگل می‌‌گویند. مناطقی با سیمای جنگلی و برخوردار از چشم‌انداز‌های طبیعی نظیر آبشار، غار و دره که به جهت دسترسی دارای تقاضای تفرجی هستند را گردشگاه‌های جنگلی می‌نامند (2). شناخت توان اکولوژیکی و پتانسیل‌های موجود در­هر منطقه، موجب بهترین و متعادل‌ترین استفاده انسان از سرزمین برای کاربری‌هایی نظیر کشاورزی، جنگلداری، توسعه شهری و روستایی و نیز گردشگری می‌‌گردد. عدم استفاده درست از سرزمین و همچنین مدیریت غلط و یا روش بهره برداری نادرست، باعث کاهش بیش از حد منابع به ویژه پوشش جنگلی شده است که بانی این کاهش، استفاده غیر منطقی انسان از سرزمین می‌باشد(4). معمولاً پایداری درصنعت با مفهوم محدودیت‌ها بیان می‌شود. محدودیت‌ها به معنای کنترل‌هاست، کنترل‌هایی که با شاخص‌های اجتماعی و ظرفیت بردسنجیده می‌شوند (5). استفاده انسان عامل عمده‌ای درآسیب‌رسانی به طبیعت به شمار می‌آید و برای حفظ ارزش‌های مناطق گردشگری، باید استفاده‌های انسانی، تحت کنترل قرار گیرد. در زمینه مدیریت استفاده‌های انسانی، برآورد ظرفیت برد می‌تواند به عنوان اقدامی موثر تلقی شود. طبق تعریف سازمان جهانی گردشگری، ظرفیت برد شامل حداکثر افرادی است که می‌توانند از یک مقصد گردشگری بازدید کنند بدون این‌که موجب تخریب محیط به صورت فیزیکی، اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی و کاهش غیر قابل پذیرش در کیفیت رضایت بازدید‌کنندگان گردند (6). Shweta (2013) ظرفیت برد را حداکثر تعداد افرادی می‌داند که در یک زمان مشخص از یک مقصد گردشگری بازدید به ‌عمل می‌آورند بدون آن­که خسارت فیزیکی، اقتصادی یا اجتماعی به محیط طبیعی وارد کنند و هیچ کاهش غیر‌قابل قبولی در میزان رضایت آن‌ها به وجود آید (7). همچنین ایشان مفهوم ظرفیت برد را با چهار ویژگی میزان استفاده از خدمات، نوع استفاده از خدمات، زمان و حفظ پایداری محیط بدون تخریب، در ارتباط می‌داند.با توجه به این‌که طبقه‌بندی ظرفیت برد، مبنای روش‌شناسی برآورد ظرفیت برد محسوب می‌شود، لذا انواع ظرفیت برد شامل ظرفیت برد فیزیکی که حداکثر تعداد بازدیدکنندگانی است که می‌توانند در یک مکان و زمان حضور فیزیکی داشته باشند و ظرفیت برد واقعی که حداکثر تعداد گردشگرانی است که از یک مکان تفرجگاهی با توجه به عوامل محدودکننده آن مکان، می‌توانند بازدید به عمل آورند، تعیین شده است (8). بنابراین، ظرفیت برد به عنوان یکی از اجزای هر طرح مدیریت در مکان‌های بازدیدی، بایستی پذیرفته شود و آن­چه که در برآورد ظرفیت برد اهمیت زیادی دارد، رسیدن به یک حد قابل قبول تغییر در آستانه‌ها و شاخص‌های اثر است. ذکر این نکته ضروری است که ظرفیت برد ثابت نیست و با افزایش صدمات طبیعی یا انسانی کاهش می‌یابد و با ارتقای سطح و روش‌های مدیریت می‌تواند افزایش یابد (9). منطقه تفرجی جنگلی برنجگان، به دلیل قرار گرفتن در حاشیه جاده خوزستان و وجود چشم‌اندازهای بدیع، به همراه سنن و شیوه‌های خاص زندگی، الگوی سکونت و آداب و رسوم کوچ ایل بختیاری، مجموعه‌ای از شرایط جذب گردشگر را فراهم ساخته است، لذا تعیین ظرفیت برد منطقه جهت پذیرش گردشگران، ضروری می­باشد. در همین خصوص هدف اصلی این مطالعه برآورد تعداد گردشگر مجاز برای ورود به منطقه که هم تجربه مطلوبی را برای گردشگران در پی داشته باشد و هم این­که به محیط زیست منطقه آسیبی وارد نشود.

 

مواد و روش ها

1- معرفی منطقه مورد‌مطالعه

منطقه مورد ‌مطالعه از توابع بخش مرکزی شهرستان کیار استان چهار‌محال و بختیاری، بخش ناغان، دهستان مشایخ و در واقع تحت عنوان منطقه جنگلی برنجگان در روستای برنجگان در منطقه حفاظت شده جنگلی هلن واقع شده است که دارای عرض جغرافیایی″21 ′47°31 تا ″55 ′47°31 شمالی و طول جغرافیایی″21 ′40°50 تا ″53 ′40°50 شرقی می­باشد (شکل 1). منطقه جنگلی مورد بررسی 480 هکتار مساحت دارد. حداقل ارتفاع منطقه 1380 متر و حداکثر آن 2280 متر است و دارای 140 کیلومتر فاصله از مرکز استان می‌باشد. میانگین سالانه دما در این منطقه 56/15 درجه سانتی‌گراد، میانگین سالانه بارندگی 6/530 میلی‌متر می‌باشد. همچنین تعداد روزهای یخ بندان در این منطقه 73 روز و متوسط سالانه رطوبت نیز در این منطقه، 33/39 درصد می‌باشد (10).

 

شکل 1- موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه

Figure 1. Geographical location of the study area

 

2- روش­ بررسی

یکی از روش‌های کاربردی برآورد ظرفیت برد، دستورالعمل پیشنهادی توسط اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی می باشد که در سال 1996 جهت محاسبه ظرفیت برد مناطق مناسب گردشگری در مناطق حفاظت شده ارایه گردیده است (11). این فرآیند شامل شش مرحله می‌باشد که در مرحله آخر آن، ظرفیت برد پهنه‌های مساعد برای تفرج در سه سطح تعیین می‌گردد (12). با توجه به این که منطقه مورد مطالعه در داخل منطقه حفاظت شده جنگلی هلن قرار گرفته است، استفاده از این روش، مناسب به نظر می‌رسد. در این پژوهش، برآورد ظرفیت برد تفرجی در دو سطح ظرفیت برد فیزیکی و ظرفیت برد واقعی، صورت گرفت (13). برای برآورد ظرفیت برد فیزیکی به مساحت پهنه مناسب برای استفاده گردشگری، تعداد بازدید روزانه از یک مکان و مقدار فضایی که هر بازدیدکننده برای تفرج نیاز دارد بدون آن­که تداخلی با سایر پدیده‌ها داشته باشد، نیاز است و از رابطه 1 محاسبه خواهد شد (13).

رابطه (1)

 

A:  مساحت منطقه مناسب برای گردشگری بر حسب مترمربع است.

V/a: مقدار فضایی که بازدیدکننده نیاز دارد تا بتواند درآن جابجا شده و برخوردی با سایر افراد نداشته باشند.

Rf[9]: فاکتور چرخشی یا تعداد بازدید روزانه از مکان است که بدین صورت محاسبه می‌گردد.

Rf: (مدت زمان قابل استفاده بودن محل تقسیم بر میانگین طول زمان بازدید).

برای برآورد ظرفیت برد واقعی، با توجه به فاکتور‌های تصحیح یا عوامل محدود‌کننده اکولوژیکی شامل منابع زیستی و فیزیکی صورت می‌گیرد و بر اساس رابطه 2 محاسبه می‌شود (13).

رابطه (2)

 

Cf[10]: عامل محدود کننده که به صورت درصد بیان می‌شود و هر عامل مختص به همان منطقه می‌باشد و در دو مکان یکسان نیستند. در این فرمول Cf یک عامل محدودکننده است که به درصد بیان می شود. بنابراین این فرمول می تواند به شکل رابطه3 زیر بیان شود (12):

رابطه (3)

 

Cf از طریق این رابطه4 برآورد می‌گردد (12).

رابطه (4)

 

Ml[11]: مقدار محدود کننده یک متغیر

[12]Mt: مقدار کل یک متغیر

 

یافته­ها

1-  ظرفیت برد فیزیکی

برای محاسبه ظرفیت برد فیزیکی در زون تفرجی برنجگان، A، مساحت پهنه‌های مناسب برای گردشگری در زون تفرجی برنجگان 61000 مترمربع محاسبه شد. با توجه به مصاحبه با محیط بانان و افراد بومی منطقه، زمان قابل استفاده در روز برای استفاده گردشگران در فصل تفرج، 12 ساعت محاسبه شد. همچنین زمان متوسط برای یک بازدید با توجه به نتایج حاصل از پرسش‌نامه تقاضای تفرجی برای منطقه مورد مطالعه (15)، 7ساعت در نظر گرفته شده است. Rf، تعداد بازدید روزانه از یک مکان که از رابطه مدت زمان قابل استفاده بودن یک مکان به میانگین طول زمان یک بازدید به دست می‌آید، که 7/1 محاسبه شد. ، نیز که فضای افقی مورد نیاز برای بازدید‌کنندگان است، بر اساس استانداردهای موجود معادل 10 متر مربع است (9). سپس ظرفیت برد فیزیکی در زون تفرج متمرکز 1037 نفر در روز و 378505 نفر در سال برآورد گردید.

 

 

2- ظرفیت برد واقعی

برای محاسبه ظرفیت برد واقعی باید عوامل محدودکننده (فاکتورهای تصحیح) منطقه تعیین شده و ضریب محدودیت آن‌ها محاسبه گردد. از آن‌جا که عوامل محدودکننده در یک منطقه کاملا به شرایط و ویژگی‌های مشخص همان منطقه بستگی دارد، در منطقه تفرجی جنگلی برنجگان، تعداد روز‌های بارانی، تعداد روز‌های یخ بندان، روزهای با تابش شدید خورشید، شرایط بیوکلیمایی منطقه با توجه به داده‌ها و اطلاعات به دست آمده از نزدیک‌ترین ایستگاه سینوپتیک در منطقه ایستگاه سینوپتیک شهرستان اردل و فصل جفت‌گیری و زادآوری حیات وحش با توجه به نظر کارشناسان حیات وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست استان و محیط‌بانان منطقه به عنوان عوامل محدودکننده منطقه در نظر گرفته شده است.

- عامل محدودکننده تعداد روزهای بارانی

با توجه به این‌که امکان گردشگری برای گردشگران در روزهای بارانی وجود ندارد، تعداد روزهای بارانی به عنوان یک عامل محدود‌کننده در نظر گرفته شد. طبق اطلاعات به دست آمده از داده‌های هواشناسی، از کل 365 روز سال، 180 روز آن دارای بارندگی و غیر مناسب برای گردشگری محاسبه شد.

 

- عامل محدودکننده شرایط بیوکلیمایی

با توجه به بررسی شرایط بیوکلیمایی اقلیم و آسایش با استفاده از شاخص بیکر ( 14)، چهار ماه از سال دارای شرایط مطلوب یا آسایش بیوکلیمایی و 8 ماه از 12 ماه سال (مرداد، نامطلوب گرم، فروردین، اردیبهشت، آبان، آذر و اسفند، نامطلوب سرد و دی و بهمن نامطلوب خیلی سرد) نامطلوب و به عنوان عامل محدود‌کننده برای گردشگری منظور شده است.

 

 

- عامل محدود‌کننده تعداد روزهای یخ بندان

با توجه به اطلاعات به دست آمده از داده‌های هواشناسی و نامطلوب بودن روزهای یخ بندان برای گردشگران، از کل 365 روز سال 73 روز دارای یخ بندان محاسبه و cf آن محاسبه گردیده است.

 


- عامل محدودکننده فصل جفت‌گیری و زادآوری حیات وحش

با توجه به واقع شدن محدوده مورد مطالعه در منطقه حفاظت شده جنگلی هلن و وجود گونه‌های حیات وحش در این منطقه، فصل جفت‌گیری و زادآوری پرندگان و گونه‌های جانوری محدوده با توجه به زمان انجام جفت‌گیری و زادآوری گونه‌های مهم و در خطر انقراض منطقه با توجه به نظر کارشناسان حیات وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست استان و محیط‌بانان منطقه، 4 ماه (بهمن، اسفند، فروردین و اردیبهشت) تعیین شده است.

 

-  ظرفیت برد واقعی در محدوده مورد مطالعه با توجه به عوامل محدود‌کننده

پس از تعیین عوامل محدود‌کننده، ظرفیت برد واقعی تعیین شده است.

 

 

 

 

911              

112053


 


بنابراین، ظرفیت برد واقعی منطقه در محدوده تفرج متمرکز 911 نفر در روز و 11193 نفر در سال است.

 

بحث و نتیجه­گیری

یکی از راهبردهای بنیادی مدیریت گردشگری، کنترل و مدیریت اثرات بازدیدکنندگان است. استفاده انسان عامل عمده‌ای در آسیب رسانی به طبیعت به شمار می‌آید و برای حفظ ارزش‌های مناطق تفرجی، باید استفاده‌های انسانی تحت کنترل قرار بگیرد، در این زمینه، برآورد ظرفیت برد می‌تواند به عنوان اقدامی موثر تلقی شود (9). برآورد ظرفیت برد، این امکان را در اختیار برنامه‌ریزان قرار می­دهد تا با دانستن میزان مجاز سرانه ورود گردشگر به هر منطقه تفرجی، از کاهش توان طبیعی اکوسیستم جلوگیری کرده و بتوان خدمات مطلوب گردشگری را به بازدیدکنندگان عرضه دارند. در پژوهش حاضر نیز تعیین ظرفیت برد منطقه با هدف تسهیل روند گردشگری و حفظ ارزش‌های تفرجی منطقه در قبال استفاده‌های انسانی صورت پذیرفت. Fernando و همکاران نیز در سال 2004 تعیین ظرفیت برد در هر منطقه را به عنوان یکی از جنبه‌های مهم برنامه‌‌ریزی برای تسهیل در روند گردشگری بیان داشتند. میزان ظرفیت برد واقعی منطقه مورد مطالعه با توجه به عوامل محدود کننده­ای که دارد نسبت به ظرفیت برد فیزیکی آن در سطح پایین‌تری قرار دارد (17). Daniel و همکاران (2011) نیز با تعیین ظرفیت برد، میزان ظرفیت برد واقعی را کم­تر از ظرفیت برد فیزیکی محاسبه کردند (13) و بیان نمودند تعداد عوامل محدود کننده در مقدار تفاوت بین این دو ظرفیت بسیار تاثیر گذار است به گونه­ای که مقدار ظرفیت برد واقعی در هر منطقه به وسعت و توپوگرافی منطقه، میزان و کیفیت تسهیلات گردشگری، شرایط جوی و سایر عوامل محدود‌کننده مختص به همان منطقه بستگی دارد.

طبیبیان و همکاران (1386) با محاسبه ظرفیت برد در معبد آناهیتای شهرستان کنگاور، زمان قابل استفاده بودن در زون تفرجی را 12 ساعت محسوب کردند (18). این مقدار در پژوهش حاضر نیز با توجه به مصاحبه با محیط‌بانان و افراد بومی منطقه،12 ساعت تعیین شد که به نظر می‌رسد به دلیل اختلاف زیاد منطقه از سطح دریا و بلندتر بودن طول روز در منطقه باشد. ، نیز که فضای افقی مورد نیاز برای بازدید‌کنندگان است، بر اساس استانداردهای موجود معادل 10 متر مربع است (1). این مقدار با توجه به موانع طبیعی، حساسیت منطقه و یا ملاحظات ایمنی متغیر و تنظیم آن به عهده راهنمای تور است، همان‌گونه که در مطالعه محمودی و همکاران (1391) این مقدار 7 مترمربع به ازای هر نفر گردشگر به دلیل حساسیت‌های محیط­زیستی منطقه، تعیین شد (16). جهت تعیین ظرفیت برد واقعی منطقه نیز باید توجه داشت که عوامل محدودکننده کاملا به شرایط و ویژگی‌های هر منطقه بستگی دارد (19). در منطقه مورد مطالعه نیز به دلیل اهمیت شرایط اقلیمی در منطقه و تاثیر آن در روند جذب گردشگر و نیز واقع شدن در منطقه حفاظت شده جنگلی هلن و اهمیت حفظ و بقای گونه‌های جانوری در معرض انقراض، شرایط اقلیمی و زمان زادآوری حیات وحش به عنوان مهم‌ترین عوامل محدود کننده تعیین شد، در حالی‌که پرورش و همکاران (1392) با دخالت دادن میزان درجه ابرناکی در کنار سایر عوامل محدودکننده به دلیل شرایط آب و هوایی منطقه (19) و محمودی و همکاران (1391) با دخالت دادن روزهای با تابش شدید خورشید، اقدام به محاسبه ظرفیت برد واقعی کردند (16). در پژوهش حاضر نیز، با در نظر گرفتن عوامل محدود‌کننده و تاثیر آن بر ظرفیت برد فیزیکی، ظرفیت برد واقعی کم­تر از میزان محاسبه شده در ظرفیت برد فیزیکی همان زون به دست آمد و این به این معنی می‌باشد که عوامل محدود‌کننده مانع از آن می‌شوند که از یک مکان بتوان در حد ظرفیت برد فیزیکی آن بهره برد که در هماهنگی با پژوهش حاضر، پرورش و همکاران (1392) و محمودی و همکاران (1391) پس از ارزیابی ظرفیت برد، به نتایج مشابهی دست یافتند (19 و 16). در انتها می­توان بیان نمود تعدد فاکتورهای محدود کننده در منطقه اثر مستقیمی را بر روی ظرفیت برد واقعی دارد و با افزایش عوامل محدود کننده، مقدار آن کاهش می­یابد.

 

Reference

  1. Afrakhteh, H and Khodaei, B., 2011. Tourism organizing in Piranshahr promenade as which is coordinated by environmental capacity. Journal of Applied researches in Geographical Sciences.  Vol 17 (20), pp 69-88. (In Persian)
  2. Mahmoudi, B. 2007. Assessing the recreational value of Menj forests in Lordegan County, Iran. MSc Thesis. University of Mazandaran. 119 p.
  3. Tavallaee, S., Asadi, A., Abya, H and Ebrahimi, M. 2014. Tourism planning: An integrated and sustainable development approach. Management Science Letters. pp 2495–2502.
  4. Makhdoom, M. 2001. Fundamental of Land Use Planning, Tehran University Press. pp. 289. (In Persian)
  5. Boxal, P., Rollins, K and Englin, J., 2003. Heterogeneous Preferences for congestion during a wilderness experience. Resource and Energy Economics. Vol 25, pp 177-195
  6. Simon, F., Naranjavana, Y., Marques, D., 2004. Carrying capacity in the tourism industry: a case study of Hengistbury Head) , Tourism Management، Vol 25, pp 275-283.
  7. Shweta, K., 2013. Methodological framework for evaluation of carrying capacity of Eco Sensitive region. International Journal of Innovative Research in science، Engineering and Technology Vol 2, pp 781-786
  8. Farhoodi, R and shurcheh, M. 2004. Calculating tourism carrying capacity of Anahita temple in Kangavar. Vol 2 (7), pp 19-43. (In Persian)
  9. Ardakani, T., Dane-kar, A and Erfani, M. 2010. Visitor Impact Monitoring and Management in an Ecotourism Site. Town and Country Planning. Vol 2 (2), pp 97-92. (In Persian)
  10. Anonymous. 2006. A study on tourism and its effect on Naghan in Sar-Asiab area in Chaharmahal and Bakhtiari province. Provincial government report. 185 p. (In Persian)
  11. Shayesteh, K., Makhdoum, M., Yavari, A., Sharife, M and Jafari, H. 2012. Recreational optimized management plan, a tool to apply carrying capacity concept in sustainable management of recreational areas. Environmental research. Vol 2 (30), pp 65-76. (In Persian)
  12. Fick, L., 2003. Draft guide line: Methodology for carrying capacity assessment for the use of water for recreational purposes. Department of Water Affairs and Forestry، 10 pp.
  13. Daniel, Z., Allan, W., Alice، N., 2011. Recreation carrying capacity estimation to support beach management at Praia de Faro Portugal. Applied Geography,­Vol 31, pp 1075-1081.
  14. Eskandari-Shahraki, M., Mohammadi-Sammani, K and Mahmoudi, B. 2014. Assessment of Tourism climate comfort in Berenjegan area in Chaharmahal and Bakhtiari province using Baker Index and effective temperature. Second Students National Conference on Forest Science. University of Tehran. 8 p. (In Persian)
  15. Eskandari-Shahraki, M. 2014. Outdoor recreation carrying capacity in Berenjegan forest region, Chaharmahal va Bakhtiary province. MSc Thesis. University of Kurdistan. 88 p. (In Persian)
  16. Mahmoudi, B., Mohammadi-Samani, K and Sepasi, Y. 2012. Assessing of outdoor recreation carrying capacity in typical tourism areas in Iran (Case study: Anshan, Khuzestan). The first national tourism and ecotourism conference of Iran, hamedan. Hamedan Branch, Islamic Azad University.  10 p. (In Persian)
  17. Fernando, J., Garrigos, S., Yeamduan, N and Daniel, P. 2004. Carrying capacity in the tourism industry, Tourism management, Vol 25, pp 275-283.
  18. Tabibian, M., Sotoudeh, A., Shayesteh, K and Chalibanloo, R. 2007. A study on the concepts and methods of quantitative estimation of the carrying capacity and presenting an applied model based on Strategic Planning Experience for tourism development in Abasabad Valley (Ganj-Name), Hamedan province. Honar-Ha-Ye-Ziba, Memari-Va-Shahrsazi. Vol 29, pp 17-28. (In Persian)
  19. Parvaresh, H., Parvaresh, E and Parvaresh, Z. 2003. Determining physical, real and virtual carrying capacity to assess sailing activity in the international wetland of Hara-e Gaz in Iran. Journal of Oceanography. Vol 4 (13), pp 85-92. (In Persian)

 

 

 

 



[1]- کارشناسی ارشد رشته جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

[2]- استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران *(مسوول مکاتبات).

[3]- استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران.

[4]- دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.

1- MSc in Forestry, Department of forestry, Faculty of Natural Resources, University of Kurdistan, Sanandaj,­Iran.

[6]- Assistant Professor, Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran *(Corresponding Author).

[7]-Assistant Professor, Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.

[8]-PhD Student in Forestry, Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Rasht, Iran

[9]-Rotation Factor

2- Corrective Factor

3- Limithing magnitude of variable

4- Total magnitude of variable

Reference

  1. Afrakhteh, H and Khodaei, B., 2011. Tourism organizing in Piranshahr promenade as which is coordinated by environmental capacity. Journal of Applied researches in Geographical Sciences.  Vol 17 (20), pp 69-88. (In Persian)
  2. Mahmoudi, B. 2007. Assessing the recreational value of Menj forests in Lordegan County, Iran. MSc Thesis. University of Mazandaran. 119 p.
  3. Tavallaee, S., Asadi, A., Abya, H and Ebrahimi, M. 2014. Tourism planning: An integrated and sustainable development approach. Management Science Letters. pp 2495–2502.
  4. Makhdoom, M. 2001. Fundamental of Land Use Planning, Tehran University Press. pp. 289. (In Persian)
  5. Boxal, P., Rollins, K and Englin, J., 2003. Heterogeneous Preferences for congestion during a wilderness experience. Resource and Energy Economics. Vol 25, pp 177-195
  6. Simon, F., Naranjavana, Y., Marques, D., 2004. Carrying capacity in the tourism industry: a case study of Hengistbury Head) , Tourism Management، Vol 25, pp 275-283.
  7. Shweta, K., 2013. Methodological framework for evaluation of carrying capacity of Eco Sensitive region. International Journal of Innovative Research in science، Engineering and Technology Vol 2, pp 781-786
  8. Farhoodi, R and shurcheh, M. 2004. Calculating tourism carrying capacity of Anahita temple in Kangavar. Vol 2 (7), pp 19-43. (In Persian)
  9. Ardakani, T., Dane-kar, A and Erfani, M. 2010. Visitor Impact Monitoring and Management in an Ecotourism Site. Town and Country Planning. Vol 2 (2), pp 97-92. (In Persian)
  10. Anonymous. 2006. A study on tourism and its effect on Naghan in Sar-Asiab area in Chaharmahal and Bakhtiari province. Provincial government report. 185 p. (In Persian)
  11. Shayesteh, K., Makhdoum, M., Yavari, A., Sharife, M and Jafari, H. 2012. Recreational optimized management plan, a tool to apply carrying capacity concept in sustainable management of recreational areas. Environmental research. Vol 2 (30), pp 65-76. (In Persian)
  12. Fick, L., 2003. Draft guide line: Methodology for carrying capacity assessment for the use of water for recreational purposes. Department of Water Affairs and Forestry، 10 pp.
  13. Daniel, Z., Allan, W., Alice، N., 2011. Recreation carrying capacity estimation to support beach management at Praia de Faro Portugal. Applied Geography,­Vol 31, pp 1075-1081.
  14. Eskandari-Shahraki, M., Mohammadi-Sammani, K and Mahmoudi, B. 2014. Assessment of Tourism climate comfort in Berenjegan area in Chaharmahal and Bakhtiari province using Baker Index and effective temperature. Second Students National Conference on Forest Science. University of Tehran. 8 p. (In Persian)
  15. Eskandari-Shahraki, M. 2014. Outdoor recreation carrying capacity in Berenjegan forest region, Chaharmahal va Bakhtiary province. MSc Thesis. University of Kurdistan. 88 p. (In Persian)
  16. Mahmoudi, B., Mohammadi-Samani, K and Sepasi, Y. 2012. Assessing of outdoor recreation carrying capacity in typical tourism areas in Iran (Case study: Anshan, Khuzestan). The first national tourism and ecotourism conference of Iran, hamedan. Hamedan Branch, Islamic Azad University.  10 p. (In Persian)
  17. Fernando, J., Garrigos, S., Yeamduan, N and Daniel, P. 2004. Carrying capacity in the tourism industry, Tourism management, Vol 25, pp 275-283.
  18. Tabibian, M., Sotoudeh, A., Shayesteh, K and Chalibanloo, R. 2007. A study on the concepts and methods of quantitative estimation of the carrying capacity and presenting an applied model based on Strategic Planning Experience for tourism development in Abasabad Valley (Ganj-Name), Hamedan province. Honar-Ha-Ye-Ziba, Memari-Va-Shahrsazi. Vol 29, pp 17-28. (In Persian)
  19. Parvaresh, H., Parvaresh, E and Parvaresh, Z. 2003. Determining physical, real and virtual carrying capacity to assess sailing activity in the international wetland of Hara-e Gaz in Iran. Journal of Oceanography. Vol 4 (13), pp 85-92. (In Persian)