بررسی اثرات تلفیق آزولا با کودهای آلی و غیرآلی بر شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی، بخش علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندر عباس، ایران.*(مسوول مکاتبات)

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.

10.22034/jest.2019.13965

چکیده

زمینه و هدف: آزولا گیاهی است با داشتن قابلیت تثبیت نیتروژن، پتاسیم و فسفر که به عنوان کود سبز مورد استفاده قرار می‎گیرد و عناصر غذایی موجود در کمپوست آن می‎تواند به عنوان منبع تغذیه‎ای برای گیاهان مورد توجه قرار گیرد. این تحقیق به منظور بررسی اثرات تلفیق آزولا با کودهای آلی و غیرآلی بر شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس انجام گرفت.
مواد و روش‎ها: ابتدا آزولا از تالاب‎های شهرستان جویبار واقع در استان مازندران جمع آوری گردید. کمپوست آزولا در ترکیب با مواد آلی و غیر آلی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار مورد استفاده قرار گرفت و میزان نیتروژن، پتاسیم و فسفر این ترکیبات و تاثیرات آن بر شاخص‎های رویش (ارتفاع، قطر ساقه و وزن تر برگ) بررسی شد. نتایج نشان داد کمپوست آزولا 100% و کاه 100% دارای بیشترین و کمترین میزان نیتروژن، پتاسیم و فسفر بود که منجر به افزایش معنی‎داری در شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس در مقایسه با تیمار شاهد شد.
یافته‎ها: شاخص‎های رویش در کمپوست آزولا 100% نسبت به تیمارهای دیگر کودی (درصدهای مختلف آزولا، کاه) افزایش معنی‎داری را نشان داد. همچنین، کود تلفیقی کمپوست آزولا و مواد آلی (50% آزولا+ 50% کاه) (با میزان 32/0 درصد نیتروژن، 02/0 درصد فسفر و 24/0 درصد پتاسیم) در ترکیب با کود غیر آلی اوره، پارامترهای رویشی گیاه را نسبت به شاهد به‎طور معنی‎داری افزایش داد.
بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج، ترکیب کودی 50% آزولا+50% کاه به همراه اوره و کمپوست آزولا 100%، بیشترین تاثیر را در بهبود خصوصیات شیمیایی خاک و در نهایت رشد گیاه داشتند. لذا، بکارگیری کود سبز و همچنین ترکیب تلفیقی کود سبز با کودهای آلی و غیرآلی، با توجه به  اثراتی که بر خصوصیات شیمیایی خاک دارد منجر به بهبود حاصلخیزی و افزایش محصول می‎گردد و با کاهش مصرف کود شیمیایی در کشاورزی از آلودگی‎های زیست محیطی و هزینه‎های سرسام آور آن جلوگیری نموده و منجر به توسعه پایدار در کشاورزی می‎شود.

کلیدواژه‌ها


b

 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یکم، شماره دو، اردیبهشت 98

                                        

 

بررسی اثرات تلفیق آزولا با کودهای آلی و غیرآلی بر شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس

 

مهسا رفعتی [1]

مریم مصلحی[2] *

m.moslehi@areeo.ac.ir

اکرم احمدی[3]

 

تاریخ دریافت:16/06/93

تاریخ پذیرش:03/10/93

 

چکیده

زمینه و هدف: آزولا گیاهی است با داشتن قابلیت تثبیت نیتروژن، پتاسیم و فسفر که به عنوان کود سبز مورد استفاده قرار می‎گیرد و عناصر غذایی موجود در کمپوست آن می‎تواند به عنوان منبع تغذیه‎ای برای گیاهان مورد توجه قرار گیرد. این تحقیق به منظور بررسی اثرات تلفیق آزولا با کودهای آلی و غیرآلی بر شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس انجام گرفت.

مواد و روش‎ها: ابتدا آزولا از تالاب‎های شهرستان جویبار واقع در استان مازندران جمع آوری گردید. کمپوست آزولا در ترکیب با مواد آلی و غیر آلی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار مورد استفاده قرار گرفت و میزان نیتروژن، پتاسیم و فسفر این ترکیبات و تاثیرات آن بر شاخص‎های رویش (ارتفاع، قطر ساقه و وزن تر برگ) بررسی شد. نتایج نشان داد کمپوست آزولا 100% و کاه 100% دارای بیشترین و کمترین میزان نیتروژن، پتاسیم و فسفر بود که منجر به افزایش معنی‎داری در شاخص‎های رویش صنوبر دلتوئیدس در مقایسه با تیمار شاهد شد.

یافته‎ها: شاخص‎های رویش در کمپوست آزولا 100% نسبت به تیمارهای دیگر کودی (درصدهای مختلف آزولا، کاه) افزایش معنی‎داری را نشان داد. همچنین، کود تلفیقی کمپوست آزولا و مواد آلی (50% آزولا+ 50% کاه) (با میزان 32/0 درصد نیتروژن، 02/0 درصد فسفر و 24/0 درصد پتاسیم) در ترکیب با کود غیر آلی اوره، پارامترهای رویشی گیاه را نسبت به شاهد به‎طور معنی‎داری افزایش داد.

بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج، ترکیب کودی 50% آزولا+50% کاه به همراه اوره و کمپوست آزولا 100%، بیشترین تاثیر را در بهبود خصوصیات شیمیایی خاک و در نهایت رشد گیاه داشتند. لذا، بکارگیری کود سبز و همچنین ترکیب تلفیقی کود سبز با کودهای آلی و غیرآلی، با توجه به  اثراتی که بر خصوصیات شیمیایی خاک دارد منجر به بهبود حاصلخیزی و افزایش محصول می‎گردد و با کاهش مصرف کود شیمیایی در کشاورزی از آلودگی‎های زیست محیطی و هزینه‎های سرسام آور آن جلوگیری نموده و منجر به توسعه پایدار در کشاورزی می‎شود.

واژه های کلیدی: آزولا، کود آلی، کود غیرآلی، نیتروژن، پتاسیم و فسفر خاک، مدیریت پایدار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

J. Env. Sci. Tech., Vol 21, No.2,April, 2019

 

 

 

 


Effects of Azolla Combined with Organic and Inorganic Fertilizerson Growth Index of Populus deltoides

 

Mahsa Rafati [4]

Maryam Mosleh [5]*

m.moslehi@areeo.ac.ir

Akram Ahmadi [6]

Admission Date: December 24, 2014

Data Received: September 7, 2014

Abstract

Background and Objective: Azolla plants with the capability of fixing nitrogen, potassium and phosphorus, which are used as green manure and the nutrients in the compost, can be considered as a source of nutrition for plants. This study was designed to investigate the combined effects of Azolla with organic and inorganic fertilizers on soil NPK levels on study the growth index of Populous Deltoids.

Method: The Azolla were collected from ponds of Joibar city located in Mazandaran province. Azolla compost was used in combination with inorganic and organic materials and the amount of NPK in these compounds and its effects on growth parameters (height, stem diameter and leaf fresh weight) were investigated. The compost of Azolla 100% and straw 100% had the highest and the lowest NPK that resulted in significant increases in growth indices of Populus deltoides in comparison with control one.

Findings: Growth Indices in the compost of Azolla 100% showed the significant increase in comparison to other fertilizer treatments (different percentages of Azolla, straw and urea). Also, the mixed manure of Azolla and organic compost (Azolla 50%+ straw 50%) (With 0.32% nitrogen, 0.02% phosphorus and 0.24% K) with inorganic fertilizer of urea was significantly increased growth parameters of plant than control.

Discussion and Conclusion: According to the results, compound fertilizer 50% Azolla +50% straw + urea and Azolla 100% compost were had the greatest impact on improving the soil and finaly, plants growth. Therefore, use of green manure and green manure combined with a combination of organic and inorganic fertilizers, according to the effects on soil chemical traits, resulted in fertility improvement and increase of crop and by reducing the use of chemical fertilizer in agriculture will prevent environmental pollution and its staggering costs and contribute to the sustainable development of agriculture.

Keywords: Azolla, Organic fertilizer, Inorganic fertilizer, Soil NPK, Sustainable management.

 

 

مقدمه


آزولا سرخسی آبزی است که در سال 1363 از هند وارد ایران شد (1) و معمولا در تالاب‎ها، شالیزارها، نهرهای آب و استخرها مشاهده می‎گردد (2). این گیاه به دلیل رشد سریع در فصل تابستان، سطح تالاب‎ها را پوشانده به نحوی که سبب کاهش میزان نفوذ نور و اکسیژن به عمق آب شده و حیات آبزیان را به خطر می‎اندازد (3 و 4). آزولا دارای ارزش غذایی قابل توجهی است (5). به‎طوری‎که از آن حتی در تغذیه دام و طیور نیز استفاده می‎گردد (6، 7 و 8).

هر ماده معدنی یا آلی که عناصر مورد نیاز گیاه را از نظر کمی و کیفی تامین کند و وضعیت گیاه را از لحاظ رشد، عملکرد و مقاومت به بیماری‎ها بهبود بخشد، کود نامیده می‎شود که به دو دسته آلی و غیرآلی تقسیم می‎شوند. کودهای شیمیایی یا غیرآلی شامل کودهای ازته، فسفاته، پتاسه، کامل ماکرو، گوگردی و ریز مغذی‎ها می‎شوند. کودهای آلی شامل کودهای حیوانی و صنعتی، کود سبز و کودهای بیولوژیکی می‎باشند.

تا اوایل سال 2000 مصرف اوره در جهان در حدود 10 میلیون تن بوده است و این مقدار امروزه افزایش یافته است (9). امروزه استفاده از کودهای شیمیایی علاوه بر هزینه‎ای که دارد، آلودگی‎های زیست محیطی را نیز موجب شده است. استفاده از کمپوست‎های آلی در تلفیق با کودهای شیمیایی به دلیل برطرف کردن بسیاری از نیازهای عناصر معدنی خاک از قبیل نیتروژن، فسفر و پتاسیم در مدیریت پایدار کشاورزی توصیه شده است (9).

در شالیزارها، عموما کود اوره مورد استفاده قرار می‎گیرد اما این کود دارای بازده پایینی بوده از طرفی بین 20 تا 40 درصد نیتروژن جذب گیاه می‎شود و بقیه از بین می‎رود. اوره یک کود شیمیایی است که دارای مضرات زیست محیطی است. استفاده از کودهای بیولوژیک و سبز می‎تواند در کاهش مصرف کودهای شیمیایی موثر باشد. امروزه از مهمترین اهداف در بخش کشاورزی کاهش مصرف کودهای شیمیایی می‎باشد تا با افزایش حاصلخیزی خاک، افزایش تولید، ترویج کشاورزی پایدار و کشاورزی ارگانیک را موجب شود (10).

کمپوست مخلوطی از مواد آلی پوسیده است که در یک محیط گرم، مرطوب و تحت شرایط هوازی، توسط میکروارگانیزم‎ها مواد و عناصر غذایی موجود در خود را در اختیار گیاه قرار می‎دهد. کمپوست به عنوان یک منبع ذخیره برای عناصر غذایی و آب در خاک محسوب می‎شود که سبب افزایش راندمان خاک، تهویه بهتر و تنظیم اسیدیته آن می‎گردد.

   استفاده از کمپوست آزولا در مخلوط با بقایاه کاه برنج به عنوان کود بیولوژیک و همچنین کمپوست آزولا در مخلوط با بقایای کاه برنج و اوره به عنوان یک کود تلفیقی می‎توانند در جهت بهبود نیتروژن، پتاسیم و فسفر خاک موثر باشند (11).

استفاده از کمپوست، ذخیره آب و عناصر غذایی کم مصرف و پرمصرف را افزایش می‎دهد و با بهبود ساختمان خاک، عناصر را به تدریج در اختیار گیاه قرار داده و موجب افزایش محصول می‎گردد. همچنین، استفاده از کمپوست، ظرفیت نگهداری عناصر غذایی را افزایش و وزن مخصوص ظاهری خاک را کاهش می‎دهد که بدین دلیل برای خاک‎های سنگین و رسی بسیار مناسب و مفید می‎باشد. مقدار کاه تولید شده توسط شالیزارها حدود 1 تا 5/1 تن در هکتار برآورد می‎شود که این میزان با رها شدن در شالیزارها سبب آلودگی آب‎های سطحی و زیرزمینی منطقه می‎شود که برای انسان و محیط زیست خطرناک است. در شمال کشور، حجم زیادی از کاه برنج در شالیزارها تولید می‎شود. همچنین، میزان زیادی آزولا در آبگیرها وجود دارد که این ضایعات می‎توانند به‎صورت کمپوست مورد استفاده قرار گیرند (12).

هر چند استفاده از کودهای معدنی ظاهرا سریع‎ترین و مطمئن‎ترین راه برای تامین حاصلخیزی خاک بشمار می‎رود ولی هزینه‎های زیاد مصرف کود، آلودگی و تخریب محیط زیست و خاک، نگران کننده است. بنابراین استفاده کامل از منابع گیاهی غذایی تجدیدپذیر موجود (آلی و بیولوژیکی) به همراه کاربرد بهینه‎ای از مواد معدنی، نقش مهمی در جهت حفظ باروری، ساختمان و فعالیت حیاتی خاک ایفا می‎کند.

به دلیل عدم مدیریت صحیح، گیاه آزولا به گونه‎ای مهاجم تبدیل شده است و نام شیطان سبز را به خود گرفته است. این گیاه دارای ارزش غذایی بالایی است و می‎تواند در تغذیه انسان، دام، طیور، آبزیان و حتی گیاهان مورد استفاده قرار گیرد. لذا با مدیریت صحیح می‎توان بهره‎وری مناسب از این گیاه نمود به‎طوری‎که منفعت اقتصادی، تجاری و تغذیه‎ای داشته باشد و همچنین مشکلات زیست محیطی را در کشور ما برطرف کند.

خلیقی و پاداشت دهکایی در سال 1379 تحقیقی بر روی آثار محیط‎های کشت حاصل از پوست درخت، ضایعات چای، پوست برنج و آزولا به عنوان جایگزین پیت در رشد و نمو گل جعفری پاکوتاه (Tagetes patula) انجام دادند. نتایج ایشان نشان داد که بیشترین میزان رشد گیاه در آزولا 100 درصد و محیط کشت 25 درصد پوست درخت و 75 درصد آزولا مشاهده گردید (2). محبوب خمامی و پاداشت در سال 1388 اثر کمپوست در بسترهای مختلف کشت بر رشد و ترکیب عناصر غذایی در گیاه فیکوس بنجامین ابلق رقم استارلایت، مورد بررسی قرار دادند. نتایج آنها نشان داد که کاربرد 100 گرم کمپوست آزولا در هر گلدان در مقایسه با کاربرد 250 و 400 گرم کمپوست آزولا در بسترهای مختلف اثر بیشتری بر برخی از خصوصیات رشد نظیر ارتفاع، قطر ساقه، وزن خشک برگ و رنگ برگ گیاه داشت (13).

بررسی حذف فسفر از محیط‎های آبی بوسیله گیاه سرخس آبی- آزولا توسط دیانتی تیلکی و علیمرادی در سال 1386 انجام گرفت (14). آنها اعلام داشتند که گیاه آزولا قادر است فسفر را بخوبی از محیط جذب نماید و قابل توصیه برای تصفیه نهایی فاضلاب است.

سانگ موآنگ و همکاران (1985) در مطالعات خود در افزایش عملکرد برنج به این نتیجه رسیدند که به علت بهبود بهتر عناصر غذایی خاک، بهترین عملکرد برنج در ترکیب کمپوست کاه برنج با کودهای شیمیایی حاصل شد (15). گوپتال و پاتولیا (1990) در بررسی عملکرد برنج با استفاده از کمپوست گزارش نمودند که کمپوست اثر مثبتی بر روی رشد گیاه داشته و با بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک سبب افزایش دسترسی گیاه به عناصر غذایی می‎گردد (16). بورگر در سال (1997) ضایعات سبز کمپوست شده حاصل از مواد گیاهی را در باغ‎ها به عنوان محیط کشت‎های بدون خاک و یا به منظور اصلاح و افزایش نگهداری آب در خاک پیشنهاد دادند (17).

وردونک و همکاران (1985) کمپوست ضایعات تنباکو (منبع ازت) و پوست درخت را برای کشت دو گیاه فیکوس برگ پهن و برگ انجیری مورد استفاده قرار دادند، کمپوست حاصل از 10 درصد ضایعات تنباکو و 90 درصد پوست درخت روی ارتفاع این گیاهان و تعداد برگ آنها اثر مطلوبی داشت. ایشان این ترکیب را به عنوان ترکیب مناسب در استفاده گیاهان زینتی عنوان کردند (18).

نیتروژن، فسفر و پتاسیم سه ماده غذایی عمده هستند که چه به صورت مجزا و چه در ترکیب با یکدیگر بر رشد و عملکرد و کیفیت گیاهان تاثیر می‎گذارند (19). آکامین و همکاران، در سال 2007، در مطالعات خود بیان کردند که نیتروژن 26 تا 41 درصد عامل عملکرد گیاه است. مطالعه اثرات مشترک پتاسیم و نیتروژن در کربن‎گیری نشان می‎دهد که فراهم نمودن مقدار مناسی پتاسیم، کارایی جذب نیتروژن را افزایش می‎دهد  (20).

رضوی پور و علی، در سال 2006، در بررسی اثرات کمپوست آزولا در کشت برنج بیان نمودند که آزولا را می‎توان در ترکیب با کودهای شیمیایی نیتروژن دار مورد استفاده قرار داد (21). شیندو و همکاران (2005) گزارش کردند که افزودن ضایعات برنج به خاک در کنترل پویایی نیتروژن خاک و کاهش شست و شوی نیتروژن موثر است چون ضایعات برنج فعالیت میکروبی آلی شدن را به خاطر نسبت C/N بالای آن افزایش می‎دهد (22). عادل (2008) در تحقیق خود دریافت استفاده تلفیقی از کود آلی با کود غیر آلی، مقدار جذب نیتروژن را در گیاه افزایش می‎دهد (23). تولید علوفه تر آزولا، در طی یک دوره یک ماهه، با محتوای ماده خشک حدود 12 درصد، حدود 45 تا 56 تن در هکتار می‎رسد (3 و 24). این طرح با این اهداف انجام گرفت: 1) تعیین بهترین ترکیب آزولا با مواد آلی و غیر آلی، 2) تعیین سطوح مختلف آزولا با مواد آلی و غیر آلی، 3) تعیین نمودن میزان NPK کمپوست‎ها و تاثیر آن بر میزان رویش صنوبر دلتوئیدس.

 

مواد و روش‎ها

گیاه مورد آزمایش

در این تحقیق گیاه آزولا (Azolla piñata) مورد بررسی قرار گرفت.

نمونه‎گیری

 به منظور بررسی اثرات تلفیق آزولا (شکل 1) با کودهای آلی و غیرآلی بر روی NPK خاک، آزمایشی در سال 1392 بر روی کمپوست آزولا جمع آوری شده از آب بندان‎های شهرستان جویبار واقع در شمال غربی و 21 کیلومتری شهر ساری (استان مازندران) در ترکیب با دیگر مواد آلی و غیرآلی انجام گرفت (شکل 2). این آزمایش به منظور بهبود عناصر غذایی خاک مزرعه‎ای واقع در بایع‎کلا نکا انجام گرفت. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار اجرا شد.

 

 

 

   

شکل1- گیاه  Azolla piñata

Figure 1- Azolla piñata plant

شکل 2- جمع آوری آزولا از آب بندان‎های جویبار

Figure 2- Collection of Azolla from Jouybar water reservoir

 


تهیه‎ کمپوست

 بدین منظور کمپوستی از آزولا، کاه برنج و آزولا در ترکیب با کاه تهیه شد. عملیات کمپوست سازی در طی 6 ماه انجام شد و سپس، جهت تجزیه شیمیایی به آزمایشگاه منتقل شدند و میزان NPK آنها اندازه‎گیری و ثبت شد. نسبت مواد مورد استفاده در کمپوست‎ها بدین شرح بود: 1) آزولا 100 درصد، 2) 75% آزولا + 25% کاه، 3) 50% آزولا + 50% کاه، 4) 25% آزولا + 75% کاه، 5) 100% کاه

 سپس، کمپوست‎ها با خاک زراعی مزرعه موردنظر ترکیب شده و با نسبت‎های مختلف مواد در هر تیمار به گلدان‎های 10×10×10 سانتی‎متر با 3 تکرار در هر تیمار انتقال یافت. نسبت‎های مختلف مواد در هر تیمار در جدول 1 آمده است.

 

 

جدول 1- نسبت ترکیبات در کمپوست کودهای آلی و غیرآلی به منظور بهبود خاک مزرعه

Tabel 1- The ratio of compounds in organic and inorganic compost fertilizer to improve of soil

ردیف

نسبت مواد

ردیف

نسبت مواد

1

آزولا 100٪

6

اوره+ کاه 100٪

2

اوره+ آزولا 50٪+ کاه 50٪

7

کاه 100٪

3

آزولا 50٪+ کاه 50٪

8

اوره

4

آزولا 75٪+ کاه 25٪

9

شاهد

5

آزولا 25٪+ کاه 75٪

 

 

 

 

 

 


کشت قلمه صنوبر

 در این آزمایش از قلمه صنوبر دلتوئیدس (Populus deltoides) استفاده گردید. در هر گلدان قلمه‎های 10 سانتی‎متری با قطر 10 میلی‎متر کاشته شد. سپس، بعد از یک دوره رشد، شاخص‎های رشد از قبیل رشد ارتفاعی، قطر یقه از محل رویش و وزن برگ مورد اندازه‎گیری قرار گرفت.


اندازهگیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک

 از خصوصیات فیزیکی خاک، بافت به روش هیدرومتری بایکاس (25) و وزن مخصوص ظاهری به روش سیلندر بر حسب گرم بر سانتی‎متر مکعب (26) اندازه‎گیری گردید. خصوصیات شیمیایی خاک از قبیل ماده‎آلی به روش اکسیداسیون تر Walky-Black (27)، pH به روش پتانسیومتری با استفاده از دستگاه pH متر (28) و هدایت الکتریکی از طریق عصاره اشباع مورد بررسی قرار گرفت.

اندازه‎گیری عناصر غذایی NPK کمپوست

 اندازه‎گیری نیتروژن در کمپوست‎ها با استفاده از روش کجلدال با دستگاه کجل تک پس از هضم در بالن ژوژه با اسید سولفوریک و مخلوط سولفات‎ها انجام گرفت. پتاسیم از طریق عصاره‎گیری با استات آمونیوم و قرائت با فلیم فلومتری انجام گرفت. فسفر نیز با روش اولسن مورد اندازه‎گیری قرار گرفت.

تجزیه و تحلیل آماری داده‎ها

 داده‎ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 20 تجزیه واریانس شد. نرمال بودن توزیع داده‎ها با استفاده از آزمون اسمیرنوف-کولموگراف و همگنی واریانس‎ها نیز با آزمون لون بررسی شد. همچنین، مقایسه میانگین‎ داده‎ها ازآزمون چند دامنه‎ای دانکن در سطح احتمال 5 درصد انجام گرفت.

نتایج

بررسی میزان عناصر ماکرو کمپوست‎ها (NPK)

نتایج تجزیه خاک مزرعه، در جدول شماره 2 آمده است (جدول 2). نتایج بررسی خصوصیات شیمیایی ترکیبات کمپوست‎ها نشان داد که از بین کمپوست‎های مورد بررسی، آزولا 100 درصد بالاترین درصد پتاسیم (95 درصد) داشت که در مقایسه با شاهد تفاوت چشمگیری داشت. در کمپوست کاه، کمترین میزان پتاسیم در مقایسه با بقیه مشاهده شد. با افزودن آزولا به کاه، افزایش در درصد پتاسیم مشاهده شد اما افزایش در میزان آزولا از روند کاملا افزایشی برخوردار نبود بطوریکه بیشترین میزان در ترکیب کمپوست آزولا 50 درصد با کاه 50 درصد مشاهده شد و کمپوست 75 درصد آزولا به همراه 25 درصد کاه، درصد پتاسیم کمتری را نشان داد. در بررسی درصد فسفر و نیتروژن نیز آزولا 100 درصد بالاترین میزان را داشت. همچنین در ترکیب کمپوست آزولا با کاه برنج، بیشترین درصد فسفر و نیتروژن در ترکیب 50 درصد آزولا به همراه 50 درصد کاه مشاهده شد (جدول 3).

 

 

جدول 2- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه (مقادیر مواد آلی، پتاسیم، فسفر، رس، سیلت و شن بر اساس درصد است)

Table 2- Physical and chemical properties of soil (quantity of organic matter, potassium, phosphor, clay, silt and sand are on the basis of precentage)

هدایت الکتریکی

 (ds/m)

اسیدیته

مواد آلی

پتاسیم

فسفر

نیتروژن

رس

سیلت

شن

بافت

وزن مخصوص ظاهری (g/cm3)

7/0

46/7

87/0

03/0

001/0

1/0

27

63

10

سیلتی-رسی لومی

6/1

 


جدول 3- خصوصیات شیمیایی ترکیبات کمپوست‎ها و خاک مزرعه

Table 3- Chemical properties of the mixed compost and soil

عناصر

آزولا100%

75% آزولا+25% کاه

50% آزولا+50% کاه

25% آزولا+75% کاه

100% کاه

پتاسیم

95/0

18/0

24/0

14/0

1/0

فسفر

1/0

01/0

02/0

008/0

001/0

نیتروژن

38/2

28/0

32/0

26/0

12/0

 

 

 

در بررسی شاخص‎های رشد در قلمه‎های صنوبر، داده‎های حاصله از توزیع نرمالی برخوردار بودند. نتایج تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه رشد صنوبر دلتوئیدس در ترکیبات کودی مختلف نشان داد که تمامی تیمارهای کودی روی شاخص‎های رشد در قلمه‎های صنوبر دلتوئیدس تفاوت معنی‎داری در سطح یک درصد داشتند (جدول 4). در بررسی مقایسات چند دامنه‎ای دانکن، بیشترین رشد ارتفاعی در تیمار آزولا 100 درصد مشاهده گردید. بعد از آن تیمار اوره+50% آزولا+50%کاه بیشترین میزان تاثیر را بر شاخص‎ رویش مورد بررسی داشت. از بین ترکیبات کودی مورد استفاده، کمترین میزان رویش ارتفاعی در کود اوره مشاهده شد. در تیمار شاهد ÷

در بررسی پارامتر قطر، تمامی ترکیبات کودی حاوی اوره در
یک دسته قرار گرفتند و بالاترین میزان رویش قطری را بعد از آزولا 100 درصد نشان دادند. کودهای تلفیقی آلی و غیر آلی، کود آلی (کاه 100%) و کود شیمیایی اوره در دسته‎های بعدی قرار گرفتند. کمترین میزان رویش قطری در شاهد مشاهده شد (جدول 5).

بررسی وزن تر برگ در تیمارهای مختلف کودی نشان داد که بیشترین وزن برگ در تیمار آزولا 100 درصد مشاهده شد و بعد از آن هرچه میزان آزولا کمتر بود میزان رویش کمتری اتفاق افتاد. به‎طورکلی در تیمارهایی که آزولا وجود داشت میزان رشد قطری بیشتر از کودهای تلفیقی آلی و غیر آلی و همچنین کود شیمیایی اوره بود. تمامی تیمارها میزان افزایش معنی‎داری در مقایسه با شاهد داشتند به‎طوریکه شاهد در دسته آخر قرار گرفت (جدول 5).

 

 

جدول 4- نتایج تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه در سطح 95 درصد

Table 4- Analysis of variances of the studied characteristics at the level of 95%.

عناصر

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین  مربعات

F

 

ارتفاع (سانتی‎متر)

بین گروه‎ها

12/760

8

01/95

**211/127

درون گروه‎ها

44/13

18

747/0

کل

56/773

26

 

 

قطر یقه(میلی‎متر)

بین گروه‎ها

72/4

8

59/0

 

**43/8

درون گروه‎ها

27/1

18

071/0

کل

04/6

26

 

 

وزن تر برگ (گرم)

بین گروه‎ها

82/200

8

10/25

 

**36/336

درون گروه‎ها

34/1

18

075/0

کل

16/202

26

 

 

جدول5- مقایسات چند دامنه‎ای دانکن صفات مورد مطالعه در صنوبر دلتوئیدس در تیمارهای مختلف کودی

Table 5- Duncan, s test for the studied properties in the different treatment of Populus deltoids

 

 

بحث و نتیجه‎گیری

 

از جمله راه‎کارهای مهم در کمک به پایداری محیط زیست و توسعه پایدار، کاهش مصرف کودهای شیمیایی از طریق بهینه سازی کاربرد آنها و تلفیق با کودهای آلی است. پارمر و شارما (1988) در مطالعات خود بیان نمودند که کودهای ارگانیک از جمله کود سبز و کمپوست در تلفیق با کودهای شیمیایی موجب افزایش حاصلخیزی خاک و تولید محصول می‎شوند زیرا اکثر نیازهایی غذایی گیاه را تامین می‎کنند و موجب افزایش کارایی جذب مواد غذایی توسط گیاه می‎شوند (29).

نتایج بررسی درصد عناصر NPK در کمپوست‎های مورد بررسی نشان داد که درصد عناصر پتاسیم، نیتروژن و فسفر در کمپوست آزولا خالص بیشترین میزان بود. آزولا 100 درصد دارای میزان قابل ملاحظه‎ای از عناصر فسفر، پتاسیم و نیتروژن بود که با نتایج آوودون (2008) مطابقت داشت (30). همچنین این کود سبز تاثیرات مثبتی بر روی شاخص‎های رشد (ارتفاع، قطر و وزن برگ تر) داشت. به‎طورکلی، به نظر می‎رسد آزولا منجر به افزایش حاصلخیزی و در نتیجه رویش اندام‎های هوایی گیاه می‎گردد. قابل ذکر است بخشی از آثار کمپوست آزولا بر خصوصیات شیمیایی بستر گیاه می‎تواند مربوط به وجود مواد هومیکی باشد (13). در واقع بخشی از اثرات کمپوست بر رشد گیاه صنوبر دلتوئیدس ناشی از پتانسیل کمپوست آزولا است که مشابه هورمون‎های تنظیم کننده رشد در گیاه عمل می‎کند که افزایش رویش گیاه را در پی دارد (31). شایان ذکر است که در ترکیب کودی که میزان بیشتری از کمپوست آزولا مورد استفاده قرار گرفته بود میزان عناصر ذکر شده بیشتر بود. از بین دو ترکیب کود تلفیقی، افزودن کمپوست آزولا به ترکیب کودی اوره و کاه (اوره+ آزولا 50%+ کاه 50%) توانست تاثیر مثبتی بر عناصر غذایی قابل دسترس در کمپوست توسط گیاه بگذارد و در نهایت فاکتورهای رویش گیاه را افزایش دهد. با افزایش مواد آلی در خاک، پتاسیم افزایش می‎یابد که این مقدار در کمپوست‎هایی که حاوی آزولا است، قابل توجه است. لذا انتظار می‎رود که کمپوست‎های حاوی آزولا عناصر پتاسیم بیشتری وارد خاک نماید. از طرفی افزایش میزان پتاسیم در بستر گیاه می‎تواند موجب افزایش جذب در گیاه شود که با نتایج Selvakumari و همکاران (2000) مطابقت داشت (32). لذا می‎توان، درصد بالای پتاسیم در کمپوست آزولا را عاملی موثر در جذب سایر عناصر توسط گیاه دانست که بدین ترتیب افزایش رویش گیاه را می‎تواند در پی داشته باشد. در بکارگیری کمپوست آزولا به همراه کود شیمیایی در بستر گیاه، افزایش در رویش گیاه مشاهده شد که در تحقیقاتی که در کاربرد کمپوست به همراه کودهای شیمیایی بر روی جذب عناصر در گیاه انجام گرفته است گزارش شده است که استفاده از کودهای تلفیقی میزان این مواد را در بستر گیاه افزایش داده است که با نتایج Adel (2008) و Sarvar  و همکاران (2009)، Rizvan  و همکاران (2007) مطابقت داشت (23، 33 و 34).

با توجه به نتایج، کود ترکیبی اوره+50% آزولا+50% کاه بعد از کمپوست آزولا بیشترین تاثیر را بر شاخص‎های رشد گیاه داشته است زیرا بیشترین میزان عناصر از طریق این ترکیب کودی به بستر گیاه وارد می‎شود که با نتایج Songmuang  و همکاران (1985) مطابقت داشت (15). لاولند و وب (2003) بیان کردند که کاهش کربن آلی خاک، موجب کاهش آزاد سازی عناصر غذایی در خاک می‎شود و ذخیره نیتروژن را کاهش می‎دهد (35). به نظر می‎رسد اضافه نمودن کود اوره از تثبیت شدید ازت بعلت بالا بودن کربن کاه جلوگیری نموده و منجر به دسترسی بهینه ازت توسط گیاه می‎شود. بکارگیری تلفیقی کودهای آلی و شیمیایی موجب ایجاد ثبات و پایداری بیشتر در تولید محصول در مقایسه با کودهای شیمیایی می‎شود (36).

تیمارهای مختلف کودهای آلی تاثیرات بسیار متفاوتی بر بهبود عناصر غذایی بستر گیاه دارند. در این بررسی کمپوست آزولا و همچنین کمپوست آزولا در ترکیب با اوره و کاه برنج، به میزان قابل توجهی در مقایسه با دیگر کودهای آلی، شاخص‎های رشد را افزایش دادند. به نظر می‎رسد کمپوست اثر مثبتی بر افزایش میزان عناصر غذایی خاک داشت. استفاده از کمپوست با تاثیری که بر بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و ظرفیت نگهداری آب در خاک دارد، دسترسی گیاه به عناصر غذایی را افزایش داده و با بهبود حاصلخیزی، عملکرد گیاه را افزایش می‎دهد (16). در مطالعات بسیاری گزارش شده است که استفاده از کمپوست موجب افزایش قابلیت دسترسی عناصر نیتروژن، پتاسیم و فسفر در بستر گیاه و در نتیجه افزایش جذب در آن شده است (34، 37، 33). ماده آلی یک عنصر کلیدی در سنجش کیفیت خاک است چرا که ارتباط بسیار نزدیکی با خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آن دارد. در واقع ماده آلی منبع مواد معدنی و انرژی برای موجودات خاک، کلات کننده عناصر غذایی، سازنده خاکدانه، افزایش دهنده نفوذ پذیری آب در خاک، بهبود دهنده خصوصیات فیزیکی خاک و در نهایت توسعه دهنده ریشه دوانی است. لذا، می‎توان گفت استفاده از آزولا و کاه که جزء بقایای گیاهی هستند ماده آلی خاک را افزایش داده و با بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و همچنین فعالیت میکروارگانیسم‎ها منجر به دسترسی بهینه عناصر غذایی می‎گردد که می‎تواند یکی از دلایل افزایش رویش گیاه و پتانسیل تولید باشد.

استفاده از کمپوست همراه با کود شیمیایی به عنوان یک فاکتور ضروری در ایجاد کشاورزی پایدار می‎باشد چرا که قادر است کمبود بسیاری از عناصر پرمصرف و موردنیاز گیاه مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم را در خاک برطرف نماید (9). با توجه به برداشت‎های بی رویه از زمین‏‏های کشاورزی (کاهش روز افزون عناصر غذایی)، غیر حاصلخیز بودن زمین‎های مورد استفاده در جنگلکاری و هزینه‎های بالای کوددهی درنهالستان‎ها، بازگشت عناصر غذایی و بهبود خصوصیات فیزیکی خاک بسیار کند می‎باشد. با توجه به نتایج بدست آمده، کود سبز حاصل از کمپوست آزولا و همچنین کود تلفیقی کمپوست آزولا به همراه اوره و کاه برنج به عنوان منبع عناصر غذایی، کاهش عملکرد ناشی از کمبود بعضی از عناصر اصلی در بستر گیاه را برطرف می‎نماید و با تغییرات قابل توجهی که در خصوصیات شیمیایی و دیگر خصوصیات خاک ایجاد می‏کند، می‎تواند منجر به عملکرد بهینه تولید در مناطق آسیب دیده و غیرحاصلخیز گردد.

نتیجه­گیری کلی

کمپوست می‌تواند ذخیره کننده خوب عناصر غذایی و آب برای گیاه باشد که با صرفه‌جویی در میزان آّب آبیاری به مقدار قابل توجهی می‌تواند راندمان استفاده از آب را افزایش دهد. افزایش کمپوست به خاک، شرایط تهویه خاک بهبود یافته و مقدار هوموس، مواد آلی، ویتامین‌ها، هورمون‌ها و آنزیم‎های گیاهی (کود‌های شیمیایی فاقد این مواد هستند) در خاک افزایش می‎یابد و بدین ترتیب باعث افزایش کیفیت و کمیت محصول می‎شود. به‎طور معمول، اغلب خاک‎های کشاورزی که جبران کمبود عناصر غذایی در آنها توسط کودهای شیمیایی انجام می‌گیرد، دچار کمبود مواد آلی شده‌اند که این امر منجر به ظهور کمبود بسیاری از عناصر کم‌مصرف و کاهش مطلوبیت برخی از خواص فیزیکی و شیمیایی خاک نیز شده است.

امروزه برای رسیدن به عملکردهای بهینه، بخصوص در کشاورزی پایدار، استفاده از کود سبز و مصرف تلفیقی کودهای آلی و شیمیایی می‎تواند بسیار موثر باشد زیرا استفاده مطلق از کودهای غیرآلی، خاک را در جهت تخریب و پسرفت حاصلخیزی سوق می‎دهد (38). لذا کاربرد کود سبز و کودهای تلفیقی آلی و غیرآلی از راهکارهای مناسب در راستای توسعه پایدار می‎باشد که آلودگی کمتر محیط زیست و اصلاح خواص فیزیکی، شیمیایی و زیست محیطی خاک از ویژگی‎های بارز آنها است. بنابراین، می‎توان گفت جهت بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و افزایش عملکرد محصول، کمپوست آزولا و همچنین، کمپوستی از آزولا و کاه برنج به همراه اوره، می‎تواند گزینه مناسب کودی قابل توصیه در کشاورزی، جنگلکاری و نهالستان‎ها باشد.

Reference

  1. Asfia, M. Use of Azola in rice farms and its role in reducing the consumption of nitrogen fertilizers and increasing the yield of rice, the Scientific and Industrial Research Organization, Department of agriculture and natural resources. 1985.
  2. Rehana, B., Main, M.H., Tahirruddin, M., Hasan. M.A., 2003. Effect of Azolla Urea application on yield and NPK Uptake by BRRI Dhan 29 in Boro Season. Pakistan Journal of Biological Sciences, Vol. 6, No.11, pp. 968-971.       
  3. Fazaeli, H, Mohammadian Tabrizi, H R., Ghorbani, A., Asadpour, Y, and Afzali, M. Effect of diets containing Azolla silage with sugar beet pulp on the fattening performance of Gilan native calves. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. 2008. Vol. 15, Number 4, Pages 115-123
  4. Caffrey, J.M., Barrett, P.R.F., Ferreira, M.T., Moreira, I.S., Murphy, M.P., Wade, P.M., 1999.  Biomass characterization of Azolla filiculoides grown in natural ecosystems and waste water. Hydrobiol, Vol. 415, pp. 323–327. 
  5. Buckingham, K.W., Morris, J.C., Goldman, C.R., 1978. Nutritive value of the nitrogen-fixing aquatic fern Azolla filiculoides. J. Agric. Food Chem, Vol. 26, pp. 1230-1234.   
  6. Sotoudeh, M., 1995. Comparing of Azolla silage with alfalfa in the diet of Guilan native calves. Research Project Report. Agricultural and Natural Resources Research Center of Guilan, Iran. 19p.   
  7. Kimiagar, M., 1994. Utilization of Azolla in the diet of meat type duck. Research Report. Agricultural and Natural Resources Research Center of Guilan, Iran. 18p.
  8. Mottaghi-Talab, M., 1991. Use of Azolla in the diet of lactating Holstine cow. M. Sc. Thesis in animal science. University of Tarbiat moddares, Tehran, Iran.  
  9. Alam, S. M., 2004. “Azolla” a green compost for rice. The DAWN Group of Newspapers. 
  10. Farah Dahr, F. Voldabadi, SA, Daneshian, J, Razavi Pour, T, Amiri, I. Investigating Irrigation interval and Azolla compost content on traits of rice cultivars (Oryza Sativa). Journal of Biological Sciences, Lahijan Unit. 2011, fifth year, No. four, Vol. 1, pages 99-111.
  11. Main, M.H., 1993. Prospect of Azolla and blue green algae as nitrogenous biofertilizer for rice production in Bangladesh. In: advances in crop Sciences. Proceeding of first Biennial Conference of the Crop Science Society of Bangladesh, pp. 34-35    
  12. Khalighi, Ah, Padasht Dehkani, MN. Effects of media obtained from Tree bark, Tea Wastes, Rice and Azolla Cultivars instead of Pit on the Growth of the Tagetes Patula Golden Boy. Iranian Journal of Agricultural Science. 2000. Volume 31, Number 3, Pages 557-565.
  13. Mahboob Khamami, A., Padasht Dehkani, MN. Effect of composted Azolla on different growth bed on growth and nutrient composition of Ficus Benjamin plant, the cultivar of Starlite. Journal of Planting and Seed. 2009, Vol. 2-25, No. 4, pp. 430-417
  14. Dianati Tilki, RA, Ali Moradi, J. Investigation of phosphorus removal from aquatic environments by aquatic ferns -Azolla. The 10th National Conference on Environmental Health in Hamadan. 2007.
  15. Songmuang, P., Luangsirorat, S., Seetanun, W., Kanareugsa, C., Imai. K., 1985. Long term application of rice straw compost and yeild of Thai rice, RD7. Japan. Jour. Crop Sci, Vol. 54, No. 3, pp. 248-252
  16. Gupta, V.K., Potalia, B.S., 1990. Zinc-cadmium interaction in wheat. J. India.
  17. Burger, D. W. 1997. Composted waste as a container medium amendment for the production of ornamental plants. HortScience, Vol. 32, No. 1, pp. 57-60.   
  18. Verdonck, M., De Boot, P., Penninck, R., 1985. The use of tree bark and tobacco waste in agriculture and horticulture. Composting of Agricultural and other wastes. pp. 203-215  
  19. Valadabadi, SA, Farah Dahr, F, Amiri, I, Razavi Pour, T. Effect of Azolla compost on the yield and absorption of nitrogen, phosphorus and potassium in rice. Quarterly Journal of ecophysiology of crops. 2011, Vol. 3, No. 4, Pages 378-387
  20. Akamine, H., Hossain, M. A., Jshimine, Y., yogi, K., Hokama, K., Iraha, Y. and Aniya, Y., 2007. Effects of application of N, P and alone or in combination on growth, yield and curcumin content of Turmeric. Plant ScienceVol. 10, No.1, pp. 151-154  
  21. Razavipour, T., Ali, A.J. 2006. Effect of fresh and composted azola on rice grain yield and quality. 2nd International Rice Congress. New Delhi, India, 9-13 October 2006.  
  22.   Shindo, H., Nishio, T., 2005. Immobilization and remineralization of nitrogen following addition of wheat straw in to soil: determination of gross nitrogen transformation rates by nitrogen – ammonium isotope dilution technique. Soil Biol. Biochem, Vol. 37, pp. 425-432   
  23. Adel, M. G., 2008. Nitrogen dynamics and fertilizer use efficiency in Rice using the Nitrogen- 15 Isotope Techniques. World Applied Sciences Journal, Vol. 3, No. 6, pp. 869- 874 
  24. DeBusk, T. A., Ryther, J. H., 1987. Biomass production and yields of aquatic plants. 579-598. In: Reddy, K.R., W.H Smith (eds), Aquatic Plants for Water treatment and Research recovery, Florida.  
  25.   Klute, A., 1986. Metods of soil analysis, Part I, Physical and mineralogical metods. 2nd Ed. Soil Science Society of America. 1188 p.  
  26. Blake, G.R. and Hartge, K.H. 1986. Bulk density. In: Klute, A. (Ed.), Methods of Soi Analysis. Part I. Physical and Mineralogical Methods. Soil Sci. Soc. Am. Pub, No. 9. Pp. 363-376.  
  27. Page, A. L., Miller, R. H. and Keeney, M. 1992. Metods of soil analysis, Part II, Chemical and microbiological metods. 2nd Ed. Soil Science American Journal. 1159 Pp.  
  28. Smith, J.L., Doran, J.W., 1996. Measurement and use of pH and electrical coductivity for soil quality analysis. In: Doran, J. W. and Jones, A. J. (Eds.), Metods for Assessing soil quality. SSSA Species Publication. 49. Madison, WI, pp. 169-185.  
  29. Parmar, D.K., Sharma, T.R., 1998.  Integrated nutrient supply system for DPPG8, vegetable pea (Pisum sativum var. aravense) in dry temperature zone of Himachal Pradesh. Indian J. Agric Sci, Vol, 68, pp. 247 – 253.  
  30. Awodun, M. A., 2008. Effect of Azolla (Azolla species) on physiological properties of the soil. World Journal of Agricultural Sciences, Vol. 4, No. 2, pp. 157-160.  
  31. Chen, Y., Inbar, Y., Hadar, Y., 1988. Composted agricultural wastes as potting Media for ornamental plants. Soil science, Vol. 145, No. 4, pp. 298-303.   
  32. Selvakumari, G., Baskar, M., Jayanthi, D., Mathan, K.K., 2000. Effect of integration of flyash with fertilizers and organic manures on nutrient availability, yield and nutrient uptake of rice in alfisol. J. Indian SOC. Soil Sci, Vol, 48, pp. 268-278.  
  33. Rizwan, A., Shahzad, S.M., Khalid, A., Arshad, M., Mahmood, M.H., 2007. Growth and yield response of wheat (Triticum aestivum L.) and maize (Zea mays L.) to nitrogen and L-Trytophan enriched compost. PaK. J. Bot., Vol. 39, No. 2, pp. 541-549.   
  34. Sarwar, G., Schmeisky, H., Hussain, N., Muhammad, S., Tahir, M.A., Saleem, U., 2009. Variation in nutrient concentration of wheat and paddy as affected by different levels of compstand chemical fertilizer in normal soil. Pak. Bot, Vol, 41, No. 5, pp.  2403-2410.  
  35. Loveland, P., Webb, J., 2003. Is there a critical level of organic matter in the agricultural soils of temperate regions: a review. Soil and Tillage Research, Vol. 70, pp. 1-18.   
  36. Ramshwar, C., Singh, M. 1998. Effect of FYM and feritizer on the growth and development of maize (Zea mays L.)  and wheat (Triticum aestivum L.)  in sequence. Indian J. Agric Sci, Vol. 32, pp. 65 – 70. 
  37. Ahmad, R., Arshad, M., Zahir, Z. A., Naveed, Khalid, M., Asghar, H. N. 2008. Integrating nitrogen – enriched compost with biologically active. Substances for improving growth and yeild of cereals. Pak. J. Bot, Vol. 40, No. 1, pp. 282-293. 
  38. Ebrahimi, S., Bahrami, H.A., Homaii, M., Malakooti, M.J., 2005. The roles of Organic matter in area increasing of cultivate soils fertility. Technical Publication of Research and Agricultural Education Organization. No. 401.

 

 



1- مربی، بخش علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2- استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندر عباس، ایران.*(مسوول مکاتبات)

3- استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.

1- Preceptor, Faculty of Department of Agriculture, Payamenoor University, Tehran. Iran.

2- Assistant Prof., Research Division of Natural Resources, Hormozgan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Bandarabbas, Iran. * (Corresponding Author)

3- Assistant Prof., Research Division of Natural Resources, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran

 

  1. Asfia, M. Use of Azola in rice farms and its role in reducing the consumption of nitrogen fertilizers and increasing the yield of rice, the Scientific and Industrial Research Organization, Department of agriculture and natural resources. 1985.
  2. Rehana, B., Main, M.H., Tahirruddin, M., Hasan. M.A., 2003. Effect of Azolla Urea application on yield and NPK Uptake by BRRI Dhan 29 in Boro Season. Pakistan Journal of Biological Sciences, Vol. 6, No.11, pp. 968-971.       
  3. Fazaeli, H, Mohammadian Tabrizi, H R., Ghorbani, A., Asadpour, Y, and Afzali, M. Effect of diets containing Azolla silage with sugar beet pulp on the fattening performance of Gilan native calves. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. 2008. Vol. 15, Number 4, Pages 115-123
  4. Caffrey, J.M., Barrett, P.R.F., Ferreira, M.T., Moreira, I.S., Murphy, M.P., Wade, P.M., 1999.  Biomass characterization of Azolla filiculoides grown in natural ecosystems and waste water. Hydrobiol, Vol. 415, pp. 323–327. 
  5. Buckingham, K.W., Morris, J.C., Goldman, C.R., 1978. Nutritive value of the nitrogen-fixing aquatic fern Azolla filiculoides. J. Agric. Food Chem, Vol. 26, pp. 1230-1234.   
  6. Sotoudeh, M., 1995. Comparing of Azolla silage with alfalfa in the diet of Guilan native calves. Research Project Report. Agricultural and Natural Resources Research Center of Guilan, Iran. 19p.   
  7. Kimiagar, M., 1994. Utilization of Azolla in the diet of meat type duck. Research Report. Agricultural and Natural Resources Research Center of Guilan, Iran. 18p.
  8. Mottaghi-Talab, M., 1991. Use of Azolla in the diet of lactating Holstine cow. M. Sc. Thesis in animal science. University of Tarbiat moddares, Tehran, Iran.  
  9. Alam, S. M., 2004. “Azolla” a green compost for rice. The DAWN Group of Newspapers. 
  10. Farah Dahr, F. Voldabadi, SA, Daneshian, J, Razavi Pour, T, Amiri, I. Investigating Irrigation interval and Azolla compost content on traits of rice cultivars (Oryza Sativa). Journal of Biological Sciences, Lahijan Unit. 2011, fifth year, No. four, Vol. 1, pages 99-111.
  11. Main, M.H., 1993. Prospect of Azolla and blue green algae as nitrogenous biofertilizer for rice production in Bangladesh. In: advances in crop Sciences. Proceeding of first Biennial Conference of the Crop Science Society of Bangladesh, pp. 34-35    
  12. Khalighi, Ah, Padasht Dehkani, MN. Effects of media obtained from Tree bark, Tea Wastes, Rice and Azolla Cultivars instead of Pit on the Growth of the Tagetes Patula Golden Boy. Iranian Journal of Agricultural Science. 2000. Volume 31, Number 3, Pages 557-565.
  13. Mahboob Khamami, A., Padasht Dehkani, MN. Effect of composted Azolla on different growth bed on growth and nutrient composition of Ficus Benjamin plant, the cultivar of Starlite. Journal of Planting and Seed. 2009, Vol. 2-25, No. 4, pp. 430-417
  14. Dianati Tilki, RA, Ali Moradi, J. Investigation of phosphorus removal from aquatic environments by aquatic ferns -Azolla. The 10th National Conference on Environmental Health in Hamadan. 2007.
  15. Songmuang, P., Luangsirorat, S., Seetanun, W., Kanareugsa, C., Imai. K., 1985. Long term application of rice straw compost and yeild of Thai rice, RD7. Japan. Jour. Crop Sci, Vol. 54, No. 3, pp. 248-252
  16. Gupta, V.K., Potalia, B.S., 1990. Zinc-cadmium interaction in wheat. J. India.
  17. Burger, D. W. 1997. Composted waste as a container medium amendment for the production of ornamental plants. HortScience, Vol. 32, No. 1, pp. 57-60.   
  18. Verdonck, M., De Boot, P., Penninck, R., 1985. The use of tree bark and tobacco waste in agriculture and horticulture. Composting of Agricultural and other wastes. pp. 203-215  
  19. Valadabadi, SA, Farah Dahr, F, Amiri, I, Razavi Pour, T. Effect of Azolla compost on the yield and absorption of nitrogen, phosphorus and potassium in rice. Quarterly Journal of ecophysiology of crops. 2011, Vol. 3, No. 4, Pages 378-387
  20. Akamine, H., Hossain, M. A., Jshimine, Y., yogi, K., Hokama, K., Iraha, Y. and Aniya, Y., 2007. Effects of application of N, P and alone or in combination on growth, yield and curcumin content of Turmeric. Plant ScienceVol. 10, No.1, pp. 151-154  
  21. Razavipour, T., Ali, A.J. 2006. Effect of fresh and composted azola on rice grain yield and quality. 2nd International Rice Congress. New Delhi, India, 9-13 October 2006.  
  22.   Shindo, H., Nishio, T., 2005. Immobilization and remineralization of nitrogen following addition of wheat straw in to soil: determination of gross nitrogen transformation rates by nitrogen – ammonium isotope dilution technique. Soil Biol. Biochem, Vol. 37, pp. 425-432   
  23. Adel, M. G., 2008. Nitrogen dynamics and fertilizer use efficiency in Rice using the Nitrogen- 15 Isotope Techniques. World Applied Sciences Journal, Vol. 3, No. 6, pp. 869- 874 
  24. DeBusk, T. A., Ryther, J. H., 1987. Biomass production and yields of aquatic plants. 579-598. In: Reddy, K.R., W.H Smith (eds), Aquatic Plants for Water treatment and Research recovery, Florida.  
  25.   Klute, A., 1986. Metods of soil analysis, Part I, Physical and mineralogical metods. 2nd Ed. Soil Science Society of America. 1188 p.  
  26. Blake, G.R. and Hartge, K.H. 1986. Bulk density. In: Klute, A. (Ed.), Methods of Soi Analysis. Part I. Physical and Mineralogical Methods. Soil Sci. Soc. Am. Pub, No. 9. Pp. 363-376.  
  27. Page, A. L., Miller, R. H. and Keeney, M. 1992. Metods of soil analysis, Part II, Chemical and microbiological metods. 2nd Ed. Soil Science American Journal. 1159 Pp.  
  28. Smith, J.L., Doran, J.W., 1996. Measurement and use of pH and electrical coductivity for soil quality analysis. In: Doran, J. W. and Jones, A. J. (Eds.), Metods for Assessing soil quality. SSSA Species Publication. 49. Madison, WI, pp. 169-185.  
  29. Parmar, D.K., Sharma, T.R., 1998.  Integrated nutrient supply system for DPPG8, vegetable pea (Pisum sativum var. aravense) in dry temperature zone of Himachal Pradesh. Indian J. Agric Sci, Vol, 68, pp. 247 – 253.  
  30. Awodun, M. A., 2008. Effect of Azolla (Azolla species) on physiological properties of the soil. World Journal of Agricultural Sciences, Vol. 4, No. 2, pp. 157-160.  
  31. Chen, Y., Inbar, Y., Hadar, Y., 1988. Composted agricultural wastes as potting Media for ornamental plants. Soil science, Vol. 145, No. 4, pp. 298-303.   
  32. Selvakumari, G., Baskar, M., Jayanthi, D., Mathan, K.K., 2000. Effect of integration of flyash with fertilizers and organic manures on nutrient availability, yield and nutrient uptake of rice in alfisol. J. Indian SOC. Soil Sci, Vol, 48, pp. 268-278.  
  33. Rizwan, A., Shahzad, S.M., Khalid, A., Arshad, M., Mahmood, M.H., 2007. Growth and yield response of wheat (Triticum aestivum L.) and maize (Zea mays L.) to nitrogen and L-Trytophan enriched compost. PaK. J. Bot., Vol. 39, No. 2, pp. 541-549.   
  34. Sarwar, G., Schmeisky, H., Hussain, N., Muhammad, S., Tahir, M.A., Saleem, U., 2009. Variation in nutrient concentration of wheat and paddy as affected by different levels of compstand chemical fertilizer in normal soil. Pak. Bot, Vol, 41, No. 5, pp.  2403-2410.  
  35. Loveland, P., Webb, J., 2003. Is there a critical level of organic matter in the agricultural soils of temperate regions: a review. Soil and Tillage Research, Vol. 70, pp. 1-18.   
  36. Ramshwar, C., Singh, M. 1998. Effect of FYM and feritizer on the growth and development of maize (Zea mays L.)  and wheat (Triticum aestivum L.)  in sequence. Indian J. Agric Sci, Vol. 32, pp. 65 – 70. 
  37. Ahmad, R., Arshad, M., Zahir, Z. A., Naveed, Khalid, M., Asghar, H. N. 2008. Integrating nitrogen – enriched compost with biologically active. Substances for improving growth and yeild of cereals. Pak. J. Bot, Vol. 40, No. 1, pp. 282-293. 
  38. Ebrahimi, S., Bahrami, H.A., Homaii, M., Malakooti, M.J., 2005. The roles of Organic matter in area increasing of cultivate soils fertility. Technical Publication of Research and Agricultural Education Organization. No. 401.