ارزیابی توزیع فضایی پارک‌های محله ای و ارایه الگوی بهینه مکان یابی با استفاده ازروش VIKOR (مطالعه موردی: شهر اردبیل)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

10.22034/jest.2019.24435.3345

چکیده

زمینه و هدف: پارک‌های شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین کاربری‌های شهری نقش بسزایی در زمینه کاهش آلودگی هوا و ارتقاء کیفیت زندگی افراد ساکن در محدوده های شهری دارند. برنامه‌ریزی و مکان یابی آن­ها، می تواند تا حد زیادی محیط انسان ساخت را به عنوان یک جامعه انسانی مطلوب معنی دار کرده و با کاهش آثار مخرب گسترش صنعت و بالا بردن سطح زیبای بصری موجب افزایش کیفیت زیستی و هویت بخشی به ساکنان آن گردد.: از این رو هدف پژوهش حاضر ارزیابی و مکان یابی پارک‌های محله ای با استفاده از قواعد تصمیم گیری چند معیاری (MCDM) در سطح شهر اردبیل می‌باشد.
روش بررسی: روش پژوهش با توجه به هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. معیارهای مورد بررسی مشتمل بر 12 مؤلفه است که جهت توزیع مکانی فضایی پارک‌های محله ای گروه‌بندی‌ شده اند. در تحقیق حاضر برای وزن دهی معیار های مورد استفاده از تکنیک های CRITIC و مقایسه زوجی استفاده به عمل آمده و در ادامه برای ارایه الگوی مناسب جهت توزیع مکانی فضای سبز شهر اردبیل از روش تصمیم‌گیری چند معیاره VIKOR در محیط IDRISI استفاده شده است. نتایج و خروجی حاصله در قالب یک نقشه درجه بندی شده از مطلوبیت مکانی ارایه شده است.
یافته ها: بررسی نتایج نشان می‌دهد که پیکسل‌های اولویت دار معرفی شده در خروجی حاصل از مدل، دارای شرایط بهینه از منظر معیارهای تعریف شده است.
بحث و نتیجه گیری: بنابراین این مدل می‌توانـد به عنـوان یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری در توزیع مکانی- فضـایی پارک‌هـای محله ای موجود مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یکم، شماره پنج ، مردادماه 98

                                        

 

ارزیابی توزیع فضایی پارک‌های محله ای و ارایه الگوی بهینه مکان یابی با استفاده ازروش VIKOR (مطالعه موردی: شهر اردبیل)

 

 

عطا غفاری گیلانده [1]

رضا هاشمی معصوم آباد[2] *

R.H.Masoomabad@uma.ac.ir

منصور مصطفی پور[3]

ساسان نیکفال مغانلو[4]

 

 

تاریخ دریافت:11/11/95

تاریخ پذیرش:10/3/96

 

چکیده

زمینه و هدف: پارک‌های شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین کاربری‌های شهری نقش بسزایی در زمینه کاهش آلودگی هوا و ارتقاء کیفیت زندگی افراد ساکن در محدوده های شهری دارند. برنامه‌ریزی و مکان یابی آن­ها، می تواند تا حد زیادی محیط انسان ساخت را به عنوان یک جامعه انسانی مطلوب معنی دار کرده و با کاهش آثار مخرب گسترش صنعت و بالا بردن سطح زیبای بصری موجب افزایش کیفیت زیستی و هویت بخشی به ساکنان آن گردد.: از این رو هدف پژوهش حاضر ارزیابی و مکان یابی پارک‌های محله ای با استفاده از قواعد تصمیم گیری چند معیاری (MCDM) در سطح شهر اردبیل می‌باشد.

روش بررسی: روش پژوهش با توجه به هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. معیارهای مورد بررسی مشتمل بر 12 مؤلفه است که جهت توزیع مکانی فضایی پارک‌های محله ای گروه‌بندی‌ شده اند. در تحقیق حاضر برای وزن دهی معیار های مورد استفاده از تکنیک های CRITIC و مقایسه زوجی استفاده به عمل آمده و در ادامه برای ارایه الگوی مناسب جهت توزیع مکانی فضای سبز شهر اردبیل از روش تصمیم‌گیری چند معیاره VIKOR در محیط IDRISI استفاده شده است. نتایج و خروجی حاصله در قالب یک نقشه درجه بندی شده از مطلوبیت مکانی ارایه شده است.

یافته ها: بررسی نتایج نشان می‌دهد که پیکسل‌های اولویت دار معرفی شده در خروجی حاصل از مدل، دارای شرایط بهینه از منظر معیارهای تعریف شده است.

بحث و نتیجه گیری: بنابراین این مدل می‌توانـد به عنـوان یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری در توزیع مکانی- فضـایی پارک‌هـای محله ای موجود مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

واژه های کلیدی : پارک‌های محله ای، مکان یابی، تصمیم گیری چند معیاره، شهر اردبیل.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 21, No.5,July, 2019

 

 

 

 

 


Evaluating the Spatial distribution of Neighborhood Parks and Presenting the Optimal site Selection Model Using VIKOR Method(Case study: Ardabil city)

 

Ata Ghaffari Gilandeh[5]

Reza Hashemi Masoomabad [6] *

R.H.Masoomabad@uma.ac.ir

Mansour Mostafapour [7]

Sasan Nikfal Moghanloo[8]

 

Admission Date: May 31, 2017

Date Received: January 30, 2017

 

Abstract

Background and Objective: Urban parks have a significant role in reducing air pollution and improving the quality of life of the people living in urban areas. Planning and site selection of urban parks can significantly change a man-made environment to an ideal human society and enhance the quality of life and identity of the inhabitants by promoting the visual beauty and reducing the adverse effects of industrial development. The aim of this study was to evaluate and locate neighborhood parks using the principles of multi-criteria decision making (MCDM) in Ardabil city.

Method: The used method was functional in terms of its objective and descriptive analysis in terms of its nature. The studied criteria consisted 12 components grouped for the spatial distribution of neighborhood parks. In this study, CRITIC techniques and pair-wise comparison were used to weight the criteria. Subsequently, the Vikor multi-criteria decision-making method was used in IDRISI to develope an appropriate model for the spatial distribution of green spaces in Ardabil. The obtained results were presented in the form of a graded map of desirability of place.

Findings: The results show that priority pixels introduced in the model output have optimum conditions in terms of the defined criteria.

Discussion and Conclusion: This model can be used as a decision support system in the spatial distribution of the existing neighborhood parks.

 

Keywords: Neighborhood parks, Locating, Multi-criteria decision making, Ardabil.

 

 

 

 

مقدمه


با افزایش جمعیت و توسعه و گسترش شهرنشینی انسان‌‌‌ها به تدریج از طبیعت دور شده­اند و تراکم بیش از حد جمعیت و دخالت در محیط طبیعی و ایجاد محیط­های انسان ساخت، نیازهای زیست محیطی، جسمی و روحی انسان را بیش­تر بروز داده است (1). از طرف دیگر تمرکز بیش از حد فعالیت­های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی در شهر های بزرگ باعث هجوم جمعیت به این شهرها شده است و به دنبال آن نیاز به فضاهای تنفسی شهری را هرچه ملموس­تر کرده است (2). کارشناسان فضای سبز، طرح جامع را به منظور ایجاد فضای سبز شهری، از ملزومات هر شهر عنوان می‌کنند و ابراز می‌دارند که همه شهرها به ویژه شهرهای نوساز و یا در حال گسترش باید به این مسأله توجه جدی داشته باشند؛ زیرا همین روند ساخت‌وساز بی رویه و بدون توجه به ضرورت فضای سبز که بساز بفروش ها و سودجویان در پیش گرفته­اند، شهرها را به تدریج به شکل خوابگاه عمومی در خواهند آورد (3). این در حالی است که امروزه در شهرهای مدرن جهان قبل از ایجاد هر شهر یک طرح جامع با در نظر گرفتن سطح خیابان‌ها، پیاده روها، فضای سبز، منازل مسکونی و مرکز شهرها، تدوین می­شود تا شهری پویا و زنده داشته باشند (3). منظور از فضای سبز شهری، در واقع نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش گیاهی انسان ساخت می‌باشند که دارای هم بازدهی اجتماعی و هم بازدهی محیطی است (4). طبق طبقه بندی پارک‌های شهری بر اساس مقیاس‌های مشخص و نوع خدمات رسانی به همسایگان خود و یا محلات و یا مناطق اطراف خود و یا کل شهر به چهار گروه به شرح زیر تقسیم بندی می‌شوند. پارک شهری در واحد همسایگی، پارک شهری در مقیاس محله، پارک شهری در مقیاس ناحیه، پارک شهری در مقیاس منطقه (5). پارک شهری در مقیاس محله به پارکی گفته می‌شود که در یک واحد محله قرار دارد و مساحت آن حدود دو برابر پارک در مقیاس همسایگی یعنی در حدود یک هکتار است. برای عبور یک کودک 9 ساله، از دورترین نقطه در محله تا پارک نیز مسافت حدود دو برابر پارک در مقیاس همسایگی است. در مسیر طی شده، کودک می‌تواند از خیابان تندرو عبور نماید ولی نباید از مسیرهای خیلی تندرو عبور کند. در کشور ما برنامه­ریزی و مکان­یابی صحیح فضای سبز شهری به عنوان یکی از عناصر و کاربری‌های مهم زیست محیطی، می­تواند تا حد زیادی این محیط انسان ساخت را به عنوان یک جامعه انسانی مطلوب معنی دار کرده و با کاهش آثار مخرب گسترش صنعت و کاربرد نادرست فناوری و بالا بردن سطح زیبای بصری موجب افزایش کیفیت زیستی و هویت بخشی به ساکنان آن گردد (6)؛ اما مکان­یابی نادرست فضاهای سبز شهری در نهایت منجر به ایجاد ناهنجاری­هایی ازجمله استفاده کم کاربران از فضاهای سبز ایجاد­ شده، ایجاد محدودیت در ارایه طرح معماری مناسب، ایجاد محدودیت در انتخاب و توزیع گیاهی مناسب، آشفتگی در سیمای شهری، مشکلات مربوط به آبیاری و اصلاح خاک، عدم تعاملات اجتماعی مناسب، مشکلات مدیریت و نگهداری، کاهش امنیت روانی و اجتماعی و...خواهد شد (7)؛ بنابراین مکان یابی صحیح و درست پارک‌ها و فضاهای سبز به عنوان یک نیاز زیستی جوامع برای ارتقای کیفی سطح زندگی انسان و به عنوان عامل اصلی در ایجاد تعادل مطلوب در محیط زیست شهری می‌بایست در برنامه­های توسعه شهری از اولویت ویژه­ای برخوردار باشد (8). یکی از مشکلات فضای سبز محله ای در شهر اردبیل توزیع غیر عادلانه و نامناسب پارک‌ها در این شهر است. بدین معنی که در شهر اردبیل توزیع فضای سبز محله ای به صورت نامساوی و نامتوازن بوده است. در حال حاضر سرانه فضای سبز شهری موجود در اردبیل 1/5 مترمربع به ازای هر نفر می‌باشد (9).

در این پژوهش سعی شده است تا کاربری فضای سبز محله ای شهر اردبیل را به کمک تحلیل­های موجود در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بررسی و تحلیل نموده و در نهایت با مکان­یابی فضای سبز جدید گامی هرچند کوچک در جهت حل مشکلات فضای سبز این شهر برداشته شود. هدف کلی پژوهش تحلیلی بر توزیع مکانی پارک‌های محله ای در سطح شهر اردبیل و ارایه الگوی بهینه با استفاده از تکنیک VIKOR در سطح محدوده­ی مورد مطالعه می‌باشد. بر همین اساس شاکله تحقیق حاضر در راستای پاسخگویی به سؤالات ذیل صورت عملیاتی پیدا کرده است:

×      توزیع مکانی-فضایی پارک‌های محله ای در سطح شهر اردبیل در چه وضعیتی قرار دارد؟

×      چگونه می‌توان با استفاده تلفیقی از قابلیت‌های GIS  و تکنیکVIKOR به الگوی مناسب در تحلیل مطلوبیت مکانی در استقرار پارک‌های محله ای در سطح شهر اردبیل دست یافت؟

پیشینه مطالعاتی پژوهش

اهمیت پژوهش و تحقیق از ادبیات فضای سبز شهری، باعث شده است که شاهد انجام تحقیقات متنوعی در زمینه مورد بررسی باشیم.

از جمله تحقیقات و پژوهش‌های صورت گرفته که در غنای پایه های تئوریکی تحقیق حاضر نقش برجسته ای داشته اند، می‌توان به موارد مندرج در جدول (1) اشاره کرد.

 

 

 

 

جدول 1- مطالعات انجام شده در زمینه‌ی مکان یابی کاربری فضای سبز

Table1. Studies on the location of green space use

پژوهش­گر و سال

موضوع

روش و نتایج

امیلی تالن

1998

مکان­یابی پارک­ها با استفاده از GIS

برای بررسی و تحلیل و مکان گزینی کاربری فضای سبز از عملیات همپوشانی در سیستم اطلاعات جغرافیایی جهت انتخاب مطلوب‌ترین مکان استفاده شده است. در نتیجه مکانی که از لحاظ هم‌جواری‌ها، سازگار تشخیص داده شده بود. به عنوان بهترین مکان برای احداث پارک پیشنهاد داده است (10).

کریم زاده و همکاران

1385

کاربرد سامانه اطلاعات مکانی در برنامه‌ریزی کاربری فضای سبز بوستان‌های شهری (مطالعه موردی: شهر قدس)

وضعیت توزیع و پراکنش بوستان‌ها و سرانه‌ی مربوطه در محلات مختلف شهر را مورد بررسی قرار داده است. سپس مکان‌های مناسب برای احداث فضاهای جدید و جبران کمبودهای موجود تعیین کردند (11).

حسینیان و همکاران

1386

مکان‌یابی بهینه کاربری اراضی شهری با استفاده از GIS (فضای سبز شهر یاسوج)

مکان‌یابی بهینه برای فضای سبز شهر یاسوج با استفاده از قابلیت‌ها و روش­های آنالیزهای موجود در سیستم GIS به وسیله نقشه‌های با مقیاس 1:2000 انجام گرفته و مکان‌های مناسب برای فضای سبز را از آن استخراج کردند (12).

وارثی و همکاران

1387

مکان یابی فضای سبز شهری با استفاده از سیستم اطلاعت جغرافیایی نمونه‌ی موردی: شهر خرم آباد

نتایج حاصل از تلفیق لایه های اطلاعاتی، زمین‌های منطقه را برای انتخاب مکان‌های مناسب برای فضای سبز اولویت­بندی کرده است، این زمین‌ها را با نقشه‌ی کاربری اراضی مقایسه کرده و زمین‌های با درجه‌ی خیلی خوب و خوب در حواشی رودخانه و در زمین‌های خالی داخل شهر مشخص کرده است؛ که بیش­تر  مالکیت دولتی دارند و یا از تراکم زیادی برخوردار نیستند، واقع شده اند (13).

صابری و همکاران

1390

مکان‌یابی پارک و فضای سبز با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی به روش ارزیابی چند معیاری (AHP)

با استفاده از نتایج حاصله از تلفیق لایه‌های اطلاعاتی، زمین‌های منطقه را برای انتخاب مکان‌های مناسب برای فضای سبز به پنج کلاس طبقه‌بندی نمودند؛ که در این طبقه‌بندی مناطق دارای کاربردهای نظیر زمین‌های خالی، باغات و نخلستان‌ها دارای اولویت بالاتری می‌باشند (14).

محمدی و همکاران

1390

تحلیل مکانی- فضایی پارک‌های شهری شهر نورآباد با استفاده از GIS

با ارایه الگویی مناسب و با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و مدل همپوشانی شاخص‌ها (IO) به دنبال توزیع بهینه فضای سبز در شهر نورآباد بودند. در نهایت، زمین‌های این شهر از لحاظ قابلیت ایجاد پارک شهری جدید به هفت دسته تقسیم بندی کردند. از تطابق این نقشه‌ها با واقعیت زمینی، زمین‌های دسته شش و هفت برای ایجاد فضای سبز جدید مناسب تشخیص داده شدند (15).

کرمی و همکاران

1391

ارزیابی و مکان‌یابی فضاهای سبز شهری تهران با استفاده از روش‌های GIS و AHP

نتایج حاصل از تلفیق لایه­های وزن دهی شده و بر اساس میزان اهمیت هر یک از لایه­ها در مکان­یابی فضای سبز، زمین­های منطقه مورد مطالعه را برای انتخاب مکان مناسب برای ایجاد فضای سبز اولویت بندی کرده و لذا فضاهایی با سه پهنه مناسب، متوسط، نامناسب پیشنهاد کردند. در نهایت مطلوب­ترین زمین­ها برای احداث فضای سبز جدید به منظور ایجاد الگویی مناسب برای مکان‌‌‌یابی این کاربری پیشنهاد دادند (16).

 

بر مبنای نتایج بررسی پژوهش‌های مذکور و مطالعات دیگری که به نوعی در ارتباط با مکان یابی پارک‌های محله ای به انجام رسیده اند، می‌توان گفت که هم­پوشی زیادی در چارچوب روش شناسی اغلب آن‌ها دیده می‌شود و به نوعی می‌توان آن‌ها را بسط کاربرد الگوی پژوهشی مشابه در نمونه های موردی متفاوت قلمداد کرد. تکرار روندهای مذکور می‌تواند اصل نوآوری در کار پژوهشی را زیر سؤال ببرد، مگر آن­که روش‌ها و ایده های جدیدی در مکان یابی پارک‌های محله ای مطرح شده و در یک زمینه پژوهشی مورد آزمون قرار گیرد. در مقاله حاضر با درک خلأ مطرح شده در خصوص ارایه چارچوب، به‌کارگیری روش‌های تحلیل چند معیاری در امر مکان یابی پارک‌های محله ای، تلاش شده است، چارچوب مقاله به گونه ای طراحی شود که گامی در مسیر پر کردن خلأ مذکور تلقی شود

مبانی نظری پژوهش

تراکم بالای جمعیت در شهرها و پیامد آن احتیاجات جامعه به فضا برای مسکن و حمل و نقل و...، نگهداری منابع طبیعی و فضای سبز را دشوار ساخته است (17). ولی نباید از نظر دور داشت که فضای سبز شهری ارزش اکولوژیک طبیعی دارد، سرگرمی و منافع جسمی و روحی بسیاری را مهیا می­کند (18) و خدمات اجتماعی و روانی بسیار زیادی ارایه می­دهد و به عنوان عاملی که می‌تواند نقش بسیار مهمی در توانمند ساختن شهرهای جدید و همچنین ساکنان آن‌ها داشته باشد، ایفا کند (19). مهم‌ترین اثرات فضای سبز در شهر­ها کارکردهای زیست محیطی آن‌هاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسان، معنادار نموده است (20). در مقابل با اثرات سوء گسترش شهرها و کاربری نادرست زمین و تکنولوژی پیشرفته، سطوح فضای سبز با ایجاد فضای روح نواز و دل انگیز و چشم انداز زیبا سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می‌شود اهمیت فضای سبز در محیط شهری تا آن حد است که به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی جوامع شهری مطرح می‌باشد (21). فضای سبز شهری[9] به مجموعه فضاهای باز و سبزی گفته می‌شود که در داخل محیط‌های شهری با اهداف مشخص، برنامه‌ریزی و عملکردهای معینی بر عهده آن­ها نهاده شده است (22). همچنین در همین رابطه تایستا و همکاران، فضای سبز شهری را شامل نواحی گیاهی محصور شامل پارک­ها، جایگاه­های درخت‌کاری شده و درختان تنها در گوشه ای از شهر و خیابان و همچنین فضاهای سبزی که به عنوان دارایی شخصی افراد محسوب می­شود، تعریف نموده‌اند (23).

محله بخشی از تقسیم بندی کالبدی-فرهنگی شهر است با حوزه یا فضای جغرافیایی مشخص (24) و از کهن‌ترین میراث‌های شهرنشینی به شمار می‌رود و یکی از واحدهای پایه برنامه‌ریزی در ساخت فضایی شهر است. به پارکی که در محله ای قرار دارد و مساحت آن حدود 2 برابر مساحت پارک در مقیاس واحد همسایگی (1 هکتار) است، گفته می‌شود. همچنین ارتباط پیاده برای کودک 9 ساله از دورترین نقطه محله تا پارک باید به حدود 2 برابر معیار پارک در مقیاس واحد همسایگی برسد و در طی مسیر بتواند از خیابان‌های کندرو و شبکه دسترسی محلی عبور نماید. شعاع عملکردی پارک محله­ای 1000 متر و سرانه پارک محله ای 2/1 متر مربع می‌باشد (25).

 محدوده مورد پژوهش:

شهر اردبیل مرکز استان و شهرستان اردبیل در دشتی به همین نام واقع شده و از لحاظ موقعیت مطلق در مختصات جغرافیایی 48 درجه و 15 دقیقه تا 48 درجه و 19 دقیقه طول شرقی و 38 درجه و 11 دقیقه تا 38 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی واقع شده است. بر اساس مصوبات طرح جامع (1386) شهر اردبیل به 4 منطقه‌ی شهرداری و 44 ناحیه‌ی شهری تقسیم شده است، این شهر در محدوده ای به مساحت بیش از 6200 هکتار گسترده شده و بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390، دارای جمعیتی بالغ بر 485153 نفر بوده است.

در شهر اردبیل پارک‌ها و فضاهای سبز متعددی وجود دارد به طوری که این کاربری (بدون در نظر گرفتن بخشی از محدوده شورابیل) در حدود 210 هکتار 5/3 درصد از مساحت شهر را اشغال کرده که سرانه موجود فضای سبز شهر برابر با 1/5 متر مربع می‌باشد (9). با توجه به سرانه استاندارد 7 متر مربعی در طرح‌های شهری (26) سطح مورد نیاز فضای سبز 285 هکتار می­باشد بدین ترتیب شهر اردبیل از کمبود سطحی معادل 75 هکتار برای این کاربری برخوردار است.

 

 

 

شکل 1- نقشه محدوده مورد مطالعه

Figure 1. Keymaps of the study area

 

 

شکل2- سطح فضای سبز شهر اردبیل (منبع: مهندسین مشاور طرح کاوش،49:1390)

Figure 2. Surface of green space in Ardabil city (Source: Consultant Engineers of Kavosh, 2011: 49)

 


در شهر اردبیل توزیع و پراکنش فضاهای سبز در سطح محلات مطلوب نبوده و تنها محلات مرکز شهر و شرق به فضای سبز و پارک دسترسی دارند. اکثراً محلات حاشیه فاقد فضای سبز (پارک) بوده از آن جمله می‌توان به: شهرک وحدت، دانش آباد، پناه آباد، کلخوران، اروج آباد، گل مغان، عالی آباد، ملاباشی، جنوب شهرک رازی، نیار، بعثت، صفا، زرناس، اشاره کرد. در مجموع محلات شمال، غرب و جنوب غرب دارای قلت دسترسی به پارک‌‌‌‌های موجود هستند. این امر گویای ضرورت اتخاذ تدابیر اندیشیده شده در رفع معضل فقر دسترسی و ارتقاء استاندارهای بهره‌مندی از فضای سبز، از جمله فضای سبز محله ای است.

در منابع مختلف شعاع دسترسی پارک‌‌‌‌های محله‌‌‌‌ای 600-400 متر در نظر گرفته شده است (27) که در شکل (3) با در نظر گرفتن بافرهای 600 متری در عطف به موقعیت پارک‌های محله ای موجود، محلات و نقاطی که خارج از شعاع دسترسی استاندارد قرار دارند، مشخص می‌شود.

 


 

 

 

 

شکل 3- توزیع فضایی پارک های محله ای موجود

Figure 3. Spatial distribution of existing neighborhood parks

 


بحث اصلی


تشکیل ماتریس معیارهای ارزیابی تحلیلی بر توزیع مکانی فضایی پارک محله­ای

یک معیار[10]، استانداردی برای قضاوت و یا قاعده‌‌‌‌ای برای آزمون میزان مطلوبیت گزینه‌‌‌‌های تصمیم‌‌‌‌گیری به حساب می‌‌‌‌آید. در انتخاب معیارهای ارزیابی قاعده عمومی بر این قرار است که این معیارها را در ارتباط با وضعیت مسأله تعیین می­کنند. یک مجموعه معیارها باید دارای آن دسته از خصوصیاتی باشند که به اندازه کافی معرف طبیعت چند معیاری یک مسأله ارزیابی به حساب آیند (28) با محقق شدن مجموعه‌‌‌‌ای از معیارها در فرایند ارزیابی، لازم است که هر معیار در دامنه‌‌‌‌ای از ارزش‌‌‌‌های مربوطه ارزش‌‌‌‌گذاری شود. همچنین هر یک از معیارها به صورت یک لایه نقشه در پایگاه داده­های مبتنی بر GIS نشان داده شوند. از لایه‌‌‌‌هایی که معرف معیارهای ارزیابی هستند، تحت عنوان نقشه‌‌‌‌های معیار یاد می­گردد. اگر در حین انطباق یک پیکسل اولویت دار و حایز نمره بالا در نقشه، بر روی زمین متوجه بشویم که این پیکسل منطبق بر محدوده‌‌‌‌ای است که امکان ایجاد فضای سبز وجود ندارد، در این شرایط به دنبال پیکسل‌‌‌‌های دیگر اولویت دار می‌‌‌‌رویم یا به تناسب مقتضیات و ضوابط جدید سازمان‌‌‌‌های مسوول می‌‌‌‌توان نقشه های قیود محدودیت تهیه کرده و در هم­پوشی با نقشه نهایی اولویت بندی شده مکان‌‌‌‌ها قرار داد و در این شرایط طبیعی است که آن‌‌‌‌ دسته از پیکسل‌‌‌‌های مربوط به نقشه نهایی اولویت‌‌‌‌بندی شده که منطبق با محدوده‌‌‌‌های معرفی شده به عنوان قید محدودیت قرار می­گیرند، حذف شوند. در تحقیق حاضر در رابطه با توزیع مکانی فضای سبز شهر اردبیل، با توجه به مطالعات کتابخانه‌‌‌‌ای و ضوابط و استانداردها به تشکیل ماتریس معیارها و قیود محدودیت در رابطه با پارک محله­ای اقدام شده است. در این پژوهش از 12 معیار استفاده کرده­ایم و تفاوت آن با دیگر پژوهش­ها در این است که معیارهای مورد بررسی تفکیک شده و بسیار ریزتر به مقوله­ی فضای سبز در سطح محلات پرداخته‌ایم. فهرست معیارهای مورد استفاده در مکان یابی پارک‌های محله ای در برآیند جمع بندی از مطالعات اسنادی و کتابخانه ای، بررسی ادبیات موضوع و پیمایش نظرهای برخی افراد صاحب نظر، صورت گرفته است.

ارزش گذاری و استاندارد سازی نقشه های معیار

ارزش‌‌‌‌گذاری به معنای آن است که به مقادیر اندازه‌‌‌‌گیری شده از معیارها بر حسب میزان مطلوبیت، ارزشی تعلق گیرد. به عنوان مثال وقتی گفته می‌‌‌‌شود با فاصله گرفتن بیش­تر از راه ارتباطی میزان مطلوبیت برای مکان گزینی کم می‌‌‌‌شود به معنای آن است که فاصله‌‌‌‌های نزدیک‌تر در واحد متر، مطلوبیت بیش­تری دارد (ارزش‌‌‌‌گذاری معکوس) یا وقتی گفته می‌‌‌‌شود که با بالا رفتن فاصله از مراکز صنعتی میزان مطلوبیت برای مکان‌‌‌‌گزینی بیش­تر می‌‌‌‌شود، به معنای آن است که فاصله‌‌‌‌های بیش­تر در واحد متر، مطلوبیت بیش­تری دارد (ارزش‌‌‌‌گذاری مستقیم). استاندارد نمودن داده‌‌‌‌ها نیز به معنی همسان کردن دامنه تغییرات داده‌‌‌‌ها در دامنه‌‌‌‌هایی هم­چون 0 تا 1 و 0 تا 255 می‌‌‌‌باشد. در استاندارد سازی سعی می‌‌‌‌شود مقادیر اندازه‌‌‌‌گیری شده از معیارها که ممکن است در واحدهای اندازه گیری و دامنه‌‌‌‌های متفاوت به ثبت رسیده است، در دامنه‌‌‌‌های همسانی هم­چون 0 تا 1 و 0 تا 255، جایابی کنیم که البته توصیه می‌‌‌‌شود استاندارد‌‌‌‌­سازی بعد و یا هم­زمان با ارزش‌‌‌‌گذاری مقادیر اندازه‌‌‌‌گیری شده از معیارها صورت بپذیرد. بدین صورت که مقادیر مطلوب صورت وضعیت با نمرات متمایل به 1 در دامنه استاندار بین 1-0 مشخص می‌شود.

در تحقیق حاضر با استفاده از امکاناتی که در تابع FUZZY از نرم افزار IDRISI SELVA وجود دارد برای استانداردسازی نقشه‌‌‌‌‌‌هایی که به صورت نقشه‌‌‌‌‌‌های معیار تهیه شده‌‌‌‌‌‌اند به تناسب، از توابع عضویت Sigmoidal و liniear و Jashaped استفاده شده و قالب­هایی چون عضویت افزایشی به صورت یکنواخت، کاهشی به صورت یکنواخت و سایمتریک مورد نظر بوده است. در رابطه با هر معیار، دامنه‌‌‌‌‌‌ای از مقادیر در نظر گرفته شده است که اگر مقادیر اندازه‌‌‌‌‌‌گیری شده از معیار در پیکسل‌‌‌‌‌‌ها بیش­تر یا کم­تر از مقادیر تعیین شده در دامنه باشد به منزله درجه عضویت صفر در دامنه تعیین شده، تلقی گردیده و در نتیجه میزان مطلوبیت برابر با صفر می‌‌‌‌‌‌شود. از سوی دیگر اگر مقادیر اندازه‌‌‌‌‌‌گیری شده از معیار در پیکسل‌‌‌‌‌‌ها با درجه کامل عضویت در دامنه تعیین شده منطبق باشد به معنای مطلوبیت حداکثر در آن معیار است. سایر سطوح مطلوبیت نیز در حد فاصل درجه عضویت صفر و درجه عضویت حداکثر قرار دارد. تغییرات درجه عضویت می‌تواند در دامنه (0≤ (x) ≤ 1 و 255) نشان داده شود (29). در تحقیق حاضر، ترسیم نمودارهای درجه عضویت و نقشه‌‌‌‌‌‌های استاندارد شده فازی در محیط IDRISI SELVA به کار گرفته شده است. نقشه مبتنی بر درجه عضویت در دامنه عدد فازی، یک نقشه استاندارد شده و در عین حال یک نقشه ارزش‌‌‌‌‌‌گذاری شده است که در آن درجات بالای عضویت، نشان­گر مطلوبیت بیش­تر پیکسل است.

 

 

 

جدول 2-نمونه ای از نقشه استاندارد سازی شده از عطف به قاعده استانداردسازی بر مبنای عضویت در تابع فازی

Table 2. An example of a standardized map from the turning point to the standardization rule based on membership in the fuzzy function

قاعده ساز و کار استاندارد سازی

نقشه استاندارد شده

   

روش ارزش­دهی: ارزش صفر عدد فازی و نبود مطلوبیت در فاصله کم­تر از 300 متر، ارزش 1 عدد فازی و روند افزایش مطلوبیت از 300 متر به بعد همه­ی فواصل به طور یکسان ارزش 1 عدد فازی تعلق می­گیرد.

   

روش ارزش­دهی: ارزش صفر عدد فازی و نبود مطلوبیت در فاصله کم­تر از 100 متر، ارزش 1 عدد فازی و روند افزایش مطلوبیت از 100 متر به بعد.

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل 4- نقشه های استاندارد‌سازی و ارزش‌گذاری فازی دامنه تغییرات متغیرهای مورد استفاده

Figure 4. Fuzzy Standardization and Valuation Plans The range of variations of the variables used

 


وزن دهی نقشه های معیار


با توجه به آن­که اغلب عوامل موثر در تعیین تناسب اراضی از اهمیت یکسان برخوردار نیستند، لذا برای ارزیابی دقیق‌تر، باید اهمیت نسبی آن‌ها بر اساس ضرایب ویژه ای با نام وزن، در تجزیه و تحلیل اطلاعات اعمال شود. تاکنون روش‌های متعددی در تعیین وزن استفاده شده است که روش‌های مقایسه زوجی[11] و CRITIC (اهمیت معیار بر مبنای همبستگی بین معیاری)[12]از جمله آن‌هاست (30).

روش CRITIC: در پژوهش حاضر ابتدا با استفاده از روش CRITIC، وزن اولیه معیار ها به دست آمده و در ادامه وزن بدست آمده در تلفیق با وزن‌های حاصل از روش مقایسه زوجی تعدیل شده است. در این پژوهش روش CRITIC با پیش فرض‌هایی که در آن وجود دارد، مورد استفاده قرار گرفته است. در این روش میزان همبستگی، تداخل و تضاد مقادیر استاندارد شده از معیارها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در تعیین وزن دخالت داده می‌شود. در جدول 3 مجموع تضاد، انحراف معیار و وزن نهایی هر یک از معیارهای مطرح در مکان یابی پارک‌های محله ای که در مراحل مختلف از عملیاتی سازی روش CRITIC به دست آمده است، نشان داده می‌شود.


 


جدول 3- مجموع تضاد، انحراف معیار، میزان اطلاعات، وزن نهایی معیار‌‌های مطرح شده در چیدمان  مکانی فضایی پارک محله‌‌ای

Table 3. Total Contradiction, Standard Deviation, Amount of Information, Final Weight of the criteria proposed in the spatial arrangement of the local park

نام معیار

مجموع تضاد

انحراف معیار

میزان اطلاعات

وزن نهایی

مراکز جمعیتی

1114/9

2792/0

5439/2

1274/0

مراکز محله

2354/0

2321/0

0546/0

0027/0

راه شریانی درجه 2

2037/10

1219/0

2440/1

0623/0

مراکز آموزشی

1089/9

1899/0

7303/1

0866/0

کتابخانه عمومی

6939/9

2160/0

0943/2

1049/0

زمین ورزشی کودکان و نوجوانان

7272/9

1988/0

9345/1

0969/0

مسجد محله، تکیه، حسینیه

9001/8

1812/0

6127/1

0807/0

سینما، تئاتر، فرهنگسرا

0262/11

0644/0

7100/0

0355/0

سالن‌ها و مجتمع ورزشی و استادیوم

0053/11

0736/0

8104/0

0405/0

مسجد جامع

1857/14

2175/0

0865/3

1546/0

مراکز اداری

2428/11

1359/0

5283/1

0765/0

تأسیسات و تجهیزات شهری

6108/11

2250/0

6133/2

1309/0

 


روش مقایسه زوجی: علاوه بر استفاده از روش CRITIC در تعیین وزن برای دخالت دادن نظر کارشناسانه در تعیین وزن از روش مقایسه زوجی نیز استفاده شده است. تنوع تکنیک­های تعیین وزن، روش مقایسه زوجی به دلیل امکان مقایسهدوبه­دوی اهمیت متغیرها از دقت بیش­تری برخوردار است. اساس تعیین وزن در این روش را مقایسه دوبه­دوی عوامل تشکیل می­دهد. روش کار مشتمل بر سه گام اصلی می­باشد که عبارتند از: 1. ایجاد ماتریس مقایسه­ای دو­بدو، 2. محاسبه­ی وزن­های معیار 3. تخمین نسبت پایندگی یا سازگاری (31).در مقاله حاضر در وزن تعدیل شده که استفاده توأم از روش CRITIC و روش مقایسه زوجی مدنظر است بدین نحو که ابتدا وزن‌ها از طریق دانش کارشناسی و داده ای به صورت مجزا محاسبه می‌شوند. سپس وزن مطلوب با مقایسه مقادیر و بر مبنای چهارچوب مطرح در جدول 4 بدست می آید. با توجه به جدول مذکور در توزیع مکانی فضایی پارک محله­ای، معیارهای مراکز جمعیتی، مراکز آموزشی، راه شریانی درجه 2 بالاترین امتیاز را گرفته­اند که معرف اهمیت این معیا­ر­ها در تخصیص فضای بهینه، جهت توزیع مکانی فضایی پارک محله­ای می­باشد.


 

 

 

 

شکل 3- توزیع فضایی پارک های محله ای موجود

Figure 3. Spatial distribution of existing neighborhood parks

معیار

CRITIC

مقایسه زوجی

C*A

وزن نهایی

اولویت بندی

مسجد جامع

154609/0

0331/0

0051/0

0634/0

7

تاسیسات- تجهیزات شهری

130907/0

0245/0

0032/0

0397/0

8

مراکز جمعیتی

127428/0

2150/0

0273/0

3392/0

1

کتابخانه عمومی

104909/0

0767/0

0080/0

0996/0

4

زمین ورزش کودکان و نوجوانان

096905/0

0674/0

0065/0

0808/0

5

مراکز آموزشی

086674/0

1269/0

0109/0

1361/0

2

مسجد محله، تکیه، حسینیه

080786/0

0646/0

0052/0

0646/0

6

مراکز اداری

076555/0

0298/0

0022/0

0282/0

9

راه شریانی درجه 2

062317/0

1426/0

0088/0

1100/0

3

سالن های وزرشی- استادیوم

040598/0

0342/0

0013/0

0171/0

10

سینما، تئاتر، فرهنگسرا

035569

0360/0

0012/0

0158/0

11

مراکز محله

002738/0

1489/0

0004/0

0050/0

12

 

-

مجموع وزن

0807/0

-

-

 

 

خروجی حاصل از به‌کارگیری مدل vikor در توزیع مکانی فضایی پارک محله­ای

جهت تهیه لایه نهایی مکان بهینه پارک محله­­ای، لایه های استاندارد شده در چهارچوب مدلvikor  بارگذاری شد. در بارگذاری لایه های نقشه های استاندارد در چهارچوب vikor استفاده از ابزار Image Calculatorدر محیط Idrisi Selva مد نظر قرار گرفت. در تحقیق حاضر نتیجه حاصله در حدفاصل 92/0-11/0 بدست آمد. نقشه­ی نهایی مکان­گزینی بهینه پارک محله­ای در محدوده مورد مطالعه می‌باشد. با توجه به شکل (6) که نشانگر ارزش­های مکان بهینه جهت احداث پارک محله ایی است و دارای ماهیت فازی می­باشد. هرچقدر مقدار ارزش یک پیکسل از عدد 1 فاصله بگیرد، نشان­گر تناسب بیش­تر آن پیکسل برای اختصاص یافتن به عنوان محل احداث فضای سبز است. همان گونه که از نقشه خروجی حاصل از تکنیک ویکور پیداست بخش‌های شرقی و شمال غربی و غرب محدوده مورد مطالعه مناسب‌ترین مکان جهت احداث پارک محله ایی می‌باشد علت اصلی این انتخاب تراکم بالای جمعیت و نزدیکی به راه­های فرعی و ... می‌باشد. در نهایت پیکسل­های که به سمت صفر میل کرده­اند نشان از ارزش بالای این پیکسل‌ها می‌باشد و این بدان دلیل است که تراکم جمعیت در محلات منطقه 4 بیش­تر از سایر محلات دیگر می­باشد و این محلات نسبت به سایر محلات دیگر پیکسل‌های آن دارای ارزش بالایی می­باشند، همچنین مراکز محله هم به دلیل نزدیکی به راه­های شریانی درجه 2 و سایر خدمات به عنوان مکانی مناسب جهت احداث پارک محله­ای تشخیص داده شده است. پیکسل­های که به صورت پراکنده در قسمت مرکزی شهر به سمت 1 میل می­کنند و دارای ارزش پایینی می­باشند، بدان خاطر است که کاربری­های ناسازگار در این مکان­ها قرار دارند، با توجه به همه­ی عوامل نامناسب تشخیص داده شده­اند.

 

 

 

 

 

جدول5- مدل Vikor

Table 5. Vikor Model

گام

فرمول

تشکیل ماتریس تصمیم

 

بی مقیاس کردن ماتریس تصمیم

 

تعیین بردار وزن معیارها

1 0 و 1=

تعیین بهترین و بدترین مقدار از میان مقادیر موجود برای هر معیار

 

 

محاسبه مقدار سودمندی (S) و مقدار تأسف (R)

 

محاسبه شاخص VIKOR(مقدارQ)

 

مرتب کردن گزینه ها بر اساس مقادیرR، S و Q

شاخص ویکور (مقادیر Qi ) محاسبه شده در گام قبل، گزینه‌ها از کوچک‌تر به بزرگ‌تر مرتب و رتبه‌بندی شده و سپس تصمیم گیری می‌شود.

 


با توجه به خروجی مدل ویکور و دخیل دادن همه­ی عوامل و شاخص­ها می­توان گفت که خروجی نهایی حاصل از مدل فوق‌الذکر کاملاً با واقعیت­های زمینی تطبیق دارد. با توجه به وضع موجود پارک­های محله­ای که در ابتدایی فصل چهارم مشاهده نمودید، محلات مرکز شهر و قسمت شرق تا حدودی از پارک محله­ای برخوردار می­باشند، اما قسمت­های شمال و غرب و جنوب غربی شهر به لحاظ دسترسی به پارک محله­ای محروم می­باشند. نتیجه­ی همه­ی مباحث نشان می­دهد که خروجی حاصل از مدل ویکور کاملاً منطقی و واقعی می­باشد، در خروجی هم با توجه به تراکم بالای جمعیت و دسترسی به شبکه راه­های فرعی و مراکز آموزشی و دیگر کاربری­های سازگار و با توجه به نقشه­ی پارک­های موجود احداث پارک محله­ای را در محلات غیر برخوردار را کاملاً منطقی و توجیه­پذیر می­گرداند.

بررسی نمونه موردی محدوده اولویت دار از خروجی حاصل از تکنیک ویکور

مکان نمونه ­پیشنهادی در سطح محدوده مورد مطالعه برای ایجاد فضای سبز در دامنه 13/0 تا 29/0 قرارگرفته است؛ و به نوعی از وضعیت مطلوب جهت استقرار کاربری فضای سبز برخوردار است زیرا در دامنه ارزش­های حاصل از خروجی vikor با فاصله گرفتن ارزش پیکسل‌ها از نمره 1 کیفیت مکان جهت استقرار کاربری فضای سبز بیش­تر می­شود. بررسی نمونه مورد بررسی به تفکیک نمره استاندارد شده معیارها نیز نشان­گر آن است که این مکان در قاطبه معیارها، نمره استاندارد شده بیش از 7/0 (نمره استاندارد متمایل به حالت مطلوب از صورت وضعیت معیار) در دامنه نمرات استاندارد در حد فاصل 1-0 را کسب کرده است.


 

شکل 5-نقشه نهایی تغییرات ارزش‌های بدست آمده در مکان گزینی پارک محله‌‌ای با روش vikor

Figure 5. Final map of the changes in the values obtained at the location of the park with the vikor method

 

شکل 6- کاربری اراضی محدوده‌ی اولویت دار در مکان مناسب جهت استقرار پارک محله‌ای

Figure 6. Use of priority land area at the appropriate location for the establishment of a local park

 


کاربری اراضی محدوده نمونه دارای اولویت برای استقرار کاربری فضای سبز گویای آن است که در محدوده مدنظر زمین خالی جهت احداث پارک محله­ای موجود می­باشد. با توجه به شکل 6، بافت مسکونی این محدوده نسبت به سایر کاربری­ها بیش­تر است و بعد از کاربری مسکونی نیز کاربری مسکونی- تجاری بیش­ترین سهم را به خود اختصاص داده است. این وضعیت می‌تواند نکته بسیار مهم در مکان­یابی فضاهای سبز عمومی بر پایه ضرورت­های اجتماعی ایجاد پارک باشد. در نتیجه با توجه به دلایل زیر استقرار کاربری فضای سبز در محدوده اولویت دار کاملاً معقولانه و مناسب به نظر می­رسد:

Pحجم بالای کاربری­های مسکونی و تجاری P نقش و اهمیت فضای سبز شهری در تکمیل و بهبود کارکرد کاربری­های مسکونی و تجاری (پایداری کالبدی) P دسترسی به اراضی بایر و خالی Pموقعیت مناسب به لحاظ دسترسی به شبکه ارتباطیP نبود پارک همسایگی و محله­ای در این محلات.

جمع بندی و نتیجه­گیری

با مرور معیارها و شاخص­هایی که در فرایند توزیع مکانی فضایی پارک محله­ای و پارک ناحیه­ای – منطقه­ای تأثیر گذار بودند، به تهیه نقشه­های معیار از آن‌ها اقدام گردید. در ادامه دامنه تغییرات مقادیر و صورت وضعیت­ها در نقشه­های معیار تهیه شده و در یک نظم و اسلوب مشخصی ارزش­گذاری و استانداردسازی شدند. در واقع با این کار که یکی از مهم­ترین مراحل انجام تحقیق بود، اطلاعات ورودی مورد نیاز در استفاده از قواعد تحلیل چند معیاری در تعین مکان مناسب جهت احداث فضای سبز، به شکل پردازش شده­ای فراهم گردید. تمرکز بیش­تر بر روی معیارها و شاخص­ها مطرح در رابطه با موضوعات مورد بحث باعث شد که زوایای پنهان در مورد اهمیت و نحوه به‌کارگیری آن‌ها در فرایند مکان­گزینی، بیش ­از پیش برای نگارنده، روشن­تر شده و دانش پایه لازم جهت وزن دهی معیارها در فرایند تکنیک CRITIC و AHP فراهم آید.

تحلیل نتایج حاصل از خروجی لایه نهایی و انطباق آن با نقشه کاربری اراضی شهر اردبیل و نقشه­ی پارک­های موجود بیان­گر این است که بخش‌های شمال و غرب و جنوب غربی شهر در محدوده مورد مطالعه مناسب‌ترین مکان جهت احداث پارک محله ایی می­باشند علت اصلی این انتخاب را می‌توان علاوه بر بالا بودن امتیاز پیکسل‌های این محدوده به لحاظ معیارهای مورد بررسی، نبود فضای سبز در این محلات و تراکم جمعیت بالا و وجود مراکز آموزشی و ... عنوان کرد. استفاده از GIS و سامانه تحلیل چند معیاری این امکان را فراهم می‌کند که در ارایه الگوی بهینه فضایی برای احداث فضای سبز محله­ای گام برداشت. بررسی تفصیلی پیکسل‌های دارای اولویت بالا به تفکیک نمرات استاندارد شده از معیارهای مورد بررسی، نشانگر نمرات بالای 7/0 در دامنه نمرات استاندارد است. در واقع به طور مشخص بررسی موردی وضعیت پیکسلی از پیکسل‌های اولویت دار در غرب محدوده مورد مطالعه، نشان می‌دهد که این پیکسل در غالب معیارهای مورد بررسی حایز نمره ای در حد فاصل 8/0 تا 1 شده است. این امر گویای وضعیت بهینه پیکسل اولویت دار به تفکیک معیارهای مورد بررسی است؛ بنابراین تصمیم گیران می‌توانند از مدل VIKOR به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم گیری استفاده بکنند. البته باید خاطر نشان ساخت که در مقام عمل، تخصیص پیکسل‌های اولویت دار به کاربری فضای سبز به تناسب مقیاس محله‌ای عملکرد پارک‌های مورد بررسی، باید به صورت محله به محله، مورد مداقی قرار گیرد. اگر در محله‌ای خلأ وجود پارک محله‌ای مشاهده نشد، مانند وجود مجاورت و همسایگی با پارک‌های محله‌ای، اختصاص پیکسل اولویت‌دار به پارک محله‌ای در سطح آن محله منتفی می‌شود. همچنین اگر در اختصاص پیکسل اولویت‌دار در زمینه های اجرایی، موانعی چون مسأله مالکیت پیش آید در چنین مواردی اختصاص پیکسل اولویت‌دار بعدی به ترتیب، در فاز بررسی قرار می‌گیرد.

 

Reference

  1. Heidari Bakhsh, Marzieh. "Comparative study of standard parks and green space of Isfahan city with existing standards (case study: green space of Zayandehrood margin)", master's thesis, Isfahan University, 2008, p. 72. (In Persian)
  2. Alawi, Seyyed Ali; Jafari; Behbood; Moazzaz Brabadi, Mohaddeseh and Mohammad Ebrahimi, "Location of Green Space Centers Using Fuzzy Logic Model in Geographic Information System (Case Study: Tehran Province, Tehran)", Journal of Research and Planning Urban, 2015, Volume 6, Issue 20, Pages 156-139. (In Persian)
  3. Khoosh Namak, Zohreh. "Report of the first conference of green space, hot and dry cities", Journal of Municipalities, 1381, Volume 4, Issue 109, 109, p. 38. (In Persian)
  4. Chace, J.F., Walsh, J.J. Urbane effectsonnative avifauna: A review lanscape and urban planning, 2006, pp 46-69.
  5. Hashemi Masoomabad, Reza “Analyzing the Physical-Spatial Status of Neighborhood Foci and Presenting the Suitable Solutions (A Case Study of Pir Madar Neighborhood, Ardebil), master's thesis, University of Mohaghegh Ardebili, 2017, pp 116-120. (In Persian)
  6. Heidari Chianeh, Rahim.” The Place and Importance of Green Space Use in Urban Planning, Case Study of Tabriz”, master's thesis, University of Tabriz, 2008, pp 58. (In Persian)
  7. Ghadermarzi, Hamed ؛ Kashefidust, Sheyda؛ Ghadermarzi, Jamil ؛ Kashefidust, Diman “Analysis of the Spatial-Location Distribution of Green Spaces and Optimal Location of City Parks Using ANP Model and Network Analysis (Case Study: Piranshahr)” Journal of Geography and Development, Spring   2016, Volume 14, Issue 42, Pages 145-160.  (In Persian)
  8. Emco Consulting Engineer, Detailed Design of the City of Noor Abad, 2006.
  9. Comprehensive Plan of Ardabil City, Vol. 4. 2011
  10. Talen, Emily, Visualizing fairness: Equity maps for planners, American Planning Association. Journal of the American Planning Association; winter 1998; 64, 1; ABI/INFORM Global, pg. 22.
  11. Karimzadeh, Gholamreza, Bardbar, Afsaneeh. "The application of the spatial information system in the planning of green space use (urban gardens)," The Case of the City of Qum ", The Third Conference of Spatial Information Systems, 2006. (In Persian)
  12. Mohammad Husseinianو Shahram; Al Sheikh; Ali Asghar; Shalibi; Meysam; "Optimization of Urban Land Use Using GIS; Case Study: Green Space in Yasuj City", National Geosciences Conference, 2007. (In Persian)
  13. Vaaresi, HamidReza, Mohammadi, Jamal, Shaahivandi, Ahmad “Locating urban green space using Gis Model (Case Study: Khorram Abaad), Journal of Geography and Regional Development, Spring and Summer 2010, Volume 6, Issue 10, Pages 83-103.  (In Persian)
  14. Saberi, Azim; Ghanbari, Abolfazl. "Location of Park and Urban Green Space Using Geographic Information System by Multi-Criteria Evaluation (AHP)", National Geosciences Conference, 2011. (In Persian)
  15. Mohammadi, Jamal, poorghayoomi, Hossein, Zaarei, Yasar “Spatial Location - Analysis urban parks of Noorabad city by GIS Technique”, Journal of Geography and Environmental planning, Autumn2012, Volume 23, Issue 3, Pages 177-192.  (In Persian)
  16. Fanni, Zohreh, Karami, Azam “Assessing and Site selection of Urban Green Space using GIS and AHP (Case study: Zone 7 of Tehran)”, Journal of SHAHR-Ha, Spring and summer 2015, Volume 2, Issue 5, Pages 117-143. (In Persian)  
  17. Atashin, panjeh. s & sasani, A. applying logarithmic fuzzy preference programming and vikor methods for supplier selection: a case study, journal of American science, 2002, vol9, pp 105 -109. (In Persian)
  18. Attwell.K, urbanland vesources and urbanplaning- casestudiesfromdenmark landscpea and urbanplaning. 2013.52,11.
  19. Urich.R. S,1981, Natural, versus, urban, scienes: somephysiologicalEffects.Environ, Beharior, Tokyo, vol 13,2.
  20. Alizadeh ASL, Jabbar, Saidpour, Sharare, Ashery, EmaamAli “Evaluation of Affecting Factors on Urban Parks and Its Optimal Site Selection (Case Study: City of Saqqez)” Journal of Spatial Planning, spring 2016, Volume 6, Issue 1, Pages 59-78(In Persian).  
  21. Hojjati Ashrafi, Gholamreza. "The Collection of Laws and Regulations of the Municipality and Islamic Councils", Ganj Danesh Publications, Tehran, 2003. (In Persian)
  22. Matlabi, Mohammad. "Cash on the Women's Park Project", Journal of the Message of the Green, 2004.
  23. Thaiutsa، Bunvong, Ladawan, Puangchit, Roger Kjelgren, Wanchai, Arunpraparut (2008) Urbangreenspace, WWW.ScienceDirect.com
  24. Pour Jafar, Mohammad Reza "Abstract of the articles of the neighborhood development conference", Center for Social and Cultural Studies and Research of Tehran Municipality, 2004. (In Persian)
  25. Majnonian, Henrik. "Discussions about parks and green spaces in the resorts, parks and green spaces of the municipality of Tehrn, 1995. (In Persian)
  26. Tabatabaeejad, Mehdi, The role of parks in sustainable development in Tehran, Master's thesis, Tehran University, 1998, pp. 28-23. (In Persian)
  27. Pourmohammadi, Mohammad Reza. "Urban Green Space, Green Book of Municipalities", Publications of Municipal Organization of Iran, 2003. (In Persian)
  28. Malchovsky, Yekech. "Geographic Information System and Multi-criteria Decision Analysis", Translator Akbar Parizzagar and Atta Ghafari Gilandeh, Tehran, 2006, Side Publishing, First Printing, Pages 155-260. (In Persian)
  29. Gholami, Abdolvahab, "The Application of MCDM Techniques in Designing and Prioritizing Appropriate Options for Urban Waste Recycling and Landfill", Senior Thesis for Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, 2011, pp. 64-70. (In Persian)
  30. Jahani, A. Satellite Information Ability and GIS in Land Evaluation Studies, Case Study: Taleqan Basin, M.S. Thesis in Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Human Science of Tarbiat Modarres University2009. (In Persian)
  31. Ghafari Gilandeh, Ata. "Evaluation of the physical development of the city and providing a proper model for city physical development using GIS in the form of sustainable land development model, Case study: Ardebil", Master thesis, Tarbiat Modarres University, 2001, pp. 101-110. (In Persian).

 

 

 

 



[1]- دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

[2]- دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. * (مسوول مکاتبات).

[3]- کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4- کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

1- Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

2- Ph.D. student, Department of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

3- MSc., Department of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

4- MSc., Department of Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

1- Urban green space

1- Criterion

1- pair_wise Comparison

2- Criteria Importance Through Intercriteria Correlation

  1. Heidari Bakhsh, Marzieh. "Comparative study of standard parks and green space of Isfahan city with existing standards (case study: green space of Zayandehrood margin)", master's thesis, Isfahan University, 2008, p. 72. (In Persian)
  2. Alawi, Seyyed Ali; Jafari; Behbood; Moazzaz Brabadi, Mohaddeseh and Mohammad Ebrahimi, "Location of Green Space Centers Using Fuzzy Logic Model in Geographic Information System (Case Study: Tehran Province, Tehran)", Journal of Research and Planning Urban, 2015, Volume 6, Issue 20, Pages 156-139. (In Persian)
  3. Khoosh Namak, Zohreh. "Report of the first conference of green space, hot and dry cities", Journal of Municipalities, 1381, Volume 4, Issue 109, 109, p. 38. (In Persian)
  4. Chace, J.F., Walsh, J.J. Urbane effectsonnative avifauna: A review lanscape and urban planning, 2006, pp 46-69.
  5. Hashemi Masoomabad, Reza “Analyzing the Physical-Spatial Status of Neighborhood Foci and Presenting the Suitable Solutions (A Case Study of Pir Madar Neighborhood, Ardebil), master's thesis, University of Mohaghegh Ardebili, 2017, pp 116-120. (In Persian)
  6. Heidari Chianeh, Rahim.” The Place and Importance of Green Space Use in Urban Planning, Case Study of Tabriz”, master's thesis, University of Tabriz, 2008, pp 58. (In Persian)
  7. Ghadermarzi, Hamed ؛ Kashefidust, Sheyda؛ Ghadermarzi, Jamil ؛ Kashefidust, Diman “Analysis of the Spatial-Location Distribution of Green Spaces and Optimal Location of City Parks Using ANP Model and Network Analysis (Case Study: Piranshahr)” Journal of Geography and Development, Spring   2016, Volume 14, Issue 42, Pages 145-160.  (In Persian)
  8. Emco Consulting Engineer, Detailed Design of the City of Noor Abad, 2006.
  9. Comprehensive Plan of Ardabil City, Vol. 4. 2011
  10. Talen, Emily, Visualizing fairness: Equity maps for planners, American Planning Association. Journal of the American Planning Association; winter 1998; 64, 1; ABI/INFORM Global, pg. 22.
  11. Karimzadeh, Gholamreza, Bardbar, Afsaneeh. "The application of the spatial information system in the planning of green space use (urban gardens)," The Case of the City of Qum ", The Third Conference of Spatial Information Systems, 2006. (In Persian)
  12. Mohammad Husseinianو Shahram; Al Sheikh; Ali Asghar; Shalibi; Meysam; "Optimization of Urban Land Use Using GIS; Case Study: Green Space in Yasuj City", National Geosciences Conference, 2007. (In Persian)
  13. Vaaresi, HamidReza, Mohammadi, Jamal, Shaahivandi, Ahmad “Locating urban green space using Gis Model (Case Study: Khorram Abaad), Journal of Geography and Regional Development, Spring and Summer 2010, Volume 6, Issue 10, Pages 83-103.  (In Persian)
  14. Saberi, Azim; Ghanbari, Abolfazl. "Location of Park and Urban Green Space Using Geographic Information System by Multi-Criteria Evaluation (AHP)", National Geosciences Conference, 2011. (In Persian)
  15. Mohammadi, Jamal, poorghayoomi, Hossein, Zaarei, Yasar “Spatial Location - Analysis urban parks of Noorabad city by GIS Technique”, Journal of Geography and Environmental planning, Autumn2012, Volume 23, Issue 3, Pages 177-192.  (In Persian)
  16. Fanni, Zohreh, Karami, Azam “Assessing and Site selection of Urban Green Space using GIS and AHP (Case study: Zone 7 of Tehran)”, Journal of SHAHR-Ha, Spring and summer 2015, Volume 2, Issue 5, Pages 117-143. (In Persian)  
  17. Atashin, panjeh. s & sasani, A. applying logarithmic fuzzy preference programming and vikor methods for supplier selection: a case study, journal of American science, 2002, vol9, pp 105 -109. (In Persian)
  18. Attwell.K, urbanland vesources and urbanplaning- casestudiesfromdenmark landscpea and urbanplaning. 2013.52,11.
  19. Urich.R. S,1981, Natural, versus, urban, scienes: somephysiologicalEffects.Environ, Beharior, Tokyo, vol 13,2.
  20. Alizadeh ASL, Jabbar, Saidpour, Sharare, Ashery, EmaamAli “Evaluation of Affecting Factors on Urban Parks and Its Optimal Site Selection (Case Study: City of Saqqez)” Journal of Spatial Planning, spring 2016, Volume 6, Issue 1, Pages 59-78(In Persian).  
  21. Hojjati Ashrafi, Gholamreza. "The Collection of Laws and Regulations of the Municipality and Islamic Councils", Ganj Danesh Publications, Tehran, 2003. (In Persian)
  22. Matlabi, Mohammad. "Cash on the Women's Park Project", Journal of the Message of the Green, 2004.
  23. Thaiutsa، Bunvong, Ladawan, Puangchit, Roger Kjelgren, Wanchai, Arunpraparut (2008) Urbangreenspace, WWW.ScienceDirect.com
  24. Pour Jafar, Mohammad Reza "Abstract of the articles of the neighborhood development conference", Center for Social and Cultural Studies and Research of Tehran Municipality, 2004. (In Persian)
  25. Majnonian, Henrik. "Discussions about parks and green spaces in the resorts, parks and green spaces of the municipality of Tehrn, 1995. (In Persian)
  26. Tabatabaeejad, Mehdi, The role of parks in sustainable development in Tehran, Master's thesis, Tehran University, 1998, pp. 28-23. (In Persian)
  27. Pourmohammadi, Mohammad Reza. "Urban Green Space, Green Book of Municipalities", Publications of Municipal Organization of Iran, 2003. (In Persian)
  28. Malchovsky, Yekech. "Geographic Information System and Multi-criteria Decision Analysis", Translator Akbar Parizzagar and Atta Ghafari Gilandeh, Tehran, 2006, Side Publishing, First Printing, Pages 155-260. (In Persian)
  29. Gholami, Abdolvahab, "The Application of MCDM Techniques in Designing and Prioritizing Appropriate Options for Urban Waste Recycling and Landfill", Senior Thesis for Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, 2011, pp. 64-70. (In Persian)
  30. Jahani, A. Satellite Information Ability and GIS in Land Evaluation Studies, Case Study: Taleqan Basin, M.S. Thesis in Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Human Science of Tarbiat Modarres University2009. (In Persian)
  31. Ghafari Gilandeh, Ata. "Evaluation of the physical development of the city and providing a proper model for city physical development using GIS in the form of sustainable land development model, Case study: Ardebil", Master thesis, Tarbiat Modarres University, 2001, pp. 101-110. (In Persian).