برنامه‌ریزی راهبردی مدیریت پسماند‌های شهری با تلفیق مدل‌های (ANP-SWOT) مطالعه موردى: کلانشهر تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه محقق اردبیلی

2 مربی دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/jest.2019.21340.3045

چکیده

الف) زمینه و هدف: گسترش بی‌رویه شهر‌ها و در نتیجه افزایش بی‌رویه جمعیت شهری به‌ویژه در سال‌های اخیر موجب افزایش بیش از پیش مصرف و در نتیجه تولید انواع پسماند در مناطق شهری گردیده است. فرایند مدیرت مواد زائد جامد شهری از ملزومات هر شهر می‌باشد که بی‌توجهی به آن می‌تواند برای هر شهری مشکلات متعددی به‌وجود آورد. در حال حاضر کلانشهر تبریز، روزانه 1200 تن پسماند تولیدی دارد و این امر مشکلات زیست‌محیطی بسیاری را به بار آورده است. بنابراین هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی عوامل درونی و بیرونی موثر بر بهبود مدیریت پسماند کلانشهر تبریز و ارائه استراتژی‌های مناسب برای توسعه و بهبود مدیریت مواد زائد جامد آن با بهره‌گیری از تلفیق مدل‌های برنامه‌ریزی استراتژیک و تحلیل شبکه (ANP-SWOT) می‌باشد.
ب) روش بررسی: روش تحقیق حاضر، توصیفی تبیینی با اهداف کاربردی- توسعه‌ای است. داده‌های مورد نیاز به دو شیوه اسنادی و میدانی جمع‌آوری شده است. جامعـه آماری، مسئولان و کارشناسان، سازمانها و نهاد‌های مرتبط با امر پسماندهای شهری کلانشهر تبریز می‌باشد، حجم نمونه‌ای بالغ بر چهل نفر از کارشناسان، انتخاب شده است برای تعیین اولویت استراتژی‌، از تجزیه و تحلیل SWOT همراه با مدل ANP استفاده شده است. برای رسیدن به عوامل چهارگانه SWOT ، از روش دلفی استفاده شد. سپس برای اولویت بندی استراتژی‌های حاصل از فن SWOT ، با استفاده از مدل ANP در نرم افزار Super Decision ، استراتژی‌های حاصله ارزیابی و اولویت‌بندی شده‌اند.
ج) یافته‌ها: در تحلیل شبکه‌ای نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید برنامه‌ریزی راهبردی مدیریت پسماند‌های تبریز، قوتها در رتبه‌ی اول قرار گرفته‌اند. از میان راهبرد‌های ارائه شده برای توسعه و بهبود مدیریت مواد زائد جامد کلانشهر تبریز نیز، راهبرد‌های ST1، WO2 و ST2 سه راهبرد دارای اولویت شناخته شدند. بر اساس نتایج حاصل از مدل کمی پژوهش، بیشترین جذابیت مربوط به استراتژی رقابتی و کمترین جذابیت مربوط به استراتژی محافظه‌کارانه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات