انتخاب مناسب‌ترین روش آموزش توسعه پایدار براساس الگوریتم ترکیبی دیمتل- تحلیل شبکه و تاپسیس با رویکرد فازی (مطالعه موردی مدارس فنی و حرفه‌ای‌)

نویسندگان

1 دکتری آموزش محیط زیست ، دانشگاه پیام نور، گروه علمی آموزش محیط زیست، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)

2 استاد دانشگاه پیام نور، گروه آموزش محیط زیست، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه علمی آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه علمی ریاضی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

10.22034/jest.1970.14654

چکیده

زمینه و هدف: توسعه سه بخش صنعت،کشاورزی و خدمات، نیازمند تربیت نیروی انسانی کارآمد در زمینه‌های فنی و حرفه‌ای است و از طرفی کیفیتمحیط‌زیستدرنتیجهفعالیتانسان در‌این سه بخشتقلیلپیداکردهومقابلهباتخریب محیط‌زیستتنهابااعمالسیاست‌های آموزش توسعه پایدار تحققمی‌یابد.
روش بررسی: تحقیق حاضر از نوع کاربردی و با هدف انتخاب مناسب‌ترین روش آموزش توسعه پایدار انجام گرفته است. به این منظور در ابتدا به وسیله مطالعات کتابخانه‌ای، معیارهای شایستگی[1] توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ شناسایی و براساس آن سه نوع پرسش‌نامه متفاوت تدوین شد سپس با توجه به میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری معیارها از یکدیگر در دنیای واقعی، تکنیک دیمتل[2] برای شناسایی این روابط مورد استفاده قرار گرفت و نتایج آن در تشکیل ساختار شبکه در مدل تحلیل شبکه[3] برای وزن دهی به معیارها، بکار گرفته شد. در‌نهایت از اوزان بدست آمده برای رتبه بندی روش‌های آموزش توسعه‌پایدار براساس روش تاپسیس[4] استفاده شد. به علت ‌این‌که تکنیک‌های فوق قادر به رفع ابهام از ارزیابی‌های کلامی ‌صورت گرفته توسط تصمیم گیرندگان نیستند در همه‌این روش‌ها اعداد فازی مثلثی بکار برده شد.
یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مهارت یادگیری خود راهبر و تسلط بر دانش محیط‌زیست مرتبط با یک رشته خاص فنی و حرفه‌ای مهم‌ترین زیرمعیار شایستگی توسعه پایدار و بحث گروهی مناسب‌ترین روش آموزش توسعه‌پایدار است.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نقش مهمی ‌که معیار‌های شایستگی توسعه پایدار در انتخاب درست روش آموزش توسعه‌پایدار و در نتیجه تقویت رفتار و نگرش محیط‌زیستی افراد دارند، لازم است در انتخاب آن‌ها به تمامی‌ابعاد دانش، مهارت، نگرش و رشد و بالندگی توجه شود.



[1]- Competency


[2]- Decision Making Trial and Evaluation) DEMATEL(


[3]- Analytic Network Process(ANP)


[4]- Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution(TOPSIS)

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و یک، شماره چهار، تیر ماه 98

 

انتخابمناسب‌ترین روشآموزشتوسعه پایداربراساسالگوریتم ترکیبی دیمتل- تحلیل شبکه و تاپسیس با رویکرد فازی (مطالعه موردی مدارس فنی و حرفه‌ای‌)

 

فاطمه قسامی [1]*

ghassamif@yahoo.com

سید محمد شبیری [2]

مریم لاریجانی [3]

شهریار فرهمند راد [4]

 

تاریخ دریافت: 15/04/1395

تاریخ پذیرش:03/09/1395

 

چکیده

زمینه و هدف: توسعه سه بخش صنعت،کشاورزی و خدمات، نیازمند تربیت نیروی انسانی کارآمد در زمینه‌های فنی و حرفه‌ای است و از طرفی کیفیتمحیط‌زیستدرنتیجهفعالیتانسان در‌این سه بخشتقلیلپیداکردهومقابلهباتخریب محیط‌زیستتنهابااعمالسیاست‌های آموزش توسعه پایدار تحققمی‌یابد.

روش بررسی: تحقیق حاضر از نوع کاربردی و با هدف انتخاب مناسب‌ترین روش آموزش توسعه پایدار انجام گرفته است. به این منظور در ابتدا به وسیله مطالعات کتابخانه‌ای، معیارهای شایستگی[5] توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ شناسایی و براساس آن سه نوع پرسش‌نامه متفاوت تدوین شد سپس با توجه به میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری معیارها از یکدیگر در دنیای واقعی، تکنیک دیمتل[6] برای شناسایی این روابط مورد استفاده قرار گرفت و نتایج آن در تشکیل ساختار شبکه در مدل تحلیل شبکه[7] برای وزن دهی به معیارها، بکار گرفته شد. در‌نهایت از اوزان بدست آمده برای رتبه بندی روش‌های آموزش توسعه‌پایدار براساس روش تاپسیس[8] استفاده شد. به علت ‌این‌که تکنیک‌های فوق قادر به رفع ابهام از ارزیابی‌های کلامی ‌صورت گرفته توسط تصمیم گیرندگان نیستند در همه‌این روش‌ها اعداد فازی مثلثی بکار برده شد.

یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مهارت یادگیری خود راهبر و تسلط بر دانش محیط‌زیست مرتبط با یک رشته خاص فنی و حرفه‌ای مهم‌ترین زیرمعیار شایستگی توسعه پایدار و بحث گروهی مناسب‌ترین روش آموزش توسعه‌پایدار است.

بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نقش مهمی ‌که معیار‌های شایستگی توسعه پایدار در انتخاب درست روش آموزش توسعه‌پایدار و در نتیجه تقویت رفتار و نگرش محیط‌زیستی افراد دارند، لازم است در انتخاب آن‌ها به تمامی‌ابعاد دانش، مهارت، نگرش و رشد و بالندگی توجه شود.

واژه­های کلیدی: آموزش توسعه‌پایدار، مدارس فنی و حرفه‌ای‌، دیمتل، تحلیل شبکه، تاپسیس.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

J. Env. Sci. Tech., Vol 21, No.4,June, 2019

 

 

 

 


Choosing the most appropriate method of teaching sustainable development using hybrid algorithm of DEMATEL-ANP and TOPSIS in fuzzy approach

(A case study of technical and vocational schools (

Fateme Ghassami [9]*

ghassamif@yahoo.com

Seyed Mohammad Shobeiri [10]

Maryam Larijani [11]

Shahriyar Farahmand Rad [12]

Admission Date:November 23, 2016

Date Received: July 5, 2016

Abstract

Background and Objective: Development of industry, agriculture and services, requires training of efficient workforce in technical and vocational fields. Knowing that human activity in these three sectors decreases the environmental quality, dealing with environmental degradation can be achieved by implementing long-term sustainable development education policies.

Method: The present study is an applied research and aims to choose the best method for sustainable development education. For this purpose, first, the sustainable development competency criteria for technical and vocational graduates were identified by library studies and three different questionnaires were designed based on them. Then, DEMATEL Technique was used to identify the mutual interactions among the criteria. The obtained results were used for designing a network structure on the fuzzy ANP technique to assign weight to each criterion. Finally, the obtained weights were used to rank and select the best method for sustainable development education based on the TOPSIS technique. Since these techniques cannot resolve the ambiguity and uncertainty of verbal evaluations, the fuzzy triangular numbers were used in all the above-mentioned techniques.

Findings: The results obtained in this study indicate that self-learning skills and proficiency in the environmental knowledge related to a particular technical and vocational field is the most important sub-criteria of sustainable development competence. Furthermore, group discussions were found to be the most appropriate teaching method for sustainable development education.

Discussion and Conclusion: Due to the importance of sustainable development competence criteria in choosing the right method for sustainable development education, it is necessary to consider all aspects of knowledge, skills, attitude, development and growth, in order to strengthen the environmental attitude and behavior.

Keywords: Sustainable development education, Technical and vocational schools, DEMATEL, ANP, TOPSIS.

 

مقدمه

 

وقتی از توسعه‌پایدار صحبت می‌شود، منظور توسعه‌ای است که به بقای بشر و رفاه کامل و همه جانبه آن می‌نگرد و درصدد ‌ایجاد تعامل بین‌ حال و ‌آینده، انسان و طبیعت و عدالت و رفاه بین و درون نسل‌هاست (1). در‌ این میان آموزش محیط‌زیست یکی از ابزار‌های بسیار قوی برای کاهش و توقف رفتار‌های غیرمسوولانه بشری به‌شمار می‌آید(2). آموزش محیط زیست بنیادی‌ترین شیوه در حفاظت محیط زیست بوده که هدف از آن یافتن مناسب ترین نظام و شیوه ارائه مطالب، نحوه فعالیت ها و اجرای ساختاری است که زمینه ساز ارتقای آگاهی های زیست محیطی در سطح جامعه باشد تا هر فرد، خود را از طریق احترام گذاشتن به طبیعت، مسئول درحفظ و حمایت از محیط زیست بداند(3). در توسعه پایدار انسان محور توسعه است و کلید آن آموزش و تربیت فنی وحرفه ای است(4). با توجه به ‌این‌که یکی از شاخص‌های موفقیت هر کشوری، توسعه آن در سه بخش صنعت، کشاورزی و خدمات محسوب می‌شود. توسعه‌ این سه بخش نیازمند تربیت نیروی انسانی ماهر و کارآمد در زمینه‌های فنی و حرفه‌ای متناسب با بازار کار است(5) و از طرفی کیفیت محیط‌زیست در نتیجه فعالیت‌های انسان تقلیل پیدا کرده و مقابله با تخریب محیط‌زیست و کاهش منابع طبیعی تنها با اعمال بلند مدت سیاست‌های محیط‌زیستی تحقق می‌یابد(6). بنابراین در ‌این پژوهش سعی بر این است در ابتدا به ارایه و اولویت‌بندی معیار‌های شایستگی توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ پرداخته شود، سپس مناسب‌ترین روش آموزش توسعه پایدار در رابطه یا معیار‌های شایستگی معرفی گردد. در راستای دست‌یابی به اهداف فوق در‌ پژوهش حاضر از ترکیبی از تکنیک‌های دیمتل، تحلیل شبکه و تاپسیس با رویکرد فازی بهره گرفته شده است که ادامه در خصوص ترجیح هر یک از روش‌های فوق بر سایر روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه توضیح داده شده است.

- روش تحلیل شبکه: ارتباطات پیچیده بین و میان عناصر تصمیم را از طریق جایگزینی ساختار سلسله‏مراتبی با ساختار شبکه در نظر می‌گیرد(7)؛ دارای یک رویکرد سیستماتیک در تعیین اولویت‌ها و سبک و سنگین کردن بین اهداف و معیارها است و درجه اهمیت و وزن معیارها نسبت به یکدیگر براساس قضاوت‌های افراد تعیین می‌شود نه به صورت اختیاری و یا قراردادی(8و9)؛ دارای رویکرد نسبتاً ساده و قابل درکی است که به راحتی توسط تصمیم گیرندگان مورد پذیرش قرار می‌گیرد (10).

-  دیمتل: روشنی و شفافیت آن در انعکاس ارتباطات متقابل میان مجموعه‌ی وسیعی از اجزا موجب می‌شود که متخصصان با تسلط بیش‌تری به بیان نظرات خود در رابطه با اثرات (جهت و شدت اثرات) میان عوامل بپردازند همچنین ساختاردهی به عوامل پیچیده در قالب گروه‌های علت و معلولی سبب شناخت بیش‌تر از جایگاه عوامل و نقش آن‌ها در جریان تاثیرگذاری متقابل می‌شود(7).

-  تاپسیس: دارای استدلالی معتبر است که به خوبی منطق انتخاب افراد را تشریح می‌کند؛ برای مناسب‌ترین و بدترین گزینه‌ها ارزش عددی محاسبه می‌کند؛ دارای فرآیند محاسباتی ساده‌ای است که به راحتی در صفحات گسترده قابل برنامه‌نویسی است(11)؛ تضاد و تطابق میان معیارها را در نظر می‌گیرد(7).

مزیت ترکیب تکنیک دیمتل و تحلیل شبکه جهت وزن‌دهی به معیار‌ها و همچنین استفاده از روش تاپسیس جهت رتبه‌بندی گزینه‌ها علاوه‌بر موارد مذکور در واقع کاهش حجم مقایسات زوجی روش تحلیل شبکه است ضمن ‌این‌که استفاده از تکنیک دیمتل موجب شفافیت بیش‌تر در روابط میان معیار‌ها می‌شود و با توجه به شبیه سازی مقایسه‌ای‌ که توسط زاناکیس[13] و همکارانش(12) انجام شده است، در میان هشت روش گروه مدل‌های جبرانی ارزیابی چندشاخصه روش تاپسیس دارای کم‌ترین نقص در رتبه بندی روش گزینه‌ها می‌باشد همچنین با توجه   به ‌این‌که تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه قادر به رفع ابهاماتی که در قضاوت‌های انسانی وجود دارد، نمی‌باشند از اعداد فازی مثلثی جهت کاهش ابهام و عدم قطعیت موجود در قضاوت‌های انسانی استفاده می‌شود.

مبانی نظری

دی‌هان[14] (2006)، شایستگی محیط‌زیستی دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ راشکل‌گیری شایستگی به عنوان ظرفیت خاص برای اصلاح یا تغییر شکل‌ آینده اجتماع و هدایت تغییرات اقتصادی، اجتماعی، تکنولوژیکی و اکولوژیکی در جهت توسعه پایدار تعریف می‌کند(13) و به منظور تقویت شایستگی‌های توسعه پایدار در دانش آموزان فنی و حرفه‌ای‌ باید از روش‌هایی استفاده کرد که بتواند به ارتقا شاخص‌های توسعه پایدار در دانش آموزان کمک کند در ادامه به معرفی شش تا از روش‌های اصلی‌ تدریس، پرداخته می‌شود.

 1- سخنرانی: اساس‌ این روش را ارایه مفاهیم، اصول و حقایق به طور شفاهی از طرف معلم و گوش کردن و یادداشت برداشتن از طرف شاگرد تشکیل می‌دهد(14).

 2- بحث گروهی: یک روش تعاملی است و محور کار در آن مباحثه و مناظره است(15).

 3- آموزش الکترونیکی: در یک تعریف وسیع شامل هرگونه استفاده از فناوری‌های وب و اینترنت به منظور خلق تجربیات یادگیری است(16).

 4- نقشه مفهومی: یک روش خلاصه و اجمالی برای ساماندهی و مرتب کردن دانسته‌ها و اطلاعات فرد است(17).

 5- حل مساله : مهارتی است که از آن برای تجزیه و تحلیل، راهبردی کردن و گشودن موقعیت‌های بغرنج و پاسخ‌گویی به سؤالات استفاده می‌شود(18).

 6- یادگیری مبتنی بر عملکرد : این روش تسلط را موقعیت‌های عملی می سنجد (19). در زمینه انتخاب روش آموزش توسعه پایدار و همچنین استفاده از تاپسیس، فرآیند تحلیل شبکه، دیمتل و منطق فازی به صورت توامان تحقیقی در ‌ایران و خارج از ‌ایران انجام نشده است بنابراین به ذکر برخی از تحقیقات مشابه پرداخته می‌شود. حسن آبادی، بابایی و همتی(1389) با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و تاپسیس فازی یک مدل تصمیم­گیری جهت انتخاب روش آموزش زبان انگلیسی ارایه کردند که طی آن روش سمعی‌- ‌‌‌‌‌‌بصری به عنوان روش بهینه انتخاب شد(20).

رایت[15](2014)، شایستگی‌های توسعه پایدار در زمینه مهندسی را در سه دسته دانش، مهارت و نگرش طبقه بندی کرده است که در مرکز آن شایستگی توسعه پایدار است(21).

چینین[16] و همکاران(2009)، در پژوهش خود چارچوب شایستگی توسعه پایدار برای محل کار ارایه کردند.‌ این چارچوب شامل دو عنصر اصلی 1-توسعه پایدار (محیط‌زیست، اجتماع و اقتصاد) و 2-توانمندسازی عملکرد انسان(دانش، مهارت و نگرش) است(22).

روش بررسی

تحقیق حاضر از نوع کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی است که با هدف تعیین موثر‌ترین معیار‌های شایستگی توسعه پایدار دانش‌آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ و معرفی مناسب‌ترین روش تدریس آموزش توسعه پایدار در مدارس فنی و حرفه‌ای‌ دنبال می‌شود. جامعه آماری تحقیق، متخصصان در زمینه آموزش محیط‌زیست و فنی و حرفه‌ای‌ هستند که 15 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری درسترس انتخاب شدند (در تحقیقات از نوع بررسی روابط تجربی و الویت سنجی وجود ۱۵ نفر در حجم نمونه کافی است(23).

گردآوری داده‌های تحقیق به دو روش کتابخانه‌ای‌ و پرسش‌نامه انجام شد بدین ترتیب که ابتدا با مطالعات کتابخانه‌ای‌ وسیع، معیار‌های شایستگی توسعه پایدار شناسایی و با بحث و تبادل نظر با کارشناسان مورد جرح و تعدیل قرار گرفتند سپس با توجه به معیار‌های شایستگی، سه نوع پرسش‌نامه تدوین شدکه عبارتند از پرسش‌نامه تکنیک دیمتل برای شناسایی روابط درونی معیار‌ها در مقیاس پنج ارزشی، پرسش‌نامه فرآیند تحلیل شبکه براساس مقایسات زوجی و برای تعیین درجه اهمیت معیار‌های شایستگی نسبت به هم در مقیاس نه ارزشی، پرسش‌نامه ارزیابی گزینه‌ها در مقیاس هفت ارزشی و به منظور ورودی روش تاپسیس. پس از توزیع و گردآوری پرسش‌نامه‌ها با استفاده از روش ترکیبی دیمتل فازی- تحلیل شبکه‌ فازی به وزن دهی معیار‌های شایستگی توسعه پایدار در محیط نرم افزار اکسل و سوپردسیژن پرداخته شد سپس با توجه وزن معیار‌ها، رتبه بندی روش‌های تدریس آموزش توسعه پایدار به روش تاپسیس در محیط نرم­افزار اکسل انجام شد(با توجه به زیاد بودن معیار‌ها و زیر معیارها، با استفاده از تکنیک تاپسیس و دیمتل می‌توان حجم مقایسات زوجی روش تحلیل شبکه را کاهش داد تا خبرگان تحقیق با دقت و حوصله بیش‌تری به پرسش‌نامه‌ها پاسخ دهند).

تکنیک دیمتل: این تکنیک مبتنی بر گراف‌هایی است که می‌توانند مؤلفه‌های دخیل را به دو گروه علت و معلول تفکیک نمایند.‌ این گراف‌ها وابستگی میان عناصر یک سیستم را به تصویر می‌کشند، به طوری که اعداد روی هر گراف، بیان‌گر شدت تاثیر یک عنصر بر عنصر دیگر است. از ‌این رو روش دیمتل می‌تواند رابطه میان علت و معلول‌ها را به یک مدل ساختاری قابل درک از سیستم تبدیل نماید(24). فرآیند تحلیل شبکه: ساعتی برای حل مسایل با معیار‌های وابسته به هم مدل تحلیل شبکه را پیشنهاد کرده است(25). همان طور که فرایند تحلیل سلسله مراتبی بستری را برای ساختار‌های سلسله مراتبی با روابط یک سویه فراهم می‌کند، فرایند تحلیل شبکه نیز امکان روابط پیچیده‌ی داخلی بین سطوح مختلف تصمیم و معیار‌ها را مهیا می‌کند. رویکرد بازخوردی فرایند تحلیل شبکه، ساختار شبکه را با ساختار سلسله مراتبی جایگزین کرده است(26).

تکنیک تاپسیس: ‌این مدل توسط هوانگ و یون در سال 1981 پیشنهاد شد. در ‌این روش، m گزینه بوسیله n شاخص ارزیابی می‌شود. بنیان ‌این تکنیک بر‌این مفهوم استوار است که گزینه انتخابی، باید کم‌ترین فاصله را با راه حل ‌ایده‌آل مثبت)بهترین حالت ممکن) و بیش‌ترین فاصله را با راه حل ‌ایده‌آل منفی )بدترین حالت ممکن( داشته باشد(7). منطق فازی: نظریه مجموعه های فازی توسط پروفسور لطفی عسکرزاده و در قالب جدید ریاضی برای صورت بندی، تجزیه و تحلیل مفاهیم و ویژگی‌های مبهم و غیر قطعی معرفی شد. مهم ترین قابلیت مجموعه فازی، توانایی آن در نشان دادن داده های مبهم و نامشخص است(27). در تمامی روش های مورد استفاده در این پژوهش از اعداد فازی مثلثی (جدول1) و به منظور دیفازی کردن از الگوی CFCS که توسط آپریکویچ و تزنگ معرفی شده است(28)، استفاده می شود.

 

 

 

 

جدول1- طیف فازی معادل عبارت کلامی‌در تاپسیس، دیمتل و فرآیند تحلیل شبکه‌(7)

      Table1- Fuzzy range of verbal expression topsis, dematel and network analysis Process techniques (7)

تاپسیس

خیلی ضعیف

ضعیف

ضعیف تا متوسط

متوسط

تقریبا خوب

خیلی ضعیف

 

(1، 0، 0)

(3، 1، 0)

(5 ،3 ،1)

(7 ، 5 ،3)

(9 ، 7 ،5)

(1، 0، 0)

دیمتل

یدون تاثیر

تاثیر کم

تاثیر متوسط

تاثیر زیاد

تاثیر خیلی زیاد

یدون تاثیر

 

(25/0،0،0)

(5/0، 25/0،0)

(75/0، 5/0، 25/0)

(1،75/0،5/0)

(1،1،75/0)

(25/0،0،0)

فرآیندتحلیل شیکه

 

معادل فازی

معادل فازی معکوس

متغییر زبانی

معادل فازی

معادل فازی معکوس

مساوی

( 1 ،1 ،1)

( 1 ،1 ،1)

بینابین

( 7 ،6 ،5)

(2/0  ،166/0 ،142/0)

بینابین

( 3 ،2 ،1)

( 1 ،5/0 ،333/0)

خیلی زیادمرجح

( 8 ،6،7)

( 166/0 ،125/0،142/0)

کمی‌مرجح

( 4 ،3 ،2)

(5/0 ،333/0 ،25/0)

بینابین

( 9 ،8 ،7)

(111/0،125/0،142/0)

بینابین

( 5 ،4 ،3)

( 333/0 ،25/0 ،2/0)

کاملا مرجح

( 9 ،9 ،9)

(111/0،111/0،111/0)

خیلی مرجح

( 6 ،5 ،4)

( 25/0 ،166/0،2/0)

 

 

 

 

 

 

روایی و پایایی پرسش‌نامه‌ها نیز بدین شرح بدست آمد: آلفای کرونباخ پرسش‌نامه‌های تکنیک دیمتل با توجه به استفاده از دو دسته پرسش‌نامه‌های معیار‌های اصلی و زیرمعیار‌ها به ترتیب 925/0، 995/0 بدست آمد و در پرسش‌نامه ارزیابی گزینه‌ها آلفای کرونباخ 96/0 بدست آمد. به منظور تعیین پایایی پرسش‌نامه‌های فرآیند تحلیل شبکه، نرخ ناسازگاری به روش گاگوس و بوچر برای همه‌ی ماتریس‌های مقایسه‌زوجی فازی هر 15 خبره و ماتریس تجمیع نظر‌های خبرگان محاسبه گردید و ماتریس‌هایی که طبق قاعده ناسازگار شناخته شدند، برای تجدید نظر به پاسخ دهندگان برگشت داده شد. در نهایت در همه ماتریس‌های مقایسات زوجی فازی نرخ ناسازگاری کم­تر از 1/0 بدست آمد که گویای هماهنگی و پایایی داده‌هاست. روایی کیفی پرسش‌نامه‌ها نیز توسط متخصصان و صاحب نظران تایید شد.

یافته‌ها

فرایند اجرای تحقیق به منظور رتبه بندی روش‌های تدریس آموزش توسعه پایدار در پنج گام انجام می‌گیرد:

گام اول- ساختاردهی به مساله و تشکیل مدل: با مطالعات کتابخانه‌ای‌ وسیع در مدل‌ها و معیار‌های ارایه شده در خصوص شایستگی‌های توسعه پایدار و محیط‌زیستی عمومی ‌و کلی، شایستگی توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ و شایستگی‌های محیط‌زیستی و توسعه پایدار در حوزه مهندسی(به دلیل نزدیکی حوزه مهندسی به فنی و حرفه‌ای‌)، معیار‌های شایستگی توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌ شناسایی و پس از طی فرایند رفت و برگشتی میان خبرگان مورد ارزیابی و تعدیل قرار گرفتند و در نهایت معیار‌های شایستگی در قالب یک مدل(شکل1) ارایه شدند که روایی مدل (روایی محتوی) مورد تایید خبرگان تحقیق قرار گرفت.

 

 

 
 

مدل شایستگی توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌

 

 

 

 

شکل1- مدل شایستگی توسعه پایدار دانش آموختگان فنی و حرفه‌ای‌

Figure 1- sustainable development competency model for technical and vocational Graduates

 


گام دوم- اجرای تکنیک دیمتل: خروجی‌های بدست آمده از تکنیک دیمتل که براساس ماتریس روابط کلی است به شرح ذیل است

1- ماتریس وابستگی دورنی معیار‌های اصلی(W22) و
ماتریس وابستگی دورنی زیرمعیارها
(W33):‌ این ماتریس از نرمال کردن ستون‌های ماتریس روابط کل(تقسیم هر عدد بر مجموع ستون) بدست می‌آید(جداول2و3).

 

 

جدول2- ماتریس وابستگی دورنی معیار‌های اصلی(W22)

(W22)     Table2-Main criteria interdependence matrix

c8

c7

c6

c5

c4

c3

c2

c1

 

101/0

155/0

143/0

125/0

135/0

141/0

136/0

134/0

تسلط بر دانش روز آمد(C1)

064/0