برنامه ریزی راهبردی سرزمین با تکیه بر شبیه سازی تغییرات پوشش و کاربری سرزمین در چهارچوب مدل DPSIR

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیارگروه محیط زیست، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاهآزاد واحد علوم تحقیقات

10.22034/jest.2019.35304.4235

چکیده

زمینه و هدف : امروزه نیروهای پیش ران متعددی بر محیط‌زیست فشار وارد می‌کنند. با توجه به آثار منفی ناشی از استفاده نامناسب ازسرزمین و تغییر کاربری اراضی، آگاهی و شناخت روند تغییر پذیری، درارزیابی آثار محیط زیستی ناشی از توسعه به منظور طرح ریزی و مدیریت پایدار سرزمین ضروری است. پیش بینی وضعیت توسعه با استفاده از شبیه سازی تغییرات ایجاد شده این امکان را فراهم می کند تا چشم انداز و برنامه ها را بگونه ای تنظیم نمود که رسیدن به هدف مورد نظر با اطمینان بیشتری همراه باشد.
روش بررسی: در این مطالعه روند تغییر کاربری در سال 2001 مشاهده شده و به کمک نرم افزار Dinamica EGO تا سال 2025 شبیه سازی شده است . با شناسایی عوامل متعدد به عنوان نیروهای محرکه موجود به تدوین برنامه راهبردی سرزمین جهت کاهش فشار تغییر کاربری و پوشش سرزمین پرداخته شده است. تدوین برنامه راهبردی توسعه با توجه به مدلDPSIR و نتایج شبیه سازی صورت گرفته است.
یافته ها: با توجه به بررسی روند تغییرات صورت پذیرفته در شهرستان کرج ، زمین های آیش و زمین های زراعی و باغ ها و جنگل بصورت مشابهی روند کاهشی داشته اند. وسعت مراتع تقریبا ثابت و زمینهای بایر روند افزایشی و مناطق شهری-روستایی-صنعتی با افزایشی چشمگیر از دو برابر مساحت خود در سال 2001 تجربه می نمایند. بر این اساس می توان بطور کلی بیان داشت که روند افزایش وسعت مناطق شهری-روستایی-صنعتی در آینده قابل پیش بینی می باشد.
بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد مهمترین عوامل موثر در تبدیل پوشش و کاربری سرزمین شهرستان کرج عبارتند از نبود توازن فضایی پراکندگی سکونتگاه‌های شهری، تمرکز فعالیت‌ها و خدمات به صورت کریدوری ، توسعه ساخت‌و‌سازها در اراضی کشاورزی و باغی و تأثیرپذیری از شهر تهران است.

کلیدواژه‌ها