بهینه‌سازی اقتصادی توزیع آب در شبکه آبیاری قزوین در شرایط مختلف کمبود آب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هئیت علمی موسسه خاک وآب

2 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 استادیار، بخش آبیاری و فیزیک خاک، موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دکتری آبیاری و زهکشی

10.22034/jest.2019.45194.4719

چکیده

زمینه و هدف: بهینه‌سازی توزیع آب در شبکه‌های آبیاری از مسائل اساسی مدیریت آب در مزرعه است. براساس هدف مورد بررسی، تابع هدف برای بهینه‌سازی تعیین می‌شود. هدف بهینه‌سازی در این تحقیق، افزایش بهره‌وری اقتصادی آب است.
روش بررسی: به منظور دستیابی به هدف مورد بررسی، از داده‌های بلند مدت (2001 الی 2012) شبکه آبیاری قزوین استفاده شد. ابتدا با استفاده از مدل تافته، ضرایب گیاهی گیاهان زراعی موجود در این شبکه تعیین شد. سپس میزان بهینه آب آبیاری تعیین شد. در ادامه، سناریوهای مختلف تأمین آب آبیاری (با در نظر گرفتن کمبود 10، 20، 30، 40 و 50 درصد آب آبیاری نسبت به حالت بهینه) بررسی شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که در شرایط بهینه، میزان مصرف آب در کل دشت قزوین 48 میلیون متر مکعب نسبت به وضعیت فعلی کاهش داشت. بهره‌وری اقتصادی آب در شرایط بهینه 13 درصد نسبت به وضعیت فعلی افزایش یافت. بالاترین بهره‌وری اقتصادی آب در سناریو کمبود 30 درصد آب مشاهده شد. در این سناریو، بهره‌وری اقتصادی آب نسبت به وضعیت فعلی 25 درصد افزایش داشت.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، توصیه می‌شود میزان آب آبیاری در این شبکه در حد 30 درصد کاهش نسبت به وضعیت بهینه نگه‌داشته شود.
بنابراین کاهش آب آبیاری و پیروی از این سناریو پیشنهاد می‌شود. در شرایط کم‌آبی، استفاده از چاه‌های تلفیقی موجود در پایین دست این شبکه توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها