بررسی شرایط سینوپتیک همزمان با رخداد بارش‌های سیل‌آسای غرب و جنوب غرب کشور مورخ 11 و 12 فروردین 1398

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرن

10.22034/jest.2019.46936.4802

چکیده

بارش‌های شدید همه ساله در مناطقی از غرب و جنوب‌غرب کشور سبب رخداد سیلاب و خساراتی ناشی از آن می‌شود. رخداد بارش‌های شدید و سیلاب‌ساز مورخ 11 و 12 فروردین 1398 در بسیاری از مناطق غرب و جنوب‌غربی کشور، هم از نظر شدت و هم از نظر وسعت کم سابقه بوده است. جهت بررسی شرایط سینوپتیک همزمان با رخداد بارش‌های شدید منجر به سیلاب‌های مورد نظر، علاوه بر استفاده از تصاویر ماهواره ای نوآ 18، داده‌های فشار تراز دریا، نم ویژه تراز دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل و امگای فشار تراز 850، 700 و 500 هکتوپاسکل؛ نم نسبی فشار تراز 700 هکتوپاسکال، مولفه باد مداری و نصف النهاری از فشار تراز 1000 تا فشار تراز 200 هکتوپاسکال با تفکیک مکانی 5/2 درجه در 5/2 درجه عرض جغرافیایی از مرکز ملی پیش‌بینی محیطی و مرکز ملی پژوهش‌های جوی ایالات متحده(NCEP/NCAR) دریافت و نقشه‌های مورد نظر ترسیم گردید. نتایج نشان می‌دهد که مرکز چرخندی قوی و عمیق از فشار تراز دریا تا فشار تراز 500 هکتوپاسکال در شرق دریای مدیترانه تشکیل شده است که ضلع شرقی چرخند فوق الذکر، در غرب و جنوب غرب کشور واقع شده که مقادیر امگای منفی 2/0 تا 3/0 پاسگال بر ثانیه نیز موید آن است. همچنین وجود جریان رودباد با جهتی نصف النهاری با جهتی جنوب غربی ـ شمال شرقی، در منطقه و چینش شدید قائم باد افقی به همراه نم ویژه 14 تا 18 گرم بر کیلوگرم در فشار تراز دریا و نم نسبی 95 تا 100 درصد در فشار تراز 700 هکتوپاسکال، سبب تشکیل ابرهای همرفتی بسیار عمیقی در منطقه شده است. فرافت رطوبت از دریای سرخ، غرب دریای عرب و خلیج فارس و دوام دو روزه آن به همراه جوی ناپایدار بر روی غرب کشور، سبب شده است که بارش‌های بسیار شدیدی رخ دهد که منجر به سیلاب‌های سهم‌گینی در منطقه غرب کشور گردد.

کلیدواژه‌ها