شبیه‌سازی اثر افزایش دما بر مراحل فنولوژی و عملکرد گندم (مطالعه موردی رقم چمران- ایستگاه اهواز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده جغرافیا-دانشگاه تهران

2 هیات علمی/ دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

10.22034/jest.2019.39115.4433

چکیده

در این پژوهش که با هدف آشکارسازی اثر تغییر دما بر مراحل رشد و عملکرد محصول گندم در منطقه خوزستان انجام شد، از داده مزرعه‌ای کشت محصول در طی سال‌های 1385 تا 1391 و داده‌های هواشناسی با دوره آماری 56 سال (1961-2016) و همچنین مدل CERES-Wheat از زیر مجموعه مدل‌های DSSAT4.5 استفاده شد. بر این اساس پس از کالیبراسیون مدل با داده‌های مزرعه‌ای، با شرایط مدیریتی یکسان در چهار دوره زمانی مختلف در طول 56 سال اخیر، متوسط طول دوره های فنولوژیک رقم گندم چمران در هر دوره محاسبه و تغییرات آن نسبت به دوره‌های قبلی تحلیل شد. همچنین عملکرد محصول بر اساس شاخص وزن دانه و عملکرد بیولوژیک در هکتار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان دهنده کاهش حدود 12% کل طول دوره رشد محصول در مراحل مختلف فنولوژیکی بود، که در برخی از مراحل کاهش بیش از 40% طول دوره رشد بر اساس مقادیر DAP بدست آمد. همچنین مقادیر عملکرد محصول نیز بر اساس خروجی مدل شبیه‌ساز رشد، کاهش چشمگیری را نشان داد که به نسبت متوسط عملکرد دانه در واحد هکتار در حدود 9% و میزان عملکرد بیولوژیک 11.3% در متوسط دوره 2008 تا 2016 نسبت به متوسط دوره 1961 تا 1976 کاهش نشان داد. بررسی مقادیر صحت سنجی مدل بر مبنای شاخص تولید دانه و عملکرد بیولوژیک در اماره‌های RMSE، NRMSE و R2 ( به ترتیب 235 و 710، 5 و 5، 0.95 و 0.91) نشان داد مدل مزبور توانایی بسیار خوبی جهت شبیه‌سازی رشد محصول گندم، مشروط به کالیبراسیون مناسب در منطقه مورد مطالعه دارد.

کلیدواژه‌ها