ارزیابی وضعیت پارک‌ها و فضای سبز شهری با استفاده از مدل الکتره (مطالعه موردی:شهر اردکان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران*(مسئول مکاتبات)

2 کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین،دانشکده کشاورزی، منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه اردکان

10.22034/jest.2020.31760.3996

چکیده

زمینه و هدف: افزایش آلودگی­های ناشی از رشد جمعیتی و بروز انواع فشار­های روحی و روانی ناشی از آن، فضای سبز را به­عنوان نیاز زیست‌محیطی، جسمی و روحی مطرح کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت پارک‌ها و فضای سبز شهری در شهر اردکان
با استفاده از مدل الکتره انجام شده‌است.
روش بررسی: این مطالعه بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، بررسی­های میدانی و با استفاده از مدل الکتره صورت گرفت.در این روش شاخص­های کمی و کیفی مورد استفاده و با مقایسات زوجی میان گزینه­ها رتبه بندی شدند و با پیاده­­سازی روش الکتره به­صورت گام به گام و استفاده از فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، فاصله تا مرکزشهر، امنیت،کیفیت امکانات و تاسیسات و کیفیت وسایل و تجهیزات به رتبه­بندی 5 پارک و فضای سبز شهری اردکان پرداخته شد و عملکرد شهرداری مورد بررسی قرار گرفت.
یافته­ها: نتایج به­دست آمده نشان داد از بین پارک­های مورد بررسی، پارک فرهنگیان واقع در خیابان صدرآباد- شهرک ولیعصر، درمقایسه با چهار پارک دیگر، توانسته است عملکرد بهتری را از خود نشان و شاخص­های مورد بحث را به خود اختصاص دهد.اینپارک،19000 مترمربع مساحت دارد و مجهز به ایستگاه سلامتی و تفریحی است و فاصله آن تا مرکز شهر(میدان 15 خرداد)، 6/3کیلومتر است.
بحث و نتیجه­گیری: ارزیابی پارک­ها و فضای سبز شهری شهر اردکان نشان می دهد در برنامه­های توسعه فضایی توجه به فضای سبز، برای دست­یابی به توسعه متعادل و پایدار امری ضروری است از نتایج این بررسی می توان در برنامه ریزی­های فضای شهری به طور گسترده استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و دوم، شماره چهار، تیر  ماه 99

ارزیابی وضعیتپارک­ها و فضای سبز شهری با استفاده از مدل الکتره

(مطالعه موردی:شهر اردکان)

 

مریم مروتی[1]*

mymorovati@ardakan.ac.ir

 سمیرا بیدکانی[2]

تاریخ دریافت: 15/08/96

تاریخ پذیرش: 25/11/96

چکیده

زمینه و هدف: افزایش آلودگی­های ناشی از رشد جمعیتی و بروز انواع فشار­های روحی و روانی ناشی از آن، فضای سبز را به­عنوان نیاز زیست‌محیطی، جسمی و روحی مطرح کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت پارک‌ها و فضای سبز شهری در شهر اردکان

با استفاده از مدل الکتره انجام شده‌است.

روش بررسی: این مطالعه بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، بررسی­های میدانی و با استفاده از مدل الکتره صورت گرفت.در این روش شاخص­های کمی و کیفی مورد استفاده و با مقایسات زوجی میان گزینه­ها رتبه بندی شدند و با پیاده­­سازی روش الکتره به­صورت گام به گام و استفاده از فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، فاصله تا مرکزشهر، امنیت،کیفیت امکانات و تاسیسات و کیفیت وسایل و تجهیزات به رتبه­بندی 5 پارک و فضای سبز شهری اردکان پرداخته شد و عملکرد شهرداری مورد بررسی قرار گرفت.

یافته­ها: نتایج به­دست آمده نشان داد از بین پارک­های مورد بررسی، پارک فرهنگیان واقع در خیابان صدرآباد- شهرک ولیعصر، درمقایسه با چهار پارک دیگر، توانسته است عملکرد بهتری را از خود نشان و شاخص­های مورد بحث را به خود اختصاص دهد.اینپارک،19000 مترمربع مساحت دارد و مجهز به ایستگاه سلامتی و تفریحی است و فاصله آن تا مرکز شهر(میدان 15 خرداد)، 6/3کیلومتر است.

بحث و نتیجه­گیری: ارزیابی پارک­ها و فضای سبز شهری شهر اردکان نشان می دهد در برنامه­های توسعه فضایی توجه به فضای سبز، برای دست­یابی به توسعه متعادل و پایدار امری ضروری است از نتایج این بررسی می توان در برنامه ریزی­های فضای شهری به طور گسترده استفاده کرد.

واژه­های کلیدی: ارزیابی، اولویت بندی، فضای سبز، مدل الکتره، شهر اردکان


 

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 22, No.4,June, 2020

 

 


Evaluating the Status of Parks and Urban Green Spaces Using the Electere Model(Case Study: Ardakan City)

 

Maryam Morovati*[3]

mymorovati@ardakan.ac.ir

Samira Bidakani[4]

Accepted: 2018.02.14

Received: 2017.11.06

Abstract

Background and Objectives: The pollution increase caused by population growth and the occurrence of various psychological pressures caused by it, has introduced the green space as environmental, physical and mental need. The purpose of this study was to evaluate the status of parks and urban green spaces in Ardakan city using the Electre model.

Method: This research was conducted based ondescriptive-analytical method, library studies, field studies and using Electre model.In this method, the quantitative and qualitative indexes were used and were ranked with paired comparisons between the options and by applying the method of the Electre step by step and using the distance factors such as area, green space and beauty, distance to the center, security, quality of facilities and the quality of the equipment to be ranked 5 parks and Ardakan urban green space and in the end the municipality's performance was investigated.

Findings: The  Results showed that among the studied parks, , Farhangian Park located in Sadr Abad Street - Valiasr Town, in comparison with the other four parks, has been able to have a better performance than the discussed indicators.. This park has an area of ​​19,000 m2 and is equipped with a health and recreation station and its distance to the center of the city (15 Khordad Square) is 3.6 km.

Conclusion: Assessment of urban parks and green spaces in Ardakan city shows that in spatial development plans, attention to green space is essential to achieve a balanced and sustainable development. The results of this study can be widely used in urban space planning.

Key Words: Assessment, Prioritization, Green Space, Electre Model, Ardakan city

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

توسعه روزافزون جامعه شهری، متأثر از رشد بی رویه جمعیت و مهاجرت، به ساخت و سازهای بدون برنامه ریزی و گسترش مهار نشدنی شهرها منجر شده و تغییرات زیادی در ساخت فضایی آن­ها به­وجود آورده است که لزوم هدایت آگاهانه و طراحی فضای زیست مناسب برای شهرها را به دنبال داشته است(1). با توجه به رشد سریع جمعیت کره­ی زمین و گرایش شدید مردم به شهرنشینی، طبق گزارش

تجدید نظر سازمان ملل از چشم انداز شهر نشینی جهان (2010)، 5/50 درصد (5/3 میلیارد نفر) از مردم جهان در سال 2010 در شهرها زندگی می­کردند. شمار ساکنان شهری به­طور قابل توجهی در حال افزایش است، به­صورتی که انتظار می­رود تا سال 2050 بیش از 84 درصد از جمعیت جهان در شهرها زندگی کنند(2). با توجه به این­که زنده بودن یک شهر به سیستم­های پویایی که در آن هست وابسته است؛ پارک­ها و فضای سبز شهری موجود در یک شهر از اهمیت راهبردی بالایی برای کمک به بهبود شرایط زندگی برخوردار هستند(3). بوستان­های شهری با اختصاص سطوح وسیع یا نسبتاً وسیعی از شهرها به لحاظ قابلیت­های کارکردی خود به عنوان امکاناتی برای ارتقاء سطح کیفی شهرها مطرح هستند. بوستان­های شهری دارای دو جنبه عمده کارکردی هستند؛ اول، تاثیر این بوستان­ها در ارتقاء شرایط زیست محیطی به­عنوان فضا­های سبز و ریه­های تنفسی شهرها و دوم، نقش این کاربری­های شهری در گذران اوقات فراغت شهروندان با ایجاد زمینه­های متنوع گذران اوقات فراغت فردی و جمعی(4). از آنجا که هر گونه فعالیتی برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه انسانی در محیط زیست تحقق می­یابد(5). اما گسترش شهر نشینی، وسعت فضای شهرها و فشار برای مسکن بیش­تر تغییراتی را در سطح زمین و محیط طبیعی به­وجود آورده است. سیاست­های برنامه­ریزی فضایی در شهرها و نیاز به مسکن بیشتر باعث کاهش دسترسی مردم به فضاهای سبز شده است(6). فضای سبز از جمله کاربری­هایی است که توزیع و پراکنش آن در سطح شهر اهمیت زیادی دارد(7). با توجه به موقعیت ایران که در منطقه خشک و نیمه خشک جهان واقع شده است(6). و با توجه به گرمای وحشتناک و گرد و غبار ناشی از باد گرم و کمبود آب مناسب، در دسترس بودن فضای سبز در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی اجتناب ناپذیر است(8). اهمیت فضای سبز در داخل شهرها به حدی است که در بین پنج کاربری مهم شهری از آن یاد می­شود. اهمیت این کاربری از زمان گسترش سریع و بی­سابقه کاربری شهر­ها بعد از انقلاب صنعتی بیش­تر شده است(9). با توجه به این­که شهر اردکان دارای صنایع و معادن مهمی همچون کارخانجات شیشه شناور، کارخانجات کاشی، صنایع متعدد فولاد،  سنگ آهن چادرملو، اورانیم ساغند وسایر کارخانه­ها در حوزه‌های صنایع غذایی، بهداشتی، تبدیلی، گرمایشی، سرمایشی، قطعه سازی می­باشد؛ نیازمند توجه بیش­تر به فضای سبز و نحوه مدیریت آن است. اقلیم گرم و خشک و جذابیت­های گردشگری هم به­عنوان اثری سینرژی توجه به فضای سبز را دو چندان کرده است(10). از این رو یکی از وظایف مهم شهرداری­ تبدیل محیط شهری به محیطی سالم و قابل زیست برای ساکنان آن است(11). فضای سبز شهری از جمله کاربری­های مهم و اصلی شهرها به­شمار می­آید که از آن همانند شش­های تنفسی شهرها یاد می­شود. منظور از فضای سبز شهری نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش گیاهی انسان ساخت است که هم دارنده­ی بازدهی اجتماعی هم دارای بازدهی اکولوژیکی است(12). فضای سبز شهری و پارک­های موجود در شهر نه تنها محل مناسبی برای سپری کردن اوقات فراغت مردم و مکان تفریحی به شمار می­آید، بلکه این فضاها در موارد بسیاری از توسعه­ی پراکنده و بیقواره  و نسنجیده­ی شهرها جلوگیری می­کنند(13) .

پارک­های شهری به­عنوان چشم انداز بصری با مزایای بسیاری مانند کاهش استرس، کاهش آلودگی هوا و تولید اکسیژن، ایجاد فرصت برای مردم را به شرکت در فعالیت­های فیزیکی، محیط مطلوب برای کودکان و کاهش آلودگی صوتی استفاده می­شود(14). پارک­ها دسته­ای از فضای عمومی هستند که به واسطه مقیاس عملکردی و همچنین طیف متنوع و گسترده مخاطبان خود دارای بیش­ترین سهم در حیات جمعی شهرندان است از این رو ارتقای کیفی این دسته از فضاها بیش از سایر انواع فضاها موجب ایجاد جامعه شهری سالم و شکوفا خواهد شد(15).اهمیت فضاهای سبزشهری تا بدان حد می­باشد که امروزه وجود این کاربری به عنوان یکی ازشاخص­های توسعه یافتگی جوامع به حساب می­آید(16).جعفری و همکاران(1395) در پژوهشی تحت عنوان ارزیابی فضای سبز شهری جهت مکان­یابی پارک­های محله­ای در منطقه 7 شهر تهران، ابتدا با استفاده از شاخص تفاضلی نرمال شده پوشش گیاهی مربوط به داده­های سنجنده استر سرانه فضای سبز در سطح منطقه برای هر نفر55/3 متر مربع محاسبه گردید که نسبت به حداقل سرانه­ها بسیار پایین­تر است . بنابراین جهت مکان­یابی پارک­های محله­ای از مدل تحلیل سلسله مراتبی استفاده گردید که نتایج آن مناسب بودن 4/77 درصد از کل مساحت منطقه جهت گسترش فضای سبز برای رفع مشکلات ناشی از فضای سبز را به برنامه­ریزان شهری نشان می­دهد(17). عبدالهی و همکاران (1394) در پژوهشی به رتبه­بندی فضا­های سبز و پارک­های شهری بندرعباس با استفاده از روش الکتره پرداختند. نتایج به­دست آمده از این پژوهش نشان داد از بین چهار پارک و فضای سبز شهری مورد مطالعه پارک دولت توانسته شاخص­های مورد توجه تحقیق را به خود اختصاص دهد و به­عنوانپارک برتر انتخاب شود(9). حاتمی نژاد و همکاران (1391) در پژوهشی تحت عنوان تحلیل و اولویت­بندی فضای سبز شهری با بهره­گیری از تکنیک­های تاپسیس و جی آی اس  به اولویت­بندی فضای سبز شهری دهگلان پرداختند و در نهایت راهکار­هایی برای رسیدن به توسعه فضای سبز شهری براساس ضوابط و نیاز­های جمعیت شهری با نگاهی به آینده ارایه نمودند(13). آهنگری و همکاران (1392) به اولویت­بندی شاخص­های رضایت­مندی شهروندان از پارک­ها و فضای سبز شهری در شهر بوکان با استفاده از مدل تاپسیس  در پارک­های محمدیه، ساحلی و ملت پرداختند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­ها نشان می­دهد که اکثر معیارها از حد ایده­آل مثبت به یک اندازه فاصله دارند و فاصله آن­ها از 5/0 تا 6/0 می­باشد و در رتبه­بندی نهایی عنصر فضای سبز در رتبه اول رضایت­مندی از عناصر پارک­های شهری و شاخص امنیت رتبه 14 را کسب کرده که کم­اهمیت­ترین عنصر می­باشد(2). رجایی(1393) در پژوهشی به اولویت­بندی پارک­ها و فضای سبز شهری ناحیه 3 منطقه 3 شهری مشهد با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی تاپسیس پرداخت که  طی آن عملکرد شهرداری منطقه بر اساس فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، محیط زیست، دسترسی، امنیت و امکانات بررسی شد. طبق محاسبات از نظر شاخص­های مورد بررسی پارک فجر در اولویت اول، پارک یوسف­زاده، از نظر مردم  است و مسئولین با تمرکز بر روی تجهیز کردن پارک­های دارای اولویت بالاتر از دوباره­کاری­ها که هزینه شهر­ها را افزایش می­دهد، می­توانند جلوگیری کنند(18). کریستوفر دی. ایوس و همکاران(2017) در پژوهشی در چهار حومه اربنزینگ ، پایین­تر از ناحیه Hunter از NSW کشور استرالیا به  بررسی معیار ساکنین این مناطق در خصوص فضای سبز شهری پرداختند. نتایج حاصل از پژوهش این محققان نشان داد که فاصله فضای سبز از محل سکونت پس از پیکربندی و شکل چشم انداز مورد توجه­ترین معیار از نظر ساکنین مناطق است و برخی از معیارها هم­چون طبیعت فضای سبز و میزان سلامت نسبت به دیگر معیار­ها در ارتباط با هم بیش­تر رخ می­دهند(19). علی اصغر وسکاه (2016) در پژوهشی تحت عنوان ابعاد اجتماعی و روانی فضای سبز شهری و تأثیر آن در مطالعات شناخت محیط زندگی، از فضای سبز شهری  به عنوان یک نوع مهم از فضای باز شهری و مرتبط با رفاه انسان  یاد کرده است. طبق نظر این محقق، برنامه ریزی­ای  برای ایجاد فضای سبز مناسب است که  بتواندارتباط میان ساکنان شهری با  این فضا­­­ها برای فعالیت­های اجتماعی و اوقات فراغت تسهیل کند با توجه به بررسی­های صورت گرفته در رابطه با فضای سبز شهری در مالزی درجه رضایت بخش از طراحی فضای سبز و توسعه به منظور تسهیل ساکنان با محیط زیست سالم صورت نگرفته است و چند محدودیت در دسترسی و ارتباط با فضای سبز شهری به دلیل مسایل برنامه ریزی و طراحی شده وجود دارد(20).

منطقه مورد مطالعه

شهرستان اردکان  با وسعت 23665 کیلومتر مربع در ۶۴ کیلومتری شمال غربی یزد قرار دارد. طبق سرشماری سال 1390 جمعیت آن 77785 نفر گزارش شده است. این شهرستان 32% پهنه استان یزد را در خود جای داده و وسیع­

 

ترین شهرستان در استان یزد محسوب می­شود. شهر اردکان به­عنوان مرکز این شهرستان از لحاظ جغرافیایی، در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۴۸ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۲ درجه و ۲۰ دقیقه شمالی واقع شده است.


 

 

شکل 1-موقعیت جغرافیایی محدوده مطالعه

Figure 1- Geographic location of the study area

 

روش تحقیق

 

این تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی است. برای جمع آوری اطلاعات و داده­های مورد نیاز از بررسی­های اسنادی و کتابخانه­ای و مطالعات میدانی استفاده شده است. وضعیت پارک‌ها و فضای سبز شهری شهر اردکان با استفاده از مدل الکتره مورد ارزیابی قرار گرفت. اساس این روش، روابط «رتبه‏بندی برتر» است و می­توان آن را به­عنوان یکی از بهترین روش­های در نظر گرفته شده در حل مسایل تصمیم­گیری با معیارهای چندگانه برشمرد. در روش الکتره شاخص­های کمی کیفی مورد استفاده قرار می­گیرند و با مقایسات زوجی میان گزینه­ها رتبه بندی آن­ها به­دست می­آید. مسایل چند شاخصه به صورت قرار دادی با یک مجموعه از گزینه­ها، شاخص­­ها و مقادیر برتری بیان می­گردند.در این مسایل می­باید مجموعه ای از گزینه­ها ارزیابی شوند که ارزیابی مورد نظر با مجموعه ای از شاخص­ها صورت می­پذیرد. از مهم­ترین نقاط قوت این مدل می­توان به کمی سازی معیارهای کیفی و تحلیل یکپارچه اثرها با درنظر گرفتن معیارهای تعیین کننده، رتبه­بندی گزینه­ها و حذف برخی گزینه­ها،   برآورد صحیح اهمیت آثار در فرایند ارزیابی به­عنوان شرط اصلی ارایه راهکارهای کاهش مناسب و برنامه پایش و مدیریت محیط‌زیستی ، توانایی تلفیق چند معیار برای هر گزینه و دارا بودن سرعت مناسب اشاره کرد(8).

در این مطالعه پس از جمع­آوری اطلاعات و شناسایی پارک­های مورد مطالعه (پارک­های آزادی – شهر- بانوان- چادر ملو- فرهنگیان) در سال 1396، عملکرد شهرداری اردکان در این پارک­ها بر اساس فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، محیط­زیست، هزینه دسترسی، امنیت، کیفیت امکانات و تاسیسات، کیفیت وسایل و تجهیزات بررسی شد. طبق مدل تصمیم­گیری الکتره در گام اول ماتریس پارک- شاخص تشکیل شد. در ادامه سایر گام­های مدل تصمیم­گیری طبق روش­های عنوان شده محاسبه می­شود و اولویت­بندی پارک­ها حاصل می­گردد. لازم به ذکر است که در این پژوهش از مطالعات کتابخانه­ای، شبکه جهانی اینترنت، اسناد موجود نیز بهره گرفنه شده است.

گام اول : از بین بردن تفاوت مقیاسی داده­های تصمیم گیری با استفاده از ماتریس نرمالR

           (1)    

گام دوم: اعمال اوزان معیارها و تشکیل ماتریس وزین v با استفاده از بردار معلوم w

V = (W*R)               (2)                                     

         

(3)

گام سوم : تعیین مجموعه هماهنگی و ناهماهنگی برای هر زوج از گزینه­های k,l

(k, l = 1,2,3…, m ; l≠k)         (4)                    

مجموعه شاخص­های موجود {J={j|j = 1,2,…,n}  را به دو زیرمجموعه متمایز هماهنگ (Ckj) و ناهماهنگ (Dkl)  تقسیم می­کنیم. به­طوری که اگر شاخص مورد نظر دارای جنبه مثبت باشد، داریم:

CKI = {j€ J | Xkj ≥ Xlj}(5)                                

    

مجموعه هماهنگ (Ckl) از مقایسه گزینه­های Al  و Akکه در آن در صورت مثبت بودن جنبه معیار،Ak  از Al بیش­تر بوده و در صورت منفی بودن جنبه معیار ( مانند هزینه) Ak از  Alکمتر باشد، تشکیل می­شود. بنابراین اگر شاخص، دارای جنبه منفی باشد، داریم:

CKI = {j€ J | Xkj ≤ Xlj}                                 (6)

 

و برعکس زیرمجموعه مکمل به نام مجموعه ناهماهنگ (Dkl) مجموعه ای از شاخص­هاست که به ازای آن­ها برای معیارها با جنبه مثبت داشته باشیم:

D KI = {j€ J | Xkj ≤ Xlj} = J – CKI                (7)

گام چهارم: محاسبه ماتریس هماهنگی

                        (8)                         

 

برای ساخت ماتریس هماهنگی، معیار هماهنگی برابر با مجموع اوزان (wj) شاخص هایی است که مجموعه CKI را تشکیل می دهند. بدین صورت معیار هماهنگی (Ckl) بین Al و Ak بدین قرار است:

                               (9)

 

معیار هماهنگی (Ckl) منعکس کننده برتری Ak در مقایسه با Al است به طوری که ≤Clk≤ l0 خواهد بود. هر چه مقدار به 1 نزدیک باشد، به ارجحیت بیش­تر گزینه k نسبت به گزینه I اشاره دارد.

بنابراین در ادامه می بینیم مقادیر مختلف معیارهای (   Ckl (k, l=1,2,…;m, k≠lماتریس هماهنگی c را که به­طور طبیعی نا­متقارن خواهد بود، تشکیل می­دهند.

گام پنجم: محاسبه ماتریس نا­هماهنگی

معیار ناهماهنگی مجموعه DKI برعکس معیار  CKI نشان دهنده شدت عدم ترجیح Ak در مقایسه با Al می­باشد. در اصل در این قدم، بعد از مشخص کردن مجموعه ناهماهنگی برای تمام جفت گزینه ها ( هم برای  DKI و هم برای  DIK)، برای محاسبه معیار ناهماهنگی، مقدار بیشینه « اختلافات دو گزینه» در معیارهای مجموعه ناهماهنگی بر مقدار بیشینه « اختلاف گزینه» در کل معیارهای موجود تقسیم می نماییم. فرمول زیر مفهوم بالا را به صورت واضح تری نشان می دهد.

            (10)                

 

لذا در ادامه می توانیم بر اساس رابطه ریاضی بالا، ماتریس ناهماهنگی D را تشکیل دهیم.

              (11)              

 

گام ششم: مشخص نمودن ماتریس هماهنگ موثر

برای این­که یک بررسی نسبی بهتری در رابطه با ارجحیت گزینه ها نسبت به هم را داشته باشیم، مولفه های ماتریس هماهنگی را با

یک مقدار حد آستانه مقایسه می کنیم تا ببینیم کدام یک از این مولفه ها از این آستانه هماهنگی C2 بیش­تر می باشند و حداقل انتظارات ما را برآورده می­سازند. C را می توان به صورت متوسط از معیارهای هماهنگی بدست آورد.

                    (12)                  

 

در ادامه بعد از مقایسه تمام مولفه ها با مقدار حداقل آستانه، ماتریس بولین h که یک ماتریس با مولفه های ۰  و ۱  می باشد را تشکیل می دهیم. قاعده اختصاص به ۰ و ۱ به ازای هر کدام از مولفه ها به صورت زیر می باشد.

HKI=1 اگر CKI ≥ Ĉ                                     (13)

HKI=0 اگر CKI < Ĉ                                     (14)

 

بنابراین به راحتی می توانیم تشخیص دهیم هر مولفه ای در ماتریس) H ماتریس هماهنگ موثر) که دارای مقدار ۱ باشد، نشان دهنده یک گزینه موثر و به طور محسوس مسلط بر دیگری است.

گام هفتم: مشخص نمودن ماتریس نا­هماهنگ موثر

در این گام، به همان صورت که مقدار ماتریس هماهنگی موثر رابرای مولفه­های ماتریس هماهنگی محاسبه کردیم، این روش را یرای مقادیر ماتریس ناهماهنگی جهت محاسبه ماتریس ناهماهنگی موثر نیز پیاده می کنیم. بنابراین برای تشکیل ماتریس ناهماهنگی موثر، باید مقدار حداقل آستانه را که سطح
ناهماهنگی نیز نامیده می شود، محاسبه و مولفه های ماتریس را با آن مقدار آستانه مقایسه کنیم.

                                           (15)

 

حال ماتریس ناهماهنگی موثر را که ماتریس بولین G نام گذاری می کنیم ، با رعایت قاعده زیر تشکیل می دهیم.

gKI=0 اگر dKI ≥ ḏ                                  (16)                            

gKI=1 اگر dKI < ḏ                             (17)        

نتیجه حال از این مرحله، یک ماتریس با مولفه های ۰ و۱ می باشه که مقادیر ۱ در این مولفه، نشان­دهنده تسلیم بود مسلم گزینه k درمقابل گزینه I  می­باشد.

گام هشتم: مشخص نمودن ماتریس کلی و موثر

برای این­که در نهایت بتوانیم یک نتیجه گیری از برتری گزینه ها باهم را داشته باشیم، دو ماترس هماهنگی موثر و ناهماهنگی موثر را در هم ضرب می­کنیم. این ماتریس در صورتی دارای مولفه ۱ است که وقتی ضرب ماتریسی در آن انجام می­شود، هر دو مولفه متناظری که در هم ضرب می شوند ۱ باشند. برای دو گزینه k  و l زمانی ekl=1 رخ می­دهد که k نسبت به I  دارای برتری قابل قبول در ماتریس hKI  و I نسبت به k  تسلیم کامل در ماتریس gkl ­باشد.

eKI = hKI . gKI                                          (18)

 

گام نهم: رسم شبکه ترجیح

حال باید به تعداد گزینه های مساله ای که با آن مواجه هستیم گره رسم کنیم. برای رسم کمان بین این گره ها، اگر در ماتریس E بین دو گزینه مولفه ۱  وجود داشت، از گره سطر مربوطه در ماتریس به گره ستون مربوطه در ماتریس یک فلش جهت دار رسم می­کنیم .هر کدام که بیش­ترین خروجی را داشته باشند، از ترجیح و برتری بیش­تری برخوردار است(8،18).

 

 

 

 

 

 


یافته­های تحقیق

جدول 1- تشکیل ماتریس تصمیم­گیری

Table 1- Formation of Decision Matrix

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

11000

8

3840

7

8

8

آزادی

5000

2

233

8

2

2

شهر

7000

5

3600

9

5

4

بانوان

50000

7

3330

8

6

2

چادر ملو

19000

6

2720

7

4

3

فرهنگیان

 

 

اعداد درایه­های ماتریس تصمیم­گیری را به توان دو رسانده و در

 

نهایت درایه­های هر ستون را جمع کرده و از آن جذر می­گیریم.


 

جدول 2-نرمال سازی داده­ها

Table 2-Normalization of data

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

121000000

64

14745600

49

64

64

آزادی

25000000

4

54289

64

4

4

شهر

49000000

25

12960000

81

25

16

بانوان

2500000000

49

11088900

64

36

4

چادر ملو

361000000

36

7398400

49

16

9

فرهنگیان

3056000000

178

46247189

307

145

97

Σ

09/55281

34/13

52/6800

52/17

04/12

84/9

 

 

ماتریس نرمال: برای به­دست آوردن این ماتریس، درایه­های

ماتریس 1 را بر جذر به­دست آمده از ماتریس 2 تقسیم می­کنیم.

 

جدول 3- تشکیل ماتریس نرمال

Table 3- Normal Matrix Formation

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

19/0

59/0

56/0

39/0

66/0

81/0

آزادی

09/0

14/0

03/0

45/0

16/0

2/0

شهر

12/0

37/0

52/0

51/0

41/0

4/0

بانوان

90/0

52/0

48/0

45/0

49/0

2/0

چادر ملو

34/0

44/0

39/0

39/0

33/0

3/0

فرهنگیان

 

 

 

محاسبه وزن: با استفاده از روش­های گونانی می­توان وزن را محاسبه نمود که در اینجا از روش آنتروپی شانون استفاده شده است. در این مرحله درایه­های ماتریس تصمیم­گیری در هر ستون بر مجموع آن ستون تقسیم ­می­شود و ماتریس پایین به­دست می­آید. در این مرحله باید مقدار k=1/ln(n) را به­دست آورد. مقدار (n) را که برابر تعداد گزینه ­هاست به­دست می­آوریم.)(ln(n یک مقدار ثابت است). پس از این مرحله ، میزان eg  که بیان­گر جایگاه هر شاخص نسبت به دیگر شاخص­ها است را باید محاسبه نمود. برای این منظور در هر ستون هر عدد را در ln آن عدد ضرب و در نهایت جمع می­کنیم و عدد حاصله را در مقدارk  ضرب می­نماییم. بعد از به­دست آوردن این مقدار، میزان  dg که فاصله را نشان می­دهد باید محاسبه کرد. برای این منظور هر یک از اعداد به­دست آمده در eg  را از 1 کم می­کنیم تا میزان dg به­دست بیاید. در ادامه برای به­دست آوردن وزن یا wg، اعداد dg را جمع کرده و هر کدام از اعداد dg را بر مجموع dg ها تقسیم می­کنیم تا وزن نهایی به­دست بیاید.

 

 

جدول 4- تشکیل ماتریس برای محاسبه eg

Table 4- Formation of a matrix for calculating eg

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

1195/0

2857/0

2798/0

1794/0

32/0

4210/0

آزادی

0543/0

0714/0

0169/0

2051/0

08/0

1052/0

شهر

0760/0

1785/0

2623/0

2307/0

2/0

2105/0

بانوان

5434/0

25/0

2426/0

2051/0

24/0

1052/0

چادر ملو

2065/0

2142/0

1982/0

1794/0

16/0

1578/0

فرهنگیان

 

جدول 5- محاسبه وزن شاخص­ها

Table 5- Calculating the weight of the indicators

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

78/0

94/0

89/0

99/0

94/0

90/0

Eg

22/0

06/0

11/0

01/0

06/0

10/0

Dg

392857/0

107142/0

196428/0

017857/0

107142/0

178571/0

Wg

 

 

ماتریس موزون در اوزان: برای تشکیل این ماتریس، ماتریس

نرمال را در وزن­های به­دست آمده ضرب می­کنیم.

 

 

جدول 6-ماتریس نرمال شده موزون

Table 6- Normalized matrix

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

074642/0

063213/0

109999/0

006964/0

070713/0

144642/0

آزادی

035357/0

014999/0

005892/0

008035/0

017142/0

035714/0

شهر

047142/0

039642/0

102142/0

009107/0

043928/0

071428/0

بانوان

353571/0

055713/0

094285/0

008035/0

052499/0

035714/0

چادر ملو

133571/0

047142/0

076606/0

006964/0

035356/0

053571/0

فرهنگیان

 

 

تعیین معیار­های منفی و مثبت (زرد و سبز): در این مرحله باید دو رنگ سبز که برد را نشان می­دهد و رنگ زرد که نمایش­دهنده باخت است را به جدول اضافه کرد. در این ماتریس فقط معیار­ها را رنگ­بندی می­کنیم . به­عنوان مثال کیفیت وسایل و تجهیزات هر چه بیش­تر باشد بهتر است در نتیجه با رنگ سبز نشان می­دهیم یا فاصله تا مرکز شهر هر چه قدر کمت­ر باشد بهتر است و با رنگ زرد نمایش می­دهیم.


 

جدول شماره7- تعیین معیار­های منفی و مثبت

Table 7-Determining Negative and Positive Criteria

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

074642/0

063213/0

109999/0

006964/0

070713/0

144642/0

آزادی: (1)

035357/0

014999/0

005892/0

008035/0

017142/0

035714/0

شهر: (2)

047142/0

039642/0

102142/0

009107/0

043928/0

071428/0

بانوان: (3)

353571/0

055713/0

094285/0

008035/0

052499/0

035714/0

چادر ملو: (4)

133571/0

047142/0

076606/0

006964/0

035356/0

053571/0

فرهنگیان: (5)

 

 

در ماتریس 8 با توجه به ماتریس بالا گزینه­هایمان را دو به دو با هم مقایسه می­کنیم. در معیارهای زرد عدد هر خانه­ای که بیش­تر باشد زرد و خانه­ای که کم­تر باشد سبز می­شود. در معیار­های با رنگ سبز اگر عدد یک خانه از دیگری بیش­تر بود سبز و اگر کمتر بود زرد می­شود. در صورت مساوی بودن نیز سبز محسوب می­شوند.

 

 

جدول شماره 8- مقایسه دو به دو گزینه­ها

Table 8-Comparison of two options

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص

         پارک

 

 

 

 

 

 

2- 1

 

 

 

 

 

 

3- 1

 

 

 

 

 

 

4- 1

 

 

 

 

 

 

5- 1

 

 

 

 

 

 

1- 2

 

 

 

 

 

 

3- 2

 

 

 

 

 

 

4- 2

 

 

 

 

 

 

5- 2

 

 

 

 

 

 

1- 3

 

 

 

 

 

 

2- 3

 

 

 

 

 

 

4- 3

 

 

 

 

 

 

5- 3

 

 

 

 

 

 

1- 4

 

 

 

 

 

 

2- 4

 

 

 

 

 

 

3- 4

 

 

 

 

 

 

5- 4

 

 

 

 

 

 

1- 5

 

 

 

 

 

 

2- 5

 

 

 

 

 

 

3- 5

 

 

 

 

 

 

4- 5

 

 

تشکیل ماتریس هماهنگ: در این ماتریس، وزن اعدادی که رنگ سبز به خود گرفته­اند با هم جمع می­شوند. مثلا برای به­دست آوردن سلول 1-2 در سطر 1و 2، سبز­ها را پیدا کرده و وزن آن­ها را با هم جمع می­کنیم در نهایت جدول زیر به­دست می­آید. در اخر نیز اعداد هر سلول را جمع و بر تعداد آن­ها تقسیم می­کنیم.


 

جدول 9- ماتریس هماهنگ

Table 9- Coordinate matrix

5

4

3

2

1

 

410712/0

392855/0

785712/0

785712/0

 

1

214285/0

392856/0

196428/0

 

214285/0

2

30357/0

196428/0

 

803569/0

214285/0

3

624998/0

 

803569/0

803569/0

214285/0

4

 

374999/0

696427/0

785712/0

607142/0

5

مجموع اوزان سلول­ها: 82/9                        تعداد سلول­ها: 20               میانگین ماتریس هماهنگی:49/0 = 20 ÷ 82/9

 

 

ماتریس نا­هماهنگ: در این ماتریس، سلول­ها را دو به دو از هم کم می­کنیم و سپس بیش­ترین عدد در بین باخت­ها را تقسیم
بر بالاترین عدد در بین کل اعداد می­کنیم.

 

 

جدول 10- ماتریس نا­هماهنگ

Table 10- Inconsistent Matrix

مساحت(متر مربع)

فضای سبز و زیبایی

فاصله تا مرکز شهر(متر)

امنیت

کیفیت امکانات و تاسیسات

کیفیت وسایل و تجهیزات

شاخص       پارک

074642/0

063213/0

109999/0

006964/0

070713/0

144642/0

آزادی: (1)

035357/0

014999/0

005892/0

008035/0

017142/0

035714/0

شهر: (2)

047142/0

039642/0

102142/0

009107/0

043928/0

071428/0

بانوان: (3)

353571/0

055713/0

094285/0

008035/0

052499/0

035714/0

چادر ملو: (4)

133571/0

047142/0

076606/0

006964/0

035356/0

053571/0

فرهنگیان: (5)

039285/0

048214/0

104107/0

001071/0

053571/0

108928/0

2- 1

0275/0

023571/0

007857/0

002143/0-

026785/0

073214/0

3- 1

278929/0-

0075/0

015714/0

001071/0-

018214/0

108928/0

4- 1

058929/0-

016071/0

033393/0

0

034347/0

091071/0

5- 1

039285/0-

048214/0-

104107/0-

001071/0

053571/0-

108928/0-

1- 2

011785/0-

024643/0-

09625/0-

001072/0-

026786/0-

035714/0-

3- 2

31824/0-

040714/0-

088393/0-

0

035357/0-

0

4- 2

098214/0-

032143/0-

070714/0-

001071/0

018214/0-

017857/0-

5- 2

0275/0-

023571/0-

007857/0-

002143/0

026785/0-

073214/0-

1- 3

011785/0

024643/0

09625/0

001072/0

026786/0

035714/0

2- 3

306429/0-

016071/0-

007857/0

001072/0

008571/0-

035714/0

4- 3

86429/0-

0075/0-

025536/0

002143/0

008572/0

017857/0

5- 3

278929/0

0075/0-

015714/0-

001071/0

018214/0-

108928/0-

1- 4

31824/0

040714/0

088393/0

0

035357/0

0

2- 4

306429/0

016071/0

007857/0-

001072/0-

008571/0

035714/0-

3- 4

22/0

008571/0

017679/0

001071/0

017143/0

017857/0-

5- 4

058929/0

016071/0-

033393/0-

0

034347/0-

091071/0-

1- 5

098214/0

032143/0

070714/0

001071/0-

018214/0

017857/0

2- 5

086429/0

0075/0

025536/0-

002143/0-

008572/0-

017857/0-

3- 5

22/0-

008571/0-

017679/0-

001071/0-

017143/0-

017857/0

4- 5

 

 

 

در مرحله بعد باید بیش­ترین عدد دربین معیار­های منفی (زردها) را تقسیم بر بالاترین عدد موجود بین تمامی اعداد (مثبت و منفی) کنیم . مثلا برای مقایسه گزینه 1 با 2 باید رنگ­های زد در ردیف 2-1 (ماتریس 8) را نگاه کنیم و سپس در ستون 2-1 (ماتریس 10) بیش­ترین عدد را در بین زرد­ها پیدا کنیم و تقسیم بر بیش­ترین عدد در بین آن ردیف نماییم. علامت منفی اعداد را در پیدا کردن بزرگ­ترین عدد نادیده می­گیریم به­علت آن­که قدر مطلق است و عدد منفی در قدر مطلق مثبت می­شود.

 

جدول شماره 11- نتیجه ماتریس نا­هماهنگ

Table 11- Inconsistent matrix result

5

4

3

2

1

 

6470/0

1

1073/0

9557/0

 

1

1

1279/0

3710/0

 

1

2

1

1

 

1

1

3

0811/0

 

1165/0

2777/0

3905/0

4

 

1

2066/0

7199/0

1

5

مجموع اوزان سلول­ها: 13        تعداد سلول­ها: 20               میانگین ماتریس ­نا­هماهنگی: 65/0= 20÷13

ماتریس هماهنگ موثر: با توجه به ماتریس هماهنگی اگر عدد هر سلول کم­تر از میانگین ماتریس هماهنگی یعنی(49/0) باشد صفر و اگر بیش­تر باشد یک در ماتریس موثر قرار می­گیرد.

 

جدول شماره 12- ماتریس ­هماهنگ موثر

Table 12- Effective matrix matrix

5

4

3

2

1

 

0

0

1

1

 

1

0

0

0

 

0

2

0

0

 

1

0

3

1

 

1

1

0

4

 

0

1

1

1

5

ماتریس نا­هماهنگ موثر: با توجه به ماتریس هماهنگی اگر عدد هر سلول کم­تر از میانگین ماتریس نا­هماهنگی یعنی(65/0) باشد صفر و اگر بیش­تر باشد یک را در ماتریس موثر قرار می­دهیم.

 

جدول شماره 13- ماتریس ­نا­هماهنگ موثر

Table 13- Effective matrix matrix

5

4

3

2

1

 

0

1

0

1

 

1

1

0

0

 

1

2

1

1

 

1

1

3

0

 

0

0

0

4

 

1

0

1

1

5

 

جدول شماره 14- ماتریس حاصل­ضرب ماتریس هماهنگ و نا­هماهنگ

Table 14- The matrix of the matrix of harmonic and inconsistent matrices

5

4

3

2

1

 

0

0

0

1

0

1

0

0

0

0

0

2

0

0

0

1

0

3

0

0

0

0

0

4

0

0

0

1

1

5

 

ماتریس نهایی: در این مرحله ماتریس نا­هماهنگ موثر را بر هماهنگ موثر ضرب می­کنیم. بعد یک ستون به­عنوان برد و یک ستون به­عنوان باخت و یک ستون به­عنوان جواب نهایی تشکیل می­دهیم. جمع سطر­ها برد و جمع ستون­ها باخت می­شود. اختلاف بین برد و باخت جواب نهایی را به­دست می­دهد. هر عدد که بیش­تر باشد جواب نهایی خواهد بود که در اینجا پارک فرهنگیان انتخاب شده است.

 

 

جدول شماره 15- ماتریس نهایی

Table 15- Final Matrix

پارک

جواب نهایی

باخت

برد

5

4

3

2

1

 

آزادی

0

1

1

0

0

0

1

0

1

شهر

3-

3

0

0

0

0

0

0

2

بانوان

1

0

1

0

0

0

1

0

3

چادر ملو

0

0

0

0

0

0

0

0

4

فرهنگیان

2

0

2

0

0

0

1

1

5

 

بحث و نتیجه­گیری

 

به دلیل اهمیت وجود فضاهای سبز شهری در شهر­های امروزی  و کارکرد­­های چندگانه آن اعم از اکولوژیکی- اجتماعی، تفریحی و حتی فرهنگی، لزوم پرداختن به این مقوله بیش از پیش مورد توجه سازمان­های مختلف به­ویژه شهرداری­ها قرار گرفته است. پارک شهری       به لحاظ دارا بودن مقیاس وسیع، در صورت برخورداری از عملکرد مناسب به فراخور گروه­های سنی گوناگون از کارایی مناسب برخوردار خواهد بود. بنابر این پیش شرط حضور شهروندان در پارک شهری قابلیت اجرای فعالیت­های متنوع در پارک است که برای تحقق آن باید فضای لازم و امکانات کافی در پارک وجود داشته باشد تا فعالیت­های مختلف قابلیت اجرا داشته و تحقق بیابد. در پژوهش حاضر سعی شد به رتبه­بندی 5 پارک و فضای سبز شهری اردکان با استفاده از روش الکتره پرداخته شود. در این روش شاخص­های کمی کیفی         مورد استفاده قرار می­گیرند و با مقایسات زوجی میان گزینه­ها رتبه بندی آن­ها به­دست آمد و مسایل چند شاخصه به صورت قرار دادی با یک مجموعه از گزینه­ها، شاخص­ ها و مقادیر برتری بیان گردیدند. لذا در این پژوهش برای این منظور، با پیاده­­سازی روش الکتره به­صورت گام به گام و استفاده از فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، فاصله تا مرکز شهر، امنیت، کیفیت امکانات و تاسیسات و کیفیت وسایل و تجهیزات، عملکرد شهرداری مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که از میان پارک­های مورد بررسی، پارک فرهنگیان واقع در خیابان صدرآباد- شهرک ولیعصر، در مقایسه با چهار پارک دیگر، توانسته است عملکرد بهتری را از خود نشان دهد و شاخص­های مورد بحث را به خود اختصاص دهد.اینپارک، 19000 متر مربع مساحت دارد و مجهز به ایستگاه سلامتی و تفریحی است و فاصله آن تا مرکز شهر(میدان 15 خرداد)، 6/3 کیلومتر است.

در مطالعه­ای مشابه عبد­الهی و غلامی­زاده در سال 1394 به رتبه­بندی مکانی فضا­های سبز و پارک­های شهری با استفاده از             روش ELEKTRE در شهر بندر عباس پرداختند. آن­ها در این مطالعه به بررسی چهار پارک و فضای سبز(دولت، گلها، شهید دباغیان و جهانگردی)  پرداختند و شاخص­های مورد بحث آن­ها فاصله تا مرکز شهر، فاصله تا محل کار، هزینه دسترسی، کیفیت امکانات و تاسیسات، امنیت، زیبایی و کیفیت وسایل و تجهیزات بود که پارک برتر از مجموع کل مساحت شهرستان به میزان 27316 کیلومتر مربع مساحت 93/133669 مترمربع (معادل 4-10 89/4 درصد فضای سبز برتر شهرستان بندرعباس) را به خود اختصاص داد. در مطالعه حاضر پارک برتر مساحت 19000 مترمربع از مجموع مساحت شهرستان که 23665 کیلومترمربع بود (معادل  5-10 02/8 درصد     فضای سبز برتر شهرستان اردکان) را به خود اختصاص داد. در نهایت از بین پارک­های مورد مطالعه پارک دولت بالاترین میزان شاخصه­های مورد نظر را توانست به خود اختصاص دهد.

در مطالعه­ای دیگر، رجایی در سال 1393 به اولویت­بندی پارک­ها و فضای سبز شهری ناحیه 3 منطقه 3 مشهد با روش تحلیل سلسله  مراتبی(TOPSIS) پرداخت. این پژوهش­گر عملکرد شهرداری را بر اساس فاکتور­های مساحت، فضای سبز و زیبایی، محیط زیست، دسترسی، امنیت و امکانات مورد بررسی قرار داد. در این مدل گزینه انتخاب شده می­بایست کوتاه­ترین فاصله را از جواب ایده­آل و دورترین فاصله را از ناکارآمدترین جواب داشته باشدکه در این پژوهش طبق محاسبات از نظر شاخص­های مورد بحث پارک فجر توانست در اولویت اول قرار گیرد. از امتیازات مهم این روش آن است که به طور هم­زمان می توان از شاخص­ها و معیارهای عینی و ذهنی استفاده نمود. با این حال لازم است در این مدل جهت محاسبات ریاضی، تمامی مقادیر نسبت داده شده به معیارها از نوع کمی بوده و در صورت کیفی بودن نسبت داده شده به معیارها، می­باید آن­ها را به مقادیر کمی تبدیل نمود.

کاملی­فر و همکاران در پژوهشی که در سال 1394 انجام دادند به تحلیل استقرار بهینة مکانی فضاهای سبز شهری در منطقة چهار شهر تبریز اقدام نمودند. این پژوهش­گران اطّلاعات مربوط به دوازده کاربری شهری در منطقة چهار شهر تبریز، از نقشة 1:5000 کاربری اراضی شهر تبریز استخراج و در محیط نرم­افزار Arc GIS10  تولید نمودند و سپس با استفاده از توابع فازی، به عضویت فازی درآوردند. مطابق نتایج عمل­گر حدّ آستانة 7/0، قسمت­هایی از مرکز و جنوب شرقی این منطقه با توجه به شرایط موجود بسترهای مناسبی برای استقرار فضای سبز شهری داشتند.

مطابق با نتایج به دست­آمده از پژوهش حاضر، در راستای بهبود عملکرد فضاهای شهری و استفاده­ی بهینه از آن­ها، به­خصوص فضاهای سبز شهری توسّط ساکنان شهر اردکان، پیشنهادهای زیر ارایه می­شود:

- از آنجایی که منطقه مورد بررسی دارای اقلیمی خشک است و کمبود منابع آبی در آن به شدت احساس می­شود لذا پیشنهاد می­شود که در این اماکن از گیاهانی استفاده شود که برای کاشت به آب کم­تری نیاز دارند و در برابر گرما مقاوم هستند.

- در انتخاب نوع گیاه علاوه بر زیبایی، سایه اندازی آن مورد توجه قرار بگیرد.

- پساب­های تصفیه شده از استاندارد­های لازم برخوردار باشند تا برای آبیاری فضای سبز از پساب تصفیه شده استفاده کرد و شبکه آبیاری و آب آشامیدنی جدا سازی شوند.

- در طراحی پارک­ها نیازهای اجتماعی و فرهنگی مراجعین مورد توجه قرار بگیرد.

از نتایج این بررسی می توان در برنامه ریزی­های فضای شهری به طور گسترده استفاده کرد.

 

Reference

  1. Yari Gholi, V., Nowroozi, M.J., Kalantari, B., 2014. The Analysis of Quality of Sustainability of Urban Areas Using the ELECTRE Technique (Case Study: Abhar City), Journal Management System, Vol. 4(15), pp. 61-72 (In Persian).
  2. Ahangari, Sh., Musazadeh, Ch., Mohammadi, R., 2013. Prioritizing Satisfaction Indicators of Citizens from Parks and Urban Green Spaces (Case Study: Bukan Township), Journal of Geography and Environmental Studies, Vol. 2(7), pp. 7-20 (In Persian).
  3. Akbari, B., Seyedan, S.M., Radfar, E., 2016. Urban green spaces assessment approach to health, safety and environment, International Journal Of Human Capital in Urban Management, Vol. 1(2), pp. 123-132
  4. Jalali Nasab, M.A., Fahimi, A.H., Neshani Pham, Sh., 2016. Examine ways to increase the efficiency of urban parks and green spaces; Case Study: urban parks Arak, Journal of Urban Management, Vol. 15(42), p.p. 227- 248 (In Persian).
  5. Hosseinzadeh, R., Khosravi beygi, R., Istgalday, M., Shmsoddini, R., 2011. An assessment of environmental sustainability in urban areas using multi-criteria decision making method - Linear assignment (Case Study: City of Bandar Turkman), Journal Of The Studies Of Human Settlements Planning, Vol. 6(16), p.p. 31-51 (In Persian).
  6. Babai Fini, O., Ghasemi, E., Fattahi ,E., 2014. Effect of climate change on the trends of Extreme Precipitation Indices in Iran , Vol. 1(3) , pp. 85-103 (In Persian).

 

  1. Hatami, D., Arabi, Z., Rahmani, E., 2016, Locating the optimal model of urban green space using Fuzzy Logic and AHP,By GIS. (Case study: the city of Mashhad), Journal Management System, Vol. 9(32), p.p. 63-84 (In Persian).
  2. Saberifar, R., Karampour, A., Halajmoghadam, H., 2015. The Necessity of Identification and Protection of Green Spaces Based on Local and Regional Condition in Iran (Case Study: Akbarieh Garden of Birjand), Journal of Environmental Studies. Vol. 40(4), pp. 55- 57.
  3. Abdollahi, A.A. and Gholami Zadeh, A., 2015. Spatial Location of Green Spaces and Urban Parks Using ELECTERE Method (Case Study: Bandar Abbas City), Second National Conference on Architecture, Civil Engineering and Modern Development Urban (In Persian).
  4. Ardakan Governorate website to the address ardakan.gov.ir (In Persian).
  5. Nowruzi Yekta, K. and Chareh Jou, F., 2016. The role and importance of green space in sustainable urban development, International Conference on Architectural and Urban Development, Tehran (In Persian).
  6. Saeednia, A., 2000. Urban green spaces, Green Book of the Ministry of the Interior, Vol. 3, Tehran. (In Persian).
  7. Hataminejhad, H., Waysian, M., Mohammadi varzaneh, N., Alizadeh, A., 2014. Application of GIS and Topsis Techniques in Analyzing and Prioritizing of Urban Green Space (Case Study: Dehgolan City), Journal Management System ,Vol.7(26), pp. 65-88 (In Persian).        
  8. Pakzad, J., 2010. Theoretical Basis and Urban Design Process, Fourth Edition, Tehran, Shahidi.Publishing (In Persian). 
  9. Hosseinzadeh, N., Lotfi Talab, H., Mohagheghi, M., Fallah Mohammad Hosseini, K., 2015. An Investigation of the Socioeconomic and Environmental Functions of Urban Green Space, ,International Conference on modern achievements in civil Engineering, Architectture Environment and Urban Management, Tehran (In Persian).
  10. Jafari, Gh.H., Vosoughi Rad, L., Salehi, H., 2016. The Evaluation of Urban Green Space to Locate Neighborhood Parks, (Case study: Seven region of Tehran), Geographical Researches Quarterly Journal, Vol. 31(3), pp. 160 – 172 (In Persian).
  11. Rajaei, S., 2014, Prioritization of Parks and Green Space of Mashhad City by Using the Analysis of the Military Biphasic Hierarchy (TOPSIS) Method, The 2nd National and Specialized Conference on Environmental Research in Iran, Hamedan (In Persian).
  12. Ives, C., Oke, C., Hehir, A., Gordon, A., Wang, Y., Bekessy, S., 2017. Capturing residents’ values for urban green space: Mapping, analysis and guidance for practice, Jounal of Landscape and Urban Planning, Vol. 161, May 2017, Pages 32-43.
  13. Voskah, A.S., 2016. Social and Psychological Dimensions of Urban Green Spaces and the Impact in Living Environment of Epistemological Studies, Jounal of  URBAN MANAGEMENT,  2016. Vol. 15(43), pp. 81-94.

 

 

 



[1] - استادیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران*(مسئول مکاتبات)

[2] - کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین،دانشکده کشاورزی، منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه اردکان

[3]- Assistant Professor, Department of Environmental Sciences & Engineering, Faculty of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, P.O.Box184,Ardakan, Iran, *(Corresponding Author)

[4]- M.Sc., Assessment and Land Use Planning, Faculty of Agriculture &Natural Resources, Ardakan University

 

Yari Gholi, V., Nowroozi, M.J., Kalantari, B., 2014. The Analysis of Quality of Sustainability of Urban Areas Using the ELECTRE Technique (Case Study: Abhar City), Journal Management System, Vol. 4(15), pp. 61-72 (In Persian).
Ahangari, Sh., Musazadeh, Ch., Mohammadi, R., 2013. Prioritizing Satisfaction Indicators of Citizens from Parks and Urban Green Spaces (Case Study: Bukan Township), Journal of Geography and Environmental Studies, Vol. 2(7), pp. 7-20 (In Persian).
Akbari, B., Seyedan, S.M., Radfar, E., 2016. Urban green spaces assessment approach to health, safety and environment, International Journal Of Human Capital in Urban Management, Vol. 1(2), pp. 123-132
Jalali Nasab, M.A., Fahimi, A.H., Neshani Pham, Sh., 2016. Examine ways to increase the efficiency of urban parks and green spaces; Case Study: urban parks Arak, Journal of Urban Management, Vol. 15(42), p.p. 227- 248 (In Persian).
Hosseinzadeh, R., Khosravi beygi, R., Istgalday, M., Shmsoddini, R., 2011. An assessment of environmental sustainability in urban areas using multi-criteria decision making method - Linear assignment (Case Study: City of Bandar Turkman), Journal Of The Studies Of Human Settlements Planning, Vol. 6(16), p.p. 31-51 (In Persian).
 
Hatami, D., Arabi, Z., Rahmani, E., 2016, Locating the optimal model of urban green space using Fuzzy Logic and AHP,By GIS. (Case study: the city of Mashhad), Journal Management System, Vol. 9(32), p.p. 63-84 (In Persian).
Saberifar, R., Karampour, A., Halajmoghadam, H., 2015. The Necessity of Identification and Protection of Green Spaces Based on Local and Regional Condition in Iran (Case Study: Akbarieh Garden of Birjand), Journal of Environmental Studies. Vol. 40(4), pp. 55- 57.
Abdollahi, A.A. and Gholami Zadeh, A., 2015. Spatial Location of Green Spaces and Urban Parks Using ELECTERE Method (Case Study: Bandar Abbas City), Second National Conference on Architecture, Civil Engineering and Modern Development Urban (In Persian).
Ardakan Governorate website to the address ardakan.gov.ir (In Persian).
Nowruzi Yekta, K. and Chareh Jou, F., 2016. The role and importance of green space in sustainable urban development, International Conference on Architectural and Urban Development, Tehran (In Persian).
Saeednia, A., 2000. Urban green spaces, Green Book of the Ministry of the Interior, Vol. 3, Tehran. (In Persian).
Hataminejhad, H., Waysian, M., Mohammadi varzaneh, N., Alizadeh, A., 2014. Application of GIS and Topsis Techniques in Analyzing and Prioritizing of Urban Green Space (Case Study: Dehgolan City), Journal Management System ,Vol.7(26), pp. 65-88 (In Persian).        
Pakzad, J., 2010. Theoretical Basis and Urban Design Process, Fourth Edition, Tehran, Shahidi.Publishing (In Persian). 
Hosseinzadeh, N., Lotfi Talab, H., Mohagheghi, M., Fallah Mohammad Hosseini, K., 2015. An Investigation of the Socioeconomic and Environmental Functions of Urban Green Space, ,International Conference on modern achievements in civil Engineering, Architectture Environment and Urban Management, Tehran (In Persian).
Jafari, Gh.H., Vosoughi Rad, L., Salehi, H., 2016. The Evaluation of Urban Green Space to Locate Neighborhood Parks, (Case study: Seven region of Tehran), Geographical Researches Quarterly Journal, Vol. 31(3), pp. 160 – 172 (In Persian).
Rajaei, S., 2014, Prioritization of Parks and Green Space of Mashhad City by Using the Analysis of the Military Biphasic Hierarchy (TOPSIS) Method, The 2nd National and Specialized Conference on Environmental Research in Iran, Hamedan (In Persian).
Ives, C., Oke, C., Hehir, A., Gordon, A., Wang, Y., Bekessy, S., 2017. Capturing residents’ values for urban green space: Mapping, analysis and guidance for practice, Jounal of Landscape and Urban Planning, Vol. 161, May 2017, Pages 32-43.
Voskah, A.S., 2016. Social and Psychological Dimensions of Urban Green Spaces and the Impact in Living Environment of Epistemological Studies, Jounal of  URBAN MANAGEMENT,  2016. Vol. 15(43), pp. 81-94.