برآورد قیمت سایه‌ای آلاینده‌های زیست‌محیطی ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی در بخش‌های اقتصادی (مطالعه موردی: استان تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اقتصادی، دانشگاه الزهرا

2 دانشجوی دکتری، رشته توسعه اقتصادی و برنامه ریزی ، دانشگاه الزهراء*(مسئول مکاتبات)

3 دانشیار دانشکده محیط زیست-دانشگاه تهران

چکیده

زمینه و هدف: بخش های اقتصادی در فرآیند ارایه خدمات علاوه بر ستانده­های مطلوب، ستانده­های نامطلوب نیز ایجاد می­کنند. بخش­های اقتصادی با مصرف عمده­ سوخت­های فسیلی، نقش اساسی در انتشار آلاینده‌های زیست­محیطی دارند. با توجه به این که تهـران بزرگ ترین استان صنعتی کشور می باشد انتظار می رود این بخش­ها هزینه های اجتماعی عظیمی را برای آن ایجاد کنند. در این مطالعه اقدام به برآورد قیمت‌های سایه‌ای آلاینده‌های زیست محیطی  ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلیدر بخش های اقتصادی استان تهران شده است.
روش بررسی: روش بررسی در این مطالعه استفاده از جدول داده – ستانده و به کارگیری ضرایب EPA می­باشد.
یافته­ها: نتایج حاکی از آن است که بخش های اقتصادی شامل بخش­های حمل و نقل با ایجاد هزینه اجتماعیبه میزان2354888506291 ریال، خدمات 88533443280 ریال، کشاورزی 74716821840 ریال و صنایع 7269567240 ریال به ترتیب رتبه­های اول تا چهارم را در ایجاد هزینه­های اجتماعی استان تهران به خود اختصاص داده اند.
بحث و نتیجه­گیری: با توجه به حرکت جهانی به سمت توسعه پایدار، توجه به تخریب­های زیست محیطی ناشی از بخش های مختلف اقتصادی امری ضروری محسوب می­شود. در این مقاله به منظور نشان دادن ضرورت برنامه­ریزی و تدوین راهبرد­ها اقدام به برآورد هزینه اجتماعی آلاینده­های زیست­محیطی ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی در بخش­های اقتصادی استان تهران شـده است. نتایج نشــان می­دهد که بیش ترین هزینه اجتماعی کل آلاینده­های مورد بررسی در این مطالعه ناشی از مصرف نفت گاز به قیمت 796 ریال به ازای هر لیتر مصرف  در بخش حمل و نقل  و کم ترین آن ناشی از مصرف نفت سفید به قیمت 196ریال به ازای هر لیتر مصرف می­باشد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره شانزدهم، شماره چهار، زمستان93

 

برآورد قیمت سایه­ای آلاینده­های زیست­محیطی ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی در بخش­های اقتصادی(مطالعه موردی: استان تهران)

 

میرحسین موسوی [1]

نرگس برزگر[2]*

nbarzegar65@ymail.com

عباس معمارزاده [3]

 

 

تاریخ دریافت:3/5/92

تاریخ پذیرش: 18/10/92

 

چکیده

زمینه و هدف: بخش های اقتصادی در فرآیند ارایه خدمات علاوه بر ستانده­های مطلوب، ستانده­های نامطلوب نیز ایجــاد می­کنند. بخش­های اقتصادی با مصرف عمده­ سوخت­های فسیلی، نقش اساسی در انتشار آلاینده‌های زیست­محیطی دارند. با توجه به این که تهـران بزرگ ترین استان صنعتی کشور می باشد انتظار می رود این بخش­ها هزینه های اجتماعی عظیمی را برای آن ایجاد کنند. در این مطالعه اقدام به برآورد قیمت‌های سایه‌ای آلاینده‌های زیست محیطی  ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلیدر بخش های اقتصادی استان تهران شده است.

روش بررسی: روش بررسی در این مطالعه استفاده از جدول داده – ستانده و به کارگیری ضرایب EPA می­باشد.

یافته­ها: نتایج حاکی از آن است که بخش های اقتصادی شامل بخش­های حمل و نقل با ایجاد هزینه اجتماعیبه میزان2354888506291 ریال، خدمات 88533443280 ریال، کشاورزی 74716821840 ریال و صنایع 7269567240 ریال به ترتیب رتبه­های اول تا چهارم را در ایجاد هزینه­های اجتماعی استان تهران به خود اختصاص داده اند.

بحث و نتیجه­گیری: با توجه به حرکت جهانی به سمت توسعه پایدار، توجه به تخریب­های زیست محیطی ناشی از بخش های مختلف اقتصادی امری ضروری محسوب می­شود. در این مقاله به منظور نشان دادن ضرورت برنامه­ریزی و تدوین راهبرد­ها اقدام به برآورد هزینه اجتماعی آلاینده­های زیست­محیطی ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی در بخش­های اقتصادی استان تهران شـده است. نتایج نشــان می­دهد که بیش ترین هزینه اجتماعی کل آلاینده­های مورد بررسی در این مطالعه ناشی از مصرف نفت گاز به قیمت 796 ریال به ازای هر لیتر مصرف  در بخش حمل و نقل  و کم ترین آن ناشی از مصرف نفت سفید به قیمت 196ریال به ازای هر لیتر مصرف می­باشد.

 

کلمات کلیدی: ضرایبEPA ، هزینه‌های خارجی، آلاینده­های زیست­محیطی، سوخت‌های فسیلی.

طبقه بندیJEL: Q52, Q53, H23, R48.

 

 

مقدمه


انرژی از جمله کالاهایی است که در هر دو مرحله تولید و مصرف همراه با پیامدهای خارجی است و باید در هر دو مرحله یک سیستم کنترل و نظارت برای آن تعبیه شود. در این میان، دو بخش حمل و نقل و صنایع عمده­ترین تقاضاکنندگان انرژی به ویژه فرآورده­های نفتی در جهان محسوب می­شوند. در واقع گسترش این دو بخش همانند یک شمشیر دو لبه عمل می­نماید که از یک سوی نیازاساسی توسعه و افزایش رشد اقتصادی در کشورها بوده و از سوی دیگر با انتشارحداقل 75% از آلاینده ها به محیط زیست و افزایش تقاضای انرژی، باعث زیان­های اجتماعی می­گردد. براساس آمارآژانس جهانی انرژی انتشار دی اکسیدکربن بارشد سریع­ تراز تقاضای انرژی با نرخ متوسط سالانه 8/1%درسه دهه آینده ادامه خواهدیافت (1).

آلودگی عبارت است از جریان ورود پسماندها و مواد زاید ناشی از فعالیت­های اقتصادی به محیط­زیست. در واقع آلودگی ناشی از فرآیند تولید و مصرف است که در تبدیل عوامل تولید به محصول ایجاد می­شود. آلودگی همچنین شامل تولید صدا یا نور به شکلی که آثار منفی بر رفاه انسان بگذارد، نیز می­باشد. آلودگی را می­توان به طور کلی به دو گروه آلودگی جریانی و آلودگی انباره‌ای تقسیم نمود. آلودگی جریان مانند آلودگی صوتی، زمانی رخ می­دهد که زیان­های ایجاد شده مربوط به مقدار انتشار مواد آلاینده باشد به صورتی که چنانچه جریان آلودگی قطع شود، هزینه‌های ناشی از آن به طور آنی به صفر می­رسد. خسارت مربوط به این نوع آلودگی در هر لحظه از زمان بستگی به نرخ انتشار آلاینده دارد. آلودگی انباره، زیان­های ایجاد شده از انباشت مواد آلاینده در محیط زیست در هر لحظه از زمان است. زیان های ناشی از نرخ انباشت آلاینده‌ها در محیط زیست بیش از مقدار جریان آن ها می باشد (5-2).

هرگاه یک واحد اقتصادی در فرآیند فعالیت خود، تولید و مصرف گروه دیگری را متاثر سازد، پدیده­ هزینه­های خارجی رخ داده است. با توجه به این موضوع که آلاینده­های زیست­محیطی به عنوان یک هزینه خارجی در تابع تولید و یا تابع مطلوبیت سایر افراد تاثیر منفی دارد، لذا به عنوان پیامد خارجی منفی معرفی می­شود(6). از مهم ترین آلاینده­های زیست­محیطی می­توان به گازهای گلخانه­ای اشاره کرد که سبب بروز پدیده تغییرات آب و هوایی و گرمایش جهانی شده ­است. گازهای گلخانه­ای که ناشی از احتراق سوخت­های فسیلی می­باشد، شامل دی اکسید کربن ()، متان ()، اکسید دی نیتروژن ()، ازن تروپوسفری () و کلروفلروکربن ها () می­باشد. دیگر گازهای آلاینده ناشی از سوخت­های فسیلی اکسیدهای گوگرد ()، اکسیدهای نیتروژن ()، مونوکسید کربن ()، ذرات معلق در هوا () و هیدروکربن­ها () است.

در این زمینه،  پیگو Pigo)) اولین کسی است که در سال 1920 به طور سیستماتیک به تحلیل اقتصادی آلاینده‌های زیست محیطی پرداخته است و چنین تحلیلی توسط وی با گسترش مفهوم «آثار جانبی فعالیت­های اقتصادی» به دست آمده است. طی دهه 1950 نظریه اثرات جانبی تولید بسط و گسترش یافت و در دهه 1960 توجه زیادی به اقتصاد آلودگی شد (2).  مطالعه بولدینگ (Boulding) در سال 1966 نشان داد که آلاینده­های زیست­محیطی مشکلات محلی و منطقه­ای نیستند، بلکه جزء لاینفک فعالیت­های اقتصادی می‌باشند که با افزایش سطح فعالیت­ها مقدار آن ها نیز افزایش می­یابد (7).  ((Heller & Starrett هلر و استارت در سال 1976 پیامد خارجی منفی را به عنوان یک کالای عمومی بد معرفی کردند (8). در مطالعات دیگری (Mendelsohn et al) مندلسون و همکاران در سال 1998، (Nordhaus& Boyer) بویر و نوردهاوس در سال 2000 و(  Tol) تول در سال 2002 به برآورد اثرات تغییر شرایط جوی در مناطق مختلف جهان که بر اثر انتشار گازهای گلخــانه­ای به وجــود آمـده است، پرداختند ( 11-9). 

در سال 2008 (Tol) تول، به منظور برآورد هزینه­های ناشی اثرات منفی گازهای گلخانه­ای و آلاینده­های زیست محیطی با جمع آوری 56 مطالعه و 211 برآورد از هزینه نهایی تخریب محیط زیست ناشی از انتشار یک تن دی‌اکسید کربن  نشان دادکه هزینه های برآورد شده بین 5/1 تا 2400 دلار به ازای هر تن دی اکسید کربن منتشر شده در نوسان بوده است (12).از مطالعات داخلی می­توان به مطالعه حمید علوی لواسانی اشاره کرد، در این مطالعه به محاسبه میزان هزینه خسارت اجتماعی بر سلامت، ناشی ازانتشارآلاینده های هوا در اثر اتلاف بنزین به علت عدم ارایه تسهیلات مناسب پارکینگ پرداخته شده است (1). درمطالعه دیگر میرحسین موسوی و همکاران قیمت سایه­ای ناشی از مصرف هر لیتر بنزین ونفت گاز در بخش حمل و نقل را محاسبه کرده­اند (2). در جدول 1 میزان انتشار گازهای آلاینده از بخش­های مصرف کننده انرژی کشور و سهم هریک از بخش­های مذکور در انتشار این گازها در سال 1390 نشان داده شده است(13).

 

همچنان که در جدول (1) ملاحظه می­شود، بخش حمل و5 نقل با انتشار2/47% از کل انتشار، 1/97%، 7/79 % و 3/78% ، دارای بیش ترین سهم در انتشار انواع گازها در بین بخش­های مختلف مصرف کننده انرژی می­باشد. لازم به ذکراست که بخش های نیروگاهی و حمل و نقل بیشترین میزان انتشار و بخش های نیروگاهی وخانگی، تجاری و عمومی بیش ترین میزان انتشاررادراین سال به خوداختصاص داده اند. به طور کلی تقریبا در سال 1390، 559 میلیون تن گاز آلاینده و گلخـانه­ای از مصرف انرژی در کشـور تولید شـده است که 8/96% و 2/3% سایر گازهای آلاینده بوده است. مشخص است که سهم از کل آلاینده­های تولیـد شـده بسیار بیش تر است (13).

نتایج بررسی میزان انتشار آلاینده­ها بر حسب انواع سوخت مصرفی، حاکی از آن است که بنزین، نفت گاز و نفت کوره بخش عمده­ای از انتشار آلاینده­ها را به خود اختصــاص می دهند به طوری که تولید 3/95%، 46%، 16% از احتراق بنزین، 8/76% و 1/43% از احتراق نفت گاز و 8/57% از احتراق نفت کوره بوده است. در جدول 2 میزان انتشار آلاینده­ها از احتراق سوخت­های فسیلی و سهم سوخت­های فسیلی در انتشار گازهای آلاینده برای سال 1390 مشخص شده است.

 

انتشارآلاینده­هاعلاوه بر مسایل و مشکلات زیست محیطی منطقه­ای وجهانی از قبیل بارش باران های اسیدی و انباشت گازهای گلخانه­ای و تغییرآب وهوای جهان، موجب آسیب­های سلامتی می­شوند. برآوردهای سازمان جهانی بهداشت نشان می دهند سالانه حدود 800 هزار مرگ زودرس ناشی از بیماری­های مرتبط باآلودگی هوا درجهان اتفاق می افتد (14). در واقع آلودگی هوای شهرها بیش ترین سهم خسارت­های زیست محیطی مربوط به آثارآلودگی برسلامت انسان است. در بین شهرهای کشور، کلان شهر تهران آلوده­ترین شهر معرفی شده است. استان تهران حدود یک ششم یا به عبارتی 16% از جمعیت ایران را در خود جای داده است که  این خود منجر به گسترش و شدت فشارهای وارد شده به محیط­زیست و در نتیجه باعث بروز انواع آلودگی­های زیست محیطی و تخریب منابع شده است.

مقایسه میزان آلاینده­های استان تهران بااستانداردهای جهانی حاکی ازآن است که آلودگی هوا مهم ترین مشکل زیست محیطی استان تهران می­باشد. علی­رغم تلاش­های فراوان برای جایگزین کردن سایر حامل­های انرژی مانند،، اتانول و سایر سوخت­های زیستی همچنان سهم فرآورده های نفتی بالا است. به عنوان مثال سهم بنزین، نفت گاز و سوخت های جایگزین در کل مصرف انرژی در بخش حمل و نقل به ترتیب 58%، 38% و 4% بوده است (15). تهران که در حال حاضر به عنوان یکی از آلوده ترین شهر های جهان معرفی شده است، دارای بالاترین سهم از نظر فعالیت­های آموزشی، اداری، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. بنابراین برآورد قیمت­های سایه­ای یا هزینه نهایی کنترل آلاینده های زیست محیطی ناشی از مصرف سوخت های فسیلی در بخش­های اقتصادی در این استان به منظور برنامه­ریزی، تدوین راهبردها و توصیه­های سیاستی از اهمیت بالایی برخوردار است.

بدین ترتیب هدف این مطالعه به دست آوردن هزینه­های خارجی ناشی از مصرف فرآورده­های نفتی (بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید و سایر فرآورده­های نفتی) صرفا در فعالیت­های اقتصادی استان تهران می­باشد. لازم است اشاره شود هرچند، سهم نیروگاه ها به ویژه درسالهای اخیر در ایجاد آلایندگی در کشور رو به افزایش بوده، به طوری که بخش قابل توجهی از انتشار آلاینده ها را بخود تخصیص داده است، اما متاسفانه به علت محدودیت در دسترسی به اطلاعات، لاجرم میزان آلاینده زایی این بخش در این مطالعه محاسبه نگردیده و تنها چهاربخش اصلی و مولد اقتصاد(صنایع، حمل ونقل، کشاورزی و خدمات) به قصورت زیر بخشی مورد توجه قرار گرفته اند.

 

روش­ بررسی

هزینه­های ناشی از انتشار آلاینده های زیست محیطی، هزینه­های خارجی هستند که از طریق اثرات مخربی که این آلاینده­ها بر محصولات کشاورزی، اکوسیستم ها و سلامت انسان دارند، ایجاد می­شوند. جهت محاسبه هزینه­های تخریب محیط­زیست و از آن جایی که این هزینه­ها دارای ارزش بازاری نیستند، نیاز به کمی­سازی و یا درونی­سازی اثرات آلاینده­ها بر محیط­های اثرپذیر داریم. مهم­ترین روش­های محاسبه این هزینه­ها عبارتند از (16):

  • روش هزینه فرصت
  • روش واکنش – دز
  • روش مخارج پیشگیری یا رفتار تعدیلی
  • روش هزینه سفر
  • روش قیمت گذاری هدانیک
  • روش ارزش­گذاری مشروط
 
 
 
 
 

 

روش هزینه فرصت منافع حاصل از فعالیت‌هایی را که موجب تخریب محیط زیست می­شود، مورد محاسبه قرار می­دهد. لذا در سیاست گذاری بر پایه این روش، نتایج ناگوار نادیده گرفته می­شود و تنها سود اقتصادی ناشی از اجرای پروژه ها ملاک قرار می گیرد. در روش واکنش- دز به هزینه جانشین سازی یا مرمت یک دارایی زیان دیده از آلودگی توجه می­شود. در روش مخارج پیشگیری برای جبران صدمات ناشی از آلاینده­های زیست محیطی، بنگاه ها یا افراد اقداماتی انجام می­دهند که می تواند مبنای برآورد ارزش اقتصادی پیامدهای خارجی قرار گیرد. در روش هزینه سفر فرض بر این است که هزینه­های سفر برای بازدید از یک منطقه، گویای ارزش اقتصادی آن منطقه است. بنابراین با تغییر تابع تقاضا می­توان از تغییر ایجاد شده در مقدار مازاد مصرف کننده برای ارزیابی منافع افزایشی استفاده کرد (17).

در روش قیمت گذاری هدانیک با همسنگ سازی همه عوامل موثر غیر زیست محیطی به مقایسه ارزش املاک در نقاط مختلف پرداختــه می­شود. بنابرایــن با افــزایش کیفیت محیط زیست، ارزش دارایی افزایش می یابد و از این طــریق می توان قیمت ضمنی محیط زیست استخراج گردد. روش ارزش گذاری مشروط مبتنی بر کشف ترجیحات افراد است. در این روش با مطالعات میدانی از طریق مراجعه به افراد، از آن ها خواسته می­شود که ترجیحات خود را در مورد کالاهای زیست محیطی بیان کنند. این روش در مقایسه با سایر روش­ها صریح تر و قابل فهم­تر است و حتی می­تواند برای ارزیابی منافعی که افراد شخصاً مورد استفاده قرار نداده اند نیز به کار گرفته شود(17).

هزینه­های خارجی همه ساله در ترازنامه انرژی کشور بر اساس مطالعه­ بانک جهانی و بررسی­های سازمان حفاظت محیط­زیست ایران، گزارش می­شود، در این مطالعه نیز از آن ها استفاده شده است(18). در جدول 3 هزینه متوسط و هزینه کل هر یک از آلاینده­های ایجاد شده از مصرف سوخت­های فسیلی گزارش شده است. انتشار گاز آلاینده  به ازای هر تن، در مقایسه با سایر آلاینده­ها کم ترین هزینه را ایجاد می­کند، ولی با توجه به این که 97% آﻻینده های ایجاد شده مربوط به این گاز گلخانه­ای است، قسمت عمده­ هزینه­های خارجی (2/44%) را به خود اختصاص داده است. مجموع هزینه­های خارجی گازهای آلاینده در سال 1390 حدود 99 هزارمیلیاردریال (براساس قیمت های ثابت سال 1381) برآورد شده است.

 

 

 

جدول 3 - هزینه­های خارجی آلاینده­های ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی در سال1390

هزینه / گاز آلاینده

NOX

SO2

CO2

CO

CH

SPM

هزینه متوسط به قیمت ثابت سال 1381 (هزار ریال بر تن)

4800

14.600

80

1500

1680

34400

هزینه کل به قیمت ثابت سال 1381 (میلیارد ریال)

8850

20817

43761

12051

90

13521

  منبع: ترازنامه انرژی1390

 

 


از آن جایی که هدف این مطالعه به دست آوردن هزینه­های خارجی ناشی از مصرف فرآورده­های نفتی (بنزین، نفت گاز،  نفت سفید و نفت کوره) در فعالیت­های اقتصادی استان تهران می­باشد، لازم است میزان مصرف هر یک از بخش­های اقتصادی از فرآورده­های نفتی در اختیار باشد. با توجه به عدم انتشار این اطلاعات به صورت زیر بخشی توسط سازمان های ذیربط، آمار مورد نظر  با استفاده از آخرین جدول داده- ستانده کشور که در سال 1383 منتشر شده در کنار استفاده از تراز نامه انرژی سال1390 استخراج می­شود. اشاره می­گردد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، جدول داده – ستانده را در سال 1378 تهیه نموده و بر اساس اطلاعات سالیانه و جدید تغییراتی را در آن اعمال می نماید که در این تحقیق از آخرین جدول منتشر شده توسط بانک مرکزی در سال 1383 استفاده شده است. نحوه استفاده از جدول داده – ستانده و استخراج اطلاعات مورد نیاز در مطالعه حاضر به شرح زیر می باشد:

اول: بخش های اقتصادی این جدول 56 بخشی، به علت فقدان آمارهای مربوط به آلاینده­های زیست­محیطی، ادغام گردیده و به یک جدول 26 بخشی تبدیل شده که در جدول 4 ارایه گردیده است. با توجه به این که اطلاعات جداول داده – ستانده مبتنی برمیزان مبادلات و ارزش مصرفی (برحسب واحد پولی) هریک از بخش های اقتصادی با یکــدیگـر و از جملـه با فرآورده های نفتی می باشد، لذا در گام نخست برای استخراج میزان مصرف هر یک از فعالیت ها از سوخت های فسیلی، سهم هر یک از زیربخش­های صنعت،کشاورزی، حمل و نقل وخدمات از مبادلات سوخت­های فسیلی، محاسبه می­گردد. در این احتساب به دلیل آن که میزان ارزش مصرفی یک بخش از بخشی دیگر، بر ارزش مصرفی کلیه بخش ها از بخش منظور تقسیم می گردد آنچه حاصل می شود سهم مصرفی و عاری از قیمت آن بخش  از بخش موردنظر می باشد.

دوم: ازحاصل ضرب سهم بخش­های مختلف در میزان مصرف انرژی در چهار بخش اصلی استان تهران که به تفکیک در ترازنامه انرژی لحاظ شده است، میزان مصرف انرژی در هر یک از زیر بخش­ها بر حسب واحد لیتر محاسبه می­شود.

سوم: در نهایت با توجه به ضرایب انتشار آلاینده­های مختلف که در سایت EPA موجود است و هزینه خارجی ایجاد شده توسط هر آلاینده که در جدول 3 آورده شده است، هزینه خارجی ایجاد شده  ناشی از مصرف فرآورده­های نفتی (بنزین، نفت گاز،  نفت کوره و سایر فرآورده­های نفتی) در فعالیت­های اقتصادی استان تهران محاسبه می­ گـردد. اشـاره می گردد، منظور از ضرایب انتشار عبارت از میزان آلودگی است که در اثر مصرف مقدار معینی از هریک از فرآورده های نفتی و گازی ایجاد می شود(18).

1-      یافته­ ها

در این بخش محاسبات محققان ارایه می­شود. در ابتدا 26 بخش­ اقتصادی مورد بررسی در این مطالعه پس از ادغام جدول داده- ستانده 56 بخشی، در جدول 4 مشخص شده است.

 

 

جدول4- اسامی 26 بخش اقتصادی ادغام شده از جدول داده- ستانده سال 1383

بخش

بخش­های اقتصادی جدول داده- ستانده پس از ادغام

بخش

بخش­های اقتصادی جدول داده- ستانده پس از ادغام

1

زراعت وباغداری

14

ساخت محصولات فلزی فابریکی بجز محصولات و تجهیزات

2

دامداری، مرغداری و پرورش کرم ابریشم و زنبورعسل وشکار

15

ماشین آلات

3

معادن

16

ساخت ماشین آلات و دستگاه های برقی طبقه بندی نشده

4

ساخت محصولات غذائی و انواع آشامیدنیها

17

ساخت رادیو و تلویزیون و دستگاه ها و وسائل ارتباطی

5

ساخت محصولات از توتون و تنباکو

18

ساخت ابزار پزشکی، ابزار اپتیکی و ابزار دقیق و انواع ساعت

6

منسوجات و پوشاک

19

ساخت وسائل نقلیه موتوری، تریلر و نیم تریلر

7

دباغی وپرداخت چرم و سایر محصولات چرمی

20

ساخت سایر تجهیزات حمل و نقل

8

ساخت چوب و محصولات چوبی

21

ساخت مبلمان، مصنوعات طبقه بندی نشده و بازیافت

9

کاغذ و محصولات کاغذی و انتشار

22

راه آهن

10

سایر محصولات شیمیایی

23

حمل و نقل جاده ای

11

ساخت محصولات ازلاستیک و پلاستیک

24

حمل ونقل آبی

12

ساخت سایر محصولات کانی غیرفلزی

25

حمل و نقل هوائی

13

ساخت فلزات اساسی

26

متفرقه(خدمات)

  منبع: جدول داده – ستانده 1383

 

 

آمارهای مصرف انرژی دراستان تهران برای چهار بخش اصلی (صنعت،کشاورزی، حمل و نقل وخدمات) از ترازنامه انرژی سال 1390 استخراج شده است. نکته حایزاهمیت این است که، با توجه به آن که در ترازنامه انرژی کل مصرف انرژی ارایه شده در بخش حمل و نقل شامل مصرف خانوار و بخش تولیدی می­باشد، به منظور برآوردی دقیق­تر، میزان مصرف بنزین خانوار که درجدول داده- ستانده سال 1383 در بخش تقاضای نهایی آورده شده، به صورت سهمی از کل مصرف در بخش حمل ونقل کسر شده است، این عمل باعث می­شود تا تنها بخشی از انرژی مصرفی در بخش تولیدی و به تبع آن هزینه اجتماعی ایجاد شده، تنهادربخش­هایی که درجهت خدمت رسانی یا افزایش توان تولید استان می باشند، محاسبه شوند و بخشی از هزینه اجتماعی که ناشی از مصرف انرژی توسط خانوارها برای تفریح و امور غیر کاری ایجاد می­شود در بخش حمل و نقل محاسبه نگردد. آمار مربوط به میزان مصرف سوخت های فسیلی توسط بخش های اقتصادی که طی مراحل یاد شده با استفاده از جدول داده –  ستانده و تراز نامه انرژی بر حسب واحد لیتر، به دست آمده، در جدول 5 نمایش داده شده است.

 

 

 

جدول 5 - میزان مصرف سوخت­های فسیلی توسط بخش­های اقتصادی استان تهران در سال 1390 (بر حسب لیتر)

بنزین

نفت سفید

نفت گاز

نفت کوره

کد بخش

0

2004807/82

78748746/94

1055000

1

0

463192/17

57007253/06

0

2

4745551/49

54762/53

11856119/55

1861269/44

3

7057409/14

550689/81

41741777/82

10583477/7

4

53127/44

115/56

38288/07

26320/27

5

746560/65

44364/42

1868441/24

1128580/29

6

246649/29

22189/23

130536/58

10427/80

7

398922/62

16743/82

542900/94

1140358/45

8

1019466/07

21270/12

860489/82

632021/60

9

1907332/81

162425/56

5515982/31

9133022/54

10

575789/87

9271/05

1144037/05

677700/51

11

6805337/04

213085/60

14665738/03

88924857/75

12

1431499/43

23364/58

3017632/45

1754464/09

13

1086090/26

37462/29

1946332/71

91368/49

14

1396944/32

19923/12

1906862/49

1174263/67

15

870468/55

14549/64

1654637/