تعیین مقدار مالاشیت سبزدر پساب خروجی وبافت ماهیان مزارع پرورش ماهی استان چهار محال و بختیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران*(مسئول مکاتبات)

2 دانشیار، مرکز تحقیقات محیط زیست وگروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 کارشناس ارشد، گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 دانشیار، مرکز تحقیقات محیط زیست وگروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

زمینه و هدف: یکی از مشکلات زیست محیطی اخیر، وجود ترکیبات سمی، مقاوم و بالقوه سرطان زا در پساب و بافت ماهیان مزارع پرورش ماهی قزل آلا می باشد. از جمله این ترکیبات می توان به مالاشیت سبز اشاره کرد. هدف از انجام این پژوهش تعیین مقدار مالاشیت سبز در پساب و بافت ماهیان مزارع پرورش ماهی در استان چهار محال و بختیاری می باشد.
روش بررسی: در این مطا لعه توصیفی- تحلیلی،  از بین حدود 50 مزرعه پرورش ماهی،  پنج مزرعه از سه رده پرورش ماهی بر اساس ظرفیت تولید ماهی (بزرگ، متوسط،کوچک) انتخاب گردید و در طی  مدت 3 ماه، هر ماه یک نمونه از پساب و بافت جمع آوری و پس از آماده سازی از نظر وجودترکیب مالاشیت سبز به ترتیب از طریق روش اسپکتروفتومتری و روش کروماتوگرافی مایع با آشکار ساز اسپکترومتری جرمی  مورد سنجش فرار گرفت.
یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، میزان مالاشیت سبز دربافت ماهیان مزارع پرورش ماهی، شماره های 1، 2، 3، 4، 5 و 6 به ترتیب 6/1،27/0،26/0 ،45/0،28/0 ،32/0میلی گرم در کیلو گرم به دست آمد. محدوده غلظت مالاشیت سبز در پساب مزارع پرورش ماهی مورد مطالعه بین273 – 7/5 نانو گرم در لیتر تعیین مقدار گردید. 
نتایج: غلظت مالاشیت سبز در بافت ماهیان مزارع مورد مطالعه بسیار بالاتر از معیارهای بین المللی، همچون دستورالعمل کشور استرالیا (به میزان 03/0 میلی گرم در کیلو گرم) است که نشان دهنده کاربرد گسترده  این ترکیب در مزارع پرورش ماهـی منطقه مورد مطالعه می باشد. با وجود این، غلظت مالاشیت سبز در پساب مزارع، کم تر از  استاندارد های برخی از کشورهای اروپایی، همچون  ایرلند (به میزان 100 میکرو گرمدرلیتر) می باشد. بنا بر این،  با توجه به اثرات سرطان زای مالاشیت سبز بر آب زیان و انسان، مسئولان بهداشتی و شیلات بایستی تدابیری  جدی اتخاذ نمایند تا از مصرف این ماده در مزارع پرورش ماهی  جلوگیری شود و از مواد جایگزین و بی خطر استفاده گردد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره  16 ، شماره 4  ،  زمستان 93

 

تعیین مقدار مالاشیت سبزدر پساب خروجی وبافت ماهیان مزارع پرورش ماهی استان چهار محال و بختیاری

 

عباس خدابخشی*[1]

  khodabakhshi16@gmail.com

محمد مهدی امین[2]

مرضیه وحید دستجردی[3]

محمد قاسمیان3

افشین ابراهیمی[4]

تاریخ دریافت: 19/1/89

تاریخ پذیرش: 27/6/89

 

چکیده

زمینه وهدف: یکی از مشکلات زیست محیطی اخیر، وجود ترکیبات سمی، مقاوم و بالقوه سرطان زا در پساب و بافت ماهیان مزارع پرورش ماهی قزل آلا می باشد. از جمله این تر کیبات می توان به مالاشیت سبز اشاره کرد. هدف از انجام این پژوهش تعیین مقدار مالاشیت سبز در پساب و بافت ماهیان مزارع پرورش ماهی در استان چهار محال و بختیاری می باشد .

روش کار:در این مطا لعه توصیفی- تحلیلی،  از بین حدود 50 مزرعه پرورش ماهی،  پنج مزرعه از سه رده پرورش ماهی بر اساس ظرفیت تولید ماهی (بزرگ، متوسط،کوچک) انتخاب گردید، و در طی  مدت 3 ماه، هر ماه یک نمونه از پساب و بافت جمع آوری و پس از آماده سازی از نظر وجودترکیب مالاشیت سبز به ترتیب از طریق روش اسپکتروفتومتری و روش کروماتوگرافی مایع با آشکار ساز اسپکترومتری جرمی  مورد سنجش فرار گرفت.

یافته ها ونتایج: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، میزان مالاشیت سبز دربافت ماهیان مزارع پرورش ماهی، شماره های 1، 2، 3، 4، 5، و 6 به ترتیب 6/1،27/0،26/0 ،45/0،28/0 ،32/0میلی گرم در کیلو گرم بدست آمد. محدوده غلظت مالاشیت سبز در پساب مزارع پرورش ماهی مورد مطالعه بین273 – 7/5 نانو گرم در لیتر تعیین مقدار گردید. 

غلظت مالاشیت سبز در بافت ماهیان مزارع مورد مطالعه بسیار بالاتر از معیارهای بین المللی، همچون دستورالعمل کشور استرالیا به میزان 03/0 میلی گرم در کیلو گرم، می باشد که نشان دهنده کاربرد گسترده  این ترکیب در مزارع پرورش ماهی منطقه مورد مطالعه می باشد. با وجود این، غلظت مالاشیت سبز در پساب مزارع، کمتر از  استاندارد های برخی از کشورهای اروپایی، همچون  ایرلند به میزان 100 میکرو گرمدرلیتر می باشد. بنا بر این،  با توجه به اثرات سرطانزای مالاشیت سبز بر آبزیان و انسان، مسئولین بهداشتی و شیلات بایستی تدابیری  جدی اتخاذ نمایند تا از مصرف این ماده در مزارع پرورش ماهی  جلوگیری شود واز مواد جایگزین و بی خطر استفاده گردد.

کلمات کلیدی: مالاشیت سبز، مزارع پرورش ماهی،کروماتو گرافی مایع، اسپکترومتری جرمی، بافت ماهی، پساب

 

مقدمه


یکی ازموضوعات دارای اهمیت و مورد توجه امروزی در کشور، بخصوص در مناطق پر آب و دارای رودخانه و چشمه، مسئله شناسایی آلاینده های مقاوم موجود در پسابهای مزارع پرورش ماهی ها می باشد. این آلاینده ها همراه باپساب مزارع وارد منابع آبهای سطحی و محیط زیست گردیده، در نهایت وارد چرخه غذایی انسان وحیوانات می شوند و اثرات خود را اعمال می کنند. گسترش روز افزون مزارع پرورش ماهی سبب گردیده، حجم قابل توجهی از این پساب ها که حاوی ترکیبات سمی و سرطان زا می باشند، به منابع آبهای سطحی و زیر زمینی وارد گردد. در جهان در فاصله سال های 1997 -1987 میزان تولید ات مزارع پرورش ماهی دو برابر گردیده است، یعنی رشدی در حدود نه درصد در سال. صنایع آبزی پروری یکی از صنایع عمده  ومهم هستند که حدود 43 درصد از غذاهای دریایی مصرف کننده گان را تامین می کنند (1).

بسیاری از رودخانه های کشور از جمله کارون و زاینده رود در سر شاخه ها وحوضه آبریز خود دارای بسیاری از این مزارع پرورش ماهی می باشند. بر اساس آمار بدست آمده از اداره کل شیلات استان چهار محال و بختیاری، تعداد 50 مزرعه پرورش ماهی مهم وفعال از نوع سیستم سردابی با ظرفیت تولید هر مزرعه در محدوده 20 تا 250 تن با مساحت کل  496  هزار هکتار و مساحت مفید حوضچه ها معادل 250 هکتار، سالانه 8400 هزار تن ماهی سردابی تولید می گردد. پساب های حاصل از این مزارع حاوی تعداد زیادی از ترکیبات مقاوم، بازدارنده، و پسماند های آنتی بیوتیک های مصرفی می باشند. این ترکیــبات وارد رود خانه های فوق الذکر می شـوند. با توجه به اینــکه از آب رودخانه در طی مسیـر و پایین دست این مـزارع در استــان های چهارمحــال و بختیــاری، اصفهــان، و خوزستـان جهت شـرب، و مصـارف مختـلف دیگر از جمله مصرف در صنـایع غذایی،  استــفاده می شود، و این ترکیــبات به عنوان مختل کننده های غدد درون ریز
 (Endocrinedisrupterscompounds; EDC)شناخته شده اند، می توانند در دراز مدت به صورت یک معضل سلامتی و زیست محیطی در آیند.

نتایج مطالعات Safarik وهمکاران نشان داد با استفاده از روش(MSPE ) Magnetic solid phase. extraction  می توان در حد غلظت های پایین (1-5/0 میکرو گرم در لیتر) مالاشیت سبز وکریستال ویوله را در آب اندازه گیری نمود(2). در مطالعه انجام شده درسال2007 توسط پوررضا و همکاران  با استفاده از ترایتون ایکس- 100 و روش اسپکتروفتومتری، به عنوان یک روش آنالیز ساده، غلظت مالاشیت سبز در آب مزارع پرورش ماهی و آب رودخانه پایین دست به ترتیب 4/12-8/10 و2-1 نانو گرم درمیلی لیترتعیین گردیده است (3).

همچنین نتایج مطالعات مروری Srivastava وهمکاران در سال2004، نشان داد که مالاشیت سبز دارای پتانسیل از بین بردن  قارچ، انگل، و پروتوزئر ماهیان می باشد. همچنین این ماده می تواند اثرات سمی شدید وحتی ایجاد تومور برای ماهیان، انسان وسایر پستانداران داشته باشد(4). مطالعهStammati وهمکاران در سال 2005  مشخص نمود که  مالاشیت سبز  برای سلول های داخل لوله گوارش بسیار سمی می باشد (5). همچنین، نتایج مطالعه Bose و همکاران نشان داد مالاشیت سبز بر روی DNA  و رشد تومور تاثیر دارد (6). ترکیبات شیمیایی زیادی در صنایع آبزی پروری مورد استفاده قرار می گیرند،که می توان به آنتی بیوتیک ها از جمله آموکسی سیلین، بتا لاکتوم، ماکرولوئید، اکسی تترایکلین، تترا سایکلین، داکسی سایکلین، سولفا نامید ها، کلروامفینکل، اگزالیک اسید، انرو فلوکساسین، اریترومایسین و مواد قارچ کش و ضد باکتریایی همچون ترکیبات مس، مالاشیت سبز، متیلن بلو، پرمنگنات پتاسیم، پراکسید هیدروژن و ضد عفونی کنندها و افزودنهای غذایی و تقویت کننده اشاره کرد(4).  لذا شناخت مقادیر باقیمانده این آلاینده در پساب خروجی مزارع پرورش ماهی که به منابع آبی پایین دست تخلیه می شوندو بافت ماهیان پرورش یافته که به طور گسترده توسط مردم به مصرف می رسد، به منظور اعمال کنترل های بعدی آنها از طریق استفاده از مواد کم خطر تر و ایجاد سیستم های مناسب تصفیه بسیار مهم وضروری می باشد. تحقیق حاضر  با هدف  تعیین مقدار باقیمانده مالاشیت سبز در پساب خروجی وبافت ماهیان مزارع پرورش ماهی سردابی در صنایع شیلات استان چهار محال و بختیاری انجام گرفت.

روش بررسی

این مطالعه، از نوع توصیفی- تحلیلی است که به صورت مقطعی انجام گرفت. از بین حدود 50 مزرعه موجود و فعال، 5 مزرعه از 5 رده مختلف مزرعه پرورش ماهی بر اساس ظرفیت تولید ماهی بر طبق آمار اداره کل شیلات استان چهار محال و بختیاری انتخاب گردید، و در طی مدت 3 ماه، هر ماه یک نمونه پساب و یک نمونه ماهی جمع آوری شده و از نظر ترکیب مالاشیت سبز در بافت ماهی  توسط دستگاه کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا مجهز به آشکارساز اسپکترومتری جرمی،  آنالیز گردید. همچنین مقادیر باقیمانده مالاشیت سبز در پساب توسط اسپکتروفتومتری به روشCloud Point Extraction(CPE) سنجش گردید.

آماده سازی نمونه ها ی پساب: نمونه های  20 لیتری برداشت شده  از پساب خروجی مزارع پرورش ماهـی تا حجم 2-1 لیتر تغلیظ  شد. در مرحله بعد رقت های 1/0، 25/0، 5/0، 75/0، 1، و2 میکروگرم بر لیتر از محلول مالاشیت سبز تهیه گردید، و میزان جذب های آنها را در طول موج 630 نانومتر با دستگاه DR5000 قرائت و منحنی استاندارد رسم گردید(3). دراین مرحله  به شش بالن حجمی 50  میلی لیتری، به ترتیب  6 میلی لیتر بافر سیترات، 5/2 میلی لیتر ترایتون 100 ایکس، 6 میلی لیتر اسید بنزوئیک ، 30 میلی لیتر آّب نمونه، و رقت های اشاره شده از مالاشیت سبز اضافه گردید و با استفاده از آب مقطر به حجم رسانده شد. سپس بمنظور جداشدن فاز آلی از معدنی، نمونه ها به مدت 20 دقیقه در حمام آب گرم با حرارت 40 درجه سانتیگراد، و به مدت 10 دقیقه در حمام یخ قرار داده شد. سپس فاز رویی جداسازی گردید و فاز  زیرین نمونه ها با 2 میلی لیتر اتانول مخلوط شد و در نهایت میزان جذب آن قرائت شد، و با استفاده از منحنی استاندارد، غلظت نمونه ها محاسبه گردید(3 ، 5) .

آماده سازی نمونه های بافت ماهی:  مقداری ازبافت هموژنیزه شده ماهی در یک لوله 50 میلی لیتری قرار داده شد، سپس چند میلی لیتر از محلول بافری Mcilvaine با pH   حدود 3 به آن اضافه گردید. در مرحله بعد 100 میکرو لیتر از پارا تولوئن سولفونیک اسید، 50 میکرو لیتر از محلول N,N,N,N--tetramethyl-1,4-phenylenediamine dihydrochloride (TMPD) ، و 12 میلی لیتر استونیتریل اضافه گردید. سپس نمونه ها به مدت  10دقیقه در شیکر با سرعت 500 دور در دقیقه    قرار گرفت. نمونه ها در شرایط سرعتG  × 3500 ، 15 درجه سانتی گراد، و به مدت10دقیقه سانتریفیوژ گردید، مایع رویی جمع آوری شده و با 6 میلی لیتر دی کلرومتان  مخلوط شده، ، مجدا عمل سانتریفوژ انجام گرفت، ودر نهایت، فاز زیرین جداسازی شد و با دو میلی لیتر محلول Mcilvaine با pH 6 و12 میلی لیتر استونیتریل مخلوط شد. نمونه حاصل از کارتریج SPE Solid Phase) Extraction)  عبور داده شد(7). پس از انجام چند مرحله واسطه خشک کردن با استفاده از گاز نیتروژن و شستشوی مجدد،  نمونه حاصل به دستگاه LC-MS (شیمادزو مدل LCMS-2010EV. ) تزریق شد. آزمایشات COD، BOD، و TSS جهت نمونه های پساب خروجی پرورش ماهی بر اساس کتاب استاندارد متد انجام گردید(8). همچنین آزمایشات فسفات و نیترات توسط دستگاه اسپکتروفتومتر مدلDR5000    (Hatch-Lange) اندازه گیری شد. آزمایشات DO ،EC، pH و دما توسط دستگاه پرتابل در محل مزارع پرورش ماهی انجام گرفت. (9).

یافته ها

جدول (1) مقدار ماهی تولید شده درسال و میزان مالاشیت سبز مصرفی را نشان می دهد. در جدول (2) مقدار مالاشیت سبز در پساب خروجی و بافت ماهیان  مزارع پرورش ماهی آورده شده است. جدول (3) تعادل جرمی مالاشیت تجمع یافته در بافت را نشان می دهد.   در  جدول (4)  ویژگی های فیزیکی وشیمیایی پساب مزارع پرورش ماهی ارائه شده است.

 

 


جدول  1- مقدار ماهی تولید شده و مالاشیت مصرف شده در مزارع پرورش ماهی مورد مطالعه

 

 

 

 

شماره مزرعه

پرورش ماهی

مقدار پساب

(لیتر در ثانیه)

میزان ماهی تولیدی

(تن در سال)1

میزان مالاشیت استفاده شده (کیلوگرم در هر دوره)2

میزان مالاشیت مصرف شده

(کیلو گرم در سال)

1

1000

250

6/129

1555

2

700

200-150

7/90

1089

3

50

10

5/6

78

4

300

60

9/38

467

5

500

100

8/64

778

6

250

50

4/32

389

1- منبع شماره (12)

2- مقدار مالاشیت سبز مصرفی 5/1 میلی گرم در لیترو یکبار در ماه است، باتوجه به این که دوره متوسط پرورش ماهی قزل تا رسیدن به وزن بازار حدود شش ماه است، پس در طی یک دوره شش بار اقدام به استفاده از مالاشیت سبز می گردد.

 

 

جدول2 - غلظت مالاشیت سبز در بافت ماهیان و پساب مزارع مورد مطالعه

شماره مزرعه

نمونه برداری شده

غلظت مالاشیت در پساب

(نانوگرم در لیتر)

غلظت مالاشیت تجمع یافته در بافت

(میکرو گرم در کیلو گرم)

1

2/73

1663

2

273

384

3

7/5-4/5

265

4

قابل اندازه گیری نبود

452

5

قابل اندازه گیری نبود

280

6

قابل اندازه گیری نبود

320

استانداردایرلند1

100

-

استرالیا 2

-

30

 

1- منبع شماره (2)

2- منبع شماره (10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 3 - تعادل جرمی مالاشیت تجمع یافته در بافت


شماره مزرعه

غلظت مالاشیت در بافت

مقدار ماهی تولید شده(تن در سال)

مقدار مالاشیت تجمع یافته در  بافت(گرم در سال)

1

1663

250

416

2

273

175

48

3

265

10

3

4

425

60

27

5

280

100

28

6

320

50

16

جمع

-

645

537

 

 

جدول 4- ویژگی های فیزیکی وشیمیایی پساب مزارع پرورش ماهی

 

 

شماره مزرعه پرورش ماهی

TEM

o C

EC

Ms/cm

pH

TDS

mg/l

TSS

mg/l

NO3

mg/ l.N

PO3

mg/l.PO3

COD

mg/l

BOD

mg/l

1

13

35/0

6/7

23/0

90

4/1

11/0

6/23

6/7

2

18

43/0

4/7

19/0

90

3/1

14/0

4/20

7

3

5/14

27/0

5/7

16/0

80

1

06/0

2/16

5/6

استاندارد جهانی آبزی پروری

3≥

-

9-6

-

50

3 ›

3/0 ›

-

30

 

بحث

 

همان طوریکه در جدول (2 ) نشان داده شده است، مقدار مالاشیت سبز در پساب مزارع پرورش ماهی به طور متوسط273 -7/5 نانو گرم در لیتر بدست آمده است، که در مقایسه با استاندار کشور ایرلند که 100 میکر گرم درلیتر است ،کم تر می باشد(2). در مطالعه ای که توسط پور رضا وهمکاران در خصوص بررسی باقی مانده مالاشیت سبز در آّب مزارع پرورش ماهی ها و رود خانه پایین دست انجام گرفته ، مقدار مالاشیت سبز به ترتیب 4/12-8/10 و2-1 نانو گرم درمیلی لیترتعیین شده است (3). در تحقیقی که توسط .Safarikova وهمکاران در چک انجام یافته، میزان مالاشیت سبز در آب در محدوده 1 -5/0 میلی گرم در لیتر تعیین شده  است.

 در مطالعه حاضرمقدار مالاشیت سبز تجمع یافته در بافت ماهی ها 6/1-3/0 میلی گرم در کیلو گرم تعیین مقدار شده است،که در مقایسه با معیارهای بین المللی (03/0 میلی گرم در کیلو گرم در استرالیا)  بسیار بالا است(10). که علت آن مصرف  گسترده این  ترکیب توسط صاحبان مزارع پرورش ماهی می باشد. مالاشیت سبزبه منظور مبارزه با بیماری های قارچی و انگلی ماهی ها و تخم آن ها استفاده می شد. دلیل گرایش شدید مالکان مزارع پرورش ماهی به مصرف  مالاشیت سبز، قیمت پایین، در دسترس بودن و سریع الاثر بودن، بازده بالا، نداشتن قوانین مدون وعدم نظارت دستگاه های مسئول همچون شیلات، سازمان محیط زیست و وزارت بهداشت می باشد. لذا، مصرف مالاشیت سبز در کشورهای غربی به این منظور ممنوع شده است، اما در کشور ایران استانداردی برای مقدار باقی مانده آن در آب و بافت ماهی تعریف نشده است. با وجود این،  وجود مالاشیت سبز به عنوان مختل کننده های غدد درون ریز (Endocrine disrupters compounds; EDC) :شناخته شده است.  مالاشیت سبز در محیط زیست پایدار  بوده، و دارای سمیت حاد برای طیف وسیعی از حیوانات خشکزی و آبزی می باشد. گزارش های آزمایشگاهی و کلینیکی نشان داده که مالاشیت سبز یک سم Multi-organ  و با سمیت بالا برای سلول های پستانداران،  و دارای پتانسیل سرطانزایی برای کبد وتیروئید و سایر اندام های حیوانات می باشد. مالاشیت سبز  قادر است در غده تیروئید باعث توقف سنتز هورمون،  کاهش T4  و افزایش THS  وعامل ایجاد تومور در سلول های فولیکولیک تیروئید شود.(9).

 مزارع مورد مطالعه برروی سرشاخه های رودخانه  های  زاینده رود با دبی 40 متر مکعب در ثانیه و رودخانه  کارون با دبی متوسط 432 متر مکعب در ثانیه قرار دارند که  منابع تامین آب شرب شهرهای اصفهان،یزد و خوزستان می باشند. غلظت مالاشیت سبز در پساب خروجی مزرعه شماره 1 در این مطالعه، که بر روی سر شاخه های زاینده رود واقع شده است، 2/73 نانو گرم در لیتر، و درمزارع شماره 2 و 3 که بر روی سر شاخه های کارون قرار دارند، به ترتیب 273 و6/5 نانو گرم در لیتر  می باشد (جدول  2). بنابر این با توجه به مقدار پساب خروجی مزرعه شماره یک که 1000 لیتر در ثانیه می باشد (جدول 1)، مقدار بارآلودگی تولیدی ناشی از مالاشیت سبز خروجی در پساب این مزرعه 3/6 کیلو گرم در روز و برای مزرعه شماره دو برابر 5/16 کیلو گرم در روز به دست می آید.

به عبارت دیگر در منطقه ی مورد مطالعه با ظرفیت تولید ده هزار تن ماهی در سال، دبی آب ورودی به مزارع پرورش ماهی در حدود 50 متر مکعب در ثانیه می باشد،که باتوجه به نوع سیستم پرورش ماهی منطقه که از نوع  raceway می باشد تمام آب ورودی پس از زمان ماند کوتاهی در حوضچه ها وارد رودخانه پایین دست می‏گردد. بنابر این با توجه به غلظت متوسط مالاشیت سبز در پساب که معادل 117

نانو گرم در لیتر ]3(2/73+273+6/5)[ به دست می آید جدول (1) بار آلودگی حاصل  تقریبا معادل 185کیلو گرم در سال خواهد بودکه این مقدار مالاشیت سبز وارد منابع آب های سطحی و زیر زمینی می گردد.

جدول (3)، تعادل جرمی مالاشیت سبز در بافت ماهیان را نشان می دهد. با توجه به نتایج ملاحظه می گردد که مقدار ماهی تولیدی در این شش مزرعه 645 تن در سال می باشد که مقدار مالاشیت سبز تجمع یافته در  در آن تقریبا 537 گرم در سال می گردد. بنابر این با توجه به کل تولید ماهی که 10000 تن در سال است،مقدار 8326 گرم درسال مالاشیت سبز در بافت ماهیان تجمع می یابد که بخشی از مالاشیت سبز موجود در این بافت ها، وارد بدن انسان های مصرف کننده می گردد. خصوصیات فیزیکی وشیمیایی پساب مزارع پرورش ماهی ها در جدول (4) آورد شده است. در نمونه های پساب آنالیز شده در منطقه مطالعه، کلیه پارامترها به جز مواد معلق کل در محدوده استاندارد محیط زیست و استاندار جهانی آبزی پروری می باشد. علت بالابودن مواد معلق وجود غذاهای مصرف نشده

 

10000 تن در سال است،مقدار 8326 گرم درسال مالاشیت سبز در بافت ماهیان تجمع می یابد که بخشی از مالاشیت سبز موجود در این بافت ها، وارد بدن انسان های مصرف کننده می گردد. خصوصیات فیزیکی وشیمیایی پساب مزارع پرورش ماهی ها در جدول (4) آورد شده است. در نمونه های پساب آنالیز شده در منطقه مطالعه، کلیه پارامترها به جز مواد معلق کل در محدوده استاندارد محیط زیست و استاندار جهانی آبزی پروری می باشد. علت بالابودن مواد معلق وجود غذاهای مصرف نشده در پساب و مصرف ضایعات کشاورزی و کشتارگاهی به عنوان غذای آبزیان و تجزیه ضایعات کشاورزی تو سط ارگانیسم ها می باشد. این امر منجر به افزایش ترکیبات آلی هم چون نیتروژن وفسفر می گردد که خود موجب افزایش رشد جلبک ها و در نهایت کاهش اکسیژن محلول در فصول سرد در اثر مرگ جلبک ها  وافزایش مواد آلی محلول ومعلق در منایع آبی می شوند (11).

 

 

 

 


نتیجه گیری

 

با توجه به یافته های این مطالعه،که حاکی از مصرف بی رویه مالاشیت سبز در مزارع پرورش ماهی می باشد، مصرف ماهیان این مزارع ممکن است دارای اثرات بالقوه نامطلوب  برای سلامت مصرف کننده گان شده، و تخلیه پساب تصفیه نشده این مزارع  می تواند باعث مشکلات زیست محیطی گردد.

مقدار مالاشیت  سبز تجمع یافته در بافت ماهیان با توجه به تناژ تولیدی مزارع در این مطالعه برابر با3/8 کیلوگرم در سال می باشد. همچنین، غلظت متوسط مالاشیت سبز در بافت ماهیان بسیار بالاتر از  معیارهای بین المللی (استرالیا) بوده،  اما غلظت متوسط مالاشیت سبز در پساب مزارع پرورش ماهی کمتر از برخی از معیارهای بین المللی (استاندار کشور ایرلند) می باشد.

بنابر این ضروری است که مسئولین دامپزشکی، شیلات، محیط زیست و بهداشت تدابیری اتخاذ نمایند که از مصرف این ماده در مزارع پرورش ماهی جلوگیر ی بعمل آید و از ترکیبات سالم تر و مجاز برای مبارزه با بیماری های ماهیان استفاده گردد. همچنین پیشنهاد می شود که تحقیقاتی در زمینه سنجش باقی مانده آنتی بیوتیک های مصرفی وهورمون های مورد استفاده وسایر متابولیت های مالاشیت سبز در این صنایع انجام گیرد.

تشکر و قدر دانی

 از جناب آقای دکتر  حجت صادقی دانشیار گروه شیمی دارویی ومسئول دستگاه LC-MS دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان که مارا در سنجش نمونه ها یاری نمودند تشکر وقدردانی می گردد.

 


منابع

 

  1. Cole DW, Cole R, Gaydos SJ, Gray J, Hyland G, Jacques ML, et al.,(2009), Aquaculture: Environmental, toxicological, and health issues. International Journal of Hygiene and Environmental Health. 212(4):369-77.
  2. Šafa k I, Šafa ková M.(2002), Detection of low concentrations of malachite green and crystal violet in water. Water research. 36(1):196-200.
  3. Pourreza N, Elhami S.(2007), Spectrophtometric determination of malachite green in fish farming water samples after cloud point extraction using nonionic surfactant Triton X-100. Analytica chimica acta. 596(1):62-5.
  4. Tacon AGJ, Forster IP.(2003), Aquafeeds and the environment: policy implications. Aquaculture. 226(1-4):181-9.
  5. Stammati A, Nebbia C, Angelis I, Albo A, Carletti M, Rebecchi C, et al.,(2005), Effects of malachite green (MG) and its major metabolite, leucomalachite green (LMG), in two human cell lines. Toxicology in vitro. 19(7):853-8.
  6. Bose B, Motiwale L, Rao K.(2005), DNA damage and G2/M arrest in Syrian hamster embryo cells during Malachite green exposure are associated with elevated phosphorylation of ERK1 and JNK1. Cancer letters. 230(2):260-70.
  7. Scherpenisse P, Bergwerff A.(2005), Determination of residues of malachite green in finfish by liquid chromatography tandem mass spectrometry. Analytica Chimica Acta. 529(1-2):173-7
  8. APHA, AWWA Wa.(1998), Standard Methods for the Examination of Water and Wastewate.
  9. Srivastava S, Sinha R, Roy D.(2004), Toxicological effects of malachite green. Aquatic Toxicology. 66(3):319-29.
  10. Australia, Zealand N, .( 2005). Report on a Survey of Chemical Residues in Domestic and Imported Aquacultured Fish.
  11. Boesch DF. Marine pollution in the United States: Pew Oceans Commission.
  12. Zamani.(2009), Agricultural and Natural Resources Research Center of Chahar-Mahal& Bakhtiari province.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1- استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط ،دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد،ایران*(مسئول مکاتبات)

2- دانشیار،مرکز تحقیقات محیط زیست وگروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان،اصفهان ، ا یران

3- کارشناس ارشد، گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4- دانشیار،  مرکز تحقیقات محیط زیست وگروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان ، ا یران

 

 

 

 

 

  1. Cole DW, Cole R, Gaydos SJ, Gray J, Hyland G, Jacques ML, et al.,(2009), Aquaculture: Environmental, toxicological, and health issues. International Journal of Hygiene and Environmental Health. 212(4):369-77.
  2. Šafa k I, Šafa ková M.(2002), Detection of low concentrations of malachite green and crystal violet in water. Water research. 36(1):196-200.
  3. Pourreza N, Elhami S.(2007), Spectrophtometric determination of malachite green in fish farming water samples after cloud point extraction using nonionic surfactant Triton X-100. Analytica chimica acta. 596(1):62-5.
  4. Tacon AGJ, Forster IP.(2003), Aquafeeds and the environment: policy implications. Aquaculture. 226(1-4):181-9.
  5. Stammati A, Nebbia C, Angelis I, Albo A, Carletti M, Rebecchi C, et al.,(2005), Effects of malachite green (MG) and its major metabolite, leucomalachite green (LMG), in two human cell lines. Toxicology in vitro. 19(7):853-8.
  6. Bose B, Motiwale L, Rao K.(2005), DNA damage and G2/M arrest in Syrian hamster embryo cells during Malachite green exposure are associated with elevated phosphorylation of ERK1 and JNK1. Cancer letters. 230(2):260-70.
  7. Scherpenisse P, Bergwerff A.(2005), Determination of residues of malachite green in finfish by liquid chromatography tandem mass spectrometry. Analytica Chimica Acta. 529(1-2):173-7
  8. APHA, AWWA Wa.(1998), Standard Methods for the Examination of Water and Wastewate.
  9. Srivastava S, Sinha R, Roy D.(2004), Toxicological effects of malachite green. Aquatic Toxicology. 66(3):319-29.
  10. Australia, Zealand N,.( 2005). Report on a Survey of Chemical Residues in Domestic and Imported Aquacultured Fish.
  11. Boesch DF. Marine pollution in the United States: Pew Oceans Commission.
  12. Zamani.(2009), Agricultural and Natural Resources Research Center of Chahar-Mahal& Bakhtiari province.