تأثیر کاربری اراضی بر انباشت سرب و روی و پراکنش مکانی آن‌ها در خاک‌های سطحی اطراف زنجان

نوع مقاله: مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان - مدرس دانشگاه پیام نور واحد خدابنده

2 استاد گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

3 دانشیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

4 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

چکیده

فلزات سنگین از مهم‌ترین عوامل آلوده‌کننده محیط زیست به ویژه در مناطق با فعالیت‌های انسانی بالا می‌باشند. وجود فلزات سنگین در اتمسفر، خاک و آب مشکلاتی برای تمام موجودات زنده ایجاد می‌نماید. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات مکانی غلظت کل عناصر سرب و روی و تعیین عوامل مؤثر بر پراکنش آن‌ها و تأثیر کاربری اراضی بر انباشت این فلزات در خاک‌های اطراف شهر زنجان انجام گردید. برای این منظور منطقه‌ای با مساحت بالغ بر 2000 کیلومتر مربع در بخشی از اراضی مرکزی استان زنجان انتخاب گردید. تعداد 241 نمونه مرکب خاک سطحی از عمق 10-0 سانتی‌متری از منطقه مطالعاتی جمع‌آوری شد. موقعیت نقاط توسط دستگاه GPSتعیین و کاربری و نوع زمین‌شناسی محل نیز شناسایی و ثبت گردید. پس از آماده‌سازی نمونه‌های خاک، غلظت عناصر در نمونه‌ها توسط اسید نیتریک 5 نرمال عصاره‌گیری و با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین و نقشه پراکنش مکانی عناصر با روش کریجینگ ترسیم شد. پراکنش مکانی سرب و روی نشان داد که غلظت این عناصر در خاک‌های اطراف شهر زنجان، سلطانیه و کارخانجات صنعتی بالاترین مقدار را دارند و با فاصله از این مراکز از آلودگی این عناصر کاسته شده و در فواصل خیلی دورتر به مقدار تقریباً ثابتی می‌رسد. هم‌چنین کاربری شهری بیشترین تأثیر را در انباشت این عناصر در محیط دارد. مهمترین عوامل افزایش نسبی سرب و روی در خاک‌های اطراف شهر زنجان فعالیت کارخانه سرب و روی در غرب شهر زنجان و ترافیک می‌تواند باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات