ارزیابی تروفیک سطحی تالاب‌های تحت تاثیر فعالیت های انسانی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: تالاب چغاخور)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی نراق

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی-آلودگی محیط زیست پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهیدبهشتی تهران

3 دانشیار دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده منابع طبیعی، گروه شیلات و آبزی‌پروری

4 دانشیار دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده منابع طبیعی، گروه محیط‌زیست

چکیده

ارزیابی و مدل‌سازی آلودگی تالاب‌ها و دریاچه‌ها برای توسعه و تخصیص کاربری اراضی، مدیریت، پایش کیفیت، پیشگیری از آلودگی و حفاظت از تنوع زیستی آنها ضروری است. در این تحقیق از پارامترهای فیزیکی و شیمیایی (TDS, EC, DO, pH, TP, NO3-, PO4-3, TN, SD, Chl-a)، شاخص‌ تروفی (TSI) کارلسون جهت ارزیابی آلودگی و تعیین تاثیر کاربری اراضی بر کیفیت سطح تالاب چغاخور استفاده گردید. جهت نمونه‌برداری و سنجش این پارامترها ابتدا ایستگاه‌های نمونه‌برداری به صورت غیرتصادفی و سیستماتیک انتخاب شدند. نمونه برداری در 12 ایستگاه از عمق 50 سانتیمتری سطح و نزدیک بستر در 6 مرحله به فواصل زمانی 45 روزه و مکانی یک کیلومتری انجام یافت. در ابتدا بر اساس پارامترهای کیفی، مدل TSI با استفاده از توابع درون‌یابی در محیط GIS تهیه شد. سپس از ضریب همبستگی جزئی هریک از پارامترها و ضریب تعیین شاخص وضعیت تروفی با مجاورت ایستگاه‌های نمونه‌برداری از زه‌آب‌های کاربری اراضی با استفاده از روش بافر‌سازی جهت تعیین تاثیر کاربری اراضی استفاده گردید. نتایج نشان داد که پارامترهای PO4-3، NO3- و TDS به ترتیب با ضرایب همبستگی 0/82-، 0/64-، 0/62 و شاخص تروفی (TSI) با ضریب‌تعیین 71/1% و سطح معنی‌داری 0/0006 ناشی از آلودگی زه‌آب‌های کاربری‌های کشاورزی و مسکونی در نیمه جنوبی و غربی تالاب است. همچنین نتایج پهنه‌بندی وضعیت تروفی تالاب چغاخور نشان داد که تالاب در تمامی قسمت‌ها در وضعیت یوتروفی می‌باشد و امکان وضعیت هایپرتروفی در سالهای آینده وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات