تاثیر میزان کل مواد آلی (TOM) و دانه بندی رسوبات در پراکنش اجتماعات ماکروبنتیک رودخانه حفار غربی در خرمشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات اهواز *(مسوول مکاتبات).

2 استادیار، مدیرگروه محیط زیست دانشگاه علوم وفنون دریایی خرمشهر

چکیده

زمینه و هدف: شهر خرمشهر در 128 کیلومتری اهواز و در جنوب غربی خوزستان واقع است. رودخانه کارون قبل از رسیدن به خلیج فارس در شهر خرمشهر به دو شاخه بهمن شیر و حفار تقسیم می شودکه باتوجه به اهمیت رودخانه حفار و وضعیت هیدرولوژیکی آن بررسی موجودات ماکروبنتیک آن اهمیت می یابد.
روش کار: در این پژوهش تعداد 10 ایستگاه در محدوده مطالعاتی انتخاب شد و نمونه برداری ها از اسفند 86 آغاز و در شهریور 87 پایان یافت. نمونه برداری ها توسط گرب ون وین با وسعت 025/0 مترمربع  در دو، فصل گرم و سرد و در هر فصل یک بار انجام گرفت. هم چنین پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب شامل دما،  DO  pH , و شوری نیز اندازه گیری شد. میزان کل موادآلی درون رسوبات با استفاده از روش احتراق وآنالیز دانه بندی رسوبات در هر ایستگاه با استفاده ازروش بوکنن انجام گرفت.
نتیجه: از میان گروه های بنتوزی شناسایی شده بیشترین فراوانی به ترتیب عبارت است از پرتاران 19/65 %،  شکم پایان 65/29 %، دوکفه ای ها 97/4 %  و حشرات 18/0 % .
در ایستگاه هایی که میزان مواد محلول بالا بود،  شمار ماکروبنتیک ها کاهش چشم گیری داشت. در ایستگاه 1 (کارخانه صابون سازی) و در بافت های رسوبی سیلتی – رسی و شن ریز تعداد آن ها زیاد بود. بیشترین فراوانی بنتیک ها در ایستگاه های پایین دست رودخانه مشاهده شد که میزان مواد آلی موجود در رسوبات در این ایستگاه ها کمتر بوده است. به طور کلی اجتماعات بنتیک در بافت های رسوبی با مواد آلی کم و ذرات رسوبی شن ریز درشت تر بیشترین فراوانی را دارا بودند.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست ، دورههفدهم، شماره سه، پاییز 94

 

تاثیر میزان کل مواد آلی (TOM) و دانه بندی رسوبات در پراکنش اجتماعات ماکروبنتیک رودخانه حفار غربی در خرمشهر

 

زینب غلامی [1]

Zizi_gholami@yahoo.com

سیدمحمدباقرنبوی[2]

 

تاریخ دریافت:18/11/88

تاریخ پذیرش:27/6/89

 

چکیده

زمینه و هدف: شهر خرمشهر در 128 کیلومتری اهواز و در جنوب غربی خوزستان واقع است. رودخانه کارون قبل از رسیدن به خلیج فارس در شهر خرمشهر به دو شاخه بهمن شیر و حفار تقسیم می شودکه باتوجه به اهمیت رودخانه حفار و وضعیت هیدرولوژیکی آن بررسی موجودات ماکروبنتیک آن اهمیت می یابد.

روش کار: در این پژوهش تعداد 10 ایستگاه در محدوده مطالعاتی انتخاب شد و نمونه برداری ها از اسفند 86 آغاز و در شهریور 87 پایان یافت. نمونه برداری ها توسط گرب ون وین با وسعت 025/0 مترمربع  در دو، فصل گرم و سرد و در هر فصل یک بار انجام گرفت. هم چنین پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب شامل دما،  DO  pH , و شوری نیز اندازه گیری شد. میزان کل موادآلی درون رسوبات با استفاده از روش احتراق وآنالیز دانه بندی رسوبات در هر ایستگاه با استفاده ازروش بوکنن انجام گرفت.

نتیجه: از میان گروه های بنتوزی شناسایی شده بیشترین فراوانی به ترتیب عبارت است از پرتاران 19/65 %،  شکم پایان 65/29 %، دوکفه ای ها 97/4 %  و حشرات 18/0 % .

در ایستگاه هایی که میزان مواد محلول بالا بود،  شمار ماکروبنتیک ها کاهش چشم گیری داشت. در ایستگاه 1 (کارخانه صابون سازی) و در بافت های رسوبی سیلتی – رسی و شن ریز تعداد آن ها زیاد بود. بیشترین فراوانی بنتیک ها در ایستگاه های پایین دست رودخانه مشاهده شد که میزان مواد آلی موجود در رسوبات در این ایستگاه ها کمتر بوده است. به طور کلی اجتماعات بنتیک در بافت های رسوبی با مواد آلی کم و ذرات رسوبی شن ریز درشت تر بیشترین فراوانی را دارا بودند.

واژه های کلیدی: رودخانه حفار، ماکروبنتیک، میزان کل مواد آلی، دانه بندی رسوبات

 

مقدمه


بی مهرگان آبزی از جمله مهم ترین گروه موجودات آب هستندکه برحسب شرایط محیطی مختلف می باشند. هم چنین این موجودات به شرایط محیط حساسیت های گوناگون دارند، به طوری که گروهی مقاوم و برخی غیر مقاوم هستند.

با توجه به حساسیت آن ها نسبت به آلاینده های مختلف با تعیین پراکنش و ساختار آن ها می توان به آلودگی آب پی برد. لذا شناخت بی مهرگان آبزی می تواند عامل مهمی در نظارت بیولوژیکی منابع آبی باشد.

بی مهرگان کف زی که در سطح یا درون رسوبات منابع آبی و نواحی نزدیک بستر زندگی می کنند  دارای چندین نقش عمده و اساسی در جوامع آبزی می باشند کــه از آن جمـله بــه نقش های تغذیه ای آن ها بر گونه های مختلف آبزیان، جا به جایی و چرخش مواد غذایی در اکوسیستم های آبی و نقش عمده آن ها در ساختار زنجیره غذایی یک اکوسیستم به عنوان نمایه ای از میزان کل تولیدات و شاخصی برای کیفیت آب اشاره می شود (1).

بنتوزها موجوداتی هستند کف زی که همیشه در سطح یا درون رسوبات بستر آب زیست می کنند و یا به هر حال با رسوبات دریا ارتباط دارند (2).

اندازه دانه های تشکیل دهنده رسوبات یکی از عواملی است که در بررسی نحوه گسترش و  تجمع بنتوزها مورد مطالعه دقیق قرار می گیرد. گرچه اندازه ذرات در نحوه توزیع بنتوزها مؤثر است ولی در حقیقت عامل محدود کننده همان منافذ موجود در بین ذرات خاک و رسوبات است که از آب پر شده و محیط مناسبی برای تجمع بنتوزها فراهم می آورد. بنابراین ذرات درشت تر(شن و سنگریزه) رسوبات فضای بیشتری برای بنتوزهای درون رسوب زی ایجاد می کنند.مواد آلی موجود در رسوبات که متشکل از ذرات ریز و یا موجودات زنده میکروسکوپی می باشند به عنوان منبع غذایی موجودات بنتیک  محسوب می شوند. البته ازدیاد مواد آلی در رسوبات  به تنهایی نمی تواند موجب تراکم و تجمع گونه های بنتیک در  رسوبات باشد چرا که در گسترش و توزیع این موجودات، علاوه بر مواد آلی عوامل دیگری نیز موثر است.

روش بررسی

در ابتدا با استفاده از نقشه منطقه مورد مطالعه ایستگاه های ده گانه انتخاب و با دستگاه GPS موقعیت جغرافیایی آن ها به دست آمد. سپس نمونه برداری ها در دو فصل گرم و سرد با استفاده از گرب ون وین با وسعت 025/0 مترمربع انجام گرفت. این نمونه برداری ها از اسفند 86 آغاز و در شهریور 87 پایان یافت. از هر ایستگاه 3 نمونه رسوب جهت جداسازی و شناسایی ماکروبنتوزها ویک نمونه هم برای آنالیز دانه بندی رسوبات (GSA) و سنجش میزان موادآلی درون رسوبات (TOM) برداشت گردید. نمونه های رسوبی حاوی ماکروبنتوز در فیلد و با استفاده از الک 5/0mm شستشو داده شده و سپس توسط فرمالین 5 درصد تثبیت و به آزمایشگاه منتقل شد. این نمونه ها در آزمایشگاه مجددا شستشو داده شده وبا رزبنگال به مدت 45 دقیقه رنگ آمیزی شده و سپس دوباره شستشو داده شده و سپس در زیر لوب نمونه های ماکروبنتوزی مورد جداسازی و شمارش قرار گرفتند. آنالیز دانه بندی رسوبات درهر ایستگاه با استفاده از روش استاندارد معرفی شده توسط بوکنن (3) و سنجش موادآلی درون رسوبات با استفاده از روش احتراق  سردا (4) انجام گردید. در این بررسی از شاخص های تنوع شانون و سیمپسون نیز استفاده شد. هم چنین پارامترهای دما و DO در محل نمونه بـرداری بـا دماسنـج وDO متر اندازه گیری گردید .برای انجام عملیات آماری از نرم افزار spss و جهت محاسبه شاخص های تنوع زیستی از Biotools استفاده شد.از طریق محاسبات آماری سعی برآن شد تا میان متغیرهای مورد بررسی رابطه ایجاد نموده تا بر اساس آن نتیجه گیری شود. میانگین هریک از داده ها با حدود اطمینان قابل قبول (05/0) برای هریک از متغیرها به دست آمد و از آنالیز واریانس یک طرفه و دو طرفه جهت تعیین اختلاف هریک از پارامترها درفصول و ایستگاه های مختلف استفاده شدو آزمون ضریب همبستگی نیز برای ایجاد ارتباط بین پارامترهای مختلف محاسبه گردید.


نتایج

 

پس از شناسایی و شمارش نمونه های مختلف ماکروبنتوزی در مجموع 10 جنس مربوط به 4 رده بنتوزی شناسایی شد که در جدول 1 ارایه شده است. از این میان 1 جنس مربوط به گروه پرتاران، 5 جنس مربوط به شکم پایان، 3 جنس مربوط به دوکفه ای ها و1 جنس مربوط به حشرات بوده است. بیشترین فـراوانی هم مربــوط به گروه پرتــاران و جنس Nereis sp می باشد. تصاویر برخی گونه های شناسایی شده در پایین جدول آورده شده است.

 

 

 


جدول 1-گروه های ماکروبنتوزی شناسایی شده در کل دوره

تعداد

 کل

ایستگاه ها

نام علمی گونه

رده بنتوزی

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

708

60

86

89

86

122

39

109

39

77

1

Nereis    sp

Polychaete

24

5

1

0

1

1

11

4

0

0

1

Planorbis sp

Gastropoda

269

60

7

4

16

47

35

33

65

1

1

Melanoids sp

Gastropoda

26

24

0

0

0

0

2

0

0

0

0

Unknown Gastropoda

Gastropoda

2

2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Balanus    sp

Gastropoda

38

0

0

0

0

2

11

1

23

1

0

Corbicula  sp

Bivalvia

2

0

0

0

0

0

2

0

0

0

0

Barbatia   sp

Bivalvia

14

1

1

0

1

0

4

3

4

0

0

Angulus   sp

Bivalvia

2

0

0

0

1

1

0

0

0

0

0

Clucoides sp

Insecta

1

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

Limnaea Pregra

Gastropoda

 

 

 

تصویر برخی گونه های شناسایی شده

 

 

 

Melanoids sp

 

Planorbis sp

 

 

 

Barbatia sp

 

Nereis sp

 

 


طبق نتایج، میزان DO درفصل سرد با میانگین 81/7   mg/lit بود که در ایستگاه های پایین دست بیشترین میزان خود را داشت وکمترین میزان آن در فصل گرم با میانگین 91/5  mg/lit  وحداقل آن در ایستگاه 1 بود. حداکثر میزان شوری در فصل گرم با میانگین 7/30  pptبود  که حداکثر آن در ایستگاه 1 وحداقل آن در فصل سرد بوده است. میزان pH در فصل سرد نسبت به فصل گرم اندکی کاهش نشان داد و میانگین آن در فصل سرد 96/7 بوده و بیشترین میزان pH در فصل گرم در ایستگاه 1 با میانگین 5/8 بوده است.

بیشترین میزان موادآلی درون رسوبات در فصل سرد در ایستگاه 1 با میانگین 84/21درصد وکمترین آن در فصل گرم در ایستگاه 10 با میانگین 19/5 درصد بود. با توجه به نتایج آنالیز واریانس و مقدار (p531/0)که از سطح معنی داری آزمون (05/0) بیشتر است،  بین میزان مواد آلی در دو فصل گرم و سرد اختلاف معنی دار وجود ندارد.

از نظر دانه بندی رسوبات نتایج نشان داد که ترکیب عمده رسوبات در فصل سرد از نوع شن ریز وخیلی ریز (25/0-063/0mm) و در فصل گرم از نوع ذرات سیلتی-رسی (<063/0mm) بوده است.


 


 


 


 

 

 

 

 

 

جدول2- بررسی تغییرات میانگین TOMوGSA در فصل ها وایستگاه های مختلف

ایستگاه

TOM

 گرم %

TOM

سرد  %

TOM

کل %

mm  063/0 > GSA

mm  063/0  GSA

گرم

سرد

گرم

سرد

کارخانه صابون سازی

15/4 ±52/8

33/2 ±84/21

18/15

28/24

84/13

28/58

64/30

روستای ام التلول

4/1 ±66/11

46/1 ±84/8

24/10

84/32

04/58

49

12/31

روستای مقامسیه

12/2±58/13

36/2 ±24/11

41/12

92/64

2/45

96/27

2/62

شرکت کشتی سازی

63/1 ±66/11

16/1 ±85/9

75/10

57

92/49

56/33

08/38

روستای بدریه

09/2 ±10/11

41/2 ±28/10

68/10

04/74

1

68/17

12/21

روستای حنشیه

94/0 ±78/8

65/0 ±33/6

55/7

8/57

48/52

28/36

2/28

روستای شرجی

69/1 ±46/6

7/0 ±18/8

32/7

68/55

72/9

12/36

44/50

پل یادگار امام

07/2 ±17/11

41/0 ±04/11

10/11

28/35

28/15

72/48

96/49

روستای پیشاهنگی

32/2 ±97/12

44/0 ±75/6

86/9

92/67

9

32/24

08/48

روستای منیعات

52/0 ±19/5

15/1 ±94/11

56/8

16/84

13

16/14

12/41

 

 

- روش AHP 

 

نتایج آزمون همبستگی نشان داد که پارامتر دما با pH وشوری رابطه خطی مستقیم داشت که درسطح یک درصد معنی دار بود و دما با DO رابطه خطی معکوس درسطح یک درصد داشت. درفصل سرد TOMبا  DOرابطه خطی معکوس داشت که ایـن رابطـه درسطح پنج درصـد معنـی دار بـود. بین شاخص های شانون و سیمپسون نیز رابطه خطی مستقیم در سطح یک درصد وجود دارد. به طور کلی نتایج ضریب همبستگی نشان داد که با افزایش دما و DO غالبیت افراد یک گونه افزایش ولی تنوع کاهش می یابد که این روابط در هیچ سطحی معنی دار نبود هم چنین با افزایش شوری و pH میزان تنوع گونه ای افزایش می یابد که این روابط هم معنی دار نبود و این امر نشان دهنده تاثیر عوامل دیگری روی شاخص های تنوع می باشد.

 

تفسیر نتایج

 عوامل محیطی که در تراکم و پراکندگی موجودات بنتیک در یک اکوسیستم دخالت دارند عبارتند از عوامل فیزیکی و شیمیایی شامل اندازه ذرات تشکیل دهنده رسوبات، میزان اکسیژن محلول در رسوبات و میزان موادآلی در رسوبات و عوامل بیولوژیک شامل نحوه تغذیه بنتوزها، اثرات تغذیه آن ها از سایر گونه های کوچک تر و اثرات آشفتگی زیستی در بستر محیط (5).

مواد آلی به عنوان یک ذخیره عظیم موادغذایی در رسوبات عامــل تامیــن غذا بـرای جانـوران کف زی پهنه هـای گلی می باشند. Webber  در سال 1991 عنوان کرد که در بسترهای گلی میزان موادآلی بیشتر از بستر های ماسه ای است  که علت آن نیز دانه ریز بودن رسوبات و خاصیت حفظ موادآلی بیشتر است (6).

میانگین  TOMدر فصل زمستان 14/10 درصد بوده است و در تابستان که شرایط برای تولیدکنندگان اولیه و مصرف موادغذایی مناسب تر است و سرعت جریان آب بیشتر می باشد, مانع ته نشین شدن مواد شده و میزان موادآلی کاهش می یابد به طوری که در تابستان میانگین TOM 32/8 درصد بوده است.

 TOMبا تنوع ماکروبنتوزها رابطه خطی معکوسی دارد و ماکروبنتوزها شرایط دارای کمترین مواد آلی را ترجیح می دهندو در فصل سرد بیشترین میزان TOM در ایستگاه 1 (کارخانه صابون سازی) با میزان 84/21 درصد بود که در این ایستگاه تعداد ماکروبنتوزها کاهش محسوسی داشت.

ترکیب دانه بندی رسوبات بیشتر عامل مهمی است که علاوه بر تاثیر بر سایر عوامل محیطی در پخش و پراکنش بنتوزها نقش مهمی ایفــا می کند (7). ایـن نقش در ارتبـاط بــا خاصیت نگه داری مواد آلی در رسوبات با دانه بندی ریز می باشد. رسوبات دانه درشت مقادیر آب و موادآلی بیشتری در خـود نگه داری می کنند و حرکت آب در فضای بین ذرات بسیار کند است، در نتیجه عواملی نظیر دمـا و شـوری دیــرتـر دستخوش تغییر می شوند. هر نوع از گروه های ماکروبنتوزی در رسوبات خاصی زندگی می کنند و بنابراین تغییر بنتوزها می تواند به دلیل تغییر در نوع رسوبات باشد.

در رودخانه حفارغربی جنس رسوبات بیشتر سیلتی – رسی و شن ریزبوده است. در فصل سرد جنس ذرات از نوع شن ریز و خیلی ریز (125/0 – 063/0 mm ) و در فصل گرم ترکیب عمده رسوبات از جنس ذرات سیلتی ( mm 063/0 >) بوده است.

براساس نتایج شمارش ماکروبنتیک ها، تعداد ماکروبنتیک ها در فصل تابستان بیشتر از فصل زمستان بوده است و آن طور که نتایج نشان می دهد در فصل تابستان اندازه ذرات نیز ریزتر و موادآلی کمتر بوده است.

بیشترین فراوانی در ایستگاه های 4,6و10 بود که در این ایستگاه ها میزان موادآلی نسبت به سایر ایستگاه ها کمتر و جنس رسوبات در این ایستگاه ها ذرات سیلتی – رسی بوده است. از آن جایی که بنتیک ها بافتی با دانه بندی متوسط و درشت را ترجیح می دهند، حضــور بیشتر آن ها در این ایستگاه ها می تواند به علت عوامل دیگری از جمله اکسیژن محلول بالا و شوری کمتر در این مناطق باشد.

از میان گروه های ماکروبنتوزی، پلی کت ها  بیشترین تعداد و در ایستگاه های 4، 6 و8 بیشترین فراوانی راداشتند. در این ایستگاه ها میزان مواد آلی در حد متوسط نسبت به سایر ایستگاه ها بوده است. شکم پایان در ایستگاه های 3 و 10 بیشترین فراوانی و دوکفه ای ها بیشترین فـراوانـی را در ایستگاه های 3 و 5 داشتند. از گروه حشرات فقط دو عدد در ایستگاه های 6 و 7 مشاهده شده است.

به طور کلی بیشترین تعداد ماکروبنتیک ها در ایستگاه 6 مشاهده شد که میزان موادآلی کل در این ایستگاه با میانگین 55/7 درصد بوده و جنس ذرات رسوبی از نوع ذرات سیلتی – رسی می باشد. به طورکلی در ایستگاه هایی که میزان موادآلی زیاد بوده شمار ماکروبنتیک ها روبـه کاهش گذاشتـه و در بستر های رسوبی با دانه بندی سیلتی – رسـی و شـن ریـز گروه های بنتوزی بیشتری مشاهده شد. بنتوزها از لحاظ اکولـوژیکی به وسیـله ترکیبی از عـوامـل تحت تاثیــر قـرار می گیرند. مطالعات Maslowski (8) نشان داد که بین میزان موادآلی و فراوانی گونه ها رابطه وجود دارد ولی این ارتباط تنها تحت تاثیر موادمغذی نبوده و به وسیله عوامل متعددی از جمله اکسیژن محلول در رسوبات، pH ، شوری، حرارت، شرایط جوی، ذرات رسوبی و نوع رسوبات بستر، رقابت برسر موادغذایی، مرگ و میر، سیکل های تولید مثلی، مهاجرت به مناطق دیگر و غیره کنترل می شود و  لذا پیدا کردن رابطه منطقی بین تراکم بنتوزها و سایر عوامل محیطی به سادگی و با درنظر گرفتن یک عامل محیطی امکان پذیر نمی باشد.

پرتاران نشانه آلودگی هستند و از این گروه یک جنس به نام Nereis sp مشاهده شد که بیشترین فراوانی را در ایستگاه 6 داشت، اما به دلیل وجود کارخانه صابون سازی و تخلیه پساب این رودخانه انتظار می رفت در این ایستگاه تعداد زیادی از این گونه موجود باشد که وجود عواملی مثل بالا بودن میزان مواد آلی، شوری بالا و کم بودن اکسیژن محلول باعث کاهش این گونه و سایر گونه ها در این ایستگاه شده است.   

 

منابع   

  1. Pennak, R.L. (1953(, Freshwater invertebrate of the united states. the Ronald press company , New York , U.S.A. pp. 283-284
  2. Parsons, T.R. Takashashi, M. & Hargrove, B, (1977(. Biological oceanographic processes. Pergamon press. Ltd.  Oxford. Pp.33.
  3. Buchanana. J. b. )1984(-sediment analysis. In Methods for the study of marine benthos. N. A. MC. In tyre (eds). Black well Secintific publication, oxford.
  4. Sarda, R.)1995(.life cycle. Demography and production of marenzeleria viridis in sait marsh of southern new England. J. mer. Biol. U. k, 75. pp 725-738
  5. نیکویان.ع، 1375، بررسی تراکم، پراکنش و تنوع و تولید ثانویه بی مهرگان کف زی (ماکروبنتوزها) در خلیج چابهار، رساله دکتری (بیولوژی دریا) دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، 186صفحه.
  6. رهبری. کاوه، 1384، مطالعه تاثیر برخی پارامترهای زیست محیطی روی اجتماعات ماکروبنتیک در رودخانه کارون از بازه ملاثانی تا دار خویین- پایان نامه کارشناسی ارشد واحد علوم و تحقیقات اهواز.
  7. Gray, J.S, )1981(. The ecology of marine sediments. Cambridge University press. Cambridge. pp 187.
  8. Maslowski,J.(2003).Effects of trophic conditions on benthic macrofauna in the vicinity of the river swina mouth ,southern Baltica sea.oceanologia


 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Influence the amount of total organic matter (TOM)and Grain sediment on dispersal of Macrobenthic community in Western Haffar river in khoramshahr.

 

Zeynab Gholami[3]

Zizi_gholami@yahoo.com

Seyed Mohammad Bagher Nabavi[4]

Abstract

Introduction: 128 kilometers in the city of Ahwaz and khoramshahr in southwestern khouzestan is located. Karoon River before reaching the Persian Gulf, in khoramshahr Divided two branches Bahmanshyr and Hafar. In to the importance of Hafar River Hydrology situation that fresh water and salt water are important Macrobenthic it will.

Method: In this study selected 10 stations within the study scope. Sampling, March 86 started and ended in September of 87. Samples by Grab Van Vienn (025/0 m2) in both warm and cold season and once in each season was done. To the 3 samples from each station to identify benthic sediment and one sample for Grain sediment Analysis (GSA) and Total organic materials (Tom) were harvested. Physicochemical parameters of the DO, salinity, PH and temperature were analyzed.

Results:Macrobenthic between groups identified the most abundant Insect group and sex Nereis sp.Identified Macrobenthic groups consist of Polychaete 65.19%,Gastropoda 29.65%,Bivalvia 4.97% and Insecta 0.18% respectively.In stations that the amount of material dissolved was high,macrobenthics was significantly redused.in station 1(saboonsazi factory)and residual tissues silt_clay and sand was fine to their numbers.most the benthic community in the river downstream stations were observed in the amount of organic matter in sediments of this stations is less.In general ,sandy sediment and low organic matter sediment contain more were the most community.

 

Key word: Haffar River, Macrobenthic, Total Organic Matter, Grain Sediment Analyze.

 

 

 

 

 

 



1- کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات اهواز *(مسوول مکاتبات).

2- استادیار، مدیرگروه محیط زیست دانشگاه علوم وفنون دریایی خرمشهر

1- MSc.Environmental Pollution

2- Head of Environmental Group in Khoramshahr University of Marine science and Technology