برآورد آلودگی هوای ناشی از تردد وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه یزد *(مسوول مکاتبات)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه یزد

10.22034/jest.2020.9022

چکیده

زمینه و هدف: امروزه ازدحام جمعیت شهرها و تمایل به شهرنشینی، نیاز مردم را به استفاده از وسایل حمل و نقل فزونی بخشیده و از این رو، وجود یک سیستم حمل‌و‌نقل عمومی مطمئن، کارا و اقتصادی، با کمترین آثار مخرب زیستی در راستای رسیدن به توسعه پایدار گامی ضروری به نظر می‌رسد. چه آن‌که حمل و نقل شهری یکی از زمینه‌های اصلی توسعه اقتصادی محسوب می‌شود؛ موضوعی که لزوم برنامه‌ریزی صحیح را در زمینه حــمل و نقــل شهری مورد تاکید قرار می‌دهد. از این رو، این مقاله با هدف بررسی آلودگی هوای ناشی از تردد وسایل حمل ونقل عمومی درون شهری در شهرستان یزد و برآورد آلودگی ناشی از آن‌ها در این مسیر تدوین شده است.
روش بررسی : داده‌های مورد نیاز این مطالعه از طریق مراجعه به سازمان تاکسی‌رانی و اتوبوس‌رانی شهرستان یزد و هم‌چنین مراجعه میدانی در بین رانندگان جمع‌آوری شده است.
یافته‌ها: براساس نتایج به‌دست‌آمده، تردد وسایل نقلیه عمومی در شهرستان یزد باعث انتشار سالانه 306 تن ذرات معلق،730 تن هیدروکربور، 1424 تن مونو اکسید کربن، 68934 تن دی اکسید کربن، 389 تن دی اکسید گوگرد، 4 تن تری اکسید گوگرد و666 تن مونواکسید نیتروژن می‌شود. هم‌چنین، گازوییل عمده‌ترین سوخت مصرفی وسایل حمل و نقل عمومی است که آلایندگی قابل توجهی را به دنبال دارد.
بحث و نتیجه‌گیری: از این رو، حمل و نقل ریلی به دلیل کاهش مصرف سوخت به‌عنوان گزینه‌ای مناسب و راهکاری عملی در جهت توسعه پایدار شهری به منظور بهبود وضعیت ترافیک شهری شهرستان یزد، راندمان بالای سرعت جابه‌جایی و صرفه جویی در هزینه‌های استفاده از وسایل نقلیه شخصی و درمانی پیشنهاد می‌‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و دوم، شماره دو، اردیبهشت ماه 99

                                        

 

برآورد آلودگی هوای ناشی از تردد وسایل نقلیه عمومی درون شهری

 شهرستان یزد

 

زهرا نصراللهی[1] *

nasrolaz@yahoo.com

هانیه پوشدوزباشی[2]

تاریخ دریافت:28/7/93

تاریخ پذیرش:4/3/95

 

چکیده

زمینه و هدف: امروزه ازدحام جمعیت شهرها و تمایل به شهرنشینی، نیاز مردم را به استفاده از وسایل حمل و نقل فزونی بخشیده و از این رو، وجود یک سیستم حمل‌و‌نقل عمومی مطمئن، کارا و اقتصادی، با کمترین آثار مخرب زیستی در راستای رسیدن به توسعه پایدار گامی ضروری به نظر می‌رسد. چه آن‌که حمل و نقل شهری یکی از زمینه‌های اصلی توسعه اقتصادی محسوب می‌شود؛ موضوعی که لزوم برنامه‌ریزی صحیح را در زمینه حــمل و نقــل شهری مورد تاکید قرار می‌دهد. از این رو، این مقاله با هدف بررسی آلودگی هوای ناشی از تردد وسایل حمل ونقل عمومی درون شهری در شهرستان یزد و برآورد آلودگی ناشی از آن‌ها در این مسیر تدوین شده است.

روش بررسی : داده‌های مورد نیاز این مطالعه از طریق مراجعه به سازمان تاکسی‌رانی و اتوبوس‌رانی شهرستان یزد و هم‌چنین مراجعه میدانی در بین رانندگان جمع‌آوری شده است.

یافته‌ها: براساس نتایج به‌دست‌آمده، تردد وسایل نقلیه عمومی در شهرستان یزد باعث انتشار سالانه 306 تن ذرات معلق،730 تن هیدروکربور، 1424 تن مونو اکسید کربن، 68934 تن دی اکسید کربن، 389 تن دی اکسید گوگرد، 4 تن تری اکسید گوگرد و666 تن مونواکسید نیتروژن می‌شود. هم‌چنین، گازوییل عمده‌ترین سوخت مصرفی وسایل حمل و نقل عمومی است که آلایندگی قابل توجهی را به دنبال دارد.

بحث و نتیجه‌گیری: از این رو، حمل و نقل ریلی به دلیل کاهش مصرف سوخت به‌عنوان گزینه‌ای مناسب و راهکاری عملی در جهت توسعه پایدار شهری به منظور بهبود وضعیت ترافیک شهری شهرستان یزد، راندمان بالای سرعت جابه‌جایی و صرفه جویی در هزینه‌های استفاده از وسایل نقلیه شخصی و درمانی پیشنهاد می‌‌شود.

 

واژه‌های کلیدی: حمل و نقل، آلودگی هوا، ترافیک شهری، حمل و نقل ریلی، توسعه پایدار.

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 22, No.2,April, 2020

 

 

 

 

 


Estimation of Air Pollution Caused by Public Transport

Yazd City

 

Zahra Nasrollahi[3]*

nasrolaz@yahoo.com

Haniye poushdouzbashi [4]

 

 

Admission Date:May 24, 2016

 

Date Received: October 20, 2014

 

Abstract

Background and Objective: Today, urban sprawl and the desire for urbanization have increased the need for people to use transportation, and therefore, the existence of a safe, efficient and economical public transportation system, with the least bio-destructive effects, is a necessary step towards sustainable development. It seams the urban transport is one of the main areas of economic development; an issue that emphasizes the need for proper planning in the field of urban transportation. Therefore, this article has been compiled with the aim of investigating air pollution caused by public transport in Yazd city and estimating the pollution caused by them in this route.

Method: The data required for this study were collected by refer to relevant organizations and also field visit of the drivers, then for estimation and analysis software Excel were used.

Findings: The results show that the traffic of public transport in the city of Yazd cause annual emissions of 306 tons of particulate matter, 730 tons of Hydrocarbons, 1,424 tons of carbon monoxide, 68,934 tons of carbon dioxide, 389 tons of sulfur dioxide and 4 tons of sulfur trioxide and 666 tons monoxide is nitrogen.

Discussion and Conclusion: Rail transport is recommended as appropriate and practical way to improve the traffic situation in the city of Yazd, high efficiency velocity and efficiency of private vehicles and the costs and reduction of pollution is the benefits.

 

Keywords: Urbanization, Transportation, Pollution, Traffic.

 

مقدمه


طی دهه‌های اخیر تبدیل نقاط روستایی به نقاط شهری، افزایش جمعیت، توسعه شهرها و تبدیل آن‌ها به کلان شهرها، موجبات تراکم و رشد شهرنشینی را فراهم نموده است که به موازات آن، نیاز به حمل و نقل نیز گسترش یافته است. بر این اساس، چنان‌چه سیستم حمل و نقل شهری کارآمد نباشد، عوارض جدی محیطی مانند افزایش مصرف انرژی، آلودگی‌های محیطی و پیامدهای منفی اجتماعی و اقتصادی را در پی خواهد داشت (1). روند چهل سال اخیر فعالیت‌های حمل و نقل در سطح جهانی، حاکی از افزایش سطح وابستگی به خودرو و تغییر در سبک زندگی اجتماعی است که موجبات افزایش حساسیت نسبت به اثرات محیط‌زیستی و صدمات وارده بر سلامت انسانی را فراهم نموده است (2). مطالعات مختلف نشان می‌دهد که هرچه میزان زیرساخت‌های جاده‌ای و مقدار فضای تخصیص‌ یافته به حمل و نقل درون شهری بیشتر باشد، به همان میزان استفاده از اتومبیل، مصرف بنزین و آلودگی بیشتر خواهد شد (3). بانک جهانی در سال ٢٠٠٣، وسایل نقلیه موتوری را مهم‌ترین عامل آلودگی معرفی نموده است. بر اساس این گزارش، ٩٩ درصد بنزین و ٥٦ درصد نفت گاز مصرفی کشور نیز توسط حمل و نقل زمینی مصرف می‌شود (4). این در حالی است که آمار بانک جهانی حاکی از آن است که میزان مصرف سوخت در راه آهن برای حمل هزاران تن بار بالغ بر 7/6 لیتر و در حمل و نقل جاده‌ای این شاخص 33 لیتر است (5). بر اساس نتایج حاصل از گزارشی از اتحادیه اروپا، در آلمان اتومبیل‌ها تقریباً 85 برابر بیش از قطار مونواکسید کربن تولید می‌کنند. این رقم برای بلژیک تقریباً 130 برابر است. (12). حمل و نقل از عمده‌ترین فعالیت‌های تولید گازهای گلخانه‌ای است. گازهای گلخانه‌ای (دی اکسیدکربن، متان و ...) یا به طور مستقیم در اثر استفاده از انرژی فسیلی و یا به طور غیرمستقیم هنگام تولید انواع دیگر انرژی از سوخت‌های فسیلی ایجاد می‌شود. در کشورهای توسعه یافته و نیز در حال توسعه، سهم بخش حمل و نقل از ایجاد گازهای گلخانه‌ای به سرعت رو به افزایش است (4). خودروهای سواری، منبع اصلی تولید گاز دی اکسیدکربن در نواحی شهری بوده و تقریباً نیمی از گازکربنیک پخش شده در اتمسفر را تولید می‌کنند. این در حالی است که کشورهای در حال توسعه به دلیل استفاده از بنزین سرب‌دار و موتورهای کهنه و بیشتر آلاینده، بیشتر در معرض انتشار آلاینده‌ها بوده و وضع آن‌ها از این هم بدتر است (6). بر پایه مطالعات انجام شده به‌وسیله آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) بخش حمل و نقل تا سال 2020، بزرگترین مصرف‌کننده انرژی خواهد بود و انرژی مصرفی جهان در آن زمان، دو سوم بیشتر از امروز است‎ (7). از این رو متخصصین حمل و نقل جهان، دستیابی به الگوی حمل و نقل پایدار در شهرها را یک ضرورت می‌دانند. حمل و نقل پایدار، «موثرترین و راحت‌ترین طریقه جابه‌جایی مردم و وسایل نقلیه‌ای با کمترین میزان مصرف انرژی (در زمینه سوخت و تلاش‌های انسانی) هزینه مناسب، کمترین ترافیک و کمترین اثرات سوء زیست‌محیطی نظیر آلودگی هوا و صدا» است (8). به عبارتی دیگر، توسعه پایدار در بخش حمل و نقل، سیستمی است که ضمن پاسخ به تقاضای جابه‌جایی انسان، کالا و اطلاعات، دارای ویژگی‌های دسترس‌پذیری، ایمنی، امنیت، سازگاری با محیط زیست و قابل استطاعت بودن باشد (9). از سوی دیگر، دسترسی به پایداری در حمل و نقل، مستلزم شناخت اثرات متقابل حمل و نقل با بخش‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی است. چه آن‌که در نهایت اثرات این بخش‌ها چگونگی جهت‌گیری و سوق به سمت این هدف را مشخص می‌کند (10). از این رو، با توجه به این‌که یکی از بخش‌های لاینفک حمل و نقل، تأثیر آن بر محیط زیست است، مطالعه پیرامون اثرات زیست محیطی حمل و نقل در راستای توسعه پایدار شهری اهمیت مضاعف یافته و انتخاب سیستم‌های حمل و نقلی که در تعامل مثبت با محیط زیست باشند، باید در اولویت بالا قرار گیرند. در این راستا، مطالعه صادقی دهنوی و همکارانش در سال 1383، به تحلیل و مدل‌سازی غلطت آلاینده مونوکسید کربن (CO) در 8 ایستگاه آماربرداری در شهر تهران پرداخته و اصلی‌ترین متغیر اثرگذار بر توزیع غلظت مونواکسید کربن در خیابان‌های شهری را حجم تردد و سرعت نرمال معرفی می‌نماید (13). "برآورد تعداد مرگ‌های قلبی و تنفسی منتسب به آلودگی‌های هوای شهر تهران بر حسب ذرات (1385)" مطالعه‌ای است که جنیدی جعفری و همکارانش (1389) انجام داده و بر اساس نتایج به‌دست آمده همبستگی ضعیف اما معنی‌داری بین غلظت ذرات و تعداد کل مرگ‌های قلبی- تنفسی را مشاهده نموده‌اند (14). پیامدهای بیرونی حمل و نقل با خودرو شخصی در شهر تهران، مطالعه زنوز و همکارانش در سال 1389 است که به سنجش و ارزیابی هزینه هر یک از آلودگی‌های هوا، ازدحام، آلودگی صوتی و تصادفات برای دو دوره زمان اوج ترافیک و غیر اوج ترافیک پرداخته است (15). بر اساس نتایج این مطالعه به دلیل تغییر سرعت حرکت خودرو، میزان مصرف سوخت خودرو به ازای هر کیلومتر مسافت طی شده تغییر کرده و در نتیجه انتشار آلاینده‌ها نیز در زمان اوج ترافیک و غیر اوج ترافیک متفاوت خواهد بود. علاوه بر این، در شهر تهران به دلیل بالا بودن عمر متوسط خودروهای سواری، پایین بودن تکنولوژی و دانش به‌کاررفته در موتورهای این خودروها، پایین بودن کارایی سوخت، پایین بودن کیفیت بنزین مصرفی و هم‌چنین نامناسب بودن کیفیت قطعات و لوازم مصرفی (لنت ترمز، لاستیک و ...)، هزینه آلودگی هوا ناشی از خودروهای سواری به ازای هر کیلومتر مسافت طی شده نسبت به کشورهای پیشرفته بیشتر است.

بررسی منابع ثابت و متحرک در آلودگی هوای شهر اصفهان که توسط ضرابی و همکارانش (1389) انجام شده است، نشان می‌دهد که از مجموع آلاینده‌های وارد شده به شهر اصفهان، 76 درصد مربوط به منابع آلوده کننده ناشی از ترافیک شهر می‌باشد. در این مطالعه مهم‌ترین منابع متحرک آلوده‌کننده هوا، اتومبیل‌های دارای موتور چهار زمانه با سوخت مصرفی بنزین معرفی می‌شود. آلایندگی کمتر موتورهای دیزلی نسبت به موتورهای بنزینی، تولید 6/14358027 گرم آلاینده توسط وسایل نقلیه دیزلی و 6/1586921527 گرم آلاینده توسط وسایل نقلیه بنزینی از دیگر نتایج این مطالعه است (16). کریم‌زادگان (1389) نیز در این حوزه در طرح جامعی به پیشنهاد وزارت راه و ترابری به شناسایی و بررسی هزینه‌های خارجی حمل و نقل زمینی پرداخته است. بر اساس آن‌چه در این طرح نشان داده شده است، حمل و نقل جاده‌ای 8 برابر حمل و نقل ریلی در تولید آلاینده‌های محیط زیستی نقش دارد. میزان آلاینده‌های بخش جاده‌ای و ریلی بر اساس اطلاعاتی که توسط مدیریت برنامه و بودجه شرکت رجاء ارایه شده است، در جدول (1) نشان داده شده است (5).

 

 

جدول 1- مقایسه میزان آلاینده‌های بخش جاده ای و ریلی

Table 1. The comparison of the amount of pollutants of road and rail sectors.

آلاینده‌ها

NOx

CxHx

Cox

SPm

CO2

بخش جاده‌ای

5/25665

7/178961

8/230291

9/115145

9/59653

بخش ریلی

5/3681

1/2567

4/3303

7/1651

7/885

منبع: کریم‌زادگان (1389)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اثرات آلاینده‌های هوا توسط بخش حمل و نقل زمینی نیز در جدول (2) ارایه شده است:

 

جدول 2- منابع و انواع آلاینده‌های هوای ناشی از حمل و نقل زمینی

Table 2. Sources and types of air pollutants caused by land transport

انتشار

شرح

منابع

اثرات مضر

دی اکسید کربن (CO2)

محصول احتراق

تولید سوخت و لوله‌های اگروز

تغییر شرایط آب و هوایی

مونوکسیدکربن (CO)

گازی که بر اثر احتراق ناقص ایجاد می‌شود

لوله‌های اگزوز

سلامت انسان- تغییر آب و هوا

CFC ها و HCFC

گروهی از مواد شیمیایی با دوام

دستگاه تهویه مطبوع و فعالیت‌های صنعتی

تحلیل لایه ازن، تغییر شرایط آب و هوایی

ذرات ریز معلق

(PM2.5= PM10)

ذرات اشتعال‌پذیر حاوی مقادیر کمی سوخت و کربن

وسایل نقلیه دیزلی، لوله‌های اگزوز و سایر منابع

سلامت انسان، زیبایی شناسی

سرب

عنصر مورد استفاده در مشتقات دیگر سوخت

مشتقات سوخت و باتری‌ها

سلامت انسان، تخریب اکولوژیکی

متان (CH4)

گاز قابل اشتعال

تولید سوخت و لوله‌های اگزوز

تغییر شرایط آب و هوایی

اکسیدهای نیتروژن (NOx) و اکسید نیتروژن (NO2O)

ترکیبات مختلف که

 برخی سمی هستند و همه در تخریب لایه ازن نقش دارند

لوله‌های اگزوز

سلامت انسان، پیش‌گام در تخریب لایه ازن، تخریب اکولوژیکی

ازن O3

آلایند‌های مهم هوای شهری که بر اثر NOx و VOC های ترکیبی در نور خورشید ایجاد می‌شود.

NOx و VOC

سلامت انسان، گیاهان، زیبایی شناسی

گرد و غبار جاده (ذرات ریز معلق به جزء ذرات خارج شده از لوله اگزوز)

ذرات گرد و غبار که بر اثر حرکت وسایل نقلیه ایجاد می‌شوند

استفاده از وسیله نقلیه، لنت ترمز، تایر فرسوده

سلامت انسان، زیبایی شناسی

اکسیدهای سولفور (SOX)

التهاب ریه، باران اسیدی

لوله‌های اگزوز وسایل نقلیه دیزلی

سلامت انسان و تخریب اکولوژیکی

VOC

(هیدروکربن‌های آلی فرار)

گازهای مختلف هیدوکربنی (HC)

تولید سوخت، مخزن و لوله اگزوز

سلامت انسان، پیش‌گام در تخریب لایه ازن

مواد سمی

(برای مثال بنزین)

VOC های سمی و سرطان‌زا

تولید سوخت و لوله اگزوز

سلامت انسان

منبع: کریم‌زادگان (1389)

 

 

در مجموع تمامی مطالعات انجام شده در این موضوع اتفاق نظر دارند که بیشترین صرفه‌جویی در مصرف بنزین از طریق خطوط حمل و نقل ریلی و پس از آن از طریق گسترش خطوط اتوبوس‌رانی است. اما به دلیل عدم توجه به سرمایه‌گذاری در راه‌آهن و عدم گسترش خطوط در سراسر کشور و عدم توجه به مشبک کردن وسیع راه آهن در کل کشور، هنوز 85 درصد سهم حمل و نقل کالا به سیستم حمل و نقل جاده‌ای اختصاص دارد که پرمصرف‌ترین سیستم حمل و نقل است (11).

استان یزد نیز به عنوان یکی از استان‌های صنعتی کشور که در سال‌های اخیر با رشد فزاینده استفاده از وسایل نقلیه روبه‌رو بوده است، در حوزه حمل و نقل از لحاظ زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای با مشکلات بسیاری از جمله پایین بودن سهم حمل و نقل عمومی، عدم وجود زیرساخت‌های مناسب جاده‌ای و معابر شهری، ازدحام ترافیکی، افزایش خودروهای تک سرنشین، مصرف فزاینده سوخت و ... مواجه است. بر اساس مطالعه زارعی محمودآبادی و همکارانش در سال 1389 که به برآورد آلودگی هوای ناشی از مینی بوس و تاکسی‌های حمل مسافر در مسیر یزد- اردکان پرداختند، تردد وسایل نقلیه جهت جابه‌جایی مسافران باعث انتشار سالانه 65/17 تن ذرات معلق، 04/59 تن هیدرو کربور، 76/182 تن منواکسید کربن، 96/21 تن دی اکسید سولفور و 8/40 تن اکسید ازت می‌شود. با توجه به آن‌چه در این مطالعه نشان داده شده است، مونوکسید کربن (CO) بیشترین آلاینده و ذرات معلق کمترین آلاینده ناشی از تردد مینی‌بوس‌ها و تاکسی‌ها در مسیر مورد بررسی هستند (7). از این رو، با توجه به اهمیت حمل و نقل و آلودگی‌های محیط‌زیستی ناشی از آن در راستای رسیدن به توسعه پایدار شهری، این مطالعه به برآورد آلودگی‌های ناشی از تردد وسایل نقلیه در شهرستان یزد پرداخته و بررسی احداث سیستم حمل و نقل ریلی را به‌عنوان یک راه‌کار بلندمدت در جهت کاهش آلودگی هوا در این شهرستان مورد بررسی و کنکاش قرار می‌دهد. این مطالعه در سه بخش تنظیم شده است: بخش اول به بیان روش تحقیق، معرفی جامعه آماری و نحوه جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. بخش دوم به ارایه یافته‌های این مطالعه اختصاص یافته و بحث و نتیجه‌گیری در بخش سوم ارایه شده است.

 

روش بررسی

این تحقیق یک مطالعه توصیفی- تحلیلی است که بر اساس داده‌های سال 1389 انجام گرفت. جامعه آماری مورد نظر، وسایل حمل و نقل عمومی نظیر تاکسی، مینی بوس، اتوبوس و مسافران جابه‌جا شده توسط آن‌ها بود. اطلاعات نیز به صورت نمونه‌گیری تصادفی و از طریق مراجعه میدانی جمع‌آوری شده و با استفاده از نرم افزارExcel  مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این راستا تعداد وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد و تعداد مسافرانی که توسط این وسایل جابه‌جا شده‌اند، با مراجعه و استعلام از سازمان تاکسی‌رانی و اتوبوس‌رانی شهرستان یزد برآورد گردید.

یافته‌های مطالعه

شهرستان یزد با دارا بودن جمعیت بالغ بر 580000 نفر، متراکم‌ترین شهرستان از نظر جمعیت در استان یزد است. علاوه بر آن شهرستان یزد به عنوان مرکز استان و داشتن مراکز آموزش عالی و مراکز اداری و سیاسی و ... روزانه تعداد زیادی از مهاجران را از شهرستان‌های مجاور در خود می‌بیند که عمدتاً از وسایل نقلیه عمومی برای تردد در سطح شهرستان یزد استفاده می‌کنند. لذا شناسایی ناوگان حمل و نقل عمومی درون شهری و تعداد مسافران جابه‌جا شده توسط آن‌ها و در نهایت آلودگی ناشی از آن‌ها در سطح شهر ضروری به نظر می‌رسد. با توجه به اظهارات رانندگان مبنی بر مسافت طی شده، سوخت مصرفی و تعداد مسافر جابه‌جا شده، میزان سوخت مصرفی به ازای هر نفر برای هر سه نوع وسیله محاسبه شد که به شرح زیر است.

 

1-        یک تاکسی در طول روز به طور میانگین 10 لیتر بنزین مصرف و مسافت 300 کیلومتر را طی و 100 نفر را جابه‌جا می‌کند که سوخت مصرفی به ازای هر نفر 10/0 لیتر است[5].

2-        یک مینی بوس در طول روز به طور میانگین 50 لیتر گازوییل مصرف و170 کیلومتر را طی و 200 نفر را جابه‌جا می‌کند که سوخت مصرفی به ازای هر نفر 25/0 لیتر است.

3-        یک اتوبوس در طول روز به طور میانگین 140 لیتر گازوییل مصرف و 300 کیلومتر را طی و 470 نفر را جابه‌جا می‌کند که سوخت مصرفی به ازای هر نفر 30/0 لیتر است.

جداول (3 و 4) تعداد وسایل نقلیه عمومی درون شهری، متوسط جابه‌جایی مسافر توسط آن‌ها و نیز مسافت طی کرده این وسایل را به تفکیک روزانه و سالیانه نشان می‌دهد. لازم به ذکر است تعداد شهروندان و آلودگی ناشی از رفت و آمد افرادی که در شهرستان با وسیله نقلیه شخصی امورات روزانه را می‌گذرانند، در نظر گرفته نشده است.

 

 

 

جدول 3- وسایل نقلیه عمومی درون شهری و مسافر جابه‌جا شده روزانه شهرستان یزد بر حسب نوع در سال

1389

Table 3. Inner urban Public transport vehicles and number of passengers transported daily in the city of Yazd According to the type in 2010.

شرح

جمع

اتوبوس

مینی بوس

تاکسی

تعداد وسایل نقلیه عمومی درون شهری

1846

236

610

1000

متوسط جابه‌جایی روزانه مسافر توسط هر وسیله (نفر)

770

470

200

100

متوسط جابه‌جایی روزانه مسافر توسط کل وسایل نقلیه (نفر)

332920

110920

122000

100000

متوسط مسافت طی کرده روزانه هر وسیله (کیلومتر)

770

300

170

300

متوسط مسافت طی کرده روزانه کل وسایل نقلیه (کیلومتر)

474500

70800

103700

300000

               منبع: اداره امور اتوبوس‌رانی و تاکسی‌رانی شهرستان یزد

 

جدول 4- وسایل نقلیه عمومی درون شهری و مسافر جابه‌جا شده سالیانه شهرستان یزد بر حسب نوع در سال 1389

Table 4. Inner urban Public transport vehicles and number of passengers transported Yearly in the city of Yazd According to the type in 2010.

شرح

جمع

اتوبوس

مینی بوس

تاکسی

تعداد وسایل نقلیه عمومی درون شهری

1846

236

610

1000

متوسط جابه‌جایی سالیانه مسافر توسط هر وسیله (نفر)

260000

170000

60000

30000

متوسط جابه‌جایی سالیانه مسافر توسط کل وسایل نقلیه (نفر)

106720000

40120000

36600000

30000000

متوسط مسافت طی کرده سالیانه هر وسیله (کیلومتر)

277200

108000

61200

108000

متوسط مسافت طی کرده سالیانه کل وسایل نقلیه (کیلومتر)

170820000

25488000

37332000

108000000

               منبع: اداره امور اتوبوس‌رانی و تاکسی‌رانی شهرستان یزد

 

 

همان‌طور که جدول (3) نشان می‌دهد، در سال 1389تعداد وسایل نقلیه عمومی درون شهری 1846 دستگاه است که روزانه به طور متوسط 332920 نفر را طی مسافتی به طول 474500 کیلومتر جابه‌جا می‌کند. این در حالی است که بر اساس جدول (4)، طی یک سال، 106720000 نفر طی مسافت 170820000 کیلومتر جابه‌جا می‌شوند که از این تعداد، 40120000 نفر با اتوبوس، 36600000 نفر با مینی بوس و 30000000 نفر نیز با تاکسی جابه‌جا می‌گردند. از آن‌جایی که به طور روزانه، اتوبوس 140 لیتر گازوییل، مینی بوس 50 لیتر گازوییل و تاکسی 10 لیتر بنزین مصرف می‌کند، جمعاً به میزان 73540 لیتر سوخت مصرف می‌شود. جدول (5) متوسط سوخت مصرفی روزانه را به تفکیک هر وسیله، کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری و نیز سهم هر مسافر جابه‌جا شده از کل سوخت مصرفی روزانه وسایل نقلیه عمومی درون شهری نشان می‌دهد.

 

جدول 5- میزان سوخت مصرفی روزانه وسایل نقلیه عمومی درون شهری به ازای هر نفر مسافر در سال 1389

Table 5 . Daily Inner Urban Fuel Consumption Of Public Transport Vehicles Per Passenger In 2010.

شرح

جمع

اتوبوس

مینی بوس

تاکسی

متوسط سوخت مصرفی روزانه هر وسیله (لیتر)

200

140

50

10

متوسط سوخت مصرفی روزانه کل وسایل نقلیه (لیتر)

73540

33040

30500

10000

متوسط سوخت مصرفی روزانه به ازای هر نفر (لیتر)

65/0

30/0

25/0

10/0

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

 

در جدول (6)، متوسط سوخت مصرفی سالیانه هر وسیله، کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری و سهم هر مسافر جابه‌جا شده از کل سوخت مصرفی سالیانه نشان داده شده است. همان‌گونه که این جدول بیان می‌کند، در شهرستان یزد در سال 1389، وسایل نقلیه عمومی درون شهری 22874400 لیتر گازوییل و 3600000 لیتر بنزین مصرف کرده‌اند که نسبت سوخت مصرفی برای مسافرانی که توسط اتوبوس جابه‌جا شده‌اند 3/0 لیتر، مینی بوس 3/0 لیتر و تاکسی 12/0 لیتر می‌باشد. بنابراین می‌توان گفت عمده‌ترین سوخت مصرفی وسایل نقلیه عمومی درون شهری در مقطع مطالعاتی، گازوییل است.

 

 

جدول 6- میزان سوخت مصرفی سالیانه وسایل نقلیه عمومی درون شهری به ازای هر نفر مسافر در سال 1389

Table 6 . Annualy Inner Urban Fuel Consumption Of Public Transport Vehicles Per Passenger In 2010.

شرح

جمع

اتوبوس

مینی بوس

تاکسی

متوسط سوخت مصرفی سالیانه هر وسیله (لیتر)

72000

50400

18000

3600

متوسط سوخت مصرفی سالیانه کل وسایل نقلیه (لیتر)

26474400

11894400

10980000

3600000

متوسط سوخت مصرفی سالیانه به ازای هر نفر (لیتر)

72/0

30/0

30/0

12/0

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

حال با توجه به میزان سوخت مصرفی وسایل نقلیه عمومی درون شهری و ضریب انتشار آلاینده‌های هوا در بخش حمل و نقل که میزان آلاینده‌های ناشی از مصرف سوخت در بخش حمل و نقل را برآورد می‌کند، میزان و نوع آلاینده‌های ناشی از مصرف سوخت به‌دست می‌آید. مؤسسه حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA)، شش آلاینده اصلی هوا را به عنوان معیار انتخاب نموده و این‌ها را به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم کرده است[6]. آلاینده‌های اولیه موادی هستند که از منابع مستقیماً به هوای محیط وارد می‌شوند، مانند منواکسیدکربن (CO)، دی‌اکسید نیتروژن (NO2)، دی‌اکسیدگوگرد  (SO2)، ذرات ریز معلق با قطر کمتر از 10 میکرون (PM-10)  و ... . آلاینده‌های ثانویه به موادی اطلاق می‌شود که در اثر فعل و انفعالات موجود در هوای اطراف زمین به‌وجود می‌آید و در این گروه می‌توان از ازن (O3) نام برد (17).

با توجه به متوسط سوخت مصرفی هر نوع وسیله نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد و سپس به کمک ضرایب انتشار آلاینده‌های هوا که وزارت نیرو آن‌ها را تهیه کرده است، نوع و میزان انتشار روزانه آلاینده‌ها ناشی از سوخت مصرفی وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد به ازای هر وسیله و کل وسایل نقلیه محاسبه و به ترتیب در جداول (7 و 8) آورده شده است. با توجه به آن‌چه در این دو جدول نشان داده شده است، در مقیاس روزانه انتشار آلاینده‌های ناشی از وسایل حمل و نقل عمومی شهرستان یزد در سال 1389، تاکسی‌ها تنها در انتشار مونوکسید کربن نسبت به اتوبوس و مینی‌بوس به عنوان مصرف‌کننده‌های سوخت گازوییل پیشی گرفته‌اند، در حالی‌که در مورد سایر آلاینده‌ها، گازوییل مصرف شده در اتوبوس بیشترین سهم را دارد. مقایسه انتشار آلاینده‌ها نیز بیان‌گر این است که در بین هر سه گروه وسایل نقلیه عمومی دی اکسید کربن منتشر شده بیشترین سهم را در مقایسه با سایر آلاینده‌ها به خود اختصاص داده است.

 

جدول 7- نوع و میزان انتشار روزانه آلاینده‌ها به ازای هر وسیله نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Table 7. The type and amount of daily pollutants for each inner urban Public Transport Vehicles in the city of Yazd in 2010.

Kg/Day

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

78/3

352/2

72/370

028/0

008/1

08/3

848/1

816/382

مینی بوس (گازوییل)

35/1

84/0

4/132

01/0

36/0

1/1

66/0

72/136

تاکسی (بنزین)

135/0

015/0

23/23

0

5/3

63/0

013/0

523/27

جمع

265/5

207/3

35/526

038/0

868/4

81/4

521/2

059/547

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

جدول 8- نوع و میزان انتشار روزانه آلاینده‌ها به ازای کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Table 8. The type and amount of daily pollutants for total inner urban Public Transport Vehicles in the city of Yazd in 2010.

Kg/Day

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

08/892

072/555

92/87489

608/6

888/237

88/726

128/436

576/90344

مینی­بوس­(گازوییل)

5/823

4/512

80764

6/1

6/219

671

6/402

2/83399

تاکسی (بنزین)

135

15

23230

0

3500

630

13

27523

جمع

58/1850

472/1082

92/191483

708/12

488/3957

88/2027

728/851

78/2011266

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

 

 

 

جدول 9- نوع و میزان انتشار سالیانه آلاینده‌ها به ازای هر وسیله نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Table 9. the type and amount of annualy pollutants for each inner urban Public Transport Vehicles in the city of Yazd in 2010.

Kg/Year

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

8/1360

72/846

2/13345

08/10

88/362

8/1108

28/665

76/137813

مینی بوس (گازوییل)

486

4/302

47664

42435

6/129

396

6/237

2/49219

تاکسی (بنزین)

6/48

4/5

8/8362

0

1260

8/226

68/4

28/9908

جمع

4/1895

52/1154

00/189486

68/13

48/1752

6/1731

56/907

24/196941

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

جدول 10- نوع و میزان انتشار سالیانه آلاینده‌ها به ازای کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Table 10. The type and amount of annualy pollutants for total inner urban Public Transport Vehicles in the city of Yazd in 2010.

Kg/Year

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

8/321148

92/199825

2/31496371

88/2378

68/85369

8/261676

08/157006

4/2152404

مینی بوس (گازوییل)

296460

184464

29075040

2196

79056

241560

144936

30023712

تاکسی (بنزین)

48600

5400

8362800

0

1260000

226800

4680

9908280

جمع

8/666208

92/389689

2/68934211

88/4574

68/1424695

8/730036

08/306622

4/72456039

               منبع: یافته‌های تحقیق

 


نوع و میزان انتشار آلاینده‌ها در کل سال 1389 نیز به ازای هر نوع وسیله نقلیه و کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد به ترتیب در جداول (9 و 10) آورده شده است. نتایج به‌دست‌آمده هم سو با نتایج حاصل از انتشار روزانه آلاینده‌ها، بیان‌گر سهم بیشتر سوخت مصرفی گازوییل در وسایل نقلیه عمومی است. از این رو، سهم آلاینده‌های ناشی از وسایل مصرف‌کننده گازوییل (اتوبوس و مینی بوس) نیز به مراتب بیشتر از آلاینده‌های ناشی از تاکسی (با مصرف بنزین) است. این در حالی است که تاکسی‌ها تنها در انتشار مونوکسیدکربن در مقایسه با سایر وسایل نقلیه عمومی سهم بیشتری را به خود اختصاص داده‌اند. از طرفی، همان‌گونه که از جداول فوق برمی‌آید، عمده‌ترین آلاینده تولیدشده توسط وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد، آلاینده CO2 است. بدین جهت و به منظور مقایسه آلاینده‌های ناشی از این وسایل، میزان تناژ انتشار آلاینده‌ها به ازای کل وسایل نقلیه عمومی در سال 1389 در جدول (11) برآورد شده و در نمودار (1) نشان داده شده است.

 


 

جدول 11- نوع و تناژ انتشار سالیانه آلاینده‌ها به ازای کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Table 11. The type and Tonnage of annualy pollutants for total inner urban Public Transport Vehicles in the city of Yazd in 2010.

Ton/Year

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

321/15

199/82

31496/37

38/2

85/64

261/68

157/006

32524.05

مینی بوس (گازوییل)

46/296

184.46

04/29075

196/2

79.06

241/56

144/94

30023.72

تاکسی (بنزین)

48/6

5.4

8362/8

0

1260

226/8

4.68

9908/28

جمع

666/21

389/69

68934/21

4.58

1424/69

730/04

306/62

72456.04

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

 

نمودار 1- نوع و تناژ انتشار سالیانه آلاینده‌ها به ازای کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد در سال 1389

Figure 1. type and tonnage for the total annual emissions of pollutants per total Public transport vehicles in the city of Yazd in 2010

 


همان‌طور که نمودار 1 نشان می‌دهد، عمده ترین گاز تولیدی CO2 است که به میزان 68934.21 تن در سال 1389 انتشار یافته است. سهم وسایل نقلیه عمومی گازوییل سوز از تولید این گاز 60571.41 و سهم وسایل نقلیه عمومی بنزین سوز 8362.8 است. مقایسه سایر آلاینده‌های تولید شده توسط این وسایل نقلیه نیز در نمودار شماره (2) به تصویر کشیده شده است. از این نمودار می‌توان نتیجه گرفت که بعد از آلاینده دی اکسید کربن (CO2)، به ترتیب آلاینده‌های مونوکسیدکربن (CO)، کربن هیدرات (HC)، اکسید نیتروژن (Nox)، دی اکسید گوگرد (SO2)، ذرات معلق (SPM) و تری اکسید گوگرد (SO3) سهم بیشتری را در سال 1389 از کل آلاینده‌های انتشار یافته داشته اند.


 

نمودار 2- نوع و تناژ انتشار سالیانه آلاینده‌ها (به جز CO2) به ازای کل وسایل نقلیه عمومی درون شهری یزد (1389)

Figure 2. type and tonnage for the annual emissions of pollutants (except CO2) per total Public transport vehicles in the city of Yazd in 2010.


در نهایت، نوع و میزان انتشار آلاینده‌ها توسط وسایل نقلیه عمومی درون شهری شهرستان یزد به ازای هر نفر مسافر جابه‌جا شده در محدوده مطالعاتی، به تفکیک روزانه و سالیانه در جداول (12 و 13) آورده شده است که این جداول نیز نتایج قبل را تأیید می‌کند و بیان می‌دارد که به ازای هر مسافر جابه‌جا شده، آلاینده (CO2) بیشتری تولید شده است. به عنوان نمونه طبق جدول (13)، دی اکسید کربن با انتشار 86/1 کیلوگرم بیشترین سهم آلاینده‌ها را دارد و بعد از آن به ترتیب مونوکسیدکربن با 463/0 کیلوگرم، کربن هیدرات با 0207/ 0کیلوگرم، اکسید نیتروژن با 0177/0 کیلوگرم، دی اکسید گوگرد با 0102/0 کیلوگرم، ذرات معلق در هوا با  008/0 کیلوگرم و تری اکسید گوگرد با 000012/0 کیلوگرم در رتبه‌های بعدی انتشار قرار دارند.


 

جدول 12- نوع و میزان انتشار روزانه آلاینده‌ها به ازای هر نفر مسافر جابه‌جا شده شهرستان یزد در سال 1389

Table 12. The type and amount of daily pollutants for each passengers transported in the city of Yazd in 2010.

Kg/Day

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

0/008

0/005

0/7888

0/00006

0/0021

0/0066

0/0039

0/81446

مینی بوس (گازوییل)

0/0068

0/0042

0/662

0/00005

0/0018

0/0055

0/0033

0/68365

تاکسی (بنزین)

0/0014

0/0002

0/2323

0

0/035

0/0063

0/0001

0/2753

جمع

0/0161

0/0094

1801013

0/00011

0/0389

0/0184

0/0074

1/77341

               منبع: یافته‌های تحقیق

 

جدول 13- نوع و میزان سالیانه آلاینده‌ها به ازای هر نفر مسافر جابه‌جا شده شهرستان یزد در سال 1389

Table 13. The type and amount of annualy pollutants for each passengers transported in the city of Yazd in 2010.

Kg/Year

NOx

SO2

CO2

SO3

CO

HC

SPM

جمع آلاینده‌ها

اتوبوس (گازوییل)

008/0

005/0

7851/0

00006/0

0021/0

0065/0

0039/0

81066/0

مینی بوس (گازوییل)

0081/0

005/0

7944/0

00006/0

0022/0

0066/0

004/0

82036/0

تاکسی (بنزین)

0016/0

0002/0

2788/0

0

042/0

0076/0

0002/0

2304/0

جمع

0177/0

0102/0

2440553

00012/0

0463/0

0207/0

008/0

96122/1

               منبع: یافته‌های تحقیق


بحث و نتیجه‌گیری

 

امروزه موضوع حمل و نقل به عنوان یک پدیده سیاسی- اجتماعی نقش بسیار مهمی را در ساختار اقتصادی- اجتماعی یک جامعه ایفا می‌کند. از این رو، حمل و نقل پایدار یکی از مهم‌ترین بخش‌های توسعه اقتصادی است. نقش عمده حمل و نقل در تأثیرات زیست محیطی از نظر انتشار گازهای گل‌خانه‌ای و آلاینده‌های هوا و آلودگی صوتی و مدیریت سوخت به منظور دستیابی به توسعه پایدار یکی از مهم‌ترین جنبه‌های اهمیت این بخش در توسعه اقتصادی پایدار شهری است (20). بنابراین، افزایش نیاز به حمل و نقل از یک سو و گسترش وسایل نقلیه در شهرها در پی پاسخ به این نیاز موجب شده تا توجه به محیط زیست و بررسی آلاینده‌های ناشی از وسایل نقلیه اهمیت مضاعف یابد. شهرستان یزد نیز از این جهت مستثنی نبوده و گسترش روز افزون مراکز اداری، آموزشی، صنعتی و ... به همراه افزایش مهاجران در این شهر موجب شده تا جابه‌جایی و استفاده از وسایل نقلیه عمومی هم در این جهت رو به افزایش باشد. به طوری‌که بر اساس آمارهای موجود در سال 1389، 106720000 نفر، 170820000 کیلومتر مسافت را درون شهر طی نموده‌اند که از این تعداد، 40120000 نفر با اتوبوس، 36600000 نفر با مینی بوس و 30000000 نفر نیز با تاکسی را بر سایر وسایل عمومی ترجیح داده‌اند. از این رو، بررسی میزان آلایندگی ناشی از وسایل نقلیه عمومی در این شهر هدف اصلی این مطالعه قرار گرفته است تا برای گسترش وسایل حمل و نقل عمومی با کمترین آلایندگی در جهت رفاه شهروندان و کمک به توسعه اقتصاد پایدار شهری بهترین تصمیمات و سیاست‌گذاری‌های لازم صورت پذیرد.

این مطالعه با درنظرگرفتن مقطع زمانی 1389، میزان آلایندگی حاصل از وسایل نقلیه عمومی درون شهری (اتوبوس، مینی‌بوس و تاکسی) را مورد بررسی و کنکاش قرار داده است. نتایج حاصل از انجام این مطالعه به شرح زیر است:

 

1-     در سال 1389، به ازای جابه‌جایی هر مسافر به طور متوسط، 0.6 لیتر گازوییل و 0.12 لیتر بنزین مصرف شده است.

2-     میزان آلاینده‌های تولید شده از وسایل حمل و نقل عمومی در حدود 201267 گرم در روز (مجموع) است.

3-     بر اساس برآوردهای صورت گرفته، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی سالانه موجب انتشار 306تن ذرات معلق،730تن هیدرو‌کربن، 1424 تن مونو اکسید کربن، 4 تن تری اکسید گوگرد، 68934 تن دی اکسید کربن، 389 تن دی اکسید گوگرد، و666 تن مونو اکسید نیتروژن به هوا خواهد شد.

4-     بر اساس نتایج حاصله از این تحقیق بیشترین آلاینده تولید شده ناشی از تردد وسایل حمل و نقل عمومی در شهرستان یزد (CO) و کمترین آلاینده تولید شده (SO3) می‌باشد.

5-     بیشترین میزان مونوکسید کربن (CO) در اثر سوخت بنزین در تاکسی‌ها در هوا انتشار می‌یابد.

6-     عمده‌ترین سوخت مصرفی وسایل حمل و نقل عمومی در شهرستان یزد به گازوییل اختصاص یافته است.

در مجموع، می‌توان گفت با توجه به نتایج به‌دست‌آمده و از آن‌جایی که کاهش آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین اهداف مدیریت شهری در توسعه حمل و نقل عمومی شهرها است، احداث سیستم حمل و نقل ریلی شهری به عنوان راهکاری در جهت کاهش سطح آلودگی هوا، بهینه سازی مصرف سوخت، کاهش ترافیک و در نهایت توسعه پایدار شهری به سیاست‌گذاران این حوزه پیشنهاد می‌شود. چرا ‌که بهبود صنعت حمل و نقل ریلی موجب پیشرفت، توسعه و تقویت تولید ناخالص ملی و زمینه‌ساز ثبات، امنیت و هم‌چنین رشد فرهنگی و تقویت بنیان‌های اجتماعی، تجارت، توریسم، تولید اشتغال، رفاه عمومی و عدالت اجتماعی خواهد شد. از این رو است که تقویت ساختار حمل و نقل به ویژه شبکه ریلی در برنامه پنجم توسعه و در راستای سند چشم انداز جلوه ای از تحقق سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی است (21). بنابراین به‌سازی وضعیت آلودگی هوا و رسانیدن آن تا سر حد استاندارد با جایگزینی یک سیستم حمل و نقل عمومی مجهز به تکنولوژی مصرف برق و گاز مانند قطار شهری، مترو، منوریل و اتوبوس‌های برقی و گازی دور از دسترس نمی‌باشد. چه آن‌که توسعه شبکه حمل و نقل ریلی به لحاظ وجود مزایای نسبی نسبت به حمل و نقل جاده ای مانند افزایش سرعت حمل و نقل، کاهش مدت زمان سفر روزانه، بهبود روابط اجتماعی، آسایش و آرامش، افزایش نظم اجتماعی، کاهش تراکم ترافیک، ایمنی و تسهیل در سفرهای درون‌شهری، کاهش قابل ملاحظه در مصرف سوخت و حفظ محیط زیست به لحاظ مصرف سوخت فسیلی کمتر و هم‌چنین تأثیر قابل توجه در کاهش قیمت تمام شده از اولویت بالایی برخوردار است (19).

 

Reference

  1. Hutchison, R. 2010. Encyclopedia of Urban Studies. SAGE Publications.
  2. Hine, J. 2000. Integration, integration, integration … Planning for sustainable and integrated transport systems in new millennium. Journal of Transport Policy, Vol.&, No. 3, pp:176-177.
  3. Tajdar V, Akbari M, International approaches to public transport in cities. Journal of Urban Queries 2009; Vol 26,27: 102-115. (In Persian)
  4. Fallah Kohan H. R. 2011. Project estimation of external costs caused by the transport sector, Research Institute of Transport. Ministry of Roads & Urban Development. With Allameh Tabatabai University, Office of Finance and Administration 2011. (In Persian)
  5. Karimzadegan H,. “External costs of land transport (Identification and Investigation)”, Ministry of Roads & Urban Development, Research Institute of Transportation, Department of Transport Economics and Sustainable Development. 2010. (In Persian)
  6. Edalati A,. 2003. Energy and pollution caused by them. The first Congress of air pollution. September 2003. (In Persian)
  7. Zarei mahmoud Abady H. Dehghan Tezerjani F, Vise S,. 2010. Estimates of Air Pollution and Minibus Taxis Carry Passengers on Routes Yazd-Ardakan. Journal of rising health, 9(4): (In Persian)
  8. Esmaeeli A. R,. 2011. Sustainable Ttransport and Urban Development, Report Tabnak, The kod of New: 192108, 21 September 2011. [Persian]
  9. Behzadfar M,. Golrizan F,. 2008. Sustainable Transport. International Road & Structure Monthly Magazine, Vol 55, pp: 16-22. (In Persian)
  10. Taleghani M, Asgari M. H,. 2006. Energy Management in the Transport Sector and Its Impact on Economic Development. Journal of Management, Vol (111, 112). (In Persian)
  11. Rassafi. Amir Abbas, Zarabadipour, Sh. 2009. The Study of Sustainable Development of Transportation in Iran Using a Multi-Criteria Analysis. Journal of Environmental Science and Technology, 11 (2): pp 33-46.
  12. European Commission 1995,Towards fair and efjicient pricing in transport: Policy option for internalising the external costs of transport in the European Union ,Directorate-General for Transport DG VII,Com(95)691.
  13. Sadeghi Dehnavi M,. Shiran GH,. Pour moalem N,. 2004. Estimates of Air Pollution caused by traffic flows on city streets. First National Congress on Civil Engineering, Sharif University of Technology.
  14. Joneidi, Jafari A,. Zohor A and et al. 2010. Estimated of Number of Cardiac and respiratory deaths Attributed to Air Pollution in Tehran. Quarterly Teb va Tazkieh, 17(74-75): 37-47[Persian]
  15. Zonooz, H. Zaraa nezhad, M and et al,. 2011. The External Costs of Using Private Cars in Tehran City. Quarterly Journal of Quantitative Economics, (previously Economic Review), 8(2): 51-77. (In Persian)
  16. Zarabi A, Mohamadi j ,Abdolahi AA, Investigation & Assessment of stable and mobile resources at the air pollution of Esfahan city ,Geographic journal-2010; 8(26). [Persian]
  17. Air pollution and Health Effects, Tehran Air Quality Control Company, 30 August 2009 (http://www.mozh.org/Forum/viewtopic.php?t=164)
  18. Gheas aldin M,. Air pollution and its effects. The Comprehensive of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Second Edition, 2006; volume 1. (In Persian)
  19. Montazeri M, Darvishi H, Air Pollution and the effects of metro in its decline. 12th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, 19, 20 February 2013. (In Persian)
  20. Yazdan Panahi, M,. Maleki, K,. Investigating the position of transportation in sustainable urban economic development. 2008, 268. (In Persian)
  21. Transportation and Development, Iranian Association of Rail Transport Engineering, 2010; Vol 40. (In Persian)

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1- دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه یزد              *(مسوول مکاتبات)                                                                   

[2]- دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه یزد

[3]- Associate Professor, Department of Economics, Yazd University*(Corresponding Authors)

[4]- M.A. Student, Department of Economics, University of  Yazd

1- لازم به ذکر است که با توجه به دوگانه‌سوز بودن تاکسی‌ها و طبق سهمیه کارت سوخت، هر تاکسی روزانه توان استفاده از 10 لیتر سوخت بنزین را دارد و بقیه مسافت طی شده را از گاز استفاده می‌کند. از این‌رو، میزان میانگین مصرف روزانه بنزین 10 لیتر برای هر 300 کیلومتر در نظر گرفته شده است. تعداد مسافر جابه‌جا شده هم میانگین تمام سال است. چرا که در سه ماه تابستان به دلیل کم شدن قابل توجه تعداد دانشجویان در مسیرهای مختلف بین شهری، تعداد مسافر جابه‌جا شده به شدت کاهش می یابد.

[6]- منابع انتشار آلاینده‌های هوا به دو گروه ثابت و متحرک تقسیم شده‌اند. گروه ثابت، شامل صنایع، نیروگاه‌ها و مراکز تجاری و مسکونی می‌باشد. منابع متحرک نیز انواع وسایل نقلیه از موتور سیکلت تا هواپیما و کشتی را شامل می‌گردد. مصرف سوخت و نوع فرآیند علت‌های آلودگی هوا در صنایع است، این در حالی‌ است که منابع متحرک عمدتاً حاصل احتراق سوخت بوده و به صورت گاز‌های آلاینده و یا ذرات، وارد هوا می‌شود (18).

  1. Hutchison, R. 2010. Encyclopedia of Urban Studies. SAGE Publications.
  2. Hine, J. 2000. Integration, integration, integration … Planning for sustainable and integrated transport systems in new millennium. Journal of Transport Policy, Vol.&, No. 3, pp:176-177.
  3. Tajdar V, Akbari M, International approaches to public transport in cities. Journal of Urban Queries 2009; Vol 26,27: 102-115. (In Persian)
  4. Fallah Kohan H. R. 2011. Project estimation of external costs caused by the transport sector, Research Institute of Transport. Ministry of Roads & Urban Development. With Allameh Tabatabai University, Office of Finance and Administration 2011. (In Persian)
  5. Karimzadegan H,. “External costs of land transport (Identification and Investigation)”, Ministry of Roads & Urban Development, Research Institute of Transportation, Department of Transport Economics and Sustainable Development. 2010. (In Persian)
  6. Edalati A,. 2003. Energy and pollution caused by them. The first Congress of air pollution. September 2003. (In Persian)
  7. Zarei mahmoud Abady H. Dehghan Tezerjani F, Vise S,. 2010. Estimates of Air Pollution and Minibus Taxis Carry Passengers on Routes Yazd-Ardakan. Journal of rising health, 9(4): (In Persian)
  8. Esmaeeli A. R,. 2011. Sustainable Ttransport and Urban Development, Report Tabnak, The kod of New: 192108, 21 September 2011. [Persian]
  9. Behzadfar M,. Golrizan F,. 2008. Sustainable Transport. International Road & Structure Monthly Magazine, Vol 55, pp: 16-22. (In Persian)
  10. Taleghani M, Asgari M. H,. 2006. Energy Management in the Transport Sector and Its Impact on Economic Development. Journal of Management, Vol (111, 112). (In Persian)
  11. Rassafi. Amir Abbas, Zarabadipour, Sh. 2009. The Study of Sustainable Development of Transportation in Iran Using a Multi-Criteria Analysis. Journal of Environmental Science and Technology, 11 (2): pp 33-46.
  12. European Commission 1995,Towards fair and efjicient pricing in transport: Policy option for internalising the external costs of transport in the European Union ,Directorate-General for Transport DG VII,Com(95)691.
  13. Sadeghi Dehnavi M,. Shiran GH,. Pour moalem N,. 2004. Estimates of Air Pollution caused by traffic flows on city streets. First National Congress on Civil Engineering, Sharif University of Technology.
  14. Joneidi, Jafari A,. Zohor A and et al. 2010. Estimated of Number of Cardiac and respiratory deaths Attributed to Air Pollution in Tehran. Quarterly Teb va Tazkieh, 17(74-75): 37-47[Persian]
  15. Zonooz, H. Zaraa nezhad, M and et al,. 2011. The External Costs of Using Private Cars in Tehran City. Quarterly Journal of Quantitative Economics, (previously Economic Review), 8(2): 51-77. (In Persian)
  16. Zarabi A, Mohamadi j ,Abdolahi AA, Investigation & Assessment of stable and mobile resources at the air pollution of Esfahan city ,Geographic journal-2010; 8(26). [Persian]
  17. Air pollution and Health Effects, Tehran Air Quality Control Company, 30 August 2009 (http://www.mozh.org/Forum/viewtopic.php?t=164)
  18. Gheas aldin M,. Air pollution and its effects. The Comprehensive of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Second Edition, 2006; volume 1. (In Persian)
  19. Montazeri M, Darvishi H, Air Pollution and the effects of metro in its decline. 12th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, 19, 20 February 2013. (In Persian)
  20. Yazdan Panahi, M,. Maleki, K,. Investigating the position of transportation in sustainable urban economic development. 2008, 268. (In Persian)
  21. Transportation and Development, Iranian Association of Rail Transport Engineering, 2010; Vol 40. (In Persian)