ارزیابی و رتبه بندی مخاطره فلزات سنگین در رسوبات معدن مس سرچشمه با استفاه از روش های FDAHP و ELECTRE

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه صنعتی امیرکبیر

3 دانشگاه صنعتی شاهرود

4 دانشیار دانشکده مهندسی معدن و متالوژی ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر

چکیده

فلزات سنگین به دلیل پایداری، تجزیه ناپذیری و مشکلات دسترس‌پذیری زیستی، از آلاینده‌های مهم و خطرناک محیط‌زیست به شمار می‌روند. رسوبات معدن مس سرچشمه ایران، حاوی غلظت‌های بالایی از این آلاینده‌ها می‌باشند و لذا ارزیابی مخاطره زیست محیطی ناشی از آلودگی فلزات سنگین و رتبه‌بندی آنها، به منظور اقدامات زیست محیطی لازم، به موقع و با کمترین هزینه عملیاتی حائز اهمیت می‌باشد. در این تحقیق، ابتدا با تعیین شاخص‌های ارزیابی مخاطره نظیر ضریب آلودگی، شاخص بار آلودگی، شاخص غنی‌شدگی و شاخص زمین‌انباشتگی، به ارزیابی میزان آلودگی فلزات سنگین (Co، Cu، Mo، Zn، Cr، Mn، Ni، Pb، Ti و Fe) در رسوبات معدن مس سرچشمه منتهی به سد باطله پرداخته شده است. در ادامه، با جمع آوری نظرات خبرگان در خصوص میزان اهمیت نسبی هر کدام از شاخص‌های مذکور و تعیین وزن نهایی شاخص‌ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی دلفی فازی، رتبه‌بندی و خوشه‌بندی فلزات سنگین رسوبات در منطقه مورد مطالعه، با استفاده از روش الکتر صورت گرفته است. بر اساس نتایج سنجش شاخص‌های ارزیابی مخاطره، شدت آلودگی منطقه به فلزات سنگین، به صورت Zn> Cu> Fe>Mo> Pb >Mn>Cr بود و کلیه فلزات رسوبات بجز مس، روی و آهن تقریبا در محدوده غیرآلوده قرار داشتند. همچنین بر اساس نتایج رتبه بندی، مخاطره‌های 10 گانه در 7 دسته خوشه‌بندی شدند و مس، آهن و روی به ترتیب بالاترین میزان آلایندگی و بحرانیت مخاطره را در بین فلزات سنگین رسوبات مورد مطالعه داشتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات