بررسی و تعیین میزان هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای در خاک سطحی کارخانجات نفت و گاز مسجد سلیمان ) مطالعه موردی: کارخانه بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان)

نوع مقاله: مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه آلودگی های محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.*(مسوول مکاتبات).

10.22034/jest.2018.9171

چکیده

زمینه و هدف: آلودگی به هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای یکی از شایع ترین آلودگی ها در منطقه نفت خیز استان خوزستان می باشد. هدف از مطالعه بررسی و تعیین میزان هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای در خاک کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان مسجدسلیمان بود که نمونه برداری از خاک، از (7) ایستگاه در دو فصل زمستان و بهارسال 94-93 انجام شد.
روش بررسی: نمونه خاک پس از جمع آوری و انتقال به آزمایشگاه، همگن شده و PAHs موجود در آن ها استخراج و با استفاده از دستگاه GC-MS مقادیر 16 ترکیب PAHs اندازه گیری شدند. علاوه بر آن مقادیر pH، EC ،مواد آلی و دانه بندی موجود در خاک مورد سنجش قرارگرفتند.            
یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین PAHs خاک ایستگاه 1 الی 7 در فصل زمستان به ترتیب 81/265، 78/55 ،04/31 ، 33/46 ، 61/62 ، 70/33،ND و در فصل بهار 82/310، 69/63 ، 12/38 ، 36/55 ، 14/77، 62/44،ND میلی گرم بر کیلو گرم وزن خشک بودند.بین میزان  PAHsموجود در خاک و مقادیر پارامترهای EC و pH در سطح 01/0 همبستگی منفی و با مواد آلی همبستگی مثبت مشاهده شد.
بحث و نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از نسبت های مولکولی PAHs نشان داد که منشأ PAHs کلیه ایستگاه ها مخلوطی از منابع پایرولیتیک و پتروژنیک می باشد. نتایج به دست آمده نشان می دهد که در ایستگاه های شماره(1،2،5،6) به علت نزدیکی به تأسیسات و مخازن و نشت نفت (نفت ریزی)غلظت ترکیبات PAHs در آن ها بالا است. طبق نتایج حاصل در تمامی ایستگاه ها ترکیبات بنزو بی فلورانتن، بنزو کا فلورانتن، دی بنزو (ah) آنتراسن،و فنانترن بالاتر از استاندارد کیفی خاک کانادا می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیستم، شماره دو، تابستان 97

                                                                

 

بررسی و تعیین میزان هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای در خاک سطحی کارخانجات نفت و گاز مسجد سلیمان

) مطالعه موردی: کارخانه بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان)

 

آتوسا احمدی[1]

اعظم السادات حسینی الهاشمی[2]*

azamhosseini.srb@gmail.com

 

تاریخ دریافت:12/5/94

تاریخ پذیرش:26/10/94

 

چکیده

زمینه و هدف: آلودگی به هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای یکی از شایع ترین آلودگی ها در منطقه نفت خیز استان خوزستان می باشد. هدف از مطالعه بررسی و تعیین میزان هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای در خاک کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان مسجدسلیمان بود که نمونه برداری از خاک، از (7) ایستگاه در دو فصل زمستان و بهارسال 94-93 انجام شد.

روش بررسی: نمونه خاک پس از جمع آوری و انتقال به آزمایشگاه، همگن شده و PAHs موجود در آن ها استخراج و با استفاده از دستگاه GC-MS مقادیر 16 ترکیب PAHs اندازه گیری شدند. علاوه بر آن مقادیر pH، EC ،مواد آلی و دانه بندی موجود در خاک مورد سنجش قرارگرفتند.            

یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین PAHs خاک ایستگاه 1 الی 7 در فصل زمستان به ترتیب 81/265، 78/55 ،04/31 ، 33/46 ، 61/62 ، 70/33،ND و در فصل بهار 82/310، 69/63 ، 12/38 ، 36/55 ، 14/77، 62/44،ND میلی گرم بر کیلو گرم وزن خشک بودند.بین میزان  PAHsموجود در خاک و مقادیر پارامترهای EC و pH در سطح 01/0 همبستگی منفی و با مواد آلی همبستگی مثبت مشاهده شد.

بحث و نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از نسبت های مولکولی PAHs نشان داد که منشأ PAHs کلیه ایستگاه ها مخلوطی از منابع پایرولیتیک و پتروژنیک می باشد. نتایج به دست آمده نشان می دهد که در ایستگاه های شماره(1،2،5،6) به علت نزدیکی به تأسیسات و مخازن و نشت نفت (نفت ریزی)غلظت ترکیبات PAHs در آن ها بالا است. طبق نتایج حاصل در تمامی ایستگاه ها ترکیبات بنزو بی فلورانتن، بنزو کا فلورانتن، دی بنزو (ah) آنتراسن،و فنانترن بالاتر از استاندارد کیفی خاک کانادا می باشد.

واژه­های کلیدی: PAHs، کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان، آلودگی نفتی،  کروماتوگرافی گازی- طیف سنج جرمی.

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 20, No.2, Summer, 2018

 

 

 


Analysis of Uncertainties of GCMs Models and Emission Analysis Evaluation and determination of amount of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in top soils of Masjed Soleyman Oil and Gas factories (Case study: Haft Shahidan Dissalination and Operating Factory)

 

Atousa Ahmadi[3]

Azamasadat Hosseini Alhashemi [4]*

Azamhosseini.srb@gmail.com

 

 

Date Received: August 3, 2015

Admission Date:January 16, 2016

 

Abstract

Background and Objective: Contamination by polycyclic aromatic hydrocarbons is one of the most common cases in oil-rich province of Khuzestan. The main purpose of this study was to determine the amount of polycyclic aromatic hydrocarbons in soil of Haft Shahidan Dissalination and Operating Factory which is Located in Masjed Soleyman.The soil were sampled from seven stations in two seasons of winter and spring in 2015.

Method: The soil samples were homogenized after they are collected and transported to the laboratory. After extraction, 16 compositions were measured by means of GC-MS. Furthermore, the amounts of pH, EC, organic matter and aggregation available in soils were measured.

Findings: The results showed the mean PAHs in soil collected from stations 1 to 7 were respectively 265081, 55.78, 31.04, 46.33, 62.61, 33.70, and ND mg/kg dried-form weight in winter and 310.82, 63.69, 38.12, 55.36, 77.14, 44.62, and ND mg/kg dried-form weight in spring.There was a negative correlation among the amount of PAHs available in soils, the amounts of EC parameters and pH deposits in 0.01 and a positive correlation with organic matter.

Discussion and Counclusion: The results collected from the ratio of the molecular showed that all the stations contain a mixture of Payerolitic and Pethrogenic hydrocarbons. The results show that stations 1,2,5,and 6 have high level of PAHs concentration, which is due to close distance of these stations to the oil tanks and facilities as well as oil leakage. According to the results obtained from all stations, the levels of compounds such as benzo(b)fluorantene, benzo(k)fluorantene, Dibenzo(ah)antheracene and Phenanthrene were found to be higher than the standard of Canada.

Keywords: Polycyclic aromatic hydrocarbons, Haft Shahidan Operating Factory, Soil pollution, Oil pollution, Gas chromatography-mass spectrometry.

 

 

 

 

مقدمه


عملیات استخراج نفت و گاز که در رشد اقتصادی و صنعتی کشورها بسیار موثر بوده و از درجه اهمیت بسیاری به ویژه برای کشورهای نفت خیز برخوردار است، موجب بروز آلودگی های زیست محیطی بسیاری می گردند که بعضا به دلیل وسعت و حجم بالای آلودگی های ایجاد شده و مستمر بودن تخلیه این آلودگی ها به محیط، جبران ناپذیر به نظر می رسند (1). یکی از شایع ترین آلاینده های محیط زیست در گروه ترکیبات آلی، هیدروکربن های چند حلقه ای ([5]PAHs) می باشند. آلودگی هوا، خاک، آب های سطحی و زیر زمینی و محیط های دریایی توسط ترکیبات PAH به طور وسیع گزارش شده است. از نظر بهداشت عمومی با توجه به مطالعات انجام شده، این واقعیت مطرح است که اکثر ترکیبات PAH جهش زا، سرطان زا یا هر دو آن ها هستند (2). این ترکیبات به علت دارا بودن خصوصیاتی هم چون سمیت، جهش زایی، سرطان زایی و نیز قرار گرفتن در ردیف آلاینده های اولیه[6] توسط USEPA[7] از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند(3). هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای(PAHs) از بیشترین آلاینده های ارگانیکی هستند که بعد از هر نشت نفتی برای مدت طولانی در محیط باقی می مانند و عمدتاً از گروه ترکیبات آب گریز می باشند که از 2 تا 7 حلقه تشکیل یافته اند و از میان آن ها 16 ترکیب PAH که از 2 تا 6 حلقه تشکیل شده اند به دلایل عدم تجزیه بیولوژیکی سریع شان توسط میکروارگانیسم های بومی در نتیجه ایجاد سمیت و خطر در محیط زیست، بیشتر مطرح بوده و به عنوان شاخص آلودگی می باشند(4). تعداد 16 ترکیب این آلاینده ها  از سوی آژانس بین المللی حفاظت محیط  زیست آمریکا ([8]EPA) جزء ترکیبات خطرناک سرطان زا معرفی شدند(5).

آلایندگی خاک و محیط زیر زمینی با هیدروکربن های نفتی در اطراف پالایشگاه ها، جایگاه های سوخت گیری، مخازن نفت و فرآورده های نفتی و محل عبور لوله های تأسیسات انتقال سوخت، حساسیت ویژه ای دارد، چرا که معمولا از شروع آلودگی تا تشخیص آن مدت زمان طولانی می گذرد و در صورت بروز، درمان آن به زمان و هزینه های اقتصادی چشم گیری نیاز دارد (6). منطقه ی مسجد سلیمان با بیش از یک صد سال قدمت در زمینه اکتشاف و تولید نفت خام دروازه ورود شرکت های نفتی جهان به خاورمیانه بوده است. مجتمع بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان در فاصله 25 کیلومتری در شمال شهر مسجد سلیمان در جاده مسجد سلیمان به لالی، با هدف جمع آوری و فرآورش نفت شیرین و نمکی میدان های لالی، مسجد سلیمان، پرسیاه، زیلایی و کارون احداث شده است. این واحد که در زمینی به مساحت 48 هکتار احداث شده، ظرفیت فرآورش 55 هزار بشکه نفت در روز را دارد و مجهز به یک واحد نمک زدایی است. این تحقیق با هدف اصلی بررسی میزان پراکنش ترکیبات (PAHs) درخاک کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان در دو فصل زمستان و بهار (به منظور بررسی اختلاف غلظت PAHs در فصول زمستان و بهار و بررسی اختلاف غلظت PAHs در نقاط مختلف نمونه برداری در منطقه)و سایر اهداف فرعی شامل بررسی خصوصیات فیزیکی- شیمیایی خاک ( دانه بندی، EC، pH، بار مواد آلی) صورت پذیرفت.

مطالعات مختلفی در ارتباط با آلودگی هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای در خاک، انجام شده است. در سال 1376 حبیب نیا و دیناروند مطالعه ای با عنوان تخلیه پساب های مواد نفتی – نمکی از واحدهای بهره برداری و آثار زیست محیطی آن در مناطق نفت خیز ارایه دادند(7). طهماسبی مطالعه ای تحت عنوان بررسی و اندازه گیری هیدروکربن های نفتی ناشی از آتش سوزی چاه های نفت کویت در اکوسیستم آبی و خاکی استان خوزستان (1380) انجام داد. (8). در سال 1389مطاله ای تحت عنوان ارزیابی اثرات محیط زیست آلودگی هیدروکربن های آروماتیک نفتی در برخی از خاک های رسوبی مناطق نفت خیز جنوب غرب ایران توسط چرخابی و همکاران صورت پذیرفت(9). مطالعه ای تحت عنوان بررسی توزیع و پهنه بندی کل هیدروکربن های نفتی(TPHs) و هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای (PAHs) در خاک منطقه صنعتی 3 نفت و گاز اهواز توسط حزبه و همکاران (سال 1393) صورت پذیرفت. یافته ها نشان داد که محدوده نزدیک به تاسیسات از لحاظ PAHs آلوده هستند(10). آیتوربه  و همکاران[9] در سال 2005 مقاله ای با عنوان سطوح کل هیدروکربن های نفتی و سایر آلودگی های نفتی موجود در لایه های زیرین خاک در یک ایستگاه نگه داری و پخش نفت در شمال مرکزی مکزیک ارایه کردند(11).در سال 2008 مطاله ای تحت عنوان بررسی هیدروکربن های آروماتیک در رسوب، هوا و خاک یک منطقه صنعتی در ترکیه توسط  مصطفی[10] و همکاران صورت گرفت(12). ایمه[11] و همکاران در سال 2012 یک بررسی تحت عنوان تعیین میزان کل هیدروکربن های نفتی در خاک پس از نشت نفت انجام دادند که تجزیه و تحلیل داده ها، غلظت های متفاوتی از هیدروکربن های نفتی در اعماق مختلف را نشان داد(13).

روش بررسی

تعداد و موقعیت نقاط نمونه برداری در کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان شامل چند نقطه جداگانه است. تعداد نقاط پس از بازدید میدانی با توجه به میزان نشت مواد نفتی و منابع آلاینده صورت پذیرفت.در نهایت 7 نقطه در منطقه انتخاب و نسبت به نمونه برداری از آن ها اقدام شد. 6 نقطه از این نقاط در محدوده تأسیسات و در نزدیکی منابع آلاینده قرار دارند و هم چنین 1 نقطه (نمونه شاهد) در محدوده 2 کیلومتری از کارخانه ی مورد مطالعه که فاقد آلودگی بود، انجام پذیرفت. به ‌منظور دقت بیش تر در انتخاب نقطه، پس ازتعیین آن‌ها، مختصات جغرافیایی هر نقطه توسط دستگاه GPS  تعیین شد که در جدول (1) ارایه گردیده است. کلیه نمونه‌های خاک از عمق0-5 سانتی‌متری(خاک سطحی به علت این که  PAHs با وزن مولکولی بالا که اغلب از منابع انسانی ناشی می گردند در سطح خاک دیده می شوند) با استفاده از بیلچه‌ برداشته و درون کیسه های نایلونی زیپ نگه داری شدند و برروی هریک از کیسه ها بر اساس نام ایستگاه و موقعیت جغرافیایی برچسب زده شد. سپس نمونه‌ها جهت آماده‌سازی و اندازه‌گیری پارامترهای فیزیکی-شیمیایی خاک (دانه‌بندی،pH، EC و بار مواد آلی) به آزمایشگاه انتقال داده شدند.

برای آماده سازی نمونه های خاک ابتدا خاک را در ظروف پتری دیش ریخته و سپس در آون قرار داده و درجه حرارت آون در دمای 110 درجه که دمای موردنظر برای خاک خشک می باشد به مدت 24 ساعت تنظیم گردید تا کاملاً خشک شود.پس از خشک شدن، خاک ها از الک با چشمه 2mm عبور کرده و جهت انجام آزمایش(دانه‌بندی،pH ،EC و بار مواد آلی) توزین گردید(14).

برای استخراج و سنجش میزان PAH، از دستگاه کروماتوگرافی گازی-طیف سنج جرمی([12]GC-MS) استفاده گردید ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻧﻔﺘﻲ از ﺟﻤﻠﻪ آروﻣﺎﺗﻴﻚ ﻫﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻓﺮاری ﻫﺴﺘﻨﺪ و اﮔﺮ ﻋﻤﻞ ﺧﺸﻚ ﻛﺮدن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺮارت ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ زﻳﺎدی از اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺑﺨﺎر ﺷﺪه و ﻧﺘﺎﻳﺞ آﻧﺎﻟﻴﺰ از دﻗﺖ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ در اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ ﻓﺮﻳﺰ درای شوند. ابتدا حدود 20-10 گرم  از نمونه خاک را داخل تیمبل ریخته، سپس به وسیله 350 سی سی محلول دی کلرومتان در دستگاه سوکسله استخراج گردید. عمل استخراج برای گردش سه دور در ساعت و مدت 8 ساعت تنظیم گردید. نمونه های استخراج شده به مدت یک شب با سدیم سولفات تیمار داده شدند. بعد از گذشت این زمان، نمونه ها از سدیم سولفات خارج شدند. در مرحله بعد نمونه ها به مدت یک شب با مس احیا شده(به منظور سولفور زدایی) تیمار داده شدند. بعد از گذشت این زمان، نمونه ها از مس احیا شده خارج گردیدند. پس از تیمار نمونه ها در سدیم سولفات و مس احیا شده، نمونه ها توسط روتاری تا حجم 1 میلی لیتر کاهش حجم داده شدند و بدین ترتیب برای عبور از ستون های کروماتوگرافی آماده شدند(15).

 

 

جدول 1- مشخصات جغرافیایی مکان­های نمونه­برداری در مورد مطالعه

Table 1. The geographical specifications of studied sampling points

نقطه

طول جغرافیایی

    UTM

عرض جغرافیایی

UTM

مشخصات نقطه

1

87/317635

42/3560348

در محدوده گوشه ی پایین سمت چپ کارخانه(اطراف تأسیسات)

2

77/317513

48/3560116

در محدوده گوشه ی بالا سمت چپ کارخانه(اطراف تأسیسات)

3

52/317580

46/3559893

در محدوده فلر کارخانه

4

65/317875

66/3559983

در محدوده گودال سوخت

5

31/317417

54/3560435

در محدوده گوشه ی پایین سمت راست کارخانه(اطراف تأسیسات)

6

074/317306

96/3560224

در محدوده گوشه ی بالا سمت راست کارخانه(اطراف تأسیسات)

7

33/318200

07/3554990

نمونه ی شاهد، در محدوده ی 2 کیلومتری کارخانه

 

نمونه های کاهش حجم یافته به ستون یک کروماتوگرافی اضافه شدند تا ترکیبات آب دوست نمونه حذف شوند.سپس با اضافه شدن نمونه به ستون دو، ترکیبات آلی(حلقوی) نمونه جداسازی شدند. نمونه PAH به دست آمده از ستون دو کروماتوگرافی ، تحت دمش جریان ملایم گاز نیتروژن خالص تا حد 2-1 میلی لیتر کاهش حجم یافته و به ظروف شیشه ای 2 میلی لیتری انتقال یافتند. در این مرحله نمونه ها مجدداً تا نزدیک به خشک شدن تحت دمش جریان ملایم گاز نیتروژن خالص قرار گرفته، سپس 200 میکرولیتر ایزواکتان به منظور نگه داری از نمونه ها تزریق گردید. نمونه ها این بار به لوله های داخل ظروف و به تیوب های داخل ویال انتقال پیدا کردند. از جمله مزیت استفاده از این لوله ها می توان به قرارگیری راحت و مستقیم سرنگ مخصوص تزریق به دستگاه GC-MS به داخل نمونه ها اشاره کرد. ظروف شیشه ای 2 میلی لیتری در دمای پایین و دور از نور نگه داری شدند(15). مأخذ مورد استفاده برای آزمایش ها در جدول(2) ارایه شده است.

 

 

جدول 2-متغیرهای آزمایش شده و مأخذ مورد استفاده

Table 2. Studied variables based on used resources

توضیح

متغیر

نام روش

منبع

pH

تهیه گل اشباع و استفاده ازpH متر

(وزارت کشاورزی،1372)

و(ISO,1994)

EC

تهیه گل اشباع و عصاره گیری و استفاده ازEC متر

بافت خاک

روش هیدرومتری

درصد مواد آلی

روش اکسیداسیون مرطوب

PAHs

کروماتوگرافی گازی/ GC-MS

MOOPAM,1999))

 

 

-تجزیه آماری و مقایسه داده ها

 

برای انجام عملیات آماری از نرم افزار SPSS استفاده شد. روش آماری مورد استفاده آزمون آنالیز واریانس یک طرفه در سطح 05/0، آزمون  Tو آزمون تکمیلی دانکن برای مقایسه میانگین ترکیبات PAHs بود. هم چنین با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون، بررسی همبستگی بین PAHs با پارامترهای pH،EC،TOM انجام شد.

نتایج تحقیق

نتایج مربوط به اندازه گیری پارامترهای فیزیکی شیمیایی خاک(EC,pH,TOM) در کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان در جدول(3) ارایه شده است. طبق نتایج به دست آمده بیش ترین مقدار pH در فصل زمستان و بهار مربوط به ایستگاه (7) می باشد، در حالی که کم ترین مقدار مربوط به ایستگاه (1) می باشد. هم چنین بیش ترین مقدار EC در هر دو فصل زمستان و بهار مربوط به ایستگاه (4) و کم ترین مقدار EC مربوط به ایستگاه (1) می باشد. بیش ترین مقدار مواد آلی در هر دو فصل زمستان و بهار مربوط به ایستگاه (6) و کم ترین مقدار مواد آلی مربوط به ایستگاه (7) می باشد. هم چنین با استفاده از نرم افزار TAL، بافت خاک برای هر ایستگاه در دو فصل مشخص گردید که نشان می­دهد بافت خاک، برای ایستگاه­های (1 ،3 ،4، 5، 7).

 

 

 

جدول3- نتایج مربوط به اندازه گیری پارامترهای فیزیکی خاک مورد مطالعه

Table 3. Results of physical characteristics in studied soil

ایستگاه

pH

EC(میلی زیمنس بر سانتی متر)

TOM(درصد)

زمستان

بهار

زمستان

بهار

زمستان

بهار

ایستگاه 1

92/7

64/7

8/186

4/190

55/11

77/13

ایستگاه 2

08/8

80/7

8/223

9/233

30/5

29/6

ایستگاه 3

12/8

91/7

4/226

1/238

48/1

58/1

ایستگاه 4

08/8

80/7

2/256

4/262

097/4

30/5

ایستگاه 5

10/8

99/7

7/228

1/231

30/8

26/9

ایستگاه 6

24/8

96/7

1/225

5/231

55/12

61/14

ایستگاه 7

42/8

33/8

2/209

2/223

5321/0

802/0

حداقل

92/7

64/7

8/186

4/190

5321/0

802/0

حداکثر

42/8

33/8

2/256

4/262

55/12

61/14

میانگین

13/8

91/7

31/222

08/230

25/6

37/7

 

 

 

دارای بافت silt loam، ایستگاه (2) دارای بافت silty clay loam و ایستگاه (6) دارای بافت sandy loam می باشد. نتایج اندازه­گیری هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه های (PAH) در دو فصل زمستان و بهار در جداول (4 و 5) ارایه شده است.

غلظت ترکیبات PAHs

دامنه غلظت مجموع 16 ترکیب PAHs در خاک ایستگاه های مورد مطالعه در فصل زمستان بین 4/1324 تا 006/0 و در فصل بهار بین 2/1575 تا 006/0 میلی گرم بر کیلو گرم بود. نتایج حاصل از اندازه گیری ها نشان داد که ایستگاه شماره (1) در هر دو فصل زمستان و بهار بیش ترین و شماره(3)کم ترین غلظت از PAHs را دارا هستند.

همان طور که در نمودار(1) مشاهده می شود، در هر دو فصل بیش ترین مقدار مربوط به پیرن و بنزو بی فلورانتن می باشد و کم ترین آن مربوط به بنزو آ آنتراسن، بنزو (ghi) پیریلین و ایندنو پیرن می باشد.

 

 

 

جدول4- غلظت 16 ترکیب PAHs در فصل زمستان بر حسب میلی گرم بر کیلوگرم

Table 4.Concentration of 16 PAHs Compounds in the winter (mg/kg)

ترکیبات

PAHs

ایستگاه 1

ایستگاه 2

ایستگاه 3

ایستگاه 4

ایستگاه 5

ایستگاه 6

ایستگاه

7

حداقل

حداکثر

میانگین

نفتالن

01/24

1/8

01/0>

48/3

71/2

94/6

ND[13]

01/0>

01/24

46/6

اسنفتیلن

47/91

53/18

01/0>

2/11

6/22

1/19

ND

01/0>

47/91

27/23

اسنفتن

1/209

88/48

75/0

8/21

11/35

58/42

ND

75/0

1/209

17/51

فلورن

28/244

1/42

01/0>

58/15

85/41

24/32

ND

01/0>

28/244

72/53

فنانترن

48/580

55/85

82/0

97/47

88/180

1/86

ND

82/0

48/580

25/140

انتراسن

01/455

12/66

01/0>

38/26

72/51

06/38

ND

01/0>

01/455

04/91

فلورانتن

1/133

24/17

01/0>

27/4

99/18

8/62

ND

01/0>

1/133

77/33

پیرن

21/955

88/126

94/18

58/58

22/131

25/12

ND

25/12

21/955

15/186

کرایزن

54/222

68/89

07/84

24/102

01/92

55/1

ND

55/1

54/222

58/84

بنزو(b) فلورانتن

98/671

06/135

38/120

1/146

96/148

92/105

ND

92/105

98/671

77/189

بنزو(k) فلورانتن

82/253

12/97

12/117

82/137

81/131

84/54

ND

84/54

82/253

21/113

بنزو(a) آنتراسن

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0

بنزو الفا پیرن

45/210

26/82

82/68

44/73

8/75

05/44

ND

05/44

45/210

26/79

دی بنزو(ah) انتراسن

6/201

01/75

68/85

54/92

22/68

85/32

ND

85/32

6/201

41/79

بنزو(ghi) پیریلین

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0

ایندنو پیرن

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0

 

جدول5-غلظت 16 ترکیب PAHs در فصل بهار بر حسب میلی گرم بر کیلوگرم

Table 4.Concentration of 16 PAHs compounds in the spring(mg/kg)

ترکیبات

PAHs

ایستگاه 1

ایستگاه 2

ایستگاه 3

ایستگاه 4

ایستگاه 5

ایستگاه 6

ایستگاه

7

حداقل

حداکثر

میانگین

نفتالن

06/32

94/7

01/0>

18/5

81/3

82/8

ND

01/0>

06/32

26/8

اسنفتیلن

44/98

83/20

01/0>

14/9

7/28

1/21

ND

01/0>

44/98

46/25

اسنفتن

47/289

86/52

99/0

5/26

08/52

64/58

ND

99/0

47/289

64/68

فلورن

97/283

7/42

01/0>

09/22

74/45

25/47

ND

01/0>

97/283

10/63

فنانترن

28/621

01/98

84/0

84/58

22/290

84/91

ND

84/0

28/621

86/165

انتراسن

01/485

19/57

01/0>

58/27

75/55

05/64

ND

01/0>

01/485

51/98

فلورانتن

1/132

33/18

01/0>

37/6

96/28

64

ND

01/0>

1/132

68/35

پیرن

42/1092

61/187

91/23

6/84

74/171

92/14

ND

92/14

42/1092

02/225

کرایزن

35/324

59/93

08/127

06/121

11/102

33/1

ND

33/1

35/324

93/109

بنزو(b) فلورانتن

94/708

08/153

92/133

92/163

25/153

68/131

ND

68/131

94/708

39/206

بنزو(k) فلورانتن

84/385

13/123

42/136

72/157

99/133

29/89

ND

29/89

84/385

62/146

بنزو(a) آنتراسن

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0

بنزو الفا پیرن

55/309

01/83

68/90

34/107

8/96

25/69

ND

25/69

55/309

09/108

دی بنزو(ah) انتراسن

7/209

80/80

07/96

45/95

19/71

75/51

ND

75/51

7/209

42/86

بنزو(ghi) پیریلین

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0

ایندنو پیرن

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

01/0>

ND

01/0>

01/0>

008/0


 

نمودار 1- مقایسه میانگین ترکیبات PAHs در دو فصل زمستان و بهار

Diagram 1. Comparison of PAH concentration in winter and spring

 

 

 

-مقایسه میانگین PAHs در دو فصل زمستان و  بهار

نتایج جدول (6) نشان می دهد در زمستان، بین ایستگاه (1) با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار وجود دارد(05/0p< ). ایستگاه های(2 و 5) با یک دیگر تفاوت معنی دار ندارند(05/0<p ) ولی با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار دارند(05/0p< ). ایستگاه های(3،4 و6) با هم تفاوت معنی دار ندارند(05/0<p ) ولی با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار دارند (05/0p< ). در بهار، بین ایستگاه (1)با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار وجود دارد(05/0p< ). بین ایستگاه (6) با ایستگاه­های (3 و 4) تفاوت معنی دار وجود ندارد(05/0<p ) ولی دو ایستگاه(3 و 4) با یک دیگر تفاوت معنی دار دارند (05/0p< ). ایستگاه های(2 و 5 ) با یک دیگر تفاوت معنی دار ندارند (05/0<p ) ولی با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار دارند(05/0p< ). در مقایسه بین دو فصل، مقدار PAHs در ایستگاه (1) بین فصل زمستان و بهار تفاوت معنی دار وجود دارد (05/0p< ). و مقدار PAHs سایر ایستگاه ها بین دو فصل تفاوت معنی دار وجود ندارد(05/0p>).

-نتایج حاصل از محاسبه برخی نسبت های PAHs

جهت تعیین منشاء PAHS موجود در خاک ایستگاه های مورد مطالعه، پاره ای از نسبت های مولکولی PAHS مورد بررسی قرار گرفتند.

نسبتPhe/ant<10 حضور منابع پایرولیتیک را تأیید می کند و این در حالی است که نسبت <Phe/ant 15 نشان دهنده وجود منابع پتروژنیک برای تأمین این ترکیبات است(16).

 

 

جدول6- مقایسه میانگین پارامتر PAHs در ایستگاه های مختلف در دو فصل زمستان و بهار

Table 6. Comparison of average concentration of PAH compounds at studied station        

ایستگاه

فصل زمستان

فصل بهار

ایستگاه 1

Ca30 /10±81/265

82/310±16/10 Db

ایستگاه 2

78/55±22/8 Ba

69/63±08/9 Ca

ایستگاه 3

04/31±41/9 Aa

12/38±36/8 Aa

ایستگاه 4

33/46±69/8 Aa

36/55±01/5 Ba

ایستگاه 5

61/62±41/8 Ba

14/77±93/8 Ca

ایستگاه 6

70/33±98/5 Aa

62/44±30/6ABa

ایستگاه 7

-

-

حروف غیر مشابه به معنی اختلاف معنی دار در سطح 05/0 است.

حروف بزرگ به معنی اختلاف معنی دار در سطح ایستگاه ها و حروف کوچک به معنی اختلاف معنی دار در فصل است.

 

طبق محاسبات خاک ایستگاه های(1،2،3،4،5،6)در فصل زمستان و در فصل بهار از منابع پایرولیتیک ترکیبات PAHsخود را دریافت می کنند. نسبت <Flt/Pyr1حضور منابع پایرولیتیک را تأیید می کند و این در حالی است که نسبت Flt/Pyr >1 نشان دهنده وجود منابع پتروژنیک برای تأمین این ترکیبات است(16)، طبق محاسبات خاک ایستگاه های(1،2،3،4،5،6) در فصل زمستان و در فصل بهار از منابع پتروژنیک ترکیبات PAHs خود را دریافت می کنند. نسبت <Flt/Flt+Pyr5/0 نشان دهنده ترکیبات PAHs با منشاء پایرولیتیک و نسبتFlt/Flt+Pyr   >5/0نشان دهنده حضور ترکیبات PAHs با منشاء پتروژنیک می باشند(16)، طبق محاسبات خاک ایستگاه های (6، 5، 4، 3، 2، 1) در فصل زمستان و در فصل بهار از منابع پتروژنیک ترکیبات PAHs خود را دریافت می نمایند.

-بررسی همبستگی بین پارامتر PAHs با پارامترهای pH،EC،TOM

با توجه به نتایج جدول (7) بین PAHs با پارامتر pH  و EC همبستگی منفی در سطح 01/0 وجود دارد و هم چنین بین پارامتر PAHs و مواد آلی همبستگی مثبت در سطح 01/0وجود دارد.

 

جدول 7- بررسی همبستگی بین PAH  و پارامترهای فیزیکی خاک

Table 7. Correlation coefficient between PAH and physical charasteristics of soil

 

 

زمستان 

بهار

کل

ضریب همبستگی

سطح معنی داری

ضریب همبستگی

سطح معنی داری

ضریب همبستگی

سطح معنی داری

PAH & pH

**660/0-

001/0

**591/0

005/0

**584/0

001/0

PAH & EC

**587/0-

005/0

**700/0-

00/0

**623/0-

001/0

PAH & مقدار مواد آلی

**571/0

007/0

**605/0

004/0

**594/0

002/0

 

یافته ها


نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر بر روی خاک ، با نتایج به

دست آمده از مطالعات ترکیبات PAHs در خاک سایر نقاط جهان در جدول (8) مقایسه شده است.

همان­گونه که نتایج جدول (8) نشان می­دهد، در خاک منطقه صنعتی 3 نفت و گاز اهواز در محدوده 19285 (mg/kg)، تا 0 می باشد(10). همچنین محدوده نزدیک بهتاسیسات آلوده هستند و حداکثر تمرکز آلودگی در اطراف تأسیسات و در محدوده نزدیک به مشعل ها و گودال های سوخت می باشد. در مطالعه ی حاضر نیز تمرکز آلودگی این چنین بود. مطالعه آیتوربه و همکاران در سال 2005 در خاک آلوده به هیدروکربن­های نفتی پالایش گاه مکزیک (11) نشان داد که منبع اصلی آلودگی تاسیسات قدیمی به علاوه دفع زمینی رسوبات هیدروکربنی ناشی از تمیز کردن تانک های ذخیره می­باشند که با مطالعه حاضر همخوانی دارد.  مطالعه لی و همکاران در سال 2011 نشان داد اختلافات قابل توجهی میان انواع کاربری های زمین وجود دارد. از طرفی این مطالعه نشان داد که انفجارات تصادفی یا حوادث آتش سوزی عمدتا منشأ آلودگی بوده اند(17). آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا بیش از 6700 مورد آلودگی خاکی و آبی را بر اثر گودال های سوخت نفت و گاز در ایالت مکزیکوسیتی ثبت کرده است که در 577 مورد آلودگی آب های زیرزمینی رخ داده است(18). نتایج مطالعه مکرم و همکاران نشان داد که رسوبات و خاک منطقه دیلم دارای سطح آلودگی زیاد تا خیلی زیاد بوده و هم چنین منشاء ورودی ترکیبات PAH از هردو منشاء نفتی (پتروژنیک) و پایرولیتیک می باشد(19). که با نتایج تحقیق حاضر همخوانی دارد. نتایج مطالعه شاکری و همکاران نشان می دهد که غلظت PAHs در خاک مناطق نفتی استان بوشهر دارای سطح آلودگی کم تا متوسط است(20). در سال 1380 طهماسبی مطالعه ای تحت عنوان بررسی و اندازه گیری هیدروکربن های نفتی ناشی از آتش سوزی چاه های نفت کویت در اکوسیستم آبی و خاکی استان خوزستان انجام داد. با توجه به تشابهات و فراوانی هیدروکربن های نفتی نمونه های خاک و آب استان خوزستان ، مقدار کل مواد نفتی در خاک بیش تر از آب است که این امر آسیب پذیری اکوسیستم های خاکی را نشان می­دهد (8).

 

 

جدول8- مقایسه مقادیر PAHs خاک ایستگاه های مورد مطالعه با مقادیر PAHs سایر نقاط جهان

Table 8. Comparison of PAH amounts in studied soil and other parts of the world

منطقه مورد مطالعه

PAHs

واحد اندازه گیری

سطح آلودگی

منبع

منطقه صنعتی 3 نفت وگاز اهواز

19285-0

mg/kg

کم-خیلی زیاد

حزبه،1393

پالایشگاه شمال مرکزی مکزیک

21093-47

mg/kg

متوسط تا خیلی زیاد

آیتوربه و همکاران،2005

خاک سواحل شهرستان دیلم

23/11834-68/3077

ng/g

زیاد تا خیلی زیاد

مکرم و همکاران،1391

مناطق نفتی استان بوشهر

72/66-48/2

mg/kg

کم تا متوسط

شاکری و همکاران،1390

اکوسیستم آبی و خاکی استان خوزستان

18/278-43/118

mg/kg

زیاد تا خیلی زیاد

طهماسبی،1380

شمال شرقی چین

42/231-2

g/kgµ

کم تا متوسط

جان،2013

بزرگ راه اهواز

120480-44530

ng/g

کم تا متوسط

دیلمی،1392

کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی، مسجدسلیمان

2/1575-006/0

mg/kg

کم تا خیلی زیاد

مطالعه حاضر

بحث و نتیجه گیری

 

نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر در خاک کارخانه ی بهره برداری و نمک زدایی هفت شهیدان، حاکی از آن است که بیش ترین غلظت ترکیبات  PAHsدر خاک در هر دو فصل زمستان و بهار مربوط به ایستگاه شماره (1) و کم ترین غلظت این ترکیبات در ایستگاه شماره (3) وجود دارد. هم چنین ایستگاه شماره (7) در مکانی دورتر از کارخانه در فاصله ای 2 کیلومتری، در نظر گرفته شد که فاقد آلودگی و عاری از ترکیبات آروماتیک چند حلقه ای بود. در مقایسه بین دو فصل، مقدار PAHs در ایستگاه (1) بین زمستان و بهار تفاوت معنی دار دارد (05/0p<) که به علت افزایش نشت و نفت ریزی از مخازن نفتی در فصل بهار می باشد و مقدار PAHs سایر ایستگاه ها بین دو فصل تفاوت معنی دار ندارد(05/0p>). هم چنین در فصل زمستان و بهار، بین ایستگاه (1) با سایر ایستگاه ها تفاوت معنی دار دارد(05/0p< ). حداکثر تمرکز آلودگی در اطراف تأسیسات به علت نشت مخازن نفتی و در محدوده مشعل و گودال سوخت می باشد که به نظر می رسد آلودگی هیدروکربنی موجود در خاک های سطحی ناشی از منابع آلاینده مذکور می باشد. علت وجود مقادیر بیش تر ترکیبات PAHs در ایستگاه شماره (1) به علت مجاورت این ایستگاه با مخازن تفکیک و جداسازی نفت و گاز و نشت و نفت ریزی از این مخازن باعث بالا آمدن غلظت این ترکیبات شده است. ایستگاه شماره (3)، در فاصله 100 متری از مشعل در نظر گرفته شد که کم ترین میزان آلودگی ترکیبات ناشی از سوختن مایعات نفتی، در این ایستگاه مشاهده شده است. غالبیت ترکیبات پیرن، بنزو بی فلورانتن و بنزو کا فلورانتن در ایستگاه ها در دو فصل زمستان و بهار به علت سنگین وزن بودن آن هاست،زیرا غلظت ترکیبات سنگین وزن در خاک سطحی نسبت به ترکیبات سبک وزن بیش تر است.

نتایج حاصل از اندازه گیری غلظت PAHs در مطالعه حاضر با استاندارد  کیفی خاک کانادا[14] مقایسه شده است. طبق نتایج حاصل در تمامی ایستگاه ها ترکیبات بنزو بی فلورانتن  6/20برابر، بنزو کافلورانتن6/14برابر، دی بنزو (ah) آنتراسن 6/8 برابر و فنانترن3/3برابر بالاتر از استاندارد کیفی خاک کانادا می باشند. در خاک تمامی ایستگاه های مورد مطالعه با توجه به نتایج به دست آمده از بررسی  نسبت های مولکولی PAHs، منشأ ترکیبات PAHs در همه ایستگاه ها از پایرولیتیک و پتروژنیک می باشد. نتایج حاصل از بررسی همبستگی حاکی از آن است که بین میزان  PAHsموجود در خاک و مقادیر پارامترهای EC و pH همبستگی منفی در سطح 01/0 وجود دارد و هم چنین بین پارامتر PAHs و مواد آلی همبستگی مثبت در سطح 01/0وجود دارد.

 

Reference

  1. Moslemi,M., Vosoughi,M., Paak,A., Jafarzadeh,M. 2005. Study on environmental effects on the biological removal of oil pollutants from soil and determination of optimal factors. Water and Wastewater Journal. Engineering Consultants on Water and Wastewater Researches,55, 15-23 (In Persian).
  2. Samimi,V., Akbari-Rad,R. 2008. Investigation on polyaromatic hydrocarbons (PAHs) from vehicles in water, soil and particle matters in west Tehran Highways. Oil, Gas and Environment Booklet Congress (In Persian).
  3. Bumpus,J.A.,Tien,M.,Wright,D.,Aust,S.D. 1989.Oxidation of persistent environmental pollutants by a white rot fungus.Science 228, 1434-1436. 
  4. Derakshan-Nejad,A., Sekhavatjou,M. 2011.Quantitative and qualitative assessment of debenzo(ah) antheracen in ambient air of Ahvaz City. 5th National Congeress of Environmental Engineering (In Persian).
  5. Saravi,H., Pourgholam,R., Unesi-Pour,H., Makhlough,A. 2012. Polyaromatic Hydrocarbons (16PAHs) at the Sediments and Edible Tissue of Liza Saliens and Rutilus Frisii Kutum in Caspian Sea. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 22 (94), 79-90 (In Persian).
  6. Ebrahimi, S., Shayegan, J., Malakouti, M., Akbari, A. 2011. Environmental Evaluation and Assessment of Some Important Factors of Oil Contamination in Soil around Sarkhoun Gas Refinery of Bandar Abbas. Journal of Environmental Studies. 37 (57), 9-26 (In Persian).
  7. Habibnia, B., Dinarvand, J. 1997. Discharge of salted oil wastes from exploring units and environmental effects. 3rd National Iranian Chemical Engineering, Ahvaz Oil University, 730-736 (In Persian).
  8. Nahal Tahmasbi,M. 2001. Investigation and measurement of  oil hydrocarbons from oil well fires in aquatic and teresterial ecosystems. 1st Nationatl Conference on Environmental Crisis and its rehabilitation Methods (In Persian).
  9. Charkhabi,A., Bostani, A. 2011. Environmental impact assessment of polyaromatic hydrocarbons in some sediment soils, South-West oil fileds, 5th National Conference on Geology and Environment (In Persian).
  10. Hazbeh,M. 2014. Investigation and spatioal distribution of total hydrocabons (TPH) and polyaromatic hydrocarbons in district 3 industrial soil, Ahvaz City. MSc Thesis, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University (In Persian).
  11. Iturbe,R.,Flores,R.M.,Flores,C.R.,Toress, L.G. 2005.Subsoil TPH and other petroleum fractions-contamination levels in an oil storage and distribution station in north central Mexico.Journal of Chemospher,61: 1618-1631.
  12. Mustafa,o.,Aysen,M., Ayse,B. 30 may 2008.atmospheric  concentrations, dry de position and air- soil exchange of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in an industrail region in Turkey. Jounal of Hazardouz Materials- Volum 153. Pages 1093- 1102.
  13. Imeh, J., Okop, C. 2012. Determination of Total Hydrocarbon Content in Soil after petroleum Spillage.Proceedings of the World Congress on Engineering.Vol 3.London,UK.
  14. ISO11464:1994(E), Soil quality-Pretreatment of Samples for Physico-Chemical Analysis.
  15. Boazar, C. 2014. Measurement of polyaromatic hydrocarbons in surfase sediments of North Azadegan Area, Hor-Al-Azim Wetland. MSc Thesis, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University, 48-49 (In Persian).
  16. Baumard,P.,Budzinski,H.,Garrigues,P. 1998. Polycyclic aromatic hydrocarbon in sediments and mussels of the western Mediterranean sea.Environmental Toxicological chemistry 17:765-776.
  17. Li,J.,Chen,Y.,Dong,S.,Shim,H.2011. Determination of total petroleum hydrocarbons in agricultural soils near a petrochemical complex in Guangzhou,china.Environmental Monitoring and Assesment 184:281-287 DOI:10.1007
  18. EPA.2005.pits pollution.ADC,USA.
  19. Mokarram, M., Karimi, M., Mohammadi, M. 2012. Identification of polyaromatic hydrocarbons in sedments and soils od Deylam City. 6th National conference of Geology, Payam-Noor University (In Persian).
  20. Shakeri,A., Razi Kord Mahaleh, L., Esmaili, A. 2011. Study on total hydrocarbon, hydroaromatics and aliphatics in oil field soils of Boushehr City. 15th National Conference on Geology Institute (In Persian).

 

 

 

 


 



1- کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران.

2- استادیار گروه آلودگی های محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.*(مسوول مکاتبات).

1- MSc of Environmental Pollution, Islamic Azad University, Khouzestan Science and Research Branch, Ahvaz, Iran.

2- Assistant professor, Department of Environmental Pollution, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.            *(Corresponding Author)

[5]- Polycyclic aromatic hydrocarbons

[6]- Priority Pollutants

[7]- United States Environmental Protection Agency

[8]- Environmental Protection Agency

[9]-Iturbe et al

[10]- Mustafa

[11]- Imeh

[12]- Gas chromatography-mass spectrometry

[13]-ND:not detected

[14]-Canadian soil Quality Guidelines for the Protection of Environmental and Human Health

  1. Moslemi,M., Vosoughi,M., Paak,A., Jafarzadeh,M. 2005. Study on environmental effects on the biological removal of oil pollutants from soil and determination of optimal factors. Water and Wastewater Journal. Engineering Consultants on Water and Wastewater Researches,55, 15-23 (In Persian).
  2. Samimi,V., Akbari-Rad,R. 2008. Investigation on polyaromatic hydrocarbons (PAHs) from vehicles in water, soil and particle matters in west Tehran Highways. Oil, Gas and Environment Booklet Congress (In Persian).
  3. Bumpus,J.A.,Tien,M.,Wright,D.,Aust,S.D. 1989.Oxidation of persistent environmental pollutants by a white rot fungus.Science 228, 1434-1436. 
  4. Derakshan-Nejad,A., Sekhavatjou,M. 2011.Quantitative and qualitative assessment of debenzo(ah) antheracen in ambient air of Ahvaz City. 5th National Congeress of Environmental Engineering (In Persian).
  5. Saravi,H., Pourgholam,R., Unesi-Pour,H., Makhlough,A. 2012. Polyaromatic Hydrocarbons (16PAHs) at the Sediments and Edible Tissue of Liza Saliens and Rutilus Frisii Kutum in Caspian Sea. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 22 (94), 79-90 (In Persian).
  6. Ebrahimi, S., Shayegan, J., Malakouti, M., Akbari, A. 2011. Environmental Evaluation and Assessment of Some Important Factors of Oil Contamination in Soil around Sarkhoun Gas Refinery of Bandar Abbas. Journal of Environmental Studies. 37 (57), 9-26 (In Persian).
  7. Habibnia, B., Dinarvand, J. 1997. Discharge of salted oil wastes from exploring units and environmental effects. 3rd National Iranian Chemical Engineering, Ahvaz Oil University, 730-736 (In Persian).
  8. Nahal Tahmasbi,M. 2001. Investigation and measurement of  oil hydrocarbons from oil well fires in aquatic and teresterial ecosystems. 1st Nationatl Conference on Environmental Crisis and its rehabilitation Methods (In Persian).
  9. Charkhabi,A., Bostani, A. 2011. Environmental impact assessment of polyaromatic hydrocarbons in some sediment soils, South-West oil fileds, 5th National Conference on Geology and Environment (In Persian).
  10. Hazbeh,M. 2014. Investigation and spatioal distribution of total hydrocabons (TPH) and polyaromatic hydrocarbons in district 3 industrial soil, Ahvaz City. MSc Thesis, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University (In Persian).
  11. Iturbe,R.,Flores,R.M.,Flores,C.R.,Toress, L.G. 2005.Subsoil TPH and other petroleum fractions-contamination levels in an oil storage and distribution station in north central Mexico.Journal of Chemospher,61: 1618-1631.
  12. Mustafa,o.,Aysen,M., Ayse,B. 30 may 2008.atmospheric  concentrations, dry de position and air- soil exchange of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in an industrail region in Turkey. Jounal of Hazardouz Materials- Volum 153. Pages 1093- 1102.
  13. Imeh, J., Okop, C. 2012. Determination of Total Hydrocarbon Content in Soil after petroleum Spillage.Proceedings of the World Congress on Engineering.Vol 3.London,UK.
  14. ISO11464:1994(E), Soil quality-Pretreatment of Samples for Physico-Chemical Analysis.
  15. Boazar, C. 2014. Measurement of polyaromatic hydrocarbons in surfase sediments of North Azadegan Area, Hor-Al-Azim Wetland. MSc Thesis, Khouzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University, 48-49 (In Persian).
  16. Baumard,P.,Budzinski,H.,Garrigues,P. 1998. Polycyclic aromatic hydrocarbon in sediments and mussels of the western Mediterranean sea.Environmental Toxicological chemistry 17:765-776.
  17. Li,J.,Chen,Y.,Dong,S.,Shim,H.2011. Determination of total petroleum hydrocarbons in agricultural soils near a petrochemical complex in Guangzhou,china.Environmental Monitoring and Assesment 184:281-287 DOI:10.1007
  18. EPA.2005.pits pollution.ADC,USA.
  19. Mokarram, M., Karimi, M., Mohammadi, M. 2012. Identification of polyaromatic hydrocarbons in sedments and soils od Deylam City. 6th National conference of Geology, Payam-Noor University (In Persian).
  20. Shakeri,A., Razi Kord Mahaleh, L., Esmaili, A. 2011. Study on total hydrocarbon, hydroaromatics and aliphatics in oil field soils of Boushehr City. 15th National Conference on Geology Institute (In Persian).