موفقیت تولید مثلی ونرخ بقای روزانه باکلان بزرگ(Phalacrocorax Carbo sinensis) در کلنی تالاب بین المللی امیر کلایه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران*(مسوول مکاتبات)

2 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

3 استاد گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران،ایران

چکیده

زمینه وهدف: باکلان بزرگ پرنده­ای وابسته به بوم سامانه­های آبی می­باشد.این پرنده از نظر بوم­شناسی در بالای زنجیره غذایی قرارداردومی­تواند به طور ویژه­ای نشان دهنده از بین رفتن زیستگاه و آلودگی محیط ودیگر فعالیت­های انسان اثرگذار برمحیط­زیست باشد. در این مطالعه فعالیت­های تولید مثلی باکلان بزرگ درطی سال 1388از اوایل فروردین تا اواخر تیر در تالاب بین المللی امیرکلایه درسواحل جنوبی دریای خزر موردبررسی قرار گرفت.
روش بررسی : دراین مطالعه زیست شناسی جوجه آوری،تعیین موفقیت تولید مثلی و نرخ بقای روزانه به روش می فیلد انجام شد. برای آگاهی از این­که چه تغییراتی در موفقیت جوجه آوری اتفاق می افتد، باید موفقیت جوجه آوری در واحدهای زمان محاسبه گردد. مثلا تعداد تخم های که روی آن­ها خوابیده شده، نسبت تخم های هچ­شده و نسبت آشیانه های خراب شده و تعداد جوجه های مرده باید مورد پایش قراربگیرد.
یافته ها: داده­های مربوط به تعداد دسته تخم ها در هر آشیانه (Clutch size )جمع آوری شدکه میانگین دسته تخم7/0± 88/2 تخم رابرای هر آشیانه نشان داد. براساس این روش نرخ بقای روزانه آشیانه ها ی باکلان بزرگ در طی دوره تخم 3/98% ودرمرحله آشیانه نشینی وپس آشیانه نشینی به ترتیب 4/99% و100% بدست امد.درکل، میزان موفقیت تولید مثلی دراین سال 4/56% برآوردشد.
نتیجه گیری: نتایج نشان می­دهد که در طی دوره­ای که جوجه­ها قادربه ترک لانه بودند هیچگونه تلفاتی وجودنداشت. مشاهده­ها نشان­دادکه عوامل اقلیمی­مانندبادوبارش ناگهانی درمرحله­ای که جوجه­ها سرازتخم بیرون نیاورده­اند بیش­ترین تاثیر را دارد و میزان تلفات جوجه­ها دراین مرحله  6/30 % بوده است، لذاجوجه­ها در این زمان از حساسیت زیادی برخورداراند بنابراین برای مدیریت وحفاظت ازاین پرنده درزمان جوجه­آوری، کاهش تهدیدها دردوران قبل ازتفریخ تخم ها می­تواند موثر باشد. براساس نتایج این مطالعه نیاز به اقدام­های بهبود مدیریت جهت حفاظت کلنی باکلان بزرگ درتالاب امیرکلایه درزمان جوجه آوری وجوددارد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورههجدهم، شماره سه، پاییز 95

 

موفقیت تولید مثلی ونرخ بقای روزانه باکلان بزرگ(Phalacrocorax Carbo sinensis) در کلنی تالاب بین المللی امیر کلایه

 

راضیه رحیمی[1]*

r-rahimi@iau-arak.ac.ir

مسعودمنوری1

محمود کرمی[2]

تاریخ دریافت:15/12/90

تاریخ پذیرش:10/4/91

 

چکیده

زمینه وهدف: باکلان بزرگ پرنده­ای وابسته به بوم سامانه­های آبی می­باشد.این پرنده از نظر بوم­شناسی در بالای زنجیره غذایی قرارداردومی­تواند به طور ویژه­ای نشان دهنده از بین رفتن زیستگاه و آلودگی محیط ودیگر فعالیت­های انسان اثرگذار برمحیط­زیست باشد. در این مطالعه فعالیت­های تولید مثلی باکلان بزرگ درطی سال 1388از اوایل فروردین تا اواخر تیر در تالاب بین المللی امیرکلایه درسواحل جنوبی دریای خزر موردبررسی قرار گرفت.

روش بررسی : دراین مطالعه زیست شناسی جوجه آوری،تعیین موفقیت تولید مثلی و نرخ بقای روزانه به روش می فیلد انجام شد. برای آگاهی از این­که چه تغییراتی در موفقیت جوجه آوری اتفاق می افتد، باید موفقیت جوجه آوری در واحدهای زمان محاسبه گردد. مثلا تعداد تخم های که روی آن­ها خوابیده شده، نسبت تخم های هچ­شده و نسبت آشیانه های خراب شده و تعداد جوجه های مرده باید مورد پایش قراربگیرد.

یافته ها: داده­های مربوط به تعداد دسته تخم ها در هر آشیانه (Clutch size )جمع آوری شدکه میانگین دسته تخم7/0± 88/2 تخم رابرای هر آشیانه نشان داد. براساس این روش نرخ بقای روزانه آشیانه ها ی باکلان بزرگ در طی دوره تخم 3/98% ودرمرحله آشیانه نشینی وپس آشیانه نشینی به ترتیب 4/99% و100% بدست امد.درکل، میزان موفقیت تولید مثلی دراین سال 4/56% برآوردشد.

نتیجه گیری: نتایج نشان می­دهد که در طی دوره­ای که جوجه­ها قادربه ترک لانه بودند هیچگونه تلفاتی وجودنداشت. مشاهده­ها نشان­دادکه عوامل اقلیمی­مانندبادوبارش ناگهانی درمرحله­ای که جوجه­ها سرازتخم بیرون نیاورده­اند بیش­ترین تاثیر را دارد و میزان تلفات جوجه­ها دراین مرحله  6/30 % بوده است، لذاجوجه­ها در این زمان از حساسیت زیادی برخورداراند بنابراین برای مدیریت وحفاظت ازاین پرنده درزمان جوجه­آوری، کاهش تهدیدها دردوران قبل ازتفریخ تخم ها می­تواند موثر باشد. براساس نتایج این مطالعه نیاز به اقدام­های بهبود مدیریت جهت حفاظت کلنی باکلان بزرگ درتالاب امیرکلایه درزمان جوجه آوری وجوددارد.

واژه­های کلیدی: باکلان بزرگ،نرخ بقای روزانه، روش می فیلد، موفقیت تولید مثلی،کلنی تالاب امیرکلایه.

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 18, No.3, autumn 2016

 

 

 

 

 


Breeding success and daily survival rate of the Great Cormorant (Phalacrocorax carbo sinensis) in Amirkelayeh International Wetland, Iran

 

Razeih Rahimi 1

azadrahimi58@gmail.com

Masoud Monavari1

Mahmoud Karami 2

 

Abstract

Background and Objective: Great cormorant is dependent on aquatic ecosystems. The breeding success and daily survival rate of the Great Cormorant Phalacrocorax carbo sienensis (early April until late of July) was studied in 2009 in a colony at Amirkelayeh international wetland, south of the Caspian Sea, Iran.

Method: In this study, Mayfield method was use to estimated nest survival during incubation and nestling and post- nestling stages.

Findings: The mean  of clutch size was 2.88±0.8 eggs in each nest Based on this method, daily survival rate nests in incubation period was 98.3%,in nestling and post-nestling were 99.4%and 100% respectively. The overall breeding success was 56.4%.

Discussion and Conclusion: Results of this study showed there were higher stages of chick rearing than the incubation period and no losses occurred in fledged chicks. Some climatic factors such as high wind and prolonged rain had more impacts and losses in incubation period (30.7%).In other hand, chicks are more sensitive in nestling stage. Results suggest that Amirkelayeh colony site needs more improvement mitigation for better conservation of the cormorant colony in breeding period.

                                                         

Keywords: Great Cormorant, Phalacrocorax carbo sinensis, Daily Survival Rate ,Amirkelayeh Wetland, Breeding success, Mayfield method

 

مقدمه


حفاظت از تنوع زیستی نیازمند حفاظت از شرایط زیستگاه­های زادآوری گون هاست .حفاظت از زیستگاه ها سلامت بوم سامانه هاراتضمین می کندوازاهمیت ویژه ای برخورداراست. مطالعه­ها نشان می دهد که پرندگان آبزی نقش اصلی را در چرخه غذایی دریایی دارند (1).آگاهی از نیازهای زیستگاهی گونه و تغییرات جمعیتی آن اجازه می دهد تا عکس­العمل مناسب نسبت به تغییرات زیستگاهی ازطریق مدیریت سرزمین اعمال شود(2).

زیستگاه قسمتی از محیط است که یک جامعه یا گونه های خاصی در آن زیست می کنند. بنابراین ،درهر زیستگاه گونه­ای خاص که به شرایط اقلیمی وموقعیت جغرافیایی آن زیستگاه  سازگار گشته است، می­تواند زندگی نماید (3). درپرندگان، تولید مثل به صورت سالانه وفصلی وباایجاد شرایط مناسب وفراوانی غذا رخ می دهد.(4).حساسیت پرندگان به تغییرات محیطی دردوره جوجه­آوری به اوج خود می­رسد.پرندگانی مثل باکلان­هاکه صیادبوده ودربالای زنجیره غذایی بوم سامانه های آبی قراردارند،آن­هارابه تغییرات محیطی حساس کرده است و این امر موفقیت زادآوری را به طرق مختلف ممکن است تحت­تاثیر قرار دهد بنابراین نظارت و مطالعه موفقیت زادآوری می تواند به عنوان یک وسیله برای بررسی تغییرات در کیفیت بوم سامانه های آبی مورد استفاده قرار گیرد(5).

نقش پرندگان آبزی مانند باکلان که وابسته به بوم سامانه های دریایی هستند،از اهمیت زیادی برخوردارمی باشد. برآوردهای اخیر پیشنهاد می کند که انرژی برداشت شده از اکوسیستم های دریایی توسط پرندگان آبزی مهم است و در نواحی مجاور کلنی های این پرندگان اهمیت بیش­تری می یابد (6).

باکلان بزرگ با توجه به جمعیت زیاد و پراکنش گسترده به عنوان یکی از صیادان دریایی از مهمترین شکارگران ماهی ها به شمار می‌رود و عمدتاً از طریق غواصی تغذیه می‌ کند.آن­ها اغلب در تقابل بامنافع اقتصادی جوامع انسانی قرار می گیرند (7،8). مکان گزینی باکلانهای بزرگ عمدتاً به صورت کلنی می‌باشد که در رابطه با نحوه تغذیه آن­ها انتخاب می‌شود(9).

باکلان­هاازراسته پلیکان شکلان محسوب می شوند که پرندگانی بزرگ با نرو ماده هم شکل می‌باشند(10).این پرنده شامل 37 گونه در یک جنس Phalacrocorax می­باشنـد(11). نیـوسان و همکارانش درسال2004دو زیرگونه با نام­های Phalacrocorax carb sinensis و carbo Phalacrocorax carbo  برای گونه باکلان بزرگ اعلام کردند (8). زیر گونه باکلان چینی sinensis Phalacrocorax carbo   پرنده مورد مطالعه دراین بررسی می باشد. این پرنده درتمام ایران پراکنش دارد امــا فقط درکرانه های ساحلی دریای خزر(تالاب عباس آباد، تالاب امیرکلایه و فرودگاه رامسر)جوجه آوری می کند(12).

روش­های مختلفی ازجمله جستجوی سیستماتیک (Systematic) و آنالیز زمان تاشکست(Time-to-failure) و می فیلد(Mayfild)برای برآورد بقای آشیان ها و موفقیت جوجه آوری وجود دارد. روش می فیلد ساده­تربوده واز پیچیدگی کم­تری برخورداراست. این روش  نرخ بقای روزانه را از تقسیم تعدادکل آشیانه­های ناموفق برتعداد روزهایی که آشیانه­ها سالم بودندبدست می آورد(13). در ایــران از روش می فیلد تنها برای محاسبه موفقیت جوجه آوری گونه باکلان بزرگ در فرودگاه رامسروزاغ بور درمنطقه توران استفاده شده است. از این رو در این مطالعه موفقیت جوجه آوری باکلان بزرگ به روش می فیلد درتالاب امیرکلایه (به عنـوان یکی از سه زیستگاه جوجه­آوری) درساحل جنوبی دریای خزر دراستان گیلان، شهرستان لاهیجان موردبررسی قرارگرفته است.

مواد و روش ها

محدوده موردمطالعه:

 تالاب امیرکلایه در طول جغرافیایی 12 و 50 دقیقه طول شرقی و 37 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی در حدود 10 کیلومتری شمال شهر لاهیجان، در استان گیلان و در دشت‌های ساحلی جنوب دریای خزر واقع شده است. این تالاب از شمال به روستای سحرخیز وحسن بکنده، از جنوب به روستاهای تی تی پریزاد و بالا محله حسن علیده، از غرب به مزارع امیرآباد و جیرباغ و قریه پایین محله باستثناء مزارع حسن علیده، از شرق به مزارع دهنه و مزارع ناصر کیاده، محدود می‌شود (شکل 1). این تالاب  درمحدوده روستای جیرباغ با دریا 940 متر فاصله دارد .مساحت تالاب 1230 هکتار با حداکثر طول از شمال به جنوب 992/5 کیلومتر و عریض ترین ناحیه آن در شاخه شرقی 263/2 کیلومتر و ارتفاع 20متر پایین‌تر از سطح آب های آزاد می باشد. منبع تامین آب تالاب چشمه های جوشان زیرزمینی می باشدو از هیـچ رودخانه ای تغذیه نمی کند. متوسط بارندگی سالانه 9/1158 میلی متر و متوسط درجه حرارت هوا 8/18درجه سانتی گراد است. حداکثر عمق این تالاب در عمق سنجی دی ماه 1387 حدود223 سانتی متر بوده وعمق متوسط قسمت اعظم تالاب 88/169 سانتی متر می‌باشد. (14).

تالاب امیرکلایه از مکان های با اهمیت برای زمستانگذرانی پرندگان (IBA) (15)در فهرست تالاب های کنوانسیون رامسر قراردارد. این تالاب به واسطه پوشش گیاهی انبوه و شرایط مناسب دیگر، زیستگاه مناسبی جهت زمستان­گذرانی تعداد زیادی از پرندگان آبزی، کنارآبزی و خشکزی، بومی و مهاجر است. براساس مطالعات صورت گرفته، 151 گونه پرنده در تالاب امیرکلایه شناخته شده است(14). بنابراین دست یابی به اطلاعات درباره زیست شناسی گونه باکلان بزرگ دراین بوم سامانه آبی ازاهمیت ویژه ای برخورداراست.

 

روش مطالعه:

زمان جوجه‌آوری می­تواند بر موفقیت تولید مثل مؤثر باشد، بنابراین زمان آغاز خوابیدن بر تخم ها به عنوان یک پارامتر مهم می باشد.زمان آغاز گذاشتن دسته تخم ها یا ازطریق مشاهده مستقیم و یا محاسبه این زمان از طریق مشاهده جوجه­های تازه بال وپردر آورده صورت می گیرد(16). دراین مطالعه با گذاشتن اولین دسته تخم توسط باکلان از نیمه دوم اسفند 1387آغاز شد و در اوایل مرداد 1388 زمانی که آخرین جوجه ها لانه را ترک می کردند، پایان یافت. قسمت عمده این مطالعه را مشاهده­های صحرائی دربرمی گیرد. دسترسی به آشیانه ها ازطریق قایق موتوری ویا قایق پارویی انجام شد. به علت این که درختان در داخل آب بودند امکان استفاده از نردبان نبود . لذا با توجه به متوسط ارتفاع 5/1متری درختان برای مشــاهده آشیانه ها از یک چوب بلند که سر آن یک آینه نصب شده بود، استفاده شد. به منظور به حداقل رسیدن مزاحمت برای کلنی­ها، مشاهدات بایداز فاصله حداقل 100 متری و به کمک تلسکوپ انجام می گیرد (17،5).

برای آگاهی از اینکه چه تغییراتی در موفقیت جوجه آوری اتفاق می افتد،باید موفقیت جوجه­آوری در واحدهای زمان محاسبه گردد (18). دوره­ی زمانی(به روز) برای هر آشیانه از زمان شروع بررسی آشیانه ها، تا زمانی که آشیانه دیگر توسط والدین مراقبت نمی شدند و یا تخریب گردیدند و یا زمان پــرواز جوجه ها از آشیانه، در نظر گرفته شد. به طـور معمول روش می فیلد برای برآورد دقیق موفقیت آشیانه یا احتمال اینکه هر تلاش برای ایجاد آشیانه منجر به پرواز حداقل یک نابالغ از آشیانه شود، استفاده می گردد.از این روش برای شمارش تعداد روزهایی که آشیانه تحت نظارت وبررسی بوده برای بدست آوردن نرخ بقای روزانه[3]استفاده شد.

دراین تحقیق، از مجموع مراحل پنج­گانه مورد تأکید می فیلد (13) سه مرحله زیر مورد توجه و اندازه‌گیری قرارگرفت:

1-بقاءدردوره جوجه کشی(Incubation):ااز زمان گذاشتن اولین تخم در آشیانه تا زمانی که اولین جوجه از آن خارج شود.

2-بقاءدردوره آشیانه نشینی (Nestling): نرخ بقای جوجه ها دراین مرحله اززمان باز شدن اولین تخم تا 15روز اول زندگی جوجه ها است. در این مرحله بدن جوجه ها کرکی  است و آنها قادر به ترک آشیانه نمی باشند.

3-بقای جوجه ها در مرحله پس آشیانه نشینی(Post-nestling):کرکهای بدن جوجه ها از بین رفته و قادر به ترک آشیانه می باشند.

پس ازجمع آوری اطلاعات اولیه برای هریک از مراحل فنولوژی تولید مثل باکمک نرم افزارEcology -Methodology  (19) نرخ بقاءروزانه آشیانه ها ازروش می فیلد وطبق رابطه زیر محاسبه شد:

 

که در آن:

  :برآوردمی فیلد  از نرخ محدود بقای روزانه

 L: فاصله زمانی بازدید ها به روز

 nLS : تعداد فاصله زمانیL  که در آن هیچ مرگ و میری وجود نداشت.

NLF  : تعداد فاصله زمانی L که در آن مرگ و میر مشاهده شد.

آشیانه ها هر چهار روز یکبار از اوایل اردیبهشت تااوایل مرداد یعنی زمانی که آخرین جوجه هااز تخم بیرون آمدند، مورد پایش قرار گرفتند. تاریخ از تخم بیرون آمدن جوجه‌ها و از بین رفتن تخم ها و کاهش تعداد جوجه‌ها برای تعیین نرخ بقای تخم ها در طول دوره تفریخ (نسبت تخم های بقایافته/ روزهای تفریخ) و نرخ بقای جوجه ها دردوره آشیانه نشینی (نسبت  آشیانه هایی که دارای جوجه هستند / روزها) ثبت شد.دراین مرحله زمانی که باکلانها ازآشیانه دور می‌شوند، افراد اجازه ورود به کلنی رادارند. (20). همچنین پس ازبدست آوردن احتمال بقای در طی هرمرحله فنولوژی و ضرب آنها در هم احتمال بقای برای کل دوره جوجه آوری محاسبه شد(21). علاوه براطلاعات فوق،داده های مربوط به تعداد دسته (Clutch size) تخم ها در هر آشیانه جمع آوری شد. از آنجا که ممکن بود در تعداد متوسط همزادان در مرحلة پرواز (تعداد جوجه به مرحله پرواز رسـیده در هر آشیانه) تفاوت وجود داشته باشد و  تاثیر تلفات جوجه ها در آن را بتوان تعیین نمود، اطلاع از تعداد دسته تخم ها درهر آشیانه ضروری به نظرمی­رسید.

 

نتایج:

در کلنی امیرکلایه باکلانها آشیانه خودرا در بالای درختان بید(Salix sp) رویش یافته در داخل آب بنا می کنند. میانگین  تعداددسته تخم در9آشیانه مورد بررسی 88/2تخم بود(جدول 1)و میانگین دوره تفریخ در این پرنده 29روز بوده است. فاصله ازتخم بیرون آمدن جوجه ها در آشیانه ها از1تا3 روز متفاوت بوده است. بعد از62 روز جوجه هاووالدین آشیانه ها را به طور کامل ترک کردند. دراین زمان جوجه هاجثه ای به اندازه والدین خودداشتندوبا کمبود فضادردرون آشیان هاروبرومی شوندکه برترک آشیانه­ها بی اثرنیست.

 

 

 

جدول1 -میانگین تعداددسته تخم درتالاب امیرکلایه(1388)

Table1-Mean clutch size of Great Cormorant at Amirkelayeh Wetland in 2009

سال

اندازه دسته تخم

میانگین

انحراف استاندارد

تعداد آشیانه

2

3

4

5

6

1388

3

4

2

0

0

8/2

7/0

9

 

 

نرخ بقای روزانه آشیانه­ها در مرحله تفریخ تخم ها 98333/0 و در مرحله آشیانه ­نشینی و پس آشیانه­نشینی به ترتیب 994667/0 و 1بدست آمد (جدول2). نرخ بقای روزانه آشیانه­ها در مرحله پس آشیانه نشینی از بقیه مراحل بیشتر بوده  است.

 

 

 

 

 

 

جدول 2- نرخ بقاء روزانه باکلان بزرگ در مراحل مختلف جوجه آوری درتالاب امیرکلایه(سال1388 )

Table 2-daily survival rate of Great Cormorant during incubation, nestling and post-nestling periods at Amirkelayeh Wetland in 2009

مراحل فنولوژی

نرخ بقای­روزانه می فیلد

حدود اعتماد95%

تخم

98333/0

998661/0 - 947777 /0

آشیانه نشینی

994667/0

999603/0-971064/0

پس آشیانه نشینی

1

-


در تالاب امیر کلایه بیشترین تلفات تخم مربوط به دستجات 2 و4 تخمی بودوبیشترین میزات تلفات درمرحله آشیانه نشینی مربوط به دستجات 3 تخمی بوده است(جدول 3).


 


جدول 3-درصد  تلفات هر یک از مراحل جوجه آوری برای اندازه های متفاوت دستجات تخم درتالاب امیرکلایه (1388)

Table3- Mortality rates for incubation ,nestling and post-nestling periods of different clutch size in Amirkelayeh  Wetland in 2009

اندازه دستجات تخم

مرحله قبل از تفریخ

مرحله Nestling

مرحله Post-nestling

2

6

(4)

2

(0)

0.00

3

13

(0)

13

(3)

0.00

4

8

(4)

4

(0)

0.00

5

0.00

0.00

0.00

 

 

-        احتمال بقاء درطول دوره تفریخ تخم ها

از مجموع 26تخم مورد بررسی 8 تخم دردوره تفریخ از بین رفت. براین اساس احتمال بقاء تخم ها در طول دوره                تفریخ برابر با692/0می باشد. از ضرب احتمال بقای آشیانه ها در احتمال بقای تخم ها احتمال بقاء 04/68 %در طول دوره تفریخ بدست آمده است.

   692/0×  98333/0       SurvivalIncubation=

-        احتمال بقاءدرطول دوره آشیانه نشینی

درطول این دوره 3جوجه ازبین رفت .ازحاصلضرب احتمال بقاءآشیانه ها در این دوره در احتمال بقاءجوجه ها درطول 20روز اول زندگی احتمال بقاء دردوره آشیانه نشینی (Nestling )95/82. %بدست می آید.

          Survival Nestling  =994667/0    ×0/834                                                                          

-        احتمال بقاءدرطول دوره پس آشیانه نشینی

با توجه به اینکه در طول دوره پرورش جوجه ها بعداز20روزگی هیچ آشیانه­ای ازبین نرفت،احتمال بقاءآشیانه ها100 %وبرابر 1بدست آمد. دراین  دوره زمانی هیچ جوجه ای از بین نرفت و احتمال بقاءجوجه ها 1بود.درمجموع موفقیت جوجه آوری در کل این دوره از حاصلضرب احتمال بقاءدر طول این سه دوره بدست می آیدکه برابر4/56%می باشد .

                                                                                   4/ 56 %   = nestlingSIncubation×SNestling×SPost-

بحث

مهیایی منابع غذایی و فاصله کم محل زادآوری، مکان تغذیه و شرایط اقلیمی می تواند موفقیت تولید مثلی را تحت شعاع قرار دهد. موفقیت زادآوری وتعدادجوجه­های که به مرحله پرواز رسیدند می تواند یک شاخص از شرایط زیستگاهی پرنده باشد و در مدیریت بوم سامانه آبی تالاب امیر کلایه کمک کند.

نرخ بقای روزانه آشیانه­هادرمطالعات براتی درسال1383در مورد کلنی باکلان بزرگ وعاشوری درسال2009 درباره حواصیل در منطقه سیاه کشیم روندی مشابه را با کلنی امیــرکلایه نشان می دهد. زیرا  بقای روزانه آشیانه­ها در مرحله قبل از تفریخ تخم ها کم­ترین ودر مرحله پس آشیانه نشینی بیش­ترین مقدار را دارا می باشد.

درفصل جوجه آوری، تغییرات سطح آب در بهره­وری و بازده جوجه آوری می­تواند موثر باشد. زیرااز یک سو کاهش سطح آب باعث دست­یابی شکارچیان به آشیانه ها ویا افزایش سطح آب، منجربه طغیان آب وتخریب لانه ها می شود. ( 22)

مشاهده­های کلنی در تالاب امیرکلایه نشان دادکه باکلان­ها آشیانه­های خود رابرروی درختان  بید و درقسمت های مرکزی تالاب که عمق متوسط آن حدود 3متر است برای ایجاد کلنی ترجیج می دهند. علت آن احتمالادور ماندن آشیانه ها از خطر صیادها وشکارچی­ها می باشد.

درکلنی امیرکلایه میانگین تعداد جوجه‌های قابل پرواز هر آشیانه در سال 1388 معادل 8/2 بوده است. در مقـایسه با کلنی های مورد مطالعه در غرب لیتوانی که دارای میانگین 66/0±72/2 در سال 2001 بود (23)، این نرخ در تالاب امبرکلایه مشابه است. در کلنی رامسر نیز نتایج بدست آمده آشکار ساخت که متوسط تعداد جوجه‌ها در 65 آشیانه اندازه گیری شده 88/2 می باشد. در این کلنی تعداد هم­زادان در نیمه اول محدوده زمانی جوجه‌آوری بطور معنی­داری بیش­تر از نیمه دوم فصل جوجه‌آوری بوده است. مطالعه­های کراگ در جزیره ورسودردانمارک ( Vorso Island) نیز نرخ بقای روزانه را بین 9864/0 و 9983/0 نشان می­دهد. این تحقیق نشان دادکه موفقیت تولید مثل به­طور آشکاری بین بخش‌های مختلف یک کلنی متفاوت می باشد(16). نتابج به­دست آمده در این مطالعه نشان دادکه پر مخاطره­ترین دوره زندگی باکلان­ها، مرحله تفریخ تخم ها  می باشد. در این مرحــله خطر سقوط تخم ها در آب ودر اثر بادوباران تند و زیاد می باشد.پیشنهاد می­شود برای جلوگیری از هر گونه اشفتگی در کلنی ،پایش در گروه­های مطالعاتی2نفری و با کمترین مزاحمت انجام شود.چنین مطالعاتی می­تواند درمدیریت وارایه راه­کارهای درست درمورد جمعیت باکلان بزرگ درجنوب دریای خزر به عنوان تنها منطقه جوجه آوری این گونه درایران کمک کند.

 

منابع

  1. Seefelt, N. E. and Gillingham ,J. C. (2006). “A comparison of three methods to investigate the diet of breeding double-crested cormorants (Phalacrocorax auritus) in the Beaver Archipelago, northern Lake Michigan.” Hydrobiologia, vol 567.No 1, pp.57-67.
  2. Loresten, s. H., Gremillet, D.and Nimoen, G. H. (2004). Annual variation in diet of breeding Great Cormorants: Does it reflect varying recruitment of Gadoids; Waterbirds, vol 27 No2, pp. 161-164.
  3. منصوری، جمشید، 1363، تحلیلی بر جمعیت پرندگان مهاجر و آبزی، مجله محیط شناسی، شماره12.
  4. منصوری، جمشید، راهنمای صحرایی پرندگان ایران، تهران، نشرفرزانه،1387.
  5. Van Eerden, M.R., Ziylstra, M. and Munsteman, M.J. (1991). Factors determining breeding success in Cormorants Phalacrocorax corbo sinensis. Proceedings of the workshop 1989 on cormorants (M.R. Van Eerden and M. Ziylstra Eds.). Rijkswaterstaat Directorate Flevoland, Lelystad. The Netherland.pp. 233-243.
  6. Lilliendahl, K. and Solmundsson, J. (2006). "Feeding ecology of sympatric European shags Phalacrocorax aristotelis and great cormorants P. carbo in Iceland." Marine Biology, vol 149. No 4.pp. 979-990.
  7. Sullivan, K. I., Curtis, P. D., Chipman, R. B. and Mc Cullough ,R. D.. )2006(. The Double-crested Cormorant: Issues and Management. Cornell University, Department of Natural Resources, Ithaca, New York
  8. Newson S.E. and T. Bregnballe (2003). Estimating reproductive success of Great Cormorants Phalacrocorax carbo: reliability and limitations of current methodology. Vogelwelt , vol 124 .Nol.pp. 143-148
  9. Paillisson, J.M., Carpentier, A., Le Gentil, J., Marion, L. (2004). “Space utilization by a cormorant (Phalacrocorax carbo L.) colony in a multi-wetland complex in relation to feeding strategies.” Comptes Rendus Biologies, vol 327.No 5, pp.493-500
  10. Fonteneau, F., Paillisson, J., Marion, L. (2009). "Relationships between bird morphology and prey selection in two sympatric Great Cormorant Phalacrocorax carbo subspecies during winter." Ibis 151(2), 286-298.
  11. Dickinson, E., ed. 2003. The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World. 3d ed. Princeton Univ. Press, Princeton, N.J.
  12. بهروزی راد، بهروز، پرندگان آبزی خلیج فارس و دریایی عمان، تهران، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست،1387.
  13. Mayfield, H. F. (1975). “Suggestions for calculating nest success.” The Wilson Bulletin: pp.456-466.
  14. هادی پور، احسان، مطالعه بوم شناختی و بررسی عوامل تهدید کننده جمعیت شنگ به عنوان گونه شاخص درتالاب بین المللی و پناهگاه حیات وحش امیرکلایه، پایان نامه کارشناسی ارشد محیط زیست، واحدعلوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، 1389، تهران.
  15. بهروزی راد، بهروز، تالابهای ایران، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1386.
  16. Krag, J. S. M. (2003). “Variation in nest survival within a Great Cormorant Phalacrocorax carbo sinensis colony.” Vogelwelt 124(Supplement), pp. 131-137.
  17. Duberstein, J. N., V. Jimenez-Serrania. (2005). Breeding Double-crested Cormorants and Wading Birds on Isla Alcatraz, Sonora, México. USDA Forest Service Gen. Tech. Rep. PSW-GTR-191.
  18. Bregnballe, T., Gregersen, J., Mortensen, P-H. (1996).Change in breeding success with expansion of a Danish Great Cormorant Phalacrocorax carbo sinensis colony.Ardea,Vol 83, pp.20-27
  19. Krebs C. J. (1999). Ecological Methodology. Harper and Rows Publications. New York. Pp. 375-455
  20. Lehikoinen, A. (2006). “Cormorants in the Finnish archipelago.” Ornis Fennica .Vol 83.No1, pp: 34.
  21. Mayfield, H. (1961). Nesting success calculated from exposure. Wilson Bull. Vol 73,pp. 255–261.
  22. Barati A, Javan S, Mohammad S, Sehhatisabet E. (2008). “Reproductive biology of Pygmy Cormorant Phalacrocorax  pygmaeus in Siahkeshim Protected Area, Northern Iran.” Marine Ornithology, vol 36.No2, pp.163-166.
  23. Zydelis, R ., Grazulevicius, G., Zarankaite, J., Mecionis , R., and Maciulis , M. (2002) .Expansion of the cormorant (Phalacrocorax carbo sinensis) population in western Lithuania . Acta Zoologica Lituanica, vol 12.No 3.pp.283-287.

 


 



1- استادیار گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران*(مسوول مکاتبات)

2- استاد گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران،ایران

1 - Assistant Professor ,  Department of  Environment and Energy, Science and Research branch, Islamic Azad

University, Tehran, Iran. * (Corresponding Author)

2- Professor , Department of Environment and Energy, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

[3] - Daily Survival Rate

  1. Seefelt, N. E. and Gillingham ,J. C. (2006). “A comparison of three methods to investigate the diet of breeding double-crested cormorants (Phalacrocorax auritus) in the Beaver Archipelago, northern Lake Michigan.” Hydrobiologia, vol 567.No 1, pp.57-67.
  2. Loresten, s. H., Gremillet, D.and Nimoen, G. H. (2004). Annual variation in diet of breeding Great Cormorants: Does it reflect varying recruitment of Gadoids; Waterbirds, vol 27 No2, pp. 161-164.
  3. منصوری، جمشید، 1363، تحلیلی بر جمعیت پرندگان مهاجر و آبزی، مجله محیط شناسی، شماره12.
  4. منصوری، جمشید، راهنمای صحرایی پرندگان ایران، تهران، نشرفرزانه،1387.
  5. Van Eerden, M.R., Ziylstra, M. and Munsteman, M.J. (1991). Factors determining breeding success in Cormorants Phalacrocorax corbo sinensis. Proceedings of the workshop 1989 on cormorants (M.R. Van Eerden and M. Ziylstra Eds.). Rijkswaterstaat Directorate Flevoland, Lelystad. The Netherland.pp. 233-243.
  6. Lilliendahl, K. and Solmundsson, J. (2006). "Feeding ecology of sympatric European shags Phalacrocorax aristotelis and great cormorants P. carbo in Iceland." Marine Biology, vol 149. No 4.pp. 979-990.
  7. Sullivan, K. I., Curtis, P. D., Chipman, R. B. and Mc Cullough ,R. D.. )2006(. The Double-crested Cormorant: Issues and Management. Cornell University, Department of Natural Resources, Ithaca, New York
  8. Newson S.E. and T. Bregnballe (2003). Estimating reproductive success of Great Cormorants Phalacrocorax carbo: reliability and limitations of current methodology. Vogelwelt , vol 124 .Nol.pp. 143-148
  9. Paillisson, J.M., Carpentier, A., Le Gentil, J., Marion, L. (2004). “Space utilization by a cormorant (Phalacrocorax carbo L.) colony in a multi-wetland complex in relation to feeding strategies.” Comptes Rendus Biologies, vol 327.No 5, pp.493-500
  10. Fonteneau, F., Paillisson, J., Marion, L. (2009). "Relationships between bird morphology and prey selection in two sympatric Great Cormorant Phalacrocorax carbo subspecies during winter." Ibis 151(2), 286-298.
  11. Dickinson, E., ed. 2003. The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World. 3d ed. Princeton Univ. Press, Princeton, N.J.
  12. بهروزی راد، بهروز، پرندگان آبزی خلیج فارس و دریایی عمان، تهران، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست،1387.
  13. Mayfield, H. F. (1975). “Suggestions for calculating nest success.” The Wilson Bulletin: pp.456-466.
  14. هادی پور، احسان، مطالعه بوم شناختی و بررسی عوامل تهدید کننده جمعیت شنگ به عنوان گونه شاخص درتالاب بین المللی و پناهگاه حیات وحش امیرکلایه، پایان نامه کارشناسی ارشد محیط زیست، واحدعلوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، 1389، تهران.
  15. بهروزی راد، بهروز، تالابهای ایران، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1386.
  16. Krag, J. S. M. (2003). “Variation in nest survival within a Great Cormorant Phalacrocorax carbo sinensis colony.” Vogelwelt 124(Supplement), pp. 131-137.
  17. Duberstein, J. N., V. Jimenez-Serrania. (2005). Breeding Double-crested Cormorants and Wading Birds on Isla Alcatraz, Sonora, México. USDA Forest Service Gen. Tech. Rep. PSW-GTR-191.
  18. Bregnballe, T., Gregersen, J., Mortensen, P-H. (1996).Change in breeding success with expansion of a Danish Great Cormorant Phalacrocorax carbo sinensis colony.Ardea,Vol 83, pp.20-27
  19. Krebs C. J. (1999). Ecological Methodology. Harper and Rows Publications. New York. Pp. 375-455
  20. Lehikoinen, A. (2006). “Cormorants in the Finnish archipelago.” Ornis Fennica .Vol 83.No1, pp: 34.
  21. Mayfield, H. (1961). Nesting success calculated from exposure. Wilson Bull. Vol 73,pp. 255–261.
  22. Barati A, Javan S, Mohammad S, Sehhatisabet E. (2008). “Reproductive biology of Pygmy Cormorant Phalacrocorax  pygmaeus in Siahkeshim Protected Area, Northern Iran.” Marine Ornithology, vol 36.No2, pp.163-166.
  23. Zydelis, R ., Grazulevicius, G., Zarankaite, J., Mecionis , R., and Maciulis , M. (2002) .Expansion of the cormorant (Phalacrocorax carbo sinensis) population in western Lithuania . Acta Zoologica Lituanica, vol 12.No 3.pp.283-287.