آموزش مصرف بهینه انرژی در مدارس دوره ابتدایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 *- (مسوول مکاتبات): استادیار دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات تهران، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: بیش­ترین درصد جمعیت جامعه را نوجوانان و جوانان تشکیل داده است، این افراد با آموزش مناسب قابلیت پذیرش رفتارهای صحیح در مصرف و تغییر رفتار در الگوهای مصرف  را دارد. محور فعالیت­های آگاه سازی افراد  بایددر راستای تغییر نگرش­ها و باور مصرف­کنندگان  در کل و مصرف انرژی در  کودکان و نوجوانان باشد. هدف از انجام این تحقیق  بررسی جایگاه و نقش آموزش مصرف بهینه انرژی درمدارس دوره ابتدایی شهر تهران می­باشد.
روش بررسی: با اجرای پیش آزمون وپس آزمون باگروه کنترل ابتدا آموزشهای کوتاه مدت لازم به دانش ْآموزان مقطع ابتدایی دریک مدرسه دخترانه در شهر تهران (مدرسه دخترانه آزادی در منطقه 4 تهران) داده شد  تا با استفاده از روش زمینه­یابی­، نگرش دانش­آموزان دوره ابتدایی (درمقطع چهارم و پنجم) پس از اجرای فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی آنان در خصوص بهینه سازی مصرف انرژی سنجیده شود. نمونه به صورت تصادفی سیستماتیک انجام و نمونه آماری از یکی ازمدارس دخترانه شهر تهران انتخاب شد (بدین صورت که دریک مدرسه دخترانه دوکلاس ازمقطع چهارم و پنجم به صورت تصادقی انتخاب و هرکلاس باحجم حدود30 در نظر گرفته شده است). فرضیه­های تحقیق عبارتند از: 1- آموزش دانش آموزان درمدارس با صرفه جویی مصرف انرژی ارتباط دارد.2- تحصیلات والدین با میزان اثر بخشی فعالیت­های آموزشی درمدارس رابطه دارد.
یافته­ها: در بررسی فرضیه­های این تحقیق از طرح آزمایشی پیش آزمون و پس آزمون استفاده شده، متغییرمستقل در این طرح فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی در میزان مصرف انرژی به دانش­آموزان دوره ابتدایی بوده است. از آزمون آماری (paired T Test) جهت سنجش تاثیر دوره های آموزشی در دانش آموزان  با استفاده از  نرم افزار  SPSS  و EXCEL  استفاده شده است.
نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می­دهد ارتباط معناداری بین آگاهی دانش آموزان و میزان مصرف انرژی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره هجدهم، ویژه نامه شماره2، پاییز 1395

 

آموزش مصرف بهینه انرژی درمدارس دوره ابتدایی

 

اکرم الملوک لاهیجانیان[1]*

lahijanian@hotmail.com

شیرین عباسی  [2]

تاریخ دریافت: 05/06/90

تاریخ پذیرش:13/12/90

 

چکیده

زمینه و هدف: بیش­ترین درصد جمعیت جامعه را نوجوانان و جوانان تشکیل داده است، این افراد با آموزش مناسب قابلیت پذیرش رفتارهای صحیح در مصرف و تغییر رفتار در الگوهای مصرف  را دارد. محور فعالیت­های آگاه سازی افراد  بایددر راستای تغییر نگرش­ها و باور مصرف­کنندگان  در کل و مصرف انرژی در  کودکان و نوجوانان باشد. هدف از انجام این تحقیق  بررسی جایگاه و نقش آموزش مصرف بهینه انرژی درمدارس دوره ابتدایی شهر تهران می­باشد.

روش بررسی: با اجرای پیش آزمون وپس آزمون باگروه کنترل ابتدا آموزشهای کوتاه مدت لازم به دانش ْآموزان مقطع ابتدایی دریک مدرسه دخترانه در شهر تهران (مدرسه دخترانه آزادی در منطقه 4 تهران) داده شد  تا با استفاده از روش زمینه­یابی­، نگرش دانش­آموزان دوره ابتدایی (درمقطع چهارم و پنجم) پس از اجرای فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی آنان در خصوص بهینه سازی مصرف انرژی سنجیده شود. نمونه به صورت تصادفی سیستماتیک انجام و نمونه آماری از یکی ازمدارس دخترانه شهر تهران انتخاب شد (بدین صورت که دریک مدرسه دخترانه دوکلاس ازمقطع چهارم و پنجم به صورت تصادقی انتخاب و هرکلاس باحجم حدود30 در نظر گرفته شده است). فرضیه­های تحقیق عبارتند از: 1- آموزش دانش آموزان درمدارس با صرفه جویی مصرف انرژی ارتباط دارد.2- تحصیلات والدین با میزان اثر بخشی فعالیت­های آموزشی درمدارس رابطه دارد.

یافته­ها: در بررسی فرضیه­های این تحقیق از طرح آزمایشی پیش آزمون و پس آزمون استفاده شده، متغییرمستقل در این طرح فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی در میزان مصرف انرژی به دانش­آموزان دوره ابتدایی بوده است. از آزمون آماری (paired T Test) جهت سنجش تاثیر دوره های آموزشی در دانش آموزان  با استفاده از  نرم افزار  SPSS  و EXCEL  استفاده شده است.

نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می­دهد ارتباط معناداری بین آگاهی دانش آموزان و میزان مصرف انرژی وجود دارد.

واژه­های کلیدی: اثر بخشی آموزش ،تغییر رفتار، نگرش، دوره­های آموزشی.

 

J.Env. Sci. Tech., Vol 18, Special  No.2, Autumn 2016

 

 

 

 

 


Eficient Energy Consumption Education in Primary Schools

Akramolmolok Lahijanian [3]*

lahijanian@hotmail.com

Shirin Abbasi[4]

 

Abstract

Background and Objective: The best solution to energy saving can be taught in schools. The educational activities change the awareness and attitudes of people and consumers towards energy use in the environment. Thus, education of efficient energy consumption in schools is important. The aim of this study is to investigate the role of efficient energy consumption education in primary schools in Tehran.

Method:The random systematic and statistical sample of a school for girls (a large school class with 30 studends) in Tehran was selected. Using SPSS and Excel software, the paired t test was applied to measure the impact of training on students and analyze the data collected from educational activities of students concerning energy efficiency in the primary school.

The hypotheses are considered as follows:

1-There is relationship between education of students in schools and their attitude towards energy consumption saving. 2-There is a relationship between parents education level and effectiveness of educational activities in schools.

Results: A short questionnaire was given to the students before training in order to measure their attitude. Experimental pre-test and post-test were used to develop the hypothesis. To implement the pre-test and post-test, two groups of students as a control group were selected from Azadi school located in Region 4 of Tehran, Iran. Pearson coleralation was also applied in this regard.The findings in this study show that there are a strong relationship between variables and hypotheses.

Conclusion:Also, the results show a significant correlation between students' knowledge and energy consumption. The hypotheses were approved at the end.

Keywords: Education efficiency, Change of behavior, Attitude, Educational course.

 

مقدمه

 

یکی از مؤثرترین اقداماتی که در کنار اقدامات فنی می­تواند کارآیی مؤثری در بهینه سازی مصرف انرژی داشته باشد، اقدامات فرهنگی است (1). بررسی اجمالی از وضعیت مصرف انرژی در بخش­های مختلف کشورها نشان می­دهد الگوی صحیحی از نحوه مصرف انرژی وجود ندارد (2).

 70 درصد از حامل­های انرژی در بخش خانگی، تجاری و حمل و نقل مصرف می­شود (2). باید اقدامات فرهنگی در سطح وسیعی از جامعه­، خانواده و مدرسه صورت گیرد. تا به تدریج استفاده درست و صحیح از انرژی در مردم جامعه نهادیه شود.

نتایج نشان داده اند که رونق و رکود اقتصادی کشورها تابعی از گرایش­ها  و  خواسته­های مردم مصرف کننده است (3). نوع تفکر و نگرش مردم جامعه مثبت و منفی در رفتار آن­ها و نهایتاً در وضعیت مصرف انرژی دخالت دارد.

درک مسایل مربوط به مصرف انرژی تنها بر پایه قوانین فنی و عملی که در حیطه کار محققان فنی قرار می­گیرد نیست بلکه باید آموزش­های لازم در سطوح جمعیت جامعه به صورت رسمی و غیر رسمی از طریق نهادهای آموزشی و رسانه­های عمومی، سازمان­ها و مراکز تولید کننده و توزیع کننده انرژی داده شود (4) .

انرژی دستمایه حیات وکارمایه فعالیت­های بشری است. امنیت ملی همه کشورهای جهان نیز درگرو دسترسی مطمئن به انرژی است.ازاین روآینده تولیدومصرف حامل های انرژی و کاربرد بهینه آن، توجه خاص بسیاری ازدولتمردان وصاحب­نظران را درگسترش جهانی برانگیخته است (5).

رشد روز افزون جمعیت و وابستگی به انرژی و منابع طبیعی و همچنین نبود الگوی مصرف منطقی موجب اتلاف سرمایه­های کشور شده است (6). روندروبه رشد مصرف انرژی ازیک سو، افزایش مشکلات زیست محیطی ناشی از مصرف سوخت­های فسیلی از سوی دیگر بهینه سازی مصرف انرژی را امری ضروری و مهم نموده است (7).درکشور ما، بخش خانگی، تجاری با مصرف 5/ 36درصد کل مصرف انرژی بزرگ­ترین مصرف کننده انرژی به حساب می آید (8). سالانه سهم زیادی از انرژی دربخش حمل و نقل تلف می­شود. باتوجه به سهم قابل توجه مصرف انرژی دراین بخش­ها صرفه جویی انرژی اهمیت بسزایی دارد. نحوه مصرف انرژی درکشور، حاکی ازآن است که اصلاح فرهنگ مصرف انرژی درنهادینه شدن فرهنگ صرفه جویی انرژی علاوه براین که از هدر رفتن  ذخایر با ارزش انرژی جلوگیری می­کند، منجر به کاهش آلودگی محیط زیست نیز می­شود (9). بدیهی است بدون کمک و همکاری اقشار مختلف جامعه دستیابی به محیط زیست پاک و سالم و صرفه جویی انرژی امکان پذیر نمی­باشد. یکی ازمهم­ترین اقدامات جهت رفع مشکلات زیست محیطی و کاهش مصرف بی رویه انرژی ارتقاء فرهنگ عمومی دراین زمینه می­باشد که این امر میسر نمی­گردد مگر از طریق آموزش همگانی و عمومی محیط­زیست و انرژی افراد را نسبت به مسایل حساس نمود. در این راستا، آموزش­های زیست محیطی و صرفه جویی انرژی با ایجاد موقعیت­های مناسب موجب افزایش دانش افراد و تشویق آن­ها به حفاظت محیط زیست و کاهش مصرف انرژی می­شود (10). آموزش مهم­ترین ابزاری است که به وسیله آن می توان فرهنگ صحیح را اشاعه داد و سبب تغییر رفتار شد. آموزش صرفه جویی انرژی به ارتقاء دانش افراد در زمینه ارزش انرژی، روش­های صرفه جویی انرژی و اثرات ناشی از مصرف بی رویه انرژی کمک می­کند. درعین حال آموزش صرفه جویی انرژی باید بتواند با ایجاد حساسیت و انگیزه افراد را به صرفه جویی انرژی ترغیب کند (11).

محدودیت منابع فسیلی، رشد بالای مصرف انواع انرژی در ایران و قطع درآمدهای ناشی از صدور نفت کشور از اواخر قرن حاضر باعث شد پیش­بینی­های لازم در روند توسعه کنونی کشور به طور جدی تحت بررسی قرار گیرد. عدم کارایی فنی و اقتصادی مصرف انرژی و هدر رفتن نزدیک به یک سوم از کل انرژی در فرایند مصرف انرژی و مشکلات زیست محیطی ناشی از آن، ضرورت مدیریت مصرف انرژی و افزایش بازده و بهره­وری انرژی را بیش از پیش آشکار می­سازد (12).

به طورکلی انرژی وبه ویژه انرژی ارزان ازمهم­ترین عوامل توسعه و به ویژه توسعه صنعتی و رفاه اجتماعی است. اگر توسعه به عنوان بهره­وری و استفاده بهینه از کلیه منابع طبیعی مالی و انسانی برای توسعه یک کشور یا جامعه تعریف شود که در آن حفظ حقوق نسل آینده تضمین شده است. بخش­­های انرژی جایگاه مهمی را به خود اختصاص می­دهد. اساسی­ترین پایه توسعه، انرژی است و یکی ازمهم­ترین مسایل جوامع بشری امروز انرژی و نحوه تامین نیازهای مربوط به آن می­باشد (13).

مقطع ابتدایی مناسب­ترین بستر و معلمان ابتدایی بهترین افرادی هستند که می­توانند در این مقطع حساس درآموزش مهارت­های اجتماعی اساسی و از جمله اصول بهره­وری و استفاده درست از مواهب طبیعی و اجتماعی موثر باشد. به ­این سبب لازم است اصول بهره­وری و مصرف بهینه انرژی از همان مدارس ابتدایی برای دختران و پسران تهیه و تدارک دیده شود و این امر به عنوان یک بسیج عمومی تلقی گردد و از خود دانش آموزان در اجرای برنامه­های صرفه­جویی انرژی و حفظ محیط­زیست کمک گرفته شود.

ویژگی دوره ابتدایی و سنین دبستان آن است که کودک در یادگیری مطالب درسی، توسعه کنش­های شناختی، پرورش خلاقیت­های ذهنی­، اکتساب مهارت­های اجتماعی، تمرین، مسئولیت پذیری فردی و گروهی، پذیرش معیارها و ارزش­های فرهنگی و همچنین توجه عمیق به رفتار الگوهای بزرگسالان و همانند­سازی پایدار، پیشترفت بسیاری می­تواند از خود نشان دهد. هدف این تحقیق بررسی جایگاه و نقش آموزش مصرف بهینه انرژی در دوره ابتدایی در یکی از مدارس در شهر تهران است. فرضیه­های تحقیق  عبارتند از:

1- آموزش دانش آموزان در مدارس با صرفه جویی مصرف انرژی ارتباط دارد.

2- تحصیلات والدین با میزان اثربخشی فعالیت­های آموزشی در مدارس رابطه دارد.

روش بررسی

 چون هدف از انجام این تحقیق بررسی فعالیت­های آگاه­سازی، تلاش در تغییر رفتار، تغییرنگرش­ها و باورهای کودکان و نوجوانان در خصوص مصرف انرژی می­باشد. در طی یک تحقیق زمینه­یابی و با اجرای پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل ابتدا آموزش­های کوتاه مدت لازم به دانش ْآموزان مقطع ابتدایی در یک مدرسه دخترانه در شهر تهران مد نظر قرار داده شده است.. با استفاده از روش زمینه­یابی ، نگرش دانش آموزان دوره ابتدایی (درمقطع چهارم وپنجم) پس از اجرای فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی درخصوص بهینه سازی مصرف انرژی سنجیده شد. نمونه آماری به شیوه سیستماتیک منظم از یکی ازمدارس دخترانه شهر تهران به­طور تصادفی  انتخاب شد. به ­این صورت که دریک مدرسه دخترانه دوکلاس از مقطع چهارم و پنجم به­صورت تصادقی انتخاب شد و هرکلاس با حجم حدود30 در نظر گرفته شد، روش­های استفاده شده شامل برگزاری یک دوره آموزش های کوتاه مدت درکلاس، استفاده از قبوض آب و برق و ... (که درطی این تحقیق با اجرای پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل ابتدا آموزش­های کوتاه مدت لازم به دانش آموزان مقطع ابتدایی و بعد تعیین میزان مصرف نسبت به قبل از آموزش ملاک عمل قرار گرفت). تدوین پرسش­نامه به منظور بررسی نگرش دانش آموزان قبل و بعد از دوره آموزش کوتاه مدت با هدف  اثر بخشی آموزشی انجام شد.

دربررسی فرضیه­های این تحقیق ازطرح­های آزمایشی پیش آزمون و­ پس آزمون استفاده شده است. متغییر مستقل اجرا شده در این طرح فعالیت­های آموزشی و آگاه سازی در مورد مصرف بهینه انرژی به دانش آموزان دوره ابتدایی می­باشد. روش به صورت میدانی، کتابخانه­ای بوده است و در این تحقیق آموزش کوتاه مدت در مورد مصرف بهینه انرژی به دانش­آموزان نیز داده شده است. ارزشیابی آموزش از طریق سنجش نگرش دانش­آموزان و بررسی قبوض آب، برق و تست سنجش نگرش که مخاطبین نسبت به میزان و نحوه مصرف چه نگرشی دارند و از طریق مدارس و یا همراه قبوض آب و برق و...امکان­پذیر است که به توزیع و جمع­آوری آن اقدام نموده است. همچنین تعیین میزان مصرف نسبت به سال گذشته درهمان زمان و پس از آموزش ملاک عمل قرار گرفت همچنین برگزاری یک دوره آموزش­های کوتاه مدت درکلاس انجام شد. از آزمون­های آماری (paired T Test) جهت سنجش تاثیر دوره­های آموزشی در دانش­آموزان استفاده شد و ابزار تجزیه و تحلیل داده-ها نرم­افزار SPSS  و EXCEL جهت انجام کارهای آماری و رسم نمودارها بوده است. در بررسی فرضیه­های این تحقیق ازطرح­های آزمایشی پیش آزمون و پس آزمون استفاده شده است. متغییر مستقل اجرا شده در این طرح فعالیت­های آموزشی و آگاه­سازی در مورد مصرف بهینه انرژی به دانش­آموزان دوره ابتدایی می­باشد. دو نوع پرسش­نامه نیز تهیه شده است: یک نمونه از تدوین پرسش­نامه به منظور بررسی نگرش دانش­آموزان نسبت به آموزش مصرف بهینه  انرژی (پرسش­نامه چهارجوابی با مشخصات فردی بدون نام) و نمونه دیگرتدوین پرسش­نامه جهت مقایسه و سنجش آگاهی دانش آموزان در زمینه مصرف بهینه انرژی، قبل و بعد از آموزش است.

یافته ها

سوال 1 پرسش­نامه: میزان آشنایی شما با اهمیت انرژی در زندگی کنونی و نسل آینده و درست مصرف کردن آن در زندگی­تان چقدر است ؟


 

جدول 1 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table1- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

11.7

11.7

11.7

7

زیاد

48.3

36.7

36.7

22

کم

100

51.7

51.7

31

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار1 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart1- Frequency Students Response

 

 

در جدول فوق دانش­آموزان اظهار داشتند میزان آشنایی با اهمیت انرژی در زندگی کنونی و نسل آینده و درست مصرف کردن آن در زندگی­شان در حد خیلی کمی می­باشد.

سوال 2 پرسش­نامه: آموزش مصرف بهینه انرژی در ایران تا چه اندازه در مدارس فرهنگ­سازی شده است؟


 

جدول2- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table2- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

7.4

7.4

7.4

5

زیاد

35.4

27.4

27.9

11

کم

64.7

29.4

29.4

20

خیلی کم

100

35.4

35.3

24

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار2 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart2- Frequency Students Response

 

 

آموزش مصرف بهینه در مدارس و خانواده­­ها به میزان خیلی کم و یا اصلا فرهنگ­سازی نشده است و این مورد اهمیت و نیاز واقعی آموزش را نشان می­دهد .

سوال 3 پرسش­نامه: آموزش مصرف بهینه انرژی در مدرسه، تا چه میزان می­تواند روی مصرف صحیح انرژی تاثیر­گذار باشد؟


جدول 3- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table3- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

63.7

63.7

39.3

38

خیلی زیاد

100

36.7

36.7

22

زیاد

 

0

0

0

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

نمودار 3 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart3- Frequency Students Response

 

 

در این مطالعه دانش­آموزان اظهار داشتند آموزش مصرف بهینه انرژی در مدارس به میزان بسیاری زیادی موثر می باشد. 

سوال  4  پرسش­نامه: جزوات آموزشی خارج از کتب درسی درباره مصرف بهینه انرژی به چه میزان می­تواند در آموزش شما تاثیر­گذار باشد؟


 

جدول 4- فراوانی پاسخ­های دانش آموزان

Table 4- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

46.7

46.7

46.7

28

خیلی زیاد

86.7

40

40

24

زیاد

100

13.3

13.3

8

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار4 -فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart4- Frequency Students Response

 

در این مطالعه دانش­آموزان اظهار داشتند جزوات آموزشی خارج از کتب درسی درباره مصرف بهینه انرژی به میزان خیلی زیادی می­تواند در آموزش دانش­آموزان تاثیر­گذار باشد

سوال 5 پرسش­نامه: پوستر­، بروشور­های آموزشی با تصاویر جذاب و روزنامه دیواری درباره مصرف بهینه انرژی در مدرسه تا چه حدی می­تواند در آموزش شما با چگونگی مصرف انرژی تاثیر­گذار باشد؟


                                              

جدول5- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table 5- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

40

40

40

24

خیلی زیاد

83.3

43.3

43.3

26

زیاد

100

16.7

16.7

10

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار5- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart 5- Frequency Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند پوستر، بروشور­های آموزشی با تصاویر جذاب و روزنامه دیواری درباره مصرف بهینه انرژی در مدرسه تاحد خیلی زیادی می­تواند در آموزش دانش­آموزان با چگونگی مصرف انرژی تاثیر­گذار باشد.

سوال 6 پرسش­نامه: برگزاری نمایشگاه­های فصلی و دوره ای درباره اهمیت انرژی و مصرف بهینه انرژی به چه میزان می­توا ند در آموزش شما تاثیرگذار باشد؟


                                           

 

 

جدول 6- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table6- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

41.2

41.2

41.2

20

خیلی زیاد

793.4

38.2

38.2

26

زیاد

91.2

11.8

11.8

8

کم

100

8.8

8.8

6

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار6- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart6 - Frequency of Students Response

 

 

دراین مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند برگزاری نمایشگاههای فصلی ودوره ای درباره اهمیت انرژی و ومصرف بهینه انرژی به میزان خیلی زیادی می توا ند در آموزش دانش آموزان تاثیرگذار باشد.

سوال 7 پرسشنامه :  نقش وسایل آموزشی درمدارس مثل : تلویزیون ، سی دی های آموزشی ، فیلم ها ی آموزشی و جزوات آموزشی به چه میزان می تواند در آموزش شما در مصرف بهینه انرژی تاثیر گذار باشد ؟


 

جدول 7 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table7- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

69.2

69.2

69.2

40

خیلی زیاد

100

30.8

30.8

20

زیاد

 

0

0

0

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار7- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart7 - Frequency of Students Response

 

 

دراین مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند وسایل آموزشی درمدارس مثل : تلویزیون ، سی دی های آموزشی ، فیلم ها ی آموزشی و جزوات آموزشی به میزان خیلی زیادی  می تواند در آموزش دانش آموزان در مصرف بهینه انرژی تاثیر گذار باشد.

سوال 8پرسشنامه : به نظرتان جایگاه ونقش آموزش مصرف بهینه انرژی درمدرسه از حیث فرایند یاددهی ،یادگیری  و روش تدریس چگونه است ؟


 

جدول 8 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table8- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

11.7

11.7

11.7

7

زیاد

55

46.3

43.3

26

کم

100

45

45

27

خیلی کم

 

0

0

5

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار8- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart8 - Frequency of Students Response

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند که جایگاه و نقش آموزش مصرف بهینه انرژی در مدرسه شان از حیث فرایند یاددهی، یادگیری  و روش تدریس در حد کم و یا خیلی کم می باشد .

سوال9 پرسش­نامه: نقش آموزش و پرورش در فرهنگ­سازی مصرف بهینه انرژی تا چه اندازه است؟


                            

جدول 9 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table9- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

56.7

56.7

56.7

34

خیلی زیاد

100

43.3

43.3

26

زیاد

 

0

0

0

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار9 - فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart 9 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند نقش آموزش و پرورش در فرهنگ سازی مصرف بهینه انرژی تا اندازه بسیاری زیادی موثراست.

سوال10 پرسش­نامه: مطالب درسی در مدرسه با  آموزش­های مصرف بهینه انرژی تا چه میزان مطابقت دارد ؟


 

 

 

 

 

 


جدول10-فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table10- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

8.3

8.3

8.3

5

زیاد

43.3

35

35

21

کم

100

56

56

34

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار10 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart10 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند مطالب درسی­شان در مدرسه با آموزش­های مصرف بهینه انرژی به میزان خیلی کمی و کم مطابقت دارد .

سوال 11 پرسش­نامه: محتوای کتب آموزشی تان در مدرسه به چه میزان به آموزش­های مصرف بهینه انرژی می­پردازد .

 

 

جدول11- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table11- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

8.3

8.3

8.3

5

زیاد

46.7

38.3

38.3

23

کم

100

53.3

53.3

32

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار11 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart11 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند محتوای کتب آموزشی شان در مدرسه به میزان کمی  به آموزش­های مصرف بهینه انرژی پرداخته است که درکتاب­های علوم و ریاضی مشهود می­باشد.

سوال 12 پرسش­نامه: به نظر شما جزوات آموزشی و آموزش­های ارایه شده در کلاس درزمینه مصرف بهینه انرژی، تا چه میزان می­تواند به نگرش شما و خانواده تاثیر گذار باشد؟


 

جدول12- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table12- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

66.7

66.7

66.7

40

خیلی زیاد

96.7

30

30

18

زیاد

100

3.3

3.3

2

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار12 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart12 - Frequency of Students Response

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند جزوات آموزشی و آموزش­های ارایه شده درکلاس در زمینه مصرف بهینه انرژی، به میزان خیلی زیادی می­تواند به نگرش آن­ها و خانواده­شان تاثیر گذار باشد

سوال 13پرسش­نامه: تا چه میزان در مدرسه­تان بازدید­ها و گردش­های علمی درباره آموزش مصرف بهینه انرژی داشته­اید.


 

جدول13- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table13- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

0

0

0

0

زیاد

0

0

0

0

کم

10

10

10

6

خیلی کم

100

90

90

54

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

 

نمودار 13 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart13 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند که اصلا در مدرسه­شان بازدید­ها و گردش­های علمی درباره آموزش مصرف بهینه انرژی نداشته­اند.

سوال 14 پرسش­نامه: به چه میزان در مورد اهمیت برق – آب – گاز – نفت در زندگی­تان با معلم مدرسه بحث و گفتگو کرده­اید و سعی کرده­اید تا راه­هایی که منجر به درست مصرف کردن انرژی شود کشف کنید و در زندگی­تان به کار ببندید؟


 

 


جدول14- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table14- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

0

0

0

0

خیلی زیاد

11.7

11.7

11.7

7

زیاد

30

18.3

18.3

11

کم

71.7

41.7

41.7

25

خیلی کم

100

28.3

28.3

17

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار 14- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart14 - Frequency of Students Response

 

 

دراین مطالعه دانش آموزان  به شرح نمودار بال اظهار داشتند که درمورد ا همیت برق – آب – گاز – نفت درزندگی شان با معملمان مدرسه شان بحث وگفتگو کرده اند وسعی شده تا راههایی که منجر به درست مصرف کردن ا نرژی شود کشف کنند ودرزندگی شان به کار ببندند

سوال 15 پرسشنامه : کاهش هزینه انرژی درقبوض آب ، برق ، گاز  تا چه اندازه برای شما و خانواده تان مهم است ؟

 

 

جدول 15- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table15- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

41.7

41.7

41.7

25

خیلی زیاد

75

33.3

33.3

20

زیاد

86.7

11.7

11.7

7

کم

90

3.3

3.3

2

خیلی کم

100

10

10

6

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

 

 

 

 

 

نمودار 15- فراوانی پاسخ ها

Chart15 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند که به مقدار خیلی زیادی کاهش هزینه انرژی در قبوض آب، برق ، گاز برای آن­ها و خانواده­شان مهم است .

سوال 16 پرسش­نامه: به نظرتان تا چه اندازه می­توان با درست مصرف کردن انرژی میزان قبوض آب­، برق­، گاز منزل­تان را کاهش دهید؟


 

جدول 16- فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Table16- Frequency of Students Response

فراوانی تجمعی

فراوانی نسبی

درصد

فراوانی

 

88.3

88.3

88.3

53

خیلی زیاد

100

11.7

11.7

7

زیاد

 

0

0

0

کم

 

0

0

0

خیلی کم

 

0

0

0

اصلا

 

100

100

60

مجموع

 

 

نمودار 16 فراوانی پاسخ های دانش آموزان

Chart16 - Frequency of Students Response

 

 

در این مطالعه دانش آموزان اظهار داشتند به اندازه خیلی زیادی می­توان با درست مصرف کردن انرژی میزان
قبوض آب، برق، گاز منزل­شان را کاهش دهند.


 

جدول 17- بررسی و ارزشیابی تاثیرات آموزش جزوات مصرف بهینه انرژی درکلاس قبل و بعد ازآموزش

Table17- Evaluation of Education Effect onComsumption Energy Before and after

گروه

میانگین

انحراف معیار

T

p

پیش آزمون

17

3.27

3.52

.05

پی آزمون

26

4.03

 

 

 

 

همان گونه که ازمقدار t به دست آمده مشهود است تفاوت معنا داری بین میانگین پس آزمون و پیش آزمون مشاهده می­شود. آموزش ضمن تحصیل درباره مصرف بهینه انرژی تا اندازه زیادی موثر بوده است.

 قبل از آموزش ،پرسشنامه نگرش سنج بین 60 نفر گروه کنترل و 60 نفر گروه آزمایش توزیع شده و برای بررسی معنا­داری تفاوت ها بین دو گروه از آزمون t مستقل استفاده شد.


 

جدول 18- نتیجه پرسش­نامه نگرش سنج بین 60 نفر گروه کنترل و 60 نفر گروه آزمایش قبل ازآموزش

Table18-Conclusion Attitude Qestionnaire between 60 persons before and after Education

گروه

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

t

p

آزمایش

60

73.20

10.27

0.75

0.05

کنترول

60

73.20

10.03

 

 

 

 

همان­گونه که درجدول فوق مشاهده می­شود تفاوت معناداری درنگرش­های دو گروه کنترل و آزمایش در ابتدا مشاهده نشد که نتیجه­ای قابل قبول و قابل پیش بینی بود پس از نتایج به­دست آمده آموزش دانش آموزان شروع گردید که در این مرحله به گروه کنترل هیج آموزشی داده نشد  اما گروه گواه تحت آموزش قرار گرفت و پس ازاتمام دوره آموزشی دوباره پرسش­نامه نگرش سنج فوق الذکر بر روی دو گروه اجرا گردید و نتایج زیر به­دست آمد.


 

جدول 19 مقایسه پیش آزمون و پس آزمون با استفاده از t گروه های همبسته

Table 19-Comparison Pre-test Post test by Use T Groupe Students

گروه

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

t

p

پیش آزمایش

60

73.20

10.27

8.43

 

پس آزمایش

60

87.37

8.30

 

 

 

 

همان­گونه که مشاهده می­شود بین پیش آزمون گروه آزمایش و پس آزمون آن تفاوت معناداری مشاهده گردید.که  فرضیه اول تحقیق: فعالیت­های آموزشی وآگاه­سازی در افزایش نگرش دانش­آموزان تاثیر معناداری داشته و به اثبات می­رسد. همچنین فرضیه دوم: تحصیلات والدین با میزان اثربخشی فعالیت­های آموزشی در مدارس رابطه دارد. با آزمون همبستگی پیرمون اثبات شد. که بین تحصیلات والدین و میزان اثربخشی همبستگی معنا­دار نیست پس بین تحصیلات والدین و میزان اثربخشی فعالیت­های آموزشی رابطه معناداری وجود نداشته و فرض دوم رد می­شود .

 

بحث و  نتیجه گیری

مدرسه  به عنوان مکانی منظم جهت آموزش در امور زندگی شکل گرفته است . یکی از دلایل اصلی اهمیت مدارس  در ایجاد فرهنگ بهینه سازی مصرف انرژی است که علاوه بر این که می توانند آموزش­های مداوم و منظمی را ارایه نمایند. کودکان و نوجوانان حساس ترین سنین زندگی خود را یعنی از 6 تا 18 سالگی که بهترین دوران آموزش و یادگیری است را در این محیط سپری می کنند .

امروزه نقش مدارس فقط در انتقال دانش خلاصه نمی­شود بلکه علاوه بر آن نحوۀ به کارگیری و استفاده از دانش آموخته شده و کسب مهارت های ضروری زندگی جهت مقابله با چالش­های

 

اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی که فرا راه انسان و توسعۀ انسانی و مادی قرار دارند از جمله وظایف عمده آموزش و پرورش است.

بخش عمده­ای از آموزش های والدین در قالب اجتماعی ساختن کودکان و نوجوانان شامل ارایه اطلاعات و آگاهی­های صحیح در خصوص انرژی، انواع آن منابع تأمین انرژی و ضرر و زیانهای ناشی از مصرف بی رویه و نا صحیح از انرژی می­گردد . نقش خانواده در پرورش اجتماعی و ایجاد فرهنگ مناسب زندگی در یک جامعۀ مبتنی بر قانون و نظم و ایجاد روحیه شهروندی بسیار حیاتی است. جامعه شناسان تعلیم و تربیت معتقد­اند که نگرش­ها ، ارزش­ها و تجارب خانوادگی از جمله عوامل مؤثر در موفقیت کودک در مدرسه و مسئولیت­های اجتماعی و مدنی خارج از مدرسه است . برخی از تحقیقات نیز نشان داده­اند که رشد اجتماعی کودکان و نوجوانان تا حدود سن 12 سالگی در چهار چوب نهاد خانواده صورت می­گیرد­، پدیده جهانی شدن و حرکت جوامع در جهت تسلط یک فرهنگ کانونی، بحران های مربوط به کمبود انرژی و بحران زیست محیطی عرصه را برای یک زندگی مطلوب و معقولانه تنگ می­نماید. در چنین شرایطی، خانواده بایستی به عنوان هستۀ اولیۀ تعلیم و تربیت نقش اثر آفرینی خود را برای مقابله با چنین شرایطی احیاء نماید و فرهنگ درست مصرف و مظاهر بهره­وری معقولانه و انسانی از مواهب طبیعی و دست آفرین بشری را به فرزندان بیاموزد.

 نتایج تحقیق نشان می دهد وضعیت آموزشی مصرف بهینه انرژی درآموزش وپرورش دوره ابتدایی ازنظربرنامه درسی و محتوای آموزشی کتاب­های  درسی بسیار نامناسب است .. در تدریس ازمنابع آموزشی مرتبط با محیط زیست  خیلی کم استفاده می­شود.. وضعیت آموزش مصرف بهینه انرژی خیلی کم و یا اصلا هیچ بوده است .

80 درصد دانش آموزان  خانواده را  با تأثیر عمیق و پایدار در ساختار شخصیت و رفتار خود ارزیابی کرده­اند . 70 درصد معتقدند که الگوهای رفتار مصرفی تحت تأثیر آموزش­های خانوادگی و مدرسه آموخته می­شوند که این الگوها می­توانند  با شیوه صحیح تر ارایه شوند. شیوۀ صحیح مصرف برق، شیوۀ درست استفاده از وسایل برقی و پذیرش مسئولیت توسط کودکان و نوجوانان در حفظ و حراست از منابع انرژی درون خانه یا محل زندگی از جمله مهارت­هایی است که می­توان تحت عنوان مهارت های اجتماعی از آن ها نام برد و جهت ارایه الگویی سالم در مصرف انرژی می تواند در محیط خانواده توسط پدر و مادر و سایر اطرافیان آموزش داده شود.

از نظر  75 درصد آن­ها برناهه­های آموزشی مدارس قادر نبوده است در ایجاد انگیزه ورفتارمثبت مصرف بهینه انرژی در دانش آموزان موفق باشند. علیرغم این­که مطالبی در زمینه  انرژی و محیط زیست درکتاب­های علوم و ریاضی دردوره دبستان وجود دارد، با این وجود کیفیت و کمیت این مطالب به اندازه کافی نبوده است که بتواند در دانش آموزان آگاهی  لازم و کافی ایجاد نماید.

65 درصد  دانش آموزان مطالب کتاب­های درسی را هدفمند و برنامه ریزی شده نمی دانند .درطراحی و تدوین مطالب کتب درسی دقت لازم اعمال نشده و روش آموزش مصرف بهینه انرژی گنجانده در مطالب انرژی درجزوات آموزشی نیست.90 درصد ازدانش آموزان اظهارداشتند که میزان آشنایی آن­ها با اهمیت انرژی در زندگی کنونی­شان و نسل آینده بسیارکم و یا اصلاٌ می­باشد.  85  درصد از دانش آموزان اظهار داشتند که آموزش مصرف بهینه انرژی در ایران تا حد خیلی کمی در خانواده­ها و مدارس فرهنگ سازی شده است . 90 درصد از دانش آموزان اهمیت عامل خانواده­ها را در فرهنگ­سازی مصرف بهینه انرژی خیلی زیاد موثردانستند. 87 درصد از پاسخگویان اظهار داشتند که به میزان خیلی کمی با خانواده­ها در مورد مصرف بهینه انرژی بحث و گفتگو می ­کنند. 95 درصد ازپاسخگویان اظهار داشتند که می­توان با درست مصرف کردن انرژی به مقدارخیلی زیادی میزان قبوض آب و برق و گاز منزل­شان را می­توانند کاهش دهند. 80درصد دانش­آموزان اظهار داشتند که مطالب درسی موجود در مدرسه با آموزش­های مصرف بهینه انرژی مطابقت ندارد و ناکافی است و همچنین معلمان مدرسه فعالیت­های خارج ازکتب درسی دانش­آموزان در جهت آموزش مصرف بهینه انرژی ندارند.

 از نظر 90درصد آنان متون هم از نظر حجم مطالب نسبت به کل محتوای برنامه درسی و هم از نظرکیفیت مطالب ناکافی و ناکارآمد است.. در این راستا مطالب کتاب­های درسی عمدتا درحد دانش بوده و کاربردی و بابینش توام نیست. روی رفتار و بینش دانش آموزان تاثیر چندانی نگذاشته است. به­دلیل این­که مطالب کتابهای درسی به­صورت متمرکز طرح ریزی شده و به­صورت کلی وعمومی به انرژی پرداخته، حساسیت ویژه کمبود در منابع را  بازگو نکرده و حس مسئولیت پذیری را در دانش آموزان چندان تقویت نمی­کند. همچنین حساسیت آنان را نسبت به انرژی و مصرف بهینه آن تحریک نمی­نماید .

75درصد آنان آموزش مصرف بهینه انرژی در دوره ابتدایی در مدارس را از نظر فرایند یاد­دهی و روش­های تدریس منفی  می­باشد و اظهار داشتند که آموزش مصرف بهینه انرژی در مدارس جایگاه خاصی ندارد.

 آموزش­های ضمن تحصیل در موضوعات مصرف بهینه انرژی را مثبت و 55 درصد از دانش­آموزان اهمیت آن را بسیار مهم  دانستند و معتقدند که فراگیری و آموزش نه تنها باید جنبه آموزشی بلکه اگر همراه سرگرمی باشد موفقیت بیش­تری به همراه خواهد داشت. روش­هایی را باید برای جذب علاقه دانش­آموزان به ثبات انرژی ایجاد نمود. از نظر آنان بهره­گیری ازهمکاری دانش­آموزان در فعالیت­های آموزشی سفرهای آموزشی و تفریحی در زمینه انرژی، برگزاری نمایشگاه­ها و عکس، تهیه روزنامه دیواری و بروشور در زمینه مصرف بهینه انرژی توسط دانش­آموزان، ایجاد زمینه مشارکت دانش­آموزان مستعد درانجام پژوهش­های ملی و منقطقه­ای در زمینه انرژی استفاده از نوارها، دیسک­های آموزشی درزمینه انرژی، جلسات پرسش و پاسخ بین دانش­آموزان و معلمان مدرسی در مورد مصرف بهینه انرژی می­تواند کارساز باشد.

علاوه بر این فوق برنامه هایی که ازطرف مدرسه یا ادارات آموزش و پرورش منطقه برگزارمی­شود، به­عنوان یکی دیگر ازمسیرهای اصلی آموزش مصرف بهینه انرژی، موجب بالا بردن آگاهی مسائل انرژی دانش اموز، نسبت به مسائل پیرامون آن نشده است. میزان این برنامه­ها در جدول زمانبندی آموزش مدارس چنان کم است که می­توان آن ها را نادیده گرفت و برنامه های مربوط به انرژی مصرف بهینه ان به صورت جسته و گریخته در سطوح پایین تحصیلی اجرامی­شود بیش­تر جنبه نمادین و تبلیغی داشته و از عمق و تاثیربخشی چندانی برخوردار نیست. براساس نظرسنجی صورت گرفته دانش­آموزان معتقدند که برنامه­هایی مثل برگزاری اردوها و بازدیدهای علمی، مسابقه، نمایش، پخش فیلم و جشنواره و. . . .. می­تواند درحد وسیعی در آن­ها بینش و دانش مسائل مربوط به انرژی و مصرف بهینه آن ایجاد نماید. میزان آشنایی آن ها با اهمیت انرژی در زندگی کنونی­شان و نسل آینده بسیار کم و یا اصلاً می­باشد. اگر اطلاعات و آشنایی این دانش آموزان در مدارس از انرژی بیش­تر گردد و سطح آن­ها بالاتر رود می­توان به میزان بسیار بالایی به توسعه پایدار دستیابی یافت.

منابع

1-         اودری و نیلکس ،1368،راهنمای عملی برنامه­ریزی درسی ترجمه دهقان، تهران: انتشارات قدیانی، صفحه 56.

2-         دفتر برنامه­ریزی انرژی،1381، تزارنامه انرژی سال 1380، وزارت نیرو، معاونت امور انرژی.

3-      سامتی مهر، عظمیم ،1381، نقش آموزش در بهینه­سازی مصرف سوخت، دومین همایش بهینه­سازی مصرف سوخت در ساختمان، مجموعه مقالات سازمان بهینه سازی مصرف سوخت.

4-        شکوهی، غلامحسین،1370،تعلیم و تربیت و مراحل آن، مشهد: آستان قدس رضوی.

5-     شهیدی، امیرهوشنگ ،1380، ضرورت صرفه جویی انرژی از دیگاه امنیت اقتصاد ملی، دوره مدیریت انرژی، جلد اول، سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور، شرکت ملی نفت ایران.

6-        شعبانی، حسن ،1371، مهارت­های آموزشی و پرورشی، تهران: سمت.

7-        صالحی، محسن،1372، انرژی در ساختمان، اتتشارات مولف.

8-      عباس پور، مجید ،1380، انرژی و محیط زیست، برنامه­ریزی با نگرش به توسعه پایدار،دوره مدیریت انرژی، جلد اول، سازمان بهینه مصرف سوخت کشور، شرکت ملی نفت ایران.

9-        عبدی ، فرانک،1379، نهادینه شدن فرهنگ استفاده بهینه از انرژی، نیازمند باور ملی، نشریه اقتصاد انرژی، شماره 32.

10-  لیندا، شوارتز،1385، حفظ محیط زیست به روایت مارمولک، ترجمه رضا بلوچ، تهران: انتشارات فنی ایران.

11-   محمدی اردهالی، مرتضی ،1380، انگیزه و ضرورت نیاز، نشریه اقتصاد انرژی، شماره 39و40.

12-   ملکی، حسن ،1384، بررسی نحوه تالیف کتاب درسی بر اساس تکنیک رومی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی .

13-   موسسه مطالعات بین المللی انرژی،1374، آگاه­سازی و صرفه­جویی انرژی (تجربه­های جهان و استراتژی­های شرکت ملی نفت ایران).


 



1*- (مسوول مکاتبات): استادیار دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات تهران، ایران.

[2]- دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات تهران، ایران.

1- Associate Professor of Energy and Environment Department, IAU, Tehran, Iran. * ( Corresponding Author)

2- Gratude school of Energy and Environment Department, IAU, Tehran, Iran.

1-         اودری و نیلکس ،1368،راهنمای عملی برنامه­ریزی درسی ترجمه دهقان، تهران: انتشارات قدیانی، صفحه 56.

2-         دفتر برنامه­ریزی انرژی،1381، تزارنامه انرژی سال 1380، وزارت نیرو، معاونت امور انرژی.

3-      سامتی مهر، عظمیم ،1381، نقش آموزش در بهینه­سازی مصرف سوخت، دومین همایش بهینه­سازی مصرف سوخت در ساختمان، مجموعه مقالات سازمان بهینه سازی مصرف سوخت.

4-        شکوهی، غلامحسین،1370،تعلیم و تربیت و مراحل آن، مشهد: آستان قدس رضوی.

5-     شهیدی، امیرهوشنگ ،1380، ضرورت صرفه جویی انرژی از دیگاه امنیت اقتصاد ملی، دوره مدیریت انرژی، جلد اول، سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور، شرکت ملی نفت ایران.

6-        شعبانی، حسن ،1371، مهارت­های آموزشی و پرورشی، تهران: سمت.

7-        صالحی، محسن،1372، انرژی در ساختمان، اتتشارات مولف.

8-      عباس پور، مجید ،1380، انرژی و محیط زیست، برنامه­ریزی با نگرش به توسعه پایدار،دوره مدیریت انرژی، جلد اول، سازمان بهینه مصرف سوخت کشور، شرکت ملی نفت ایران.

9-        عبدی ، فرانک،1379، نهادینه شدن فرهنگ استفاده بهینه از انرژی، نیازمند باور ملی، نشریه اقتصاد انرژی، شماره 32.

10-  لیندا، شوارتز،1385، حفظ محیط زیست به روایت مارمولک، ترجمه رضا بلوچ، تهران: انتشارات فنی ایران.

11-   محمدی اردهالی، مرتضی ،1380، انگیزه و ضرورت نیاز، نشریه اقتصاد انرژی، شماره 39و40.

12-   ملکی، حسن ،1384، بررسی نحوه تالیف کتاب درسی بر اساس تکنیک رومی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی .

13-   موسسه مطالعات بین المللی انرژی،1374، آگاه­سازی و صرفه­جویی انرژی (تجربه­های جهان و استراتژی­های شرکت ملی نفت ایران).