بررسی نقش عوامل سازمانی و اثرات میانجی توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی شرکت های صنعت نانو فناوری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، گرایش تولید و عملیات، دانشگاه مازندران، ایران⃰ (مسئول مکاتبات).

10.22034/jest.2019.15346.2396

چکیده

زمینه و هدف: امروزه سازمان ها به منظور ترسیم تصویر اجتماعی مطلوب از خود ناگزیر به پذیرش مسؤولیت های زیست محیطی در ارایه محصولات و خدمات هستند. لذا آن ها باید قادر باشند با بهبود عملکرد زیست محیطی شان، ارزش های اخلاقی و اجتماعی را در سازمان خود ارتقا دهند و در عین حال بتوانند از موفقیت اقتصادی و مالی بنگاه خود اطمینان حاصل نمایند. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل سازمانی واثرات میانجی موفقیت محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان­های نانو فناوری کشور می باشد. بر این اساس، مدیران ارشد، مدیران فروش و کارکنان شرکت های تولیدی فعال در صنعت فناوری نانو به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده است.
روش بررسی: روش تحقیق ماهیتی پیمایشی تحلیلی داشته و تعداد 150 نمونه از طریق نمونه گیری از پاسخ دهندگان در هشتمین نمایشگاه بین المللی صنایع فناوری نانو جمع آوری گردید. برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسش نامه با تعیین روایی و پایایی آن استفاده شد. روایی شامل روایی محتوا و روایی سازه بود. روایی محتوا بر اساس نظرات اساتید راهنما و مشاور و همچنین تعدادی خبرگان مدیریتی مورد تأیید قرار گرفت. برای روایی سازه، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. همچنین برای پایایی پرسش نامه از یک نمونه ی اولیه استفاده گردید و ضریب آلفای کرونباخ محاسبه و برای تمامی متغیرها از 7/0 بیش تر بدست آمد. همچنین داده ها از روش مدل یابی معادلات ساختاری با کمک نرم افزار PLS تجزیه و تحلیل گردید.
یافته ها: داده های تجربی جمع آوری شده تمام فرضیه های پژوهشی را مورد تایید قرار می دهد. همچنین به گونه ای که در مدل مفهومی پژوهش مشخص است، عوامل سازمانی به صورت مستقیم بر توسعه محصول جدید سبز و به صورت غیر مستقیم بر عملکرد مالی سازمان ها تاثیر گذار است. در واقع موفقیت محصول جدید سبز موجب موفقیت اقتصادی شرکت های نانو فناوری می گردد.
بحث و نتیجه گیری: نتایج این تحقیق حاکی از این است که عوامل درونی سازمانی شامل تعهد زیست محیطی، الگوبرداری زیست محیطی، ادغام وظیفه ای و توانایی واحد تحقیق و توسعه بر موفقیت محصول جدید سبز تاثیر مثبت دارد. همچنین، عملکرد نوآوری محصول سبز بر عملکرد مالی شرکت های فناوری نانو تاثیر مثبت دارد. از طرفی، عوامل سازمانی بر عملکرد نوآوری محصول سبز و عملکرد مالی سازمان ها تاثیر مثبت و معنی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 


 

 

 

 

 

 

علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهبیست و دوم، شماره شش، شهریور  ماه 99

بررسی نقش عوامل سازمانی و اثرات میانجی توسعه محصول جدید سبز

 بر عملکرد مالی شرکت های صنعت نانو فناوری ایران

 

 

محسن مرادیان[1]

M.moradian2016@gmail.com

حسنعلی آقاجانی[2]

تاریخ دریافت: 

تاریخ پذیرش:

چکیده

زمینه و هدف: امروزه سازمان ها به منظور ترسیم تصویر اجتماعی مطلوب از خود ناگزیر به پذیرش مسؤولیت های زیست محیطی در ارایه محصولات و خدمات هستند. لذا آن ها باید قادر باشند با بهبود عملکرد زیست محیطی شان، ارزش های اخلاقی و اجتماعی را در سازمان خود ارتقا دهند و در عین حال بتوانند از موفقیت اقتصادی و مالی بنگاه خود اطمینان حاصل نمایند. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل سازمانی واثرات میانجی موفقیت محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان­های نانو فناوری کشور می باشد. بر این اساس، مدیران ارشد، مدیران فروش و کارکنان شرکت های تولیدی فعال در صنعت فناوری نانو به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده است.

روش بررسی: روش تحقیق ماهیتی پیمایشی تحلیلی داشته و تعداد 150 نمونه از طریق نمونه گیری از پاسخ دهندگان در هشتمین نمایشگاه بین المللی صنایع فناوری نانو جمع آوری گردید. برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسش نامه با تعیین روایی و پایایی آن استفاده شد. روایی شامل روایی محتوا و روایی سازه بود. روایی محتوا بر اساس نظرات اساتید راهنما و مشاور و همچنین تعدادی خبرگان مدیریتی مورد تأیید قرار گرفت. برای روایی سازه، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. همچنین برای پایایی پرسش نامه از یک نمونه ی اولیه استفاده گردید و ضریب آلفای کرونباخ محاسبه و برای تمامی متغیرها از 7/0 بیش تر بدست آمد. همچنین داده ها از روش مدل یابی معادلات ساختاری با کمک نرم افزار PLS تجزیه و تحلیل گردید.

یافته ها: داده های تجربی جمع آوری شده تمام فرضیه های پژوهشی را مورد تایید قرار می دهد. همچنین به گونه ای که در مدل مفهومی پژوهش مشخص است، عوامل سازمانی به صورت مستقیم بر توسعه محصول جدید سبز و به صورت غیر مستقیم بر عملکرد مالی سازمان ها تاثیر گذار است. در واقع موفقیت محصول جدید سبز موجب موفقیت اقتصادی شرکت های نانو فناوری می گردد.

بحث و نتیجه گیری: نتایج این تحقیق حاکی از این است که عوامل درونی سازمانی شامل تعهد زیست محیطی، الگوبرداری زیست محیطی، ادغام وظیفه ای و توانایی واحد تحقیق و توسعه بر موفقیت محصول جدید سبز تاثیر مثبت دارد. همچنین، عملکرد نوآوری محصول سبز بر عملکرد مالی شرکت های فناوری نانو تاثیر مثبت دارد. از طرفی، عوامل سازمانی بر عملکرد نوآوری محصول سبز و عملکرد مالی سازمان ها تاثیر مثبت و معنی دارد.

واژه های کلیدی:توسعه محصول جدید، مدیریت سبز، موفقیت محصول جدید سبز، نوآوری محصول سبز، نانو فناوری.

 

J. Env. Sci. Tech., Vol 22, No.6,August, 2020

 

 


Study the Role of Organizational Factors and Green New Product Development Effects on financial Performance of Iran Nanotechnology Firms

 

HassanAli Aghajani[3]

Mohsen Moradian[4]

M.moradian2016@gmail.com

Accepted:

Received:

Abstract
Background and Objective: Today, organizations have to accept environmental responsibilities in providing products and services in order to paint a desirable social image of themselves. Therefore, they should be able to improve their environmental performance, promote moral and social values ​​in their organization and at the same time be able to ensure the economic and financial success of their enterprise. The purpose of this study is to investigate the effect of organizational factors and mediating effects of the success of the new green product on the financial performance of nanotechnology organizations in the country. Accordingly, senior managers, sales managers and employees of manufacturing companies active in the nanotechnology industry are considered as the statistical community.

Methodology: The research method was analytical in nature and 150 samples were collected through sampling of respondents in the 8th International Exhibition of Nanotechnology Industries. To collect the data, a questionnaire was used to determine its validity and reliability. Validity included content validity and construct validity. Content validity was verified based on the opinions of supervisors and consultants as well as a number of management experts. Confirmatory factor analysis was used for construct validity. Also, a prototype was used for the reliability of the questionnaire and Cronbach's alpha coefficient was calculated and more than 0.7 was obtained for all variables. Data were also analyzed by structural equation modeling using PLS software.

Findings: The collected experimental data confirms all research hypotheses. Also, as is clear in the conceptual model of the research, organizational factors directly affect the development of a new green product and indirectly affect the financial performance of organizations. In fact, the success of the new green product will lead to the economic success of nanotechnology companies.

Discussion and conclusion: Findings suggest that organizational factors include environmental commitment, environmental benchmarking, cross-functional integration and R & D strength has a positive impact on the success of green new product. Also, the performance of green product innovation has a positive impact on financial performance of nanotechnology companies.

Keywords: New Product Development, Green Management, Green New Product Success, Green Product Innovation, Nanotechnology, Structural Equation Modeling


 


مقدمه

 

جوامع بشری طی 50 سال اخیر نسبت به شرایط زیست محیطی دنیای اطراف خود حساس تر شده اند و نگرانی های زیست محیطی در خصوص عواقب مخرب فعالیت های انسانی در دنیای کنونی بیش از پیش شده است. در دنیایی که ظرفیت اکو سیستم محدود بوده و مصرف منابع و انتشار آلودگی ها در حال افزایش است، یک مدل رشد اقتصادی نمی تواند مدت زیادی دوام داشته باشد. در چنین شرایطی، مفهوم اقتصاد سبز، این فرصت را فراهم می کند تا جامعه بتواند عرصه های اقتصادی و زیست محیطی را مدیریت کند.

امروزه سازمان­ها به منظور ترسیم تصویر اجتماعی مطلوب از خود و کسب موفقیت های مالی و اقتصادی ناگزیر به پذیرش مسؤولیت های زیست- محیطی هستند. مدیران کنونی با سطح پیچیده تری از ترجیحات زیست محیطی در تصمیم گیری های خود روبرو می شوند. آن ها باید قادر باشند ارزش های اخلاقی و اجتماعی را در سازمان خود ارتقا دهند و در عین حال بتوانند از موفقیت اقتصادی و مالی بنگاه خود اطمینان حاصل نمایند. در این وادی به صورت عمده مورد تایید همگان قرار گرفته است که برای بیان چالش توسعه پایدار، سازمان ها باید در عملکرد های مالی، زیست- محیطی و اجتماعی تعادل ایجاد کنند. این فلسفه در غالب رسیدن به هدف های سه گانه درآمده است (1).

 به همین دلیل در سال های اخیر شاهد شدت گرفتن پژهش های بسیاری در حوزه نوآوری زیست محیطی،  نوآوری سبز، توسعه پایدار نوآوری در واحدهای تحقیق و توسعه، فرایند های تولید ، محصولات و خدمات جدید از سوی سازمان ها در صنایع مختلف بوده ایم. استنادها نقل قولی، مطالعات موردی و پژوهش های گسترده اشاره به حرکت های زیست محیطی سازمان ها برای توسعه محصولات جدید در بازارهای مختلف داشته- اند. نوآوری زیست محیطی یا توسعه پایدار سبز در قالب توسعه محصول جدید شکل های گوناگونی دارد. نوآوری محصول به منظور ایجاد ارزش- های زیست محیطی در سازمان ها می تواند نشأت گرفته از یک سیاست عمومی تحمیلی و القا شده از طرف بازار باشد. در واقع در برخی از کسب و کارها پیاده سازی الزامات زیست محیطی در محصولات به صورت یک ضرورت استراتژیکی در آمده و سازمان ناچار است برای رقابت با همتایان خود این ضرورت های زیست محیطی را در محصولات خود لحاظ کند. در حالی که این نو آوری ها می تواند به صورت یک حرکت نو و پیش رو   در توسعه محصولات جدید به منظور ایجاد یک مزیت رقابتی در مقایسه با رقیبان انجام پذیرد (2).

موفقیت محصول جدید سبز در بازار باعث پیشرفت حرکت سازمان ها به سمت پایداری زیست محیطی می شود. پیشرفته ترین تکنولوژی ها و محصولات زیست محیطی در ایجاد پایداری تاثیری ندارند مگر آن که بتوانند یک محصول ارزش مند سبز خلق کنند که توانایی گرفتن سهم بازار از سایر محصولات معمولی را داشته باشد. محصولات سبز هنگامی می توانند در بلند مدت موفق باشند که از لحاظ عملکرد زیست محیطی کارایی لازم را داشته باشند، بدون این که سود آوری های مالی و اقتصادی محصول را از بین ببرند (3). مروری بر ادبیات در حوزه مسایل زیست محیطی نشان می دهد که رابطه معنا­داری بین فعالیت های سبز و سودآوری سازمانی وجود دارد. سازمان هایی که از امتیاز بالاتری در حوزه مسایل زیست- محیطی برخوردار هستند، بازگشت مالی بیش تری نسبت به سایر همتایان خود در بازار دارند و در مقابل سازمان های ضعیف تر در انجام فعالیت های سبز سازمانی دارای بازگشت مالی پایین تر هستند (4). در حالی که نگاه غالب به گونه ای است که به کارگیری متغیر های زیست محیطی در فعالیت های سازمان معمولا منجر به افزایش هزینه ها می گردد چرا که نیازمند سازوکارهای بیش تر برای رسیدن به این منظور است. این اعمال سبب به مخاطره انداختن عملکرد مالی و سود آوری سازمان است (5).

با این وجود، تحقیقات پیشین در حوزه رابطه بین عملکرد زیست محیطی و مالی نتایج یکسان و سازگاری نداشته است. برای مثال، ناکائو[5] و همکاران (2007) دریافتند که عملکرد مالی تاثیر مستقیم بر عملکرد زیست محیطی دارد . همچنین درراستای این مطالعات ،ری[6] (1999) با مطالعه 16 شرکت نشان داد که طراحی محصولات سبز کمک به ایجاد بازارهای جدید و افزایش یا نگهداری سهم بازار می کند. بر خلاف این مطالعات، یو[7]  و همکاران(2009) رابطه ی مثبتی بین عملکرد مالی و زیست محیطی سازمان نیافتند. با وجود چنین تناقضاتی، مطالعات بسیاری نشان داده است که عملکرد زیست محیطی بهتر می تواند برای سازمان ها مزیت رقابتی ایجاد کند(هزینه های پایین تر و تمایز)، که در ادامه موجب بهبود عملکرد مالی آن ها می شود.

فرایند توسعه کارای محصول جدید  یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری موفقیت بلند مدت سازمان است که به صورت گسترده مورد بررسی قرار گرفته است (6). در محیط‌های دانشگاهی، توجه چشمگیری به تلفیق دغدغه‌های زیست‌محیطی در فرایند توسعه کارای محصول جدید برای ایجاد یک پارادایم برد-برد  صورت گرفته است. در این وادی بیش تر فنّاوری‌های زیست‌محیطی و محصولات پیشرفته، سهمی در ایجاد مفهوم پایداری نخواهند داشت مگر این که آن ها بتوانند محصول سبز بادوام برگزیده‌ای را مهیا کنند که توانایی رقابت با محصولات متعارف را داشته باشد (7).

نرخ شکست محصولات جدید چیزی بین 40 تا 75 درصد است. پرداخت هزینه‌های بالای ناشی از توسعه محصول جدید، کمینه‌سازی نرخ بالای شکست موضوع بسیاری از تئوری‌ها و علایق مدیریتی واقع‌شده است. موفقیت تجاری توسعه محصول جدید سبز  در بازار عامل حیاتی برای تسهیل حرکت سازمان ها و جوامع به‌منظور پیشرفت در جهت پایداری زیست‌محیطی شده است. بنابراین، در این مطالعه حول محور توسعه محصول جدید سبز به‌طور اختصاصی بحث شده است (8).

با وجود این که برخی تحقیقات به‌طور مشخص به درک این که چگونه سازمان ها می‌توانند محصولات سبز را به‌کارگیری کنند وتوسعه دهند پرداخته شده است (9). بیش تر آن ها ازلحاظ مفهومی، معیاری و غیر عینی بررسی‌شده‌اند. این مطالعات کم­تر به مفهوم پایداری در واکاوی و بیان الزامات مسایل زیست‌محیطی درون‌سازمانی در توسعه محصول تأکید شده است. برای مثال بامان[8]  و همکارانش (2002) در مروری بر یافته‌های تحقیقات مرتبط زیست‌محیطی، کم تر به تأثیر توسعه محصول جدید سبز در موفقیت سازمان به‌اندازه تأثیرگذاری سایر عوامل بر موفقیت سازمانی پرداخته اند. به‌علاوه، منطق رویکرد طراحی برای محیط‌زیست ایجاب می‌کند که فرایند توسعه محصول جدید سبز تفاوت ریشه‌ای با توسعه محصول جدید  متعارف ندارد، ولی شامل مراحل پیچیده‌تری نسبت به توسعه محصول جدید است. بااین‌وجود، تلاش‌های تحقیقاتی قبلی نشان داده که رابطه‌های آشکار یکسان معدودی در خلال ادبیات توسعه محصول جدید وجود دارد (10).

این پژوهش به‌منظور نزدیکی این دو مفهوم به‌وسیله تلفیق ادبیات موجود در حوزه‌ی مدیریت زیست‌ محیطی و توسعه محصول جدید برای بررسی عوامل موفقیت در توسعه محصول جدید سبز ارایه ‌شده است. هدف مطالعه حاضر در دو حوزه صورت گرفته است: اول این­که، این پژوهش مروری بر ادبیات مدیریت زیست‌ محیطی داشته است و عواملی را که بر توسعه محصول جدید سبز تأثیر گذار است را شناسایی نموده است (11).

هدف دوم، این مطالعه همچنین دریافت که رابطه‌های موجود بین عملکرد سبز و عملکرد مالی سازمان ها سازگاری قابل‌توجهی در مطالعات پیشین خارجی ندارد (12). ضمن این­که بررسی عوامل تاثیر گذار بر موفقیت محصول جدید سبز و تاثیرات آن بر عملکرد مالی شرکت ها تاکنون در پژوهش های داخلی مورد توجه قرار نگرفته و از این رو مورد نیاز بود تا این مطالعه به بررسی رابطه بین عملکرد سبز و عملکرد مالی در شرکت های فعال در صنعت نانو فناوری ایران بپردازد.

بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، برنامه‌هایی را برای پشتیبانی از فعالیت­های تحقیقاتی و صنعتی نانوتکنولوژی تدوین و اجرا می‌نمایند. زیرا نانوتکنولوژی به عنوان انقلابی در شرف وقوع، آینده اقتصادی کشورها و جایگاه آن­ها در جهان را تحت تأثیر جدی قرار خواهد داد و این مسأله در این کشورها توسط صاحب‌نظران و محققان تبیین‌شده و برای مدیران اجرایی به صورت یک امر شفاف و قطعی درآمده است.

در مطالعه جدیدی تحت عنوان "فرصت‌ها و چالش‌های فناوری در اقتصاد سبز"، برای این­که جامعه بتواند اقتصاد سبز را ایجاد کرده و به آن استمرار بخشد، مفهوم "فناوری ‌نانوی سبز  "، به دنبال این است تا از نوآوری‌های مبتنی بر فناوری ‌نانو در حوزه علم و مهندسی مواد بهره‌برداری کرده تا بتواند محصولات و فرایندهایی را تولید کند که ازنظر انرژی کارا و ازنظر اقتصادی و زیست‌محیطی پایدار هستند. انتظار می‌رود که        این کاربردها، طیف وسیعی از بخش‌های اقتصادی، نظیر تولید و ذخیره انرژی، ساخت‌وساز و صنایع زیرساختی مربوطه را تحت تأثیر قرار دهد(13).

این فناوری قادر به بهبود روش های ارزیابی، مدیریت و کاهش خطرات برای محیط زیست می باشد. فناوری نانو در حفظ محیط زیست         نقش مهمی را با اصلاح خاک های آلوده و حذف یا پاک­ سازی آلاینده های شیمیایی موجود در منابع اکولوژیکی آب، خاک و هوا ایفا می کند، همچنین در این فناوری می توان با توسعه فرآیند تولید محصول نانوی سبز اثرات محیطی مضر و خطرات زیست محیطی را کاهش داد و از انتشار زایدات و ضایعات زیست محیطی جلوگیری نمود. همچنین محصولات سبز نانویی قابلیت بازیافت طی چرخه عمر محصول را فراهم می آورد و موجب کاهش مصرف مواد خام مورد نیاز شد در فرایند تولید محصول می شود. بدین گونه، این پژوهش راهکاری در جهت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی ارایه می دهد و دست یابی به توسعه پایدار از طریق تولید محصولات سبز را فراهم می آورد. در واقع این امکان بوجود می آید تا با اتکا بر محصولات جدید سبز و متکی بر دانش فناوری‌ نانو، اکوسیستم و شرایط زندگی بهتری فراهم گردد، و درعین حال سازمان های فعال در این رشته از طریق ایجاد مزیت رقابتی به سودآوری اقتصادی بالاتر دست پیدا کنند. بدین جهت این مطالعه با هدف پر کردن خلأ تحقیقاتی در این حیطه به بررسی تاثیر عوامل سازمانی در توسعه محصول جدید سبز و عملکرد مالی سازمان های فعال در صنعت نانو شکل‌گرفته است.

اهداف پژوهش

هدف کلی از اجرای این پژوهش بررسی عوامل سازمانی موثر بر موفقیت محصول جدید سبز در شرکت های تولیدی صنعت نانو فناوری کشور است. از دیگر اهداف کلیدی این پژوهش ارایه راهکار های کاریردی و سیاست های بهینه به مدیران ارشد شرکت های نانو فناوری، جهت پیاده- سازی موفق استراتژی های توسعه محصول جدید سبز در نهاد های خود می باشد. در این راستا این مطالعه اهداف فرعی زیر را تعریف می گردد:

- تعیین نقش عوامل سازمانی بر عملکرد مالی شرکت های تولیدی صنعت فناوری نانو.

- تعیین نقش عوامل سازمانی بر عملکرد نوآوری محصول سبز جدید (عملکرد زیست محیطی) در شرکت های تولیدی صنعت فناوری نانو.

- تعیین نقش عملکرد زیست محیطی (عملکرد نوآوری محصول جدید سبز) بر عملکرد مالی شرکت های تولیدی صنعت فناوری نانو.

مدل مفهومی و متغیرهای پژوهش

تحقیقات بسیاری در خصوص تاثیر نوآوری های سبز بر عملکرد مالی و زیست محیطی سازمان ها صورت گرفته ولی با توجه به فقدان پژوهش در حوزه موفقیت توسعه محصول جدید سبز، این پژوهش ادبیات مرتبط با مدیریت سبز، توسعه محصول جدید سبز و توسعه محصول جدید را مورد بررسی قرار داده است. در این پژوهش نقش عوامل سازمانی و اثرات میانجی توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی شرکت های صنعت نانو تکنولوژی ایران مورد  بررسی قرار گرفته است. رابطه ی اینمتغیر ها در مدل مفهومی پژوهش در شکل 1 ترسیم شده است. در این مدل که از پژوهش هوانگ و وو[9](2010) اقتباس شده است نقش عوامل سازمان بر عملکرد مالی به صورت مستقیم و به صورت غیر مستقیم با نقش واسطه ای موفقیت محصول جدید سبز مورد آزمون قرار می گیرد.


 

شکل 1- مدل مفهومی پژوهش(هوانگ و وو، 2010)

Figure­1- Conceptual framework(Huang and wu, 2010)

 

 

نوع و روش پژوهش

 

این تحقیق از نظر هدف کاربردی است و از نظر ماهیت و شیوه ی جمع آوری داده ها، توصیفی - پیمایشی است. همچنین این پژوهش از آن جهت که به بررسی داده های مرتبط با برهه ای از زمان می پردازد، از نوع پژوهش های مقطعی است.

با توجه به پیشینه ی پژوهش و مدل مفهومی ارایه شده، فرضیه های پژوهشی بدین شکل تدوین شدند:

فرضیه1: تعهد زیست محیطی سازمانی برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد نوآوری محصول جدید سبز تاثیر مثبت دارد.

فرضیه2: تعهد زیست محیطی سازمانی برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان تاثیر مثبت دارد.

فرضیه3: الگوبرداری زیست محیطی سازمان برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد نوآوری محصول جدید سبز تاثیر مثبت دارد.

فرضیه4: الگوبرداری زیست محیطی سازمان برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان تاثیر مثبت دارد.

فرضیه5: توانایی های واحد تحقیق و توسعه برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد نوآوری محصول جدید سبز رابطه مثبت دارد.

فرضیه6: توانایی های واحد تحقیق و توسعه برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان تاثیر مثبت دارد.

فرضیه7: ادغام وظیفه ای برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد نوآوری محصول جدید سبز تاثیر مثبت دارد.

فرضیه8: ادغام وظیفه ای برای توسعه محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان تاثیر مثبت دارد.

فرضیه9: عملکرد نوآوری محصول جدید سبز بر عملکرد مالی رابطه مثبت دارد.

در این پژوهش جهت گردآوری اطلاعات مربوط به آزمون یا بررسی فرضیه های پژوهشی از پرسش نامه استفاده گردیده است. برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسش نامه هوانگ و وو(2010) استفاده شد.

جامعه آماری این پژوهش شامل مدیران ارشد، اعضای هیأت علمی پژوهشکده ها، هیئت مدیره و کارکنان شرکت­های تولیدی صنعت نانو تکنولوژی کشور ایران می باشد. اما به منظور اطمینان از روایی پرسش نامه، با استفاده از روش روایی صوری، پرسش نامه در اختیار برخی از استادان   مدیریت دانشگاه قرار گرفت و پس از بررسی و انجام اصلاحات توسط آن ها تایید و به اجرا گذاشته شد. در ادامه به منظور تعیین ضریب پایایی پرسش نامه از طریق مطالعه مقدماتی و اجرای پرسش نامه روی نمونه کوچک تر انجام پذیرفت که ضریب آلفای کرونباخ همه ی متغیرهای پرسش نامه بالای سطح قابل قبول 7/0 به دست آمده است (جدول1).

 

 

 

جدول 1: ضریب آلفای کرونباخ گویه های پرسش­نامه به تفکیک متغیرهای پژوهش

Table 1: Cronbach's alpha Values

سازه ها

آلفای کرونباخ

تعهد زیست محیطی

872/0

الگو برداری محیطی

874/0

ادغام وظیفه ای

887/0

توان واحد تحقیق و توسعه

751/0

عملکرد مالی

891/0

عملکرد نوآوری سبز

854/0

 


آزمون مدل مفهومی و فرضیه های پژوهش

در این پژوهش جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و به منظور آزمون فرضیه های پژوهش و تعیین تاثیر متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته از آمار استنباطی (مدل سازی معادلات ساختاری) استفاده شده است. نرم افزار کامپیوتری مورد استفاده SPSS 20 و Smart-Pls بوده است.

خروجی های نرم افزار بعد از آزمون مدل مفهومی پژوهش، در شکل های2و 3 نشان داده شده است.

 

 

 

شکل2- مدل آزمون شده پژوهش(ضرایب مسیر)

Figure2- Research Tested Model (Path Analysis)

 

 

شکل3- مدل آزمون شده پژوهش(مقادیرT)

Figure3- Research Tested Model (T values)

 

 

در روش مدل سازی معادلات ساختاری ابتدا به ساکن لازم است تا پایایی سازه مورد مطالعه قرار گرفته تا مشخص شود سوال­های انتخاب شده برای اندازه گیری سازه ها ی مورد نظر خود از دقت لازم برخوردار هستند. به این شکل که بار عاملی هر سوال با سازه خود دارای مقدار بار عاملی  بالاتر از 5/0 با شد، در این صورت این سوال از دقت لازم برای اندازه گیری آن سازه یا صفت مکنون برخوردار است. درجدول 2 مقادیر بار عاملی برای سوال­های هر سازه آورده شده است.

 

 

جدول 2- نتایج تحلیل عاملی تاییدی

Table 2- Structural Equation Model Values

سازه ها

گویه ها

بارعاملی

سازه ها

گویه ها

بارعاملی

سازه ها

گویه ها

بارعاملی

تعهد زیست محیطی

X1

707/0

ادغام وظیفه ای

X16

770/0

الگو برداری محیطی

X8

864/0

X2

821/0

X17

662/0

X9

871/0

X3

792/0

X18

690/0

X10

848/0

X4

681/0

X19

844/0

X11

822/0

X5

821/0

X20

839/0

X12

663/0

X6

685/0

X21

849/0

عملکرد نوآوری سبز

X23

872/0

X7

753/0

X22

747/0

X24

847/0

توان واحد تحقیق و توسعه

X13

784/0

عملکرد مالی

X27

849/0

X25

790/0

X14

967/0

X28

898/0

X26

822/0

X15

159/0

X29

882/0

 

 

X30

844/0

 

 

 

 

 

همانطور که در جدول 2 مشاهده می شود نشان گرهای پژوهش حاضر به جز سوال 15بار عاملی بیش­تر از 5/0 بر سازه مربوط به خود دارند.

در روش شناسی مدل معادلات ساختاری ضریب پایایی ترکیبی بالاتر از 7/0 برای هر سازه نشان دهنده پایایی مناسب آن دارد. مقادیر این ضریب که بیش­تر از 7/0 است، در جدول 3 بیان شده
است. بنابراین سازه ها از پایایی ترکیبی مناسبی برخودارند.

مقادیر میانگین واریانس استخراج شده AVE مربوط به سازه ها نیز در جدول 4 گزارش شده اند که با آن می توان ملاک سوم همسانی درونی سازه ها را بررسی کرد. در جدول 4 این مقادیر از 5/0 بیش­تر می باشد که نشان­گر اعتبار مناسب ابزار اندازه گیری می باشد.

 

 

جدول 3- بررسی مقادیر مقادیر میانگین واریانس استخراج شده و پایایی مرکب

Table3- Average Variance Extracted and Cross-Loading Values

سازه ها

مقادیر میانگین واریانس استخراج شده(AVE)

پایایی مرکب(CR)

تعهد زیست محیطی

568/0

902/0

الگوبرداری محیطی

668/0

909/0

ادغام وظیفه ای

601/0

913/0

توان واحد تحقیق و توسعه

775/0

872/0

عملکرد مالی

754/0

925/0

عملکرد نوآوری سبز

694/0

901/0

 

 

پس از اطمینان از برازش کلی مدل نوبت به بررسی برازش جزئی مدل یا همان آزمون فرضیه های پژوهشی می رسد. در این مرحله ضریب اثرگذاری هر متغیر و معنادار بودن این ضریب مورد بررسی قرار می گیرد. جدول 5 ضرایب تأثیر برآورد شده و نیز معناداری این ضرایب را بر اساس خروجی های مدل آزمون شده (شکل1 و 2)نشان می دهد. بر این اساس می توان در رابطه با رد یا تأیید فرضیه های پژوهشی تصمیم گیری کرد.


 

جدول 4- نتایج آزمون فرضیه های پژوهش

Table 4- hypothesis testing results

ردیف

فرضیه

ضریب مسیر(Beta)

آماره T

نتیجه فرضیه

متغیر مستقل

متغیر وابسته

1

تعهد زیست محیطی سازمانی

عملکرد نوآوری محصول جدید سبز

351/0

979/2

تایید

2

تعهد زیست محیطی سازمانی

عملکرد مالی سازمان

204/0

157/3

تایید

3

الگوبرداری محیطی

عملکرد نوآوری محصول

127/0

789/6

تایید

4

الگوبرداری محیطی

عملکرد مالی

188/0

349/5

تایید

5

توانایی های واحد تحقیق و توسعه

عملکرد نوآوری محصول جدید سبز

561/0

531/4

تایید

6

توانایی های واحد تحقیق و توسعه

عملکرد مالی سازمان

424/0

483/2

تایید

7

ادغام وظیفه ای

عملکرد نوآوری محصول جدید سبز

339/0

014/4

تایید

8

ادغام وظیفه ای

عملکرد مالی سازمان

578/0

477/6

تایید

9

عملکرد نوآوری محصول جدید سبز

عملکرد مالی

580/0

510/5

تایید

 

 

 

همان گونه که اطلاعات ارایه شده در جدول5 نشان می دهند داده های تجربی جمع آوری شده تمام فرضیه های پژوهشی را مورد تایید قرار می دهد. همچنین به گونه ای که در مدل مفهومی پژوهش مشخص است، عوامل سازمانی به صورت مستقیم بر توسعه محصول جدید سبز و به صورت غیر مستقیم بر عملکرد مالی سازمان ها تاثیر گذار است. در واقع موفقیت محصول جدید سبز موجب موفقیت اقتصادی شرکت­های نانو فناوری می­گردد.

 

نتیجه گیری

این مطالعه ادبیات حاکم بر مدیریت زیست محیطی و نوآوری را با یک چارچوب مدیریتی جدید در حوزه توسعه محصول جدید در آمیخته است. مطالعه حاضر از سه روش به بررسی ادبیات مسؤولیت سازمانی در گستره ی موفقیت محصول جدید سبز می پردازد:

1- از طریق توسعه ساختار رسمی موفقیت محصول جدید سبز که از تعریف ویژگی های تشکیل دهنده ی آن صورت گرفته است و بر دو بعد اصلی تقسیم بندی می شود: عملکرد نوآوری تولید سبز و عملکرد مالی؛

2- با مطالعه و شناسایی پیشینه و سابقه موفقیت محصول جدید سبز و؛

3- از طریق مطالعه میدانی و آزمون تجربی مدل پیشنهادی تحقیق در مقیاس وسیع بر شرکت های فعال در صنعت نانو فناوری کشور.

در این قسمت ضمن تشریح بسیار مختصر مطالعات و تحقیقات مشابه، همان گونه که تفصیل آن­ها در فصل دوم آمده است به مقایسه نتایج تعدادی از این تحقیقات با نتایج تحقیق حاضر پرداخته خواهد شد.

نتایج این تحقیق در بسیاری از موارد با نتایج سایر تحقیقات صورت گرفته هماهنگی دارد. به طور مثال بر اساس نتایج تحقیق مهم عملکرد زیست- محیطی و موفقیت محصول جدید سبز بر عملکرد مالی سازمان ها تاثیر مثبت داشت که این قضیه توسط (کوریا[10] وهمکاران2008؛ لی[11] و همکاران، 2012؛ کارکوئل و ماندوجانا[12](2013)؛ پریچودزن[13](2014)؛ هوانگ و وو (2010)) نیز مورد تایید قرار گرفته است. به علاوه، مولینا-آذورین[14]  و همکاران(2009)،32  مطالعه را مرور کردند و دریافتند که 21 مورد از آن­ها تاثیر مثبت مدیریت زیست محیطی عملکرد مالی را تایید کرده است. همچنین امبک و لانویی[15](2008) با مرور 12 پژوهش به منظور بررسی رابطه بین عملکرد مالی وزیست محیطی انجام دادند که 9 مطالعه نشان داد عملکرد زیست محیطی بهتردر عملکرد اقتصادی بهتر تاثیر گذار است.

همچنین نتایج این تحقیق در برخی از موارد با نتایج سایر تحقیقات صورت گرفته تناقض دارد. به طور مثال بر اساس نتایج تحقیق موفقیت محصول جدید سبز موجب افزایش عملکرد مالی در سازمان ها می شود ولی در مطالعاتی که توسط پورتر و ون در لیند[16] (1995) و زو و همکاران[17](2008) انجام شد نتایج حاکی از آن بود که به کارگیری متغیر های زیست محیطی در فعالیت های سازمان معمولا منجر به افزایش هزینه ها می گردد چرا که نیازمند سازوکارهای بیش تر برای رسیدن به این منظور است و در نتیجه این اعمال سبب به مخاطره انداختن عملکرد مالی و سود آوری سازمان است.همچنین  بر خلاف نتایج تحقیق، یو  و همکاران(2009) رابطه ی مثبتی بین عملکرد مالی و زیست محیطی سازمان نیافتند.

این پژوهش به بررسی تاثیر عوامل سازمانی بر عملکرد مالی یا اثرات میانجی موفقیت محصول جدید سبز در شرکت های فعال صنعت نانو فناوری می پردازد. یافته های ما نشان می دهد که عوامل سازمانی موجب افزایش احتمال موفقیت محصول جدید سبز می گردد. نتایج تجربی نشان داد که تعهد زیست محیطی سازمان، الگوبرداری زیست محیطی، توانایی واحد تحقیق و توسعه و ادغام وظیفه ای همگی تاثیر مثبت بر عملکرد نوآوری محصول سبز دارند. همچنین، تعهد زیست محیطی سازمان، الگوبرداری زیست محیطی، توانایی واحد تحقیق و توسعه و ادغام وظیفه ای بر عملکرد مالی سازمان نیز تاثیر مثبت و بسزایی دارند. در همین راستا، عملکرد نوآوری محصول سبز تاثیر مثبتی بر عملکرد مالی سازمان داشت. اینمطالعه بر این باور است که گرایش سازمان ها به سبزگرایی باعث سودآوری آن­ها می­گردد و شرکت هایی که مسایل زیست محیطی را در محصولات خود در نظرداشته باشند، به عملکرد اقتصادی مطلوبی دست خواهند یافت. در واقع این مطالعه به پرسش مهم "آیا سبز شدن مقرون یه صرفه است؟" پاسخ مثبت می دهد (14).

 

مراجع

  1. Albertini, E., 2013. Does environmental management improve financial performance? A meta-analytical review. Organization & Environment, Vol. 26(4), pp. 431-457.
  2. Driessen, Paul H., Bas Hillebrand, Robert A.W. Kok, and Theo M.M. Verhallen, 2013. Green New Product Development: The Pivotal Role of Product Greenness. IEEE Transactions on Engineering Management, Vol. 60, pp 315-26.
  3. Huang, Y. C., & Jim Wu, Y. C, 2010. The effects of organizational factors on green new product success: evidence from high-tech industries in Taiwan. Management Decision, Vol. 48, pp. 1539-1567.
  4. Lee, S. M., Tae Kim, S., & Choi, D., 2012. Green supply chain management and organizational performance. Industrial Management & Data Systems, Vol. 112, pp. 1148-1180.
  5. Zhou, K. Z., Li, J. J., Zhou, N., & Su, C., 2008. Market orientation, job satisfaction, product quality, and firm performance: evidence from China. Strategic Management Journal, Vol. 29, pp. 985.
  6. Cooper, R.G., 1983. The impact of new product strategies. Industrial Marketing Management,Vol. 12, pp. 243-56.
  7. Hart, S.L., 1995. A natural resource based view of the firm. Academy of Management Review,Vol. 20, pp. 986-1014.
  8. Stevens, G.A. and Burley, J., 2003. Piloting the rocket of radical innovation Misc, A., 2003. Miscellaneous Title. On the WWW, May. URL http://www.abc.edu.
  9. Aragón-Correa, J. A., Hurtado-Torres, N., Sharma, S., & García-Morales, V. J. 2008. Environmental strategy and performance in small firms: A resource-based perspective. Journal of environmental management, Vol 86, pp. 88-103.
  10.  Baumann, H., Boons, F. and Bragd, A., 2002. Mapping the green product development field:engineering, policy and business perspectives. Journal of Cleaner Production, Vol. 10, pp. 409-25.
  11.  Berchicci, L. and Bodewes, W., 2005. Bridging environmental issues with new product development. Business Strategy and the Environment, Vol. 14, pp. 272-85.
  12.  Ambec, S. and Lanoie, P., 2008. Does it pay to be green? A systematic overview. Academy of Management Perspectives, Vol 21, pp. 45-62.
  13.  Iavicoli, I., Leso, V., Ricciardi, W., Hodson, L. L., & Hoover, M. D., 2014. Opportunities and challenges of nanotechnology in the green economy. Environmental Health, Vol. 14, pp. 1-11.
  14.  Ghisetti, C., & Rennings, K., 2014. Environmental innovations and profitability: How does it pay to be green? An empirical analysis on the German Innovation survey. Journal of Cleaner production, Vol. 75, pp. 106-117.
  15. Baumann, H., Boons, F. and Bragd, A., 2002. Mapping the green product development field:engineering, policy and business perspectives. Journal of Cleaner Production, Vol. 10, pp. 409-25.
  16.  Aguilera-Caracuel, J., & Ortiz-de-Mandojana, N., 2013. Green Innovation and Financial Performance an Institutional Approach. Organization & Environment, Vol. 26, pp. 365-385.
  17.  Przychodzen, J., & Przychodzen, W., 2015. Relationships between eco-innovation and financial performance–evidence from publicly traded companies in Poland and Hungary. Journal of Cleaner Production, Vol. 90, pp. 253-263.
  18. Porter, M.E. and van der Linde, V.C., 1995. Green and competitive. Harvard Business Review, Vol. 43, pp. 20-3.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1- کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، گرایش تولید و عملیات، دانشگاه مازندران، ایران⃰ (مسئول مکاتبات).

2- دانشیارگروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، ایران.

[3] - M.Sc., Industrial Management, Department of Management and Entrepreneurship, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

[4] -Associate Professor, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

1- Nakao

1- Ray

2- Yhou

3- Bauman

1- Huang and wu

1- Correa, et al.

2- Lee, et al.

3- Carcuel and manojana

4- Prychodzen

5- Molina-azorin

6- Ambec and lanoie

7- Porter and vanderlinde

8- Zhou, et al.

  1. Albertini, E., 2013. Does environmental management improve financial performance? A meta-analytical review. Organization & Environment, Vol. 26(4), pp. 431-457.
  2. Driessen, Paul H., Bas Hillebrand, Robert A.W. Kok, and Theo M.M. Verhallen, 2013. Green New Product Development: The Pivotal Role of Product Greenness. IEEE Transactions on Engineering Management, Vol. 60, pp 315-26.
  3. Huang, Y. C., & Jim Wu, Y. C, 2010. The effects of organizational factors on green new product success: evidence from high-tech industries in Taiwan. Management Decision, Vol. 48, pp. 1539-1567.
  4. Lee, S. M., Tae Kim, S., & Choi, D., 2012. Green supply chain management and organizational performance. Industrial Management & Data Systems, Vol. 112, pp. 1148-1180.
  5. Zhou, K. Z., Li, J. J., Zhou, N., & Su, C., 2008. Market orientation, job satisfaction, product quality, and firm performance: evidence from China. Strategic Management Journal, Vol. 29, pp. 985.
  6. Cooper, R.G., 1983. The impact of new product strategies. Industrial Marketing Management,Vol. 12, pp. 243-56.
  7. Hart, S.L., 1995. A natural resource based view of the firm. Academy of Management Review,Vol. 20, pp. 986-1014.
  8. Stevens, G.A. and Burley, J., 2003. Piloting the rocket of radical innovation Misc, A., 2003. Miscellaneous Title. On the WWW, May. URL http://www.abc.edu.
  9. Aragón-Correa, J. A., Hurtado-Torres, N., Sharma, S., & García-Morales, V. J. 2008. Environmental strategy and performance in small firms: A resource-based perspective. Journal of environmental management, Vol 86, pp. 88-103.
  10.  Baumann, H., Boons, F. and Bragd, A., 2002. Mapping the green product development field:engineering, policy and business perspectives. Journal of Cleaner Production, Vol. 10, pp. 409-25.
  11.  Berchicci, L. and Bodewes, W., 2005. Bridging environmental issues with new product development. Business Strategy and the Environment, Vol. 14, pp. 272-85.
  12.  Ambec, S. and Lanoie, P., 2008. Does it pay to be green? A systematic overview. Academy of Management Perspectives, Vol 21, pp. 45-62.
  13.  Iavicoli, I., Leso, V., Ricciardi, W., Hodson, L. L., & Hoover, M. D., 2014. Opportunities and challenges of nanotechnology in the green economy. Environmental Health, Vol. 14, pp. 1-11.
  14.  Ghisetti, C., & Rennings, K., 2014. Environmental innovations and profitability: How does it pay to be green? An empirical analysis on the German Innovation survey. Journal of Cleaner production, Vol. 75, pp. 106-117.
  15. Baumann, H., Boons, F. and Bragd, A., 2002. Mapping the green product development field:engineering, policy and business perspectives. Journal of Cleaner Production, Vol. 10, pp. 409-25.
  16.  Aguilera-Caracuel, J., & Ortiz-de-Mandojana, N., 2013. Green Innovation and Financial Performance an Institutional Approach. Organization & Environment, Vol. 26, pp. 365-385.
  17.  Przychodzen, J., & Przychodzen, W., 2015. Relationships between eco-innovation and financial performance–evidence from publicly traded companies in Poland and Hungary. Journal of Cleaner Production, Vol. 90, pp. 253-263.
  18. Porter, M.E. and van der Linde, V.C., 1995. Green and competitive. Harvard Business Review, Vol. 43, pp. 20-3.